LUIGI SPERANZA -- "GRICE ITALO: UN DIZIONARIO D'IMPLICATURE" A-Z T TOM

 

Luigi Speranza – GRICE ITALO!; ossia, Grice e Tomai: l’implicatura conversazionale e la ragione conversazionale – la scuola di Ravenna -- filosofia emiliana – filosofia romagunola -- filosofia italiana – By Luigi Speranza, pel Gruppo di Gioco di H. P. Grice, The Swimming-Pool Library (Ravenna). Abstract. Keywords: Deutero-Esperanto. System G – Symbolo -- Filosofo emiliano. Filosofo italiano. Ravenna, Emilia-Romagna. TOMAI -- Tommai, Tomasi, Tommasi --, Pietro Francesco (Pietro da Ravenna). Nacque da Gioacchino. Non si conosce il nome della madre. Per studiare diritto si trasfere a Padova, dove segue le lezioni di Tartagni da Imola e si addottora in utroque iure quando è stampata a Venezia, presso Nicolas Jenson, una sua Oratio pro patria. La prodigiosa memoria dimostrata durante gli studi gli procura una grande fama, al punto che è invitato a dar prova delle proprie abilità mnemoniche in numerose città, fra cui Venezia -- dove incontrò Cassandra Fedele --, Brescia, Piacenza e Ferrara. Insegna inoltre diritto a Pavia, Bologna e Pistoia, dove rimane, ottenendo anche la cittadinanza. Rientra quindi a Padova per ricoprire la cattedra di diritto canonico, con uno stipendio iniziale di 80 ducati, portato a 150 e aumentato di altri 50 ducati in ragione dei suoi numerosi figli -- non se ne conosce il numero esatto -- avuti da due mogli -- è noto solo il nome della seconda, Lucrezia Azzoni. In questi anni si fregia del titolo di eques auratus e pubblicò una silloge di Carmina -- Padova, M. Cerdonis -- e il fortunatissimo manuale di mnemotecnica Phoenix -- Venezia, B. de Choris --, uno dei primi testi a ottenere il privilegio dell’esclusiva di stampa, più volte ripubblicato. È scelto dal duca di Pomerania Boghislao X per insegnare diritto civile e canonico presso Greifswald. Dopo aver fatto visita all’imperatore Massimiliano I a Innsbruck, giunse con la famiglia a Greifswald, dove rimase, ricoprendo anche il ruolo di rettore dell’Università. In Germania soggiorna ad Amburgo e Lubecca -- dove fu stampato il trattato Repetitio C inter alia de emunitate ecclesiae --, pubblicò la raccolta di Aurea opuscula, comprendente anche la Phoenix e nuovi carmi latini -- Lipsia, W. Stökel --, e fu chiamato a corte dal re Giovanni di Danimarca, invito che declina. A seguito di un’epidemia che causa la morte di alcuni dei suoi figli, fra cui Margherita, ottenne il permesso di tornare in Italia con la moglie e i figli sopravvissuti Giambattista e Vincenzo. Il principe elettore Federico di Sassonia gli offrì però la cattedra di diritto a Wittenberg, ruolo che ricoprì. In questo periodo pubblicò a Ettlinger la Lectio de potestate pontificis maximi et romani imperatoris -- e il Compendium iuris civilis, e a Wittenberg il Clypeus contra doctorem Caium – Marschalk --, i Sermones extraordinarii et pulcherrimi – Trebelius -- e il Compendium pulcherrimum iuris canonici -- Stökel.  Per fuggire alla peste ripara a Colonia, dove insegna diritto. Entra insieme alla moglie nell’Ordine dei terziari francescani, e l’anno successivo da alle stampe sempre a Colonia, presso Heinrich Quentel, il Compendium in materia consuetudinum feudorum e l’enciclopedia giuridica Alphabetum aureum. Quest’ultima opera genera un ampio dibattito in ambito domenicano e accuse d’eresia da parte di Hoogstraten, ragioni che spinsero T. a raggiungere Magonza, dove continua a insegnare diritto canonico e pubblica presso Schöffer il trattatello polemico Contra Gherardum de Zutphania et fratrem Jacobum theologie professores. Sempre desideroso di rientrare in Italia, si trasferì a Worms, dove muore. Gratius, Ad Petrum Ravennatem suae peregrinationis criticomastix, in T., Alphabetum aureum, Colonia, cc. U1v-X5v; J. Murmellius, Epigrammatum liber, Colonia; Hoogstraten, Iustificatorium principum Alamaniae, Colonia; Id., Defensio scholastica principum Almaniaev., Colonia; F. Borsetti, Historia almi Ferrariae Gymnasii, II, Ferrara; Facciolati, Fasti Gymnasii Patavini, Padova Ginanni, Memorie storico-critiche degli scrittori ravennati, II, Faenza, Tiraboschi, Storia della letteratura italiana, VI, Modena, Muther, Aus dem Universitäts- und Gelehrtenleben im Zeitalter der Reformation, Erlangen Ritter von Eisenhart, Petrus Ravennas, in Allgemeine Deutsche Biographie, Leipzig; H. Heidenheimer, Petrus Ravennas und sein Kampf mit den Kölner Dunkelmännern, in Westdeutsche Zeitschrift für Geschichte und Kunst, Wehrmann, Die aurea opuscula des Petrus von Ravenna, in Monatsblätter der Gesellschaft für Pommersche Geschichte und Altertumskunde, Bowker, Copyright: its history and its law, Boston, Rivari, T. e la “artificiosa memoria”, in Atti e memorie della real deputazione di storia patria per le provincie di Romagna, Bohne, Petrus Ravennas, sein Leben und sein Werk, in Concordia decennalis - deutsche Italienforschungen..., Köln 1Vocht, History of the foundation and the rise of the Collegium Trilingue Lovaniense, Louvain, Sambin, Lazzaro e Giovanni Francesco Beolco, nonno e padre del Ruzante, in Italia medioevale e umanistica, Besomi, Codici petrarcheschi in Svizzera, Yates, The art of memory, London, Nauert, Peter of Ravenna and the “Obscure Men” of Cologne. A case of pre-reformation controversy, in Renaissance. Studies in honor of Hans Baron, a cura di A. Molho - J.A. Tedeschi, Firenze, Verde, Lo Studio fiorentino, Ricerche e documenti, I-VI, Firenze; H. Mathy, Die Universität Mainz, Mainz ad ind.; Rossi, Clavis universalis. Arte della memoria e logica combinatoria da Lullo a Leibniz, Bologna Belloni, Professori giuristi a Padova nel secolo XV: profili bio-bibliografici e cattedre, Frankfurt am Main, Meuthen, Die alte Universität, Köln-Wien 1988, ad ind.; M.J. Carruthers, The book of memory. A study of memory in medieval culture, Cambridge; Rossi, Il passato, la memoria, l’oblio, Bologna, Seelbach, Ars und Scientia. Genese, Überlieferung und Funktionen der mnemotechnischen Traktatliteratur im 15. Jahrhundert, Tübingen, Girgensohn, Petrus Ravennas, in Neue Deutsche Biographie, XX, Berlin, Lucioli, La Phoenix nel Viridario. Fortuna letteraria di un trattato di mnemotecnica, in Lettere italiane, Merino Jerez, Retórica y artes de memoria en el humanismo renacentista. Trebisonda, T. y Francisco Sánchez de las Brozas, Cáceres con edizione della Phoenix); F. Lucioli, Sulle tracce della Phoenix di Pietro da Ravenna, in Cultura italiana e geografie d’Europa. Atti del XIX Congresso internazionale AISLLI. Trieste... , a cura di B.M. Da Rif, Trieste, Merino Jerez, La fortuna de la Artificiosa memoria sive Phoenix de T.: entre el éxito y la retractatio, in Cuadernos de filología clásica. Estudios latinos, Goeing, Paduan extracurricular rhetoric, in For the sake of learning. Essays in honor of Grafton, a cura di A. Blair - A.-S. Goeing, II, Leiden, Pietro da Ravenna Da Wikipedia, l'enciclopedia libera.  Disambiguazione – Se stai cercando il vescovo, vedi Pietro Crisologo. Pietro Tomai, più noto come Pietro da Ravenna o Pietro Ravennate e latinizzato come Petrus Ravennas. M. Magonza -- è stato un giurista italiano che insegnò nelle università di Padova, di Greifswald, di Wittenberg e di Colonia. Compendium juris civilis et Canonici. Pietro da Ravenna si fece notare all'Università di Padova in quanto, come allievo di Alessandro da Imola, era in grado di ripetere a memoria l'intera cognizione del diritto di quei tempi. A soli vent'anni ottenne l'incarico di lettore. È promosso dottore in utroque iure. T. suscita lo stupore dei coetanei per la sua prodigiosa memoria. Ad esempio, si vanta d’aver archiviato nella sua mente, sotto la lettera A, fonti sui seguenti argomenti: de alimentis, de alienatione, de absentia, de arbitris, de appellationibus, et de similibus quæ iure nostro habentur incipientibus in dicta lettera A -- Sulle provviste, sull'alienazione delle proprietà, sull'assenza, sui giudici, sugli appelli e su altre materie consimili che nel nostro codice iniziano con la lettera A. Si reca presso l'Università di Pisa e ritornò a Padova come professore di diritto canonico. Pubblica un libro sulla tecnica di apprendimento dal titolo: Phoenix, sive artificiosa memoria -- La Fenice, ovvero la memoria artificiale. Il duca Boghislao X di Pomerania lo conduce a Greifswald allo scopo di dotare la locale università, da lui fondata, d’un prestigioso nome italiano. T. ricopre la carica di Rettore. Tornato in Italia, dopo poco tempo ottenne una chiamata ad un prestigioso incarico da parte del principe elettore Federico I di Sassonia, che aveva fondato un ateneo, l'Università di Wittenberg. T. tenne la sua prima lezione a Wittenberg su Il potere dei papi e degl'imperatori. In particolare, egli sostenne il diritto dell'imperatore a fondare Università, cosa che il Principe elettore aveva già fatto per la prima volta con la scuola superiore di Wittenberg. Pietro da Ravenna lasciò Wittenberg a causa di un'epidemia di peste e divenne professore di diritto presso l'antica e prestigiosa Università di Colonia. Qui divenne famosa la sua controversia con Jakob van Hoogstraten, nella quale egli stigmatizzava la prassi, in uso da parte delle autorità tedesche, di lasciare le salme dei condannati a morte esposte sulle forche: secondo lui ciò andava contro le leggi naturali e divine. A causa di quella disputa, che per lui fu anche una sconfitta letteraria, Pietro lasciò l'incarico di professore a Colonia e si trasferì all'Università di Magonza, ove poco dopo morì. Lascito culturale L'opera Phoenix, sive artificiosa memoria ("La Fenice, ovvero la memoria artificiale") offrì per la prima volta ad un vasto pubblico un metodo efficace per allenare la memoria. Sfidando i benpensanti dell'epoca, Pietro nel libro rivelò «un segreto che ho a lungo taciuto per pudore: se desideri ricordare presto, colloca nei loci vergini purissime; la memoria è infatti eccitata dalla collocazione delle fanciulle». Dopo la sua prima comparsa a Venezia, il libro venne tradotto in numerose lingue, comparendo ad Erfurt e Colonia: nel linguaggio odierno, si potrebbe parlare di un best seller internazionale. La Repubblica di Venezia concesse a Pietro da Ravenna e a un editore di sua scelta, il privilegio dell'esclusiva di stampa del suo libro Phoenix. Tale privilegio può essere considerato il primo esempio conosciuto di copyright. I testi di Pietro da Ravenna, in particolare quelli sull'arte della memoria, furono letti e apprezzati da BRUNO (vedasi), da cui prese spunto per sviluppare uno dei suoi maggiori interessi, quello delle mnemotecniche. Opere Phoenix, sive artificiosa memoria, Bernadinus de Choris, Venezia; Erfurt, Colonia. De immunitate ecclesiæ, Colonia Liberum sermonum, quos festis diebus auditoribus juris pronununciavit, Hermann Trebel, Wittenberg Compendium juris civilis et Canonici, Colonia, Hermann Bungart von Kettwig. Alphabetum aureum utriusque juris, Colonia, Compendium in consvetudines feudorum, Colonia Phoenicem sive ad memoriam comparandam introductionem, Colonia. De corpore suspensi in patibulo an remanere dabeat. Manoscritti Lecturæ, Verona, Biblioteca Comunale di Verona, Fondo manoscritti, ms. Rossi, Clavis universalis, Napoli, Ricciardi, Mordani, Vite di ravegnani illustri, Ravenna, Stampe de' Roveri. Ritter von Eisenhart: Petrus Ravennas, in: Allgemeine Deutsche Biographie, Duncker et Humblot, Leipzig. Dieter Girgensohn, Petrus Ravennas, in Neue Deutsche Biographi. Duncker et Humblot, Berlin  f. Ravennas oder de Ravenna, Peter ein Rechtsgelehrter In: Zedlers Universal-Lexicon, Leipzig, Spalte, Bowker: Copyright: Its History and Its Law. Being a Summary of the Principles and Practice of Copyright with Special Reference to Books. Houghton Mifflin, Boston, Friedensburg: Geschichte der Universität Wittenberg. Max Niemeyer, Halle (Saale). Theodor Muther: Aus dem Universitäts- und Gelehrtenleben im Zeitalter der Reformation. Andreas Deichert, Erlangen. Frances A. Yates: Gedächtnis und Erinnern. Mnemonik von Aristoteles bis Shakespeare. Akademie Verlag, Auszug bei Google Buchsuche Opere di T., su Open Library, Internet Archive. Geschichte der Wissenschaften in Deutschland, su gdz-cms.de. Portale Biografie Portale Diritto Categorie: Giuristi italiani Nati a Ravenna Morti a Magonza Mnemonisti Professori dell'Università di Pisa[altre] Artifìdofa Memoria Clariffimi luris VtnuCq^ Doftoris de miliris domini Pctri Rauénatis lura Canonica ordì nane de fero Icgenris in Celeberrimo Gymnafìo Pata^ uino in hoc libello continctur » Etcum unafitFocnix di unusfitiflelibellus: libello fi placet Foenids nomen imponatis. Eleonora de Aragonia Duciffa Ferraris &c,Q^uod ab omnium bonoru datore Immortali deo generi huma no conceflum eftjplæri<j in orbe terrarom a conftitu/ rione mundi uf<j ad hanc ætatem excellentcs uiri eua^ fere,Q_uos inter nunc adeft Speótatus miles auratus di Infìgnis utrcxf Iure confulcus dominus Petrus To mafius rauennas harum litterarum noflrrarum exhiV^ bitor:Q_ui praster alias corpis et animi dotes ita omni dodlrinarum genere Sitenaciffima memoria refulget ut ne dum (uperiorem fed eriam in his parem minime habere uideatunQ^uod quidé nuper latiflime re ipfa comprobauit:ut non folum nos fed etiam omnis hæc duitas noftra teftimonium perhibere potefì^Q^ua ex re faélu efl: ut eum fingulari admirarione prædpuacj charitate complexa^Inter noflros praster alios familiarem àrdom^cum habere coflituerimus, Q^uamob rem Sereniffimos reges llluftrcs prindpes Excellétcs refpublicas dC alios quofcuncf do minos patces fratres amicos beniuolofcp nollros precamur ÒC oramus ex animo ut quotieiifcucf d contigerit ipfum dnm Petra tamoptimcmcritucumfuis.famulis& cquis ufcj ad numerum oélo cum fuis bulgiis forccriis &capfis cu pannis &C ueftibus fuis libris uafìs argcteis di aliis qui/ Dufcun^ rebus fuis ac armis per eorum urbcs oppida uicos panus aquas loca die noftecj libcrrime de expe ditiffimeabfijalicuius dadi gabellai et alius cuiuflibct oneris folutionc amoris nolrri ÒC potiflimum tam ma ximarum huius hominis uirtutum caufa tranfire per/ mittant eommendatiflìmum^ ipfum femper haben// tcs ei prouidere uelint de liberrimo expeditiflìmo(j tra fitu de idonea cohorte ut opus fuerit di ipfe requifiue/ rittQ^ùodquidemnobisiocundiflimuni femper cric at(^gratiflìmumparatiffimis ad omnia eorum qui fìc in eum fe habuerint beneplacita.Madamus aùt omni bus di fìngulis magiftratibus quoruncuncj locorum noftrorum 6^potiffimum cuftodibus paffuum reli/< quifq fubditis noftris ut prædida omnia di fingula in terris di ìoós noftris inuiolabilitcr feruent feruaric]^ fa ciant,Sub indignationis noftrac incurfu di alia quauis grauiori poenapro arbitrio noftro cis imponenda:ad quorum robur di fidem has noflras patentes litteras fieri iu flimus di regiflrari di noftri maioris figilli munì mine roborari jDatas Ferrarise in noftro ducali palatio anno natiuitatis dominicac Millelimo qi atringentefì ' mo nonagefìmoprimo Indidlionc nona Die decimo mcnfis Oftobris &:c. Scuerius Bonifadus Marchio Motis ferrati S^cDccct pmaximc Prindpcs corum non jfìlerc comendationcs qui fide ac deuotione non modo {ibi dciiinétos di affcctos effe co gnofcunt fed quorum uirtus ac {ciém 5c mores ubicj patcnt di illos fibi reddunt gratos acceptos^Sane igi turattcndcntcspræclaras uirtuteslcientiarum pcritia ac mcmoriam magna prout nolipfì uidimus ac mirabi litcr fumus cxperti fpedlaBilis ac eximii luris utriul^ doétoris de militis cadàrei domini Petri de Tomafiis de RauennaPaduasIusCanonicum publice Icgcris nec non illius erga nos immenfam et cordialem deuotio// nem fìngularemcj affedionem merito inducimur illu corde diligere dc inter charos noftros connumerarc, Q^uamobrem uniuerfis òc fìngulis fereniffimis domi nis regibus illuflriffimis principibus patribus inclytis dominiis magnifìcis capitaneis excelfis communitatibus flrenuis condudboribus nobilibus et officialibus amicis &beniuolisnrisad quos memoratus dnsPe^^ trus declinaueritillum affe^luofecomendamus eofdc rogantes ut ipfum cum equis quinque dC totidc perfb nis fui{(j bulgiis ualijGis ueftibus libris pecuniis rebus de bonis per omncs ciuitates terras òe uillas caftra op^^ pida caflella diftriótus et iurifHiftiones òc portus potes de pafllis eudo dC redeudo per terra dc aquam die ac no tì:e lemel dC p!Mries abfb folutione alicuius datii peda/ gii gabellse buUetarum ilrapaflus tolonei fundi nauis de dia quauis oneris exadione libere ac expeditc dimit tatptrafirejfibi(y|)uideatdeguidis fcorris faluiscodu busfidisfociecatibus dC ms fauoribus oportunis quos requircndos dxixcric benigne^ illum rccolligant humancfufcipiantS^gratiofc tradtentnoftri contcm plationc fuarum<$ prædariffìmarum uirtutum intuì// tu t nam quicquid humanæ rccolligcntiæ benigni tra-' ftamétipropiai<pfauorisfibicollatum cxtitcrit nobis ad fìngidarcm complacctiam afcribcmus ;in quorum fìdcm præfctttcs noftras fieri iuffimus dc rcgiftrari no ftri^ figilli imprcffionc muniriiDatas Pontis turiac die XKÌiiù» Antonius Priores Vcxillifcr iufliriac populi 5c communis ciuita tis Piftorii præftantiffimo luris utriufcy doarori dc da/ riffimo cquiti domino Petto de Tomafiis raucnati no/ bis dileélifGmo falutem^Si reéte omnia quæ mentibus humanis concipi ac probabili ratione difccrnì queant uel confiderabimus uel pcrquiremus nihilprofedto in ter caducas opes uarios hominum (plendores alterni/ tem^fortunam inuenietur poflipfum immortalem deum qui cunfta creauit ac regit uirtute admirabiliust ca quippe apud uiros bonos et ingenio daros tanti eft ut non modo iudicetur ipfius diuinitatis particeps uc/ rum 8C poffidentibus eam fìt ftabilis ÒC incorrupta humanæ at<f cdeflis ukx poffeffioxù ita^nofler Piflori enfis populus diu fìngularem tuam fcientiam admira/ bilem memoriam ac morum ciuilium cgregiam probi tatcm accurate perfpexerit motus primum excellentia uirtutuj deinde amorisindidoquod erga noftra rem publicam 8C ucrbis et opcribus oflédiflrnca demum co gitauit di propofuit quæ parem eius in te bcniuoIcnaV am dedararcnt^Conuocato igiturpro more ac legibus duitaris confilio publico ipfìus populi ac Icgiamc cdc/^ brato die fexta menfis prccfcntis non fine fummo ac fa uorabili conuocatorum cofenfu decretum fuit tibi tu^ i%defcendentibus benefìciumnoftrx duilitatis cum piena facilitate confequendi qu2eciin<j ofKda duitaris S^cuexcptioneimmunitatecjperannos triginta pro ximefecufurosaquibufcucjfolutionibus quse dein^/ ccps in eadem noftra duitate quouis modo imponerc tmtka^ in futurum fis nofter duis Piftoricnfls ac prò Piftorienfedueutprseferturhabearis &reputeris tu uirpræftantiffime cui 5c honos et bcniuolcnriameri^x to debentur et cuius defiderio fatiffa<fhj effe putamus hoc noflri amoris indirium fufdpe grato ac iocudo ani mo et memor fìs noftram hac rempublicam tibi ut csc teris noftris coduibus fadram effe communem : Datu PilTrorio in palario foìkx nollræ reftdentise fub noftro cofueto figlilo Antonius luanus Cancellarius ÒCc, Saluus fis frater Jptimc ucnictcm fororium meum pa/ tauium non fuit acquimi fine meis ad te litteris uacuu uenire t quibus ÒC fi nihil aliud habeo quod fcriba hoc faltcm habeo quod in inirio epiflolarum fa^piffime ap^ poniturfi bene ualesgaudco ego bene ualco uxor mea ego falui te una cum tua faluos effe iubcmus^tu uc/ ro cum omniù «tatis noftrac mcmoriofifTimus fìs mc^ mento uerbi tui fcruo tuoinquomihifpcm dedifti. Papi« quinto idus Nouembres^M.ccccbcxxviii» Tuiiuris Lancello^ tus Dccius luris utriu% doótor* Padu« Domino Petto m'emoriæ Magiflro Quid modo pyramides^quid iam babylona canamus Q^uid louis de triuise tempia fuperba deæ Non magis immenfum mirabimur amphitheattum Nam fummc facerent hoc quoq fcmper opes Sdpio non ultra iaétct quod fcccrat ufus Agmina qui proprio nomine tota uocat Pctrum famacanat quam nobilis ilie rauennæ eft Gloriajqui plufq doébi mincrua potefl: uid magni fccere dei mirabile diftu Nam retinet quicquid legerit ille iemel Effatur triplici quæcuntjorator in hora Protinus hic iterum nfl minus ore refert Sic reor hunc genuit doftarum quinta fororum (Cui pia mufa nihil non meminiflfe dttlit, FraterEgidius Viterbiéfishe remita Cremona: Ioannes antonius PIcbanus cxiV mio humani diuini<]p luris Do/ ftoritdPctro Raucnati falutc, Vcnimus cxtcrna fub cctta palatia luce Curia confcriptos qua capit ampia patres Teq ibi carminibus primum ccnfcrc crcmonam Scnfmius de laudcs connumcrarc fuas Et fìc q uanta tuse celeris facundia linguse Qua par ingcnium ucl quafì maius habes Ccdit cnfm ingcnio tibi rcgulus imbribus oris Ifcus manans tuUius eloquio De memori uix mente L'cet con tingere quicq Mortalemquoniam præterit illa fidem Nunc equidem de te rumor pr^eceflcrat ingens Inuentus multo maior es ipfc tamen Eloquar hoc fìat fi non iniuria cui^ Aut deus aut toto es primus in orbe uirum Salue igitur tenuef^ meos dignare libellos Perlegere : acripiunt uerba cSentis heri Vt<j deus pladda gaudet fc uoce rogari Dona deninc gratis tradere fupplidbus Sic tu quæfo neges mihi non præcepta prxcanti Q^uæ memor hoc ualeant efficere arte caput Hæc fìpræflitcris quauis tibi maxima fama eli Illa tamen crcftct Carmine dC órcmco» Brixiæ Clariffimo &C cxcclicntiffimo C3i[krd ponti fióiq luris Dodori mirabili memoria prasdito equiticj rplendidiffimoPetroRauennati Mar// ciis Picardus falutem. Simonidcs ccdat mcnf^ alta themiftoclis una Indytus arpigena cum cicerone folon Cum doftor cum clarus cqacs Tpkndorqp raucnnæ Mente ualens memori maxima qusec^ canat. Papise Hieronymi Buticellæ auditoris noftri car mcn ad uniucrfitatem fcholàrium» Alma deccns fVudio ftudiofum fpernerc noli Sic petrum ualet hic iuribus àt<j pede Huic profa non deerit rcpetentur milia Icgum Milia quot nun<3 poffe referre putcs Cannona lì cupies cantabitur undit^ cannon Nec poterit calamus fcriberc quxq refert Dc^ aliis fcriptis recitabit fplendida cunétìs Tot quot uix poteris credere fcripta forc Adde ^ illa fuac uirtutis munera fatur Pcdtoribus noftris addere poffe cito Q^uod fi nunc Tpcrncs lachrymaberis al» ja futurum In tempus pofthac forf^ lugcnda tua cft Idem Si rua mirantur memorantem fccula cirum Vt numen petrum fccula noftra colant. Q_m setatc nra paucos cxcdlcti memoria præditosfuiffc cognouimus ftatui pulcherrimu opus Italiæ dc ioti or bi traderc;cuius prascepta fì<^s feruarc uoluerit huius ar tis altiffimùculmcparuotpe mirabilitcrattigetmcc fai lor o leétor cariffimc du eni præcepta mea per tota Italia cxpirer cuéti dininu potius q hùanu opus le uidifle afFir mabanaliqetiafecrucefìgnabatneci artificiofa memo ria præceptorc hui;fed deo mihi auxiliupracbcte regulas pulcherrimas maximis tn laborib iueni;huc ego libcllu aoótìffimis auditoriblegi me<j legete prsecepta huius ar tis ab ore meo pédétes Icripferej de q do^tria mea ufi fut de honorc òi laude fut cofecuti hoc meu luetii exccllétif fimi uiri laudauerut quoj^ noia l fine huius opis ifcribc re placuit ne folus uidear qd'c meu laudauifTejqd.pfecto pulchrius iudicabi^fi excellétiorcs habucrit laudatores mcaigitpræceptacarifCmeleélor aple(5taris oicjftudio de diligétia exerceastex ipfis eni no ex aliis grana colligcs et toto ope pfedro mihi crede maxima gKam reporta ois No fumus fufficiétes cogitare aliqd ex nobis.fcribit apfs ii^ad corinthyos,iii,Oé donù optimu defurfu eft defcen dés a pf e luminulacobi p,gLin,l»na ÒC demofl:henes,fF» de legibus^Q^uid enim nabes qd* no accepifli,i,ad cori thyos.iiii,fine me nihil poteftis faceretIoanis,xv»nolite griarine<jlo<^mini elata ne<j ^cedat magniloquètia de ore ufo qa deus fciaru efl dnstprimi RegUtiiatelledu ti bi dabo ÒC iftrua te i hac uia q gradieris ait deus oipotcs in libro pfàlmo^ p os pphetæ dC Baia ^ncipio libri feu/ do^ no p5t ali^d no boni uclle nifi iuuet ab co q no pot b lì malu uellc t ósxk Augufiinus ad Bonifaciu Papam gra tia pr æuenit ut udimus bonu, Augufiinus in cnchari dion mouct ad quærcndu falutc libertas arbitrii mouc te priusdcot Augufiinus de ccclcfiafticis dogmatibus fine gratìadei nuHuprorfus Guc uolcdo fìucagcdo faci unt hoies bonu Augufhnus de correétione &C grada uellc etià ojuod bonu eft no pofTum nifi tu ueliSrAugu ftinus in loliloquiisj et Icribit ingeniofus poeta in prin cipio fui præclari opis dii ceptis nam uos mutafHs dc il las ajpiratc meis dc alibi ; Adfìs dc cepto luppiter alte meo»6^pulchreloquit Cacfarin,lin noie dni,C«de offi ciò pi^feétì prætorio africe intldeo nobis auxiliu prse-' bctetCtdc epifcopis 6C dericis j di in^Ldeo au^dlorc nrm gubernate impiunitQde ueteri iure cnudeando dCtcx tus efl: in cap in noie dnuxxiiiAudC in cap in noie diii de teftibus de in cap ueritatis de dolo òC contumacia &: in cap no licet,xxvi»q.v»6^ in cap in noie pris,kxiii.di»in au tctico ut præponat nomen ìmperatoris in uenmox in choet audore deo in autentico de armis in prindpio in autentico de quæflore in cap primo de baptifmo glofà in rubrica inflitutionu BalJn rubrica,Qdciure iurado Ad oipotetis igit dei prouidctia aium meu refcrcs hoc utililumu opus ordinare difpofui in quoamids fatiffc cero fi obfcuritates uerbo^ et fentctiarà' cuitauero ut ctia idoéli utilitatc aliqua ex hoc libello affequi poflìnt; in ho^ igit prasccpto^ traditioc lo^ no aùt dicerc cogù tauitut aut rcs darius habeat coduiioncs in tota arte fa cillimas adducàmt cu Icgifta firn legiftas uidcar imitati. RIMA critConcIufioj Ars ifla conflat ex ìocis ÒC imagmibus:loca funt tan^ charta feu p alia materia in qua fcribimusdmagincs funt fìmilitudincs rcru quas memoriæ uolumus cómendare» Chartam cr^o primu parabo in qua imagincs collocare poffimus.Et prò fundamento huius primæ conclufìonis quatuor regulas ponOtPri^ ma eft hsecdoca funt feneftræ in parietibus pofìtæ cclu nse anguli ÒC qux his fìmilia funt^S ecuda fìt regula : lo^ ca non debent effe nimium uidna aut nimium diftatia» uicinitas enim ut expertusfum in appofìtionc reru me moriam naturalem conturbar ? fi autem nimium difta rent loca cu mora qu3e locis tradita funt redtamus me^ diocriter ergo difirabunt unus ab altero quinque uel fex pedibus diftabit ♦ Tertia fìt r^ula uana ut mihi ui-' detur eft opinio dicaitium loca tìcri non debere ubi fit hominum frequentiamt in ecclefiis aut in plateismam ccclefiamquado^uacuauidilfefufFicit non enim fem per ibi hominum deambulatio uifa fuit dc in hoc expe^ rientia quse eli: reru magiflrra cotrarium docuit, Q^uar ta fit reguladoca no fint alta quia uolui q? homines prò imaginibus pofìti loca tangere poflint quod utilefem^ per iudicaui,Accipio ergo ecdefiam mihi mukumno// tam cuius paites diligentcr confiderò in ea tenp quater dcambulans difcedo domumcj redeo et ibi per meuifa mete revolvo &: h oc paéto principium lods do t In parte dextra portai ex qua redo tramite ad altare maius itur mihi primum locu c5fhtuo:deinde in pariete poft quinquc aut sex pcdes fccundum &: si ibi aliquid reale sìtpoétum ut cfì: columna fcncflra aut his simile ibi lo cu pone j {ì autem reale defìciat ad arbitrium meù imaginarium fingo si tamen hoc loca fabricas omittere ucl Ict timens ne rei appositæ oblivifcatur cocedatur dum/ modo fit memor ibi locum constituisse Ce de loco in locum procedatur donec ad eandem portam loca fabricans revertatur ista fìant in parietibus primis cede// fise omissìs omnibus qux in medio ipsius funt; dc fiqs locorum copiam habere cupiat hoc ordine monaftenu intret illud totum locis impleat aut in parietibus extra ecdefiam sibi loca coparena qui multa volverit me minisse multa sibi loca comparare debenEffO autc quia omnes homines Italia copia rerum abf(|chartarum revolutione superare volui in sacris scripturis iure canonico civili et aliis multarum rerum autoritatibus du cfTem adolescens mihi centummilia locorum paravi et nunc ipsìs decemmilia addidi in quibus per me diceda pofui ut inpromptu fint quando memoria vires expetiri cupio a(:cum patria relinquo ut peregrinus urbes Italise videam dicere possum omnia mea mecum porto nec ceffo tamc loca fabricarej hoc fuadeo ut in aliqua ce defia de monasterio habeantur loca solum prò reponc/dis rebus quas quotidie convenit recitar emt funt argumenta rationes historiæ fabuk& prædicationes quac in quadragefima fiunt ÒC hoc offidum illis lods tatum deputetur et unum quod utile iudicabitur prò iftis lo/ris in fine scriberc dispofui volo equidc ivuenes huius artis cupidos pcrfe<5b'ffimc doccrc: loca autcm (ìc conflri tuta ter aut quater in menfc memoria repetantur.repe titio cnim locorum nullo predo emi poteft, SECVN da erit Conclufìo ut charta habita modum fcribendi in ipfa doceam in magna nobiliu corona dum efTcm ado^ lefcens mihi femel fuitpropofìtumut aliqua nomina hominum per unum ex aftantibus dicenda recitatemi non negauiidida ergo funt nomina in primo loco po^/ fui amicum illud nomen habentem in lecundo fìmili/^ ter fic quot dida fuerunt tot collocaui &C collocata re citauit&: aduertat collocans ut feniper amia! ponat agc tem illud quod comuniter ab co neri folet t dC ifl:a con/ dufio dare procedit in nominibus cognitistfi autc non cognofcitm amicus illud nomen habens ueluti Boz/ drab Zorobobel tunc coUocabis quod loco fuo dicc^^ tur idem dico in nominibus animaliu ut efl: equus bos afinus ut in primo loco ponatur equus in fecun/^ do bos intertio alìnus 6^ idem in rebus anima carena tibus ut efì: liber cappa uefì:is;fedaduertene decipia ris fi in primo loco poneretur liber in fecundo cap pa fic fìmpliciter poffes dum reeitares defìcere j exci// tare enimmemoriam naturalem efl artis huiusoffì// cium i fed hx res commouere non pofTunt quia ge ftusimaginis jgoCkx cxcitat quiintalibus naturaliter non reperitur t imago igitur in loco talis poni debet quæ fé moueat fi non poteft ab alio moueatur rem talem in manu alicuius motoris ppnas ut ex mota P ilio memoria naturalis commoueaturjfed acutiffimi in geniiiuucnisdicet^hæcprjEcepta non funtomni ex parte perfeda formica in loco pofita fe mouet no tamc propterfuiparuitatemcommouebit granum piperis in manu motoris pofitum etiam non exdtabit t fatcor hoc fi formica fola collocctur fed multitudinem formi carum afcendentium et dèrfcendentium arborem in loco ponamtQ^uod ergo formica fola facere non potefl facietmultitudoSiamicus etiam in loco multa grana mouebitJnft^bit eoam ingeniofus iuuenisipulex fal^^ rat nec commouet multitudo autem bene collocati no potefl fed prò pulice amicum pulicem capientem collo cabo:6^ ego fepiffime prò pulice excellentiflìmu omnia ætatis noflra: medicum Magfftrum Gherardum Vcronenfem pofìii quem fcmel capientem pulice afpexi» III efl: aurea Condufio quia prò littcris al> phabeti homines habco dc (ic imagines uiuas:pro littc ra enim,a, Antonium habco prò Lttera»b*Benedi<^lum et fjcperfonas in quarum nominibus prima littera efl illa quam collocare uolo;6^ ego communiterpro littc/^ ris formoCffimas puellas ponojillæ enim multum mc^ moriam mcam cxdtant et frequcntiffime in lods luni peram Pifloriéfcm mihi chariflìmam dum effem iuue nis coUocaui et mihi crede fi prò imaginibus pulcherrimas puellas pofuero facilius Òi pulchrius rcdto quæ lo dsmandauifccrctumcrgohabeutiliflìmum in artifiVciofà memoria quod diu tacui ex pudorcfì dto mcmi^^nifTe cupis uirgines pulchcrrimas collocajmemoria cni coUocatióncpucllaruiTiirabilitcroomouctur òCqui uù dit tcflimonium pcrhibuitjhoc aut utile præccptu prò dcffc non potcritillis qui mulicrcs odiùt et contcnunt fcd ifti artis huius fruàum difficilius confcqucmr uc/ niam tamen mihi dabunt uiri rebgioljflimì QC caftiflìmi præccptum enim quod in hac arte mihi honorc dc lau/ dcm attulit tacere non dcbui cum fucccflorcs exccUen^ oflìmos relinquere totis uiribus nitar» IV cft Coclusìo ut imagines alphabeti seu noia dcmonftra tialittcras bene memoria teneàtur dC fkpe repetant; Incipio ergo fic fi mihi contingat inloco ponere iftam copulam et in loco pono Eufebium ÒC Thomam : hoc ta me ordine quia Eufebius locum tagit 6i Thomas aftat coram cotd autem Thomas locu Eufebii tenuerit et cu fcbius thomoe non copulam et:fed hoc pronome te in loco uidebimus appolitumteft enim in arte hac hacc regula ut prius in ordine loco iit propinquius iìcut enim in chartaprimum,€,fcribimus in ifta copula et ita et in loco et idem obferLiandum eft generaliter in oibus di// (tìonibjdi aliis collocadi5> V efl Codufìoin fyilabis trium litt ;rarum in quibus iic procediti enim vocalis eft in medio uc in hac iVUaba Baritunc imaginé ultimsc litteræ acc^io rem aiiqiiam addo cuius principium duabus^riccedetibus litteris limile fìt/i ergo in loco raìmùdum cum baculo locum percutictem pofuc ro Icgetur in loco fyllaba bar;& fi Simon locum percuf Icrit habcbitur fyUaba bal^ifta ergo fit regula quæ f?c re pctitur ubi uocaiiscfl in medio in fyUaba triu littcraru c accipituf imago ultimac littctx re aliqua appofita mobi li aut fé moucte cuius principiu fimilc fìt duabus littC/-^ ris pr^cedctibusjfì autcm uocalis fìt in fine ut in bab raituc imaginem primæ ìittCTX in loco cóììoco 6C re mobilcm feu le mouctem cuius principiu fìt fìmile dua bus fcquctibusjfì ergo BenedicTij cum rapis uel ranis in loco pofìiero dabit fyllaba brajfì auté Thomam fyV labam trajcopia ergo rerum incipictium ut fyllabæ fì in promptuhabeaturmagnam afferct utilitatem j fed fì uocalis efl: in prindpio lyllabam fàcies ut in hoc uerbo amo tue femper imago primse litteræ collocada eft in lo co di res principium habcs fìmile fequcti fyllabæ;fì er/^ go Antonius uoluat molam hoc uerou amo pofìtu Ic/^ gemus;fì Eufcbius uerbu emo:efl: tamé fciédum no poflumus comode didhone trium aut quatuor fyllaba rum collocareìfed nec opus eft quia fì-uflra fìt per plu^ ra quod potefl: fìeri per pauciorajfìifFicit enim prima Òi fccudam fyllabam pofìiilTe diótionc tamen duarum fyl labarumpofTumustotam collocare ueluri pater pona in loco rem uel homine prò imagine fyllabac pa;ut Pau lum de prò fyllaba ter^cum uocabs fìt in medio Raimu dum accipiam telam in manu hebctemxondudo ergo fìcpulchre imagines alphabeti fìmul iute et copia reru indpiétium ut fyllabæ femper nobis fecr/ict fi aliac imagines defìierintjfì enim alias habére poflum iftas omit to de quibus in aliis codufìonibus dicet". VI eft coclufìoin iftis diéhonibus panis uinù lignum ueftis di fìmilibus et in noibus dignitatu x ut e^ft Papa Impator abbas cationicustquac ola ctiam'ruflid mtclligunt quid dcmonftrctmd ut darius loquar uniformcs funt in lin gua ucrnacula &C latina in talibns ditìionibus alias ima^ gincs non quacro fed pono illud quod diéh'o ipfa fonat Ottines taliu diétionu pofllint pulchro invento facile collocari; in corporc na<f humano cafuu imagi/ ncs inucnimam caput cft cafus noiatiuus manus dcx/ tra gcniauus manus fìniflra datiuus jpcs dcxtcr accufa duus pcs finiftcr uocatiuus de ucnter fcu pcébus cafus ablatiuus;& prò numero Cngulari pono aut pulchra puellam nuda et prò numero plurali ipfàm egregie or/^ natam aut illum quem meminiffe uolo t aut ergo uolo collocare rem aut hominctfi rem ut panem puellam nu dam in loco fibi pedem dcxtrum cum pane tangentem collocabojfì autem diftionem collocare uolo hominem . in aliquo officio ucl dignitate cóftitutum demóllrantc ut abb atemjabbatc unum in loco nudu qui cum pedc dextro locu percutiat ponoj 6^ fi diligctec o lettor dulcif fime cófiderabis hoc inuctu tibi pulchru uidebit": de ùc has diéb'óes totas folco collocare, SEPTIMA efl: Co clufìo quia poffumus etia collocare didiones fono uo// ds geflru corporis ÒC fìmilitudine òc iffas imaginibus frc quctifUme utonpono enimamicu prò didtìone:do(fto/ re unu cogno|ii qui femp in ore habebat legc per hanc Ode tpibus appellationu:illam enim tatum legem legu dolor memoriter diccbatmolens ergo illam legé collocare illum dolorem pono qui femperrifum'excutitS^f c fono uocis collocacioncm fadojgeftu corporis ponunt c li imagincs quado fìt gcftus in dizione coprchcfuspra ucrbo cnim fpolio amicu peno qui aliu fpolict; prò ucc bo rapio amicu per uim aligd rapictetfìmilitudinc colla co imagines quado rem dizioni fimilé in littcris licct in fignifìcatione diffimiié inucniomt quado pfo uerbo ca no canem colloco, VIII eft Codufio prò diii^ iure cófukis 6^ de uoluminib iuris ciuilis dicere incipj> am ^ quado illa lods tradere uolo colores quibus regu tur aGcipiojpro,fF,ueteripeÌlem albamjpro.fF,nouopel lem rubeamjpro infordato pellem nigram;pro Codice pellem uiridemjpro uolumin e uarii coloris pellem^pro \ Inftitutionibus librum paruumiS^ prò autentico tabel lionem inflrumetum magnù habetem collocojpro au^ tética pueUam priuilegium habctemjpro libro feudo^ comitem alicuius caftrijpro decreto autem cu in eo finr landto^ patrum audtontates fenem alique in loco feri bentem ponojpro decretalibus Papam in throno fede te colloco:pro demetinis puella cui nome efì: Clemens prò fexto libro infh-umctum illud ita in Italia didrudc- quo fcribit Ouidius; Altera pars flaretj)ars altera duceret orbemjpro comentatoribus iuris eos qui idé nomè habétnmaginem aute glofk 2Sià^\o ex dodlrina per primo loco data in collocatione diftìonu:pro,ff,iunipC/ ram habeo Fiorentino cythara datem ucorlandi geto catare p oflìt, A llegationes autem decreti fìc collocatur; lìam prò allegatione quas fit per diflindb'oncs ponit^'puclla qux panum uelcnartam lacerctjpro qu^eftiòne ali- te colloco iunipcrapcrcutietc famulatpro cofccràtione cfl (àccrdos hoflia cofccras t prò pocnitctia cft lunipcra qux mihi fua peccata Icuia cófitetur, NONA cft Co^ dufìo ut oftcdam quomodo rubricas utriul<j luris lo^ cis traderc debeatnus dC duas imagincs comumtcr prò illis ponete (oìco'Si enim meminiue uoluero Rubrica de trafaftionibus Thomam ranas habctcm colloco uel geftu corporis pono duos cnim qui diu litigarunt a lite receflifle fìngo dc altcrum alteri fignum pacis pra:bere ha:c efl: pulcncrrima imago rubriche de trafadtionibus. Principia autem legum vel capitulo in locis ponùtur alphabeto uel fono uocis uel fimilitudine uel geftu cor poris de qbus iam piene didu eft. DECIMA efl Con dufìo in argumctis coUocadis prò quibus imagines du as ponere fcleojprima eft geftus corporismt fi dicat fic teftamentu fìnefeptc teftibus faótuno ualet;tefl:atorc coram duobus terfibus teftamentu feciffe fingo dc uirginem unam illud lacerarcfecuda eft imago quia duas aut tres didiones argumenti principaliores colloco:exc plum habe tu iurifcófulte òc me intelligent philofophi quado in adu reqritur iufTus alicuius ille debet præcc// dere:hic funt multa uerba fed fufficit iufìum dC prascc/ dere collocare &: reliquas argumenti partes memoriter dicere poterimus;ex collocationc ergo duaru aut trium didionum ccefera elcgater recitabimus;&: hoc experto d-ede magiftro.  A est conclusio cum quoereret quida: Vtrum in ecdé loco plura collocare de beret- reipondi fi in lods ponere uolo quæ ab alio mihi proponunturutillapropofita ftatim recitare debcam magin cs unius rei tantum in loco colloco : fcd fì quæ in librislcgo inlocisponcrcdilponoutilla mcmoritcr pronundarcpoflìmtuncimagincsplurium rerum in loco uno rcpiiffimcponcrc non dubitaui. XII erit pulchcrrima Concludo t ut aperiam quopafto numerorumimagines fieri debeant OC prò omnibus numcrisquos pollumus excogitare uigin^x ti tantum imagines inueni : illas ergo fpedaliter delcri/^ bam j prò numero decem efl: mihi crux magna aurea uel argentea t prò uiginti fimilitudo litterae^nferrea uel L'gnea rei alicui rotundse coniunéla quia numcrum ui^ ginti hoc modo in charta fcribimus zojprotriginta ììmilitudo illius fìgurac codem modo rei rotundae coniundia x 6C fic ufcj ad numerum centum imagines habeo quse decem luntjnouem edam imagines numcrorum habco incipiendo ab uno ufcj ad numerum no uem quas in digitis manuu hominis fabricaui, Eft igitur digitus primus manus dextrae mihi prò primo nu mero leu prò uno: fecundus prò fecundo feu prò duo bus: 6^ fic uCq^ ad quartum digitum manus finiftrae procedo ; ut autem fadlius ifta memoria teneantur pri mum digitum manus dextrse dico effeghelforumifc^ cundum ghebilinorum ; tertium iudseorum i quar^^ tum anulorum : quintum auriumi&: ficAc digitis manus finiflrae fit didrum, Primum ghelforum appello quia ghàfi illum in magnoprecio habere dicuntur: ghebilini fecundum j tertium iudieorum appellojquia fi digitum illum iudeis oftetidimus toruo uifu refpid/^ iint ; qui autcm caufam fare cupict quserat Se mucniV et : cur autem quartum et quintum Tic nomincm no^ tiflìmumeftj prò numero autem mille michaclemha beo fi ergo mihi numerus aliquis proponatur imaginem cius fadiime inueniam jaliqua cxempla ponam quibus pofitis Icftor etiam rudis ingenii conclufionem iflamoptimeintelligctìfi.xi^q.iii^diccrc uoluero in lo^ co gheffum fingam crucem in manu dextra tenentem 6i iudxù qui toris uiribus per uim illa manu dextra ra/ pere tentetjfia'i.adcorinthyosa'iiitponere uoluero in Io co ghebilinu fingam qui in manu dextra cortinam tc^ neat quam pulchrae puellae ollendat illacy in manu dex tra redpiaùpuellàm enim defponfàtam prò quarto digì te ÒC fic prò quarto et nono numero collocojfì de pceni tentiis diftinftione quarta meminiffc uoluero facer dotem fenem non iuuenem cui peccata confiteatur lu/ nipcra collocabo et ipfà mirabile faciet i fàcerdotem nam(j abfoluet capiti fuo manum dexteram impo ncns; ÒC fic ne ininfinitUm fit proceflus fìt finis nu^/ ic pulcherrimas artificiofaememoriai:incuius praecc^^ ptis omnia fi non explicitefaltem implicite compre/^ henduntur Vnum tamen non omittam quod hoc in loco fcribcrepromifi utile in locis effe ludico quae prò rebus auditiitreponcndis fabricauimus t fi in quinto loco manus aurea ponat In decimo crux aurea in quin todecimo manus argentea in uigefìmo imago ipfìus numeri et ficin casteris facete monet mea dodtrina ExccUcntiflìmos in artifìdofà memoria habuiauditorcs o Icdor dulciffime meacfi doétrinam micis laudibus cx^ tulcmnt quo92 aliquos nic Icgcrc obi ut puto phcsbit Fucrc mei difcipuli Magiftcr Antonius Trombcta or^ dinis niino52 theologus cdcbcrrimus Magifter Petrus Rochabonella Magifter Ioanes de A^a Magifter Nù coletusTeatinus Magifter Hieronymus Vcronenfis Magifter Hieronymus de Polchaftris artiù et medid nac doftores cofumatiflimi ÒC PaduaelegcteStSpeétabi les Scuerius 6c Nicolaus illuftriflimi Duds Ferrariae fc crctarii Dns Ioanes Maria Riminaldus dns Dnicus de Maffa dfis Antonius de Liuris dns Ioanes Frandfcus de Canali et dns Leonellus de Bruturis luris cofulti co fumatiffimi di Ferrariae legcntcs Tacebo tpbiles Vc> netos qui me audito multa memoriter pronudarc didi cerunt Dnicum tn. Georgiu'uirù illuftré fìlcrio inuoluc re ncqueo qui doéìrina mea ut ipfe affirmabat imorta/ lem fibi gloria coparauit.Bononias Papiae Ferrariae*^ le gì de qui me audierut multa memoriter idre inrocpuiit &C quauis mca artifìciosà memoria alio auctoricatibus fìt coprobata peccare tamc non puto fi afta mea in^hoc libello Icgétur quae ipfam mirabiliter approbabut Da cfiem iuris auditor nec uigefimum uidiflem annum in uniuerfitate Patauina dixi me totu .Codice Iuris dvrilis poffe recitarejpetii na<5 ut mihi Icges alicpiae ad arbitrili aftantiu proponerctunquibus propofitis fumaria Bar toli diceba aliqua ucrba tcxtus redtabam cafum addu/ ccbataftaper doftoresexaminaba lextp iftatot habct glofas diceba di fup uerbis erant poiitae recordabar cotrarìa allcgaba et foIucbamiTum cfl: aflatibus uidiffc miraculu; Alcxadcr Imolcnfis din obftupuit ncc fabula narro ego pala locutus fu in uniucrfìratc Paduae de ga inorcduo^ucltriuflratoéuerbuteflrcs huius rei trcs habcojMagnificu dnm IoanéFracifcu Pafqualicu fcna torc Vcnetu &l luris utriufqp dodloré cxccUctiffimum apud UIuAriflimù Mcdiolaniducc nuc Icgatu: 6^ dariffì mu doftorc dnm Sigifìnudu de Capitibus life ciucm nobile Patauinutcuius pr Fracifcus fuit acutiflìmi ingc nix lurifconfultus Sperabile dnm Monaldinu de Mo naldinis Venetiis comoratcnn quo uirtus domidliu fu umcollocauit, Leétìoes etia Alexadri Imolèfìs Padusc Ic^étis copiofìffimas memoria tcneba &rillasexuerbo aducrbu in fcriptis rcdigcba illas cria pofl:c[ finicrat afta te magna audito^ copia a calce idpics rcdtaba ex fuil^ Icdionibusdù in fcholisaudirc carmina fadeba 6c oés caru partes in carminib pofìtas ftatim repIicaba:&J qui hocuiderut obflupuerejhuius rei tefles habeo chrifli^ mu c^tc et dolore diim Ioanc Fracilcu de Miliis Brixi cnfcmtfpeftabilé dotìrorc dnm Sigifmùdu de Capirib ììiìxtU fìliu Alexadri Imolcfis qui nuc efl: lurifcofultus celeberrimus Cctu 5i qtragìtaqnquc audtoritates rcli giofìflìmi fr^ Michaclis de Mediolano Paduae prardica tis imortalitatc aiae.pbates cora eo memorirer 5^^mptc ^nùdaui qui me amplexus cfl: dicés uiue diu gema singulariso urina te religioni dicatu uidercjtefl-is cfl: tota duitasPatauinafedmagnifìcu dnm ioané Fracilcum Pafqlicu 61 dnm Sigifmùdu de Capiribus lifi:ae dc dnm Monaldinu de Monaldinis teflres hco,Pctii ego doftor Cf catus in uniuerfitatc Patauina ut mihi in cathedra fc dcti alit^s de uniuerfitate auditor unu ex trib uolumini bus digcfto^ qd eligeret pracletaret locu^ in quo lege^ re deberé delì'gnarendixi cnim fup re ^polita innume// I rabiles leges allegabo teftes funt Clanflimus luris utri ufqj dodtor diis Gafpar Orfatus Paduae lura Canonica ìcgcstèc dodiflìmus dns Profper Cremonenfìs Paduae cómoras, Oes pr^edicatioes qs in una qdragcfima ma giRer Antonius heremita Paduce ^nuciauerat co ovdi^ ne quo ipie dixerat memoriter ^nuciaui et in fcriptis fi bi dedi;quo uilo dixit amplius Paduae no pra^dicaretf 6^ huius rei fi uiuit teflis efl: ipfe orni exceptione maior Praedicationes etiadóni Mathei Veronenus canonici re gularis et uiri eloquétiflìmi quas in tota quadragefima fècerat fìbi in fcriptis dedi qa memoriter tenebam ài in chartis reponebajtcflis ed ipfe et donus Deodatus Vi ' cétinus canonicus regularis, Dù Piflorii legerc a dnis Florétinis códuftus lermoné uerbi dei fratris Blafìi de Plob ino heremitse recitauijtefles funt Paulus magiflri Michaelis ^ Domicius Cacellarius Piflroriefes ciues: et: tota civitas illa de mea artifìciofa memoria tefHfìcari po terit qusemeimmunitatibus òc priuilegiis decorauit, Dfiicus Georgius uir illuflris Paduae praefedus àc in arti fìciofa memoria difcipulus dum Ir as Ducalcs femel legc ret earu uerba collocaui llatim redtauijteftis efl dns Anibal de Magiis de Baffiano nobilis ciuis Patauinus t cuius pater Nicolausfuit excelléallìmus lurifcofultus Semel in fchachis ludcba alius taxillos iaciebat aliul^ ocsiaftusTcribebat ^ cxthcmatc mihi ^pofìto duas cpi'flolas diftabamjpofi:c[ fìncm ludo fmpofuimus ocs iaéhis fchachorum di taxillorum di cpiftolarum ucrba ab ultimis incipics rcpetiuhsec quatuor per me codcm tempore collocata fuerutjteftes funt dominus Petrus de Montagnano et Frandfcus Neuolinus nobiles Patauini ciues» Dum eflfem Placentiae monafteriu mo^ nachorumm'grorumintrauiutilluduidercm in dor^/ mitorio<jduscomitantcmonacho quodam bisdeam bulans monachorum nomina quse in oftiis cellarum crantcollocaui t deinde cógregatis eis nomine proprio quemlibet falutauitlicet quem nominabam digito de// monftrare non potuiflem i mirabantur monachi quo paélo ego percgrinus nomina eorum memoriterpro// ferrem ipfìs mirari non definentibust dixi tandem hoc potuit mea artificiofa memoria : quorum unus dixit er go hoc Petrus Rauennas facere potuit et non alius, In Capitalo generali canonicorum regularium Paduae prsedicationem domni Deodati Vincentini eo ordine uo ipfàm pronunciauerat recitaui aftante ipfìus pra^/ icationis audtorc. Semel me traxit ad fui contempla tionem Caflandra fidelis Veneta uirgo excellcntiflima quac du legeret litteras fereniflimae coniugis regis Fer^ dinandi ad le mifiàs illas collocaui de recitaui t tefh's eli illa Dotì:iflìma Virgo t dominus Paulus Raimufìus Dodtor excellens Ariminenfis ; et Angelus Salernita nus uir darus Scribebat qda Illuftriffimae Ducillae Eleonora uilegiu alius legebat praefens eraillud<jexuerboaduerbùlo// cis travidi di ab ultima didtìonc indpics totum recitaui; d u mirabant aftatcsthufus rei tcflis cfl dns Ioancs He Bm turiis clariffimus Ferrariae óuistqui etia multa de hac artificiofà memoria narrare potcrit,. uid aut de adtis meis referre poffit nepos maximi po/ tifì'dsPauh'RcucrcdusPaduaeCanoicus et decreto doétor ìfignis dns Auguflinus barbus omitto cu cópa ter lit chariffimuStSedqd plurateflis eft Brixia;Papia: &C Crcmonajquid potuerit mea artifi'ciofa memoria de darat hoc carmina quaz in ^ncipio huius libelli legunt. Teflis efl: Illuflriflimus marchio Boifacius di eius pul cherrima uxor quae me egregio munere donauintefh's. cflnouiflime Bononia:tefl:is eft lUuflriflìmus Hcrcu ies Dux 6^ lUuflrilTima uxor Eleonora t Teflis eft tota Ferraria:duas eni prxdicationes celeberrimi uerbi dei praeconis magri Mariani heremit^e recitaui : quo audito obllupuit didlus Magiftcr &C dixit;lllufl:rilììma Du dllà hoc eft diuinu 6^ miraculofum opus;teftis eft Vni ueriitas Patauinaiocs enim led:iones meas luris cano/^ nid fine libro quotidie legojac fi libru ante oculos habcrem^textu de glofàs memoriter pronucio ut nec etia mi nima fyllaba omittere uidcar. In lods aùt meis qu£E col locauerim hic fcribere ftatui ài qux locis tradidi pcrpe^ tuo teneonn dece di nouc litteris alphabeti uigitamilia allegationu luris utriu%pofui dC eodc ordine fàcroru librorum feptem milia;mille Ouidii carmina qua: ab co fapicterdiftac5tinent:ducétas Ciceronis auftoritates: trecétaphilofopho^z dida^^magna Valerii Maximi par/ temmaturas fere oium aialiu bipedù de quadrupediim qru audloritatufingula uerba colIocaui;SÌ qn uires arri iìdòfàs iticmo^isecxpiri cupio peto utmihi ima ex Iris illis alphìibèti ^pònatlfup qua ^pofìta allegationes,pfc roidc ut dare itelligar cxéplu habe;|)polita cfl: mihi nuc Ir a»a,in magno dodto^ uiro^ couétu di ftati a iure ^n-' dpiu facies millealIegatioes6^plures ^fcradc alimctis de alienationc de abfctia de arbitris de appellationib et de filib quas in iure nf o habent'' Indpietib» a dièta Irata, deinde in facra fcriptura de Antichrifto de adulatioe di multas allegationes facrae fcripturaz ab illa Ira incipictes ^nuciabocarmiaOuidiiauftoritates Ciceronis di Va leriimó omittadeAfinode Aqlade Agno de Acdpitrc de Apro de Ariete au<5toritates allegabo di quxcuc^ di^ xcro ab ultimis incipies uelociter repeta Òi hanc memoriae demóftrarioné pulcherrimaeeputo cuimeobliga ui femp di ad remp.interroget''reuercdiflìmus nuc uicc gercs Bononiae cu cófumatiflimo lurilcófulto dno Ica ne de Sala qd fup Ir a,m,mihippof]ta allegauerimn'nter roget^uniucrfitas Bononiaeqdfuplfa,p,de dei potctia di poteflate Pap£C,pnuciauerim;6i hunclegcdi modu a rerum multitudine chaos appello qii deo optimo maxi mpc^ placucrit hoc tatù opus Itabse ac toti orbi.tradam» Hsec etia in Iure canonico tatù locis tradidi tria milia legationù decreti x duo milia decretalium : totù fextù di cius mille gl(flasìClemétinas et carù mille glofàs;6<: qix deglofis decretaliù Sexti di Clementinarù uerbù facio dià:ioncs in qbus funt pofìtsc ^fero Mille etiaiinguW riter di<fta in Iure ciuili memoriae tradidi nec fabula nar ratlin hiis enim quotidie piculù hcio oia mea mecù por tare uolui maiora tni cupe ab hiis difco ; naturalia enim defiderìa infaciabilia funt ut àit Seneca ad LucillujNon omitto cria llluftrc Prindpc Marchu de Piis qui me au dics obft:upuiu& ex hoc me abfentcm fepifllme noiat, Dns Bartholomeus Pigafetus Vincctinus uir quidem fàpicntiffimus dicerc audct dnm Thoma Reatinu qui oium setaris fuae mcmoriofifCimus fuit noui 5C fibi ma gna amiciria cóiunftus fuitfed te fupcriore effe iudico Hic libcr cft qui nùc prsebebit lumina caecis Praeceptis potcrunt dicere multa meis Innumerofcjdabuntuobishaec feculadros Exddet et tanti gloria magna uiri Te tamen ut Petri dantis pr^ecepta precamur Sis mcmor òc dicas petre magifter cras, y . Adiens praefentiam Sereniffimi Prindpis 6i Illuflriffimi Dominii^Egrcgius lureConfultus^Dominus Petrus deRauenna^nuncupatus A Memoria/Legcs lus Ca^ nonicum in Gymnafìo Patauino Reuercter expofuit fc toto tempore eius uitae multis uigiliis et laboribus in fudauiflc/ut artem Memoriae adipiiceretur quemad>'^ modum Deo optimo maximo opitulante adeptus efl^ CompofuilTeij in arte ipfa quoddam opufculum nun/ cupatum Foenixjquod cum dccreuerit imprefentiaru ad unìucffàlcm comoditatcm^& bcncfìdum edere ku- militer fupplicauit^detur modus/nc alieni colligant fru ftus laborum^S^ uigiliaru fliarumjCui quidem «quen ac conuenienti petitioni annucntes Infrafcripti DomK ni ConfiliariitSic confulentc Collegio tèrminantes dc^ crcucmnt ^ decernuntcf ^ Si iubent^^ nemo audeat in hac urbe Venetiarum / et in tota ditionc lUuftriflìmi Domini! noftri Imprimerefeu imprefìa uendere uolu mina didli operis^nuncupati Focnix^fub poena amitte di illa/& infuper libras uigintiquinquepro quobbet uo lumine : Et nuk met poenae fubiaceant illi qui huiufcc modi libros alibi impreflbs uendere praefumerent in di tione praedidti Illufbriffimi DominiitExcepto duntaxat ilio Impreffore^qucm praefatus doélor praeelegerit Sereniffimus Princeps / In Collegio. Dominicus Maurocenus Confiliarius Nicolaus Leono Confiliarius Thomas Mocenigo Confiliarius Marcus Fufculo Confiliarius Nicolaus Triuifànus Confiliarius Leonardus Lauredanus Confiliarius Gcofgfus Nigro Sc^ cretarìus Ducalis* CtLyanìi dctàtonftìchon ad Candiclum Icdorcm Si mcmorcm tcnras fieri te Candide kdor At<f iiiter cclcbre^jf om cn habcre ukost Pcrkgc quod prifcac Ipecimen priegrandc raucnnae Eàmk : òC cxìo laudibtfS'uf^ loca. Etpotes &debes merito cenreremagillmm Arrifìcis genti iudidi<f {imuh Eia igitur cundli numcn uenercmuf in seuum Et mcriòcas Jaudes 'quifq poeta canata Graeda non fimilem uidit ncc romula tellus/ Necnon pofteritas eft habitura ^ ualc. Befnardinus.de Choris de Cremona Impreflbr delc/ ftus Impreffit Vcnctias Die.x JanuariitM«ccccxd« i i -- Tomai. Phoenix – de artificiosa memoria. This is a reproduction of a library book that was digitized by Google as part of an ongoing effort to preserve the information in books and make it universally accessible. https://books.google.com S.Rom C 275 5. A B C D E F G H 1 J K 8 7 6 5 4 3 2 1 10  YxyMasterGmbH www.yxymaster.com 15 T 11 10 9 20 cm R S T UV Balance Q N Focus L M 13 12 15 14 18 17 16 W X Y Z 19 VierFarbSelector Standard-EuroskalaOffset 10 9 8 7 6 5 3 2 1 0 11 12 13 Lefty FLEXISHATTERPROOF Baverische Slaatsbibliothek München D r Collegiis.Serrijuntori's Ar LompendiumJurisciuilisdīni Bottaris petri Rauennatis cú multisAdditióibus Aureisdi crisquenonfuntinprimoLom pendioeiufdemBoctoris. Rogaueruntmenõnulliauditoresmei(cũvi deaturipishecfacultasjurídicamaremagni etpfundu)vttraderealiqua lubbreuiopendio quofaciliusad aliquājuris cognitionéperue nirepoffent.CogitauiegoPetrusdeGauēna Jurisvtriufqpdoctorminimus qualiterillisfa tiffacerepollemTandeſtatuiinfcriptisredige recognitionëmultarū jurisreylubunobreui Compendio/qömemorieomendatipoteritho noreafferre mariedifputandoErinipfoperi tusiudicabiturmitainiurevidille/ principiu facíainjureciulideindecuociummaius dabiť injurecanonico. Sufcipiteigiťopusveileau/ ditores chariffimi/etcũlegeritis veltri prepto/ risPetrimemores eſtote quiprovobismitas noctesduritinfomnes Dalere. 3 InCompendinJurisciuilis PetriGauēna/ tisJuris vtriulos doctorisi equitis clariſſimi RicolaiMarſchalciThurij Prefatio. Leques clariffime/queAntifthenes philofophus cynicereptor ſecte(quinullus oinodifcipulozrecipevel let)neclauaquidēprohiberepotuit quediuus Pierony musAlexádrocognomēto Dagnopotêtiozëzvitevicto remdixithumaneqd queciespervniuerfazvitaabalys audiffetvelipfelegiffetbreuiterdigellerit 7auditoub fu is comunicarit. Apudgrecos etia laudantSpeusippus Platonis exfoгогеперов/fimulzlcinous & inplato nisdogmataepitomenediderint.Apudnoftrosvetoju Itinus qTroguPompeinfcriptorefertiliffimizLuca usFlomsqLituLiuinlacteoeloquêtiefontemanans tes miravrerezbreuitate fit coplexns .Itaroêsſinccon trouerfiate(quicõpendinbocrunciuilis fapientie/eques ſplendidiffime leget)nopoteritmeritonolaudare. Dic olsfateornonmõ encyclice/verietiazceteredisciplineet auctores plurimos librosinnumeros/nulla estininter omesquebancidest iurisdisciplināvel auctorvllibro riicopíavllaexpartepoffitiuxta exequare totfunt eius auctores/totauctorlibri totſentētieex quibus thnbreuit omibus tuacneceteroz quideomiffis,vbicus visuzelt neceffariiplacitis cõpendinhoctabrenequavtiliffimus ſummocustudio accura ingêti/7quátade bone acqua obscuriffimaexfiluaquacõpilastiluculenter. Magnain genijzmemorietuequaoibuspreſtas experièria.Diden turoinoillaqueintedocentezrecitantememoriteraiad uertimaioramibi ijs quereptozipſe méorieSimonides fecerit.Maioraetiaquaquireferturab oibus Dithrida tes/quiduazzvigintipuinciarirextotidēlinguisiura dixittocontionesinglas vtait Plinius/fineinterprete esteffatus.Daioradeniqg quáqueCirus Perſazrexde ſepreſtiteratquioibusinexercitu ſuo militibus noiared / S didit.Dirabarolimquin teftimoniadetevirorilegerem grauiflimonquimemoriatibitantaeſſeaſſeuerabat.In credibileerat.Audiui nunccora.Plura amaiozarepperi quaalibilegi.CodiceJustinianumemoziterinpatauis noſtudio terecitarepofieaufus espolliceriannos necdu natusviginti toti Sexti.totas Llemētings/jurisalles gation vigintimillia/liboy ſacrozſeptemmillia.multa jtezinalijsmillia thefauromemorietuemadaſti,exquo thefaurotuoquotidieiaminacademia noſtrainaudito rio celeberrimo inter multos doctos/imoetiadoctores q telibenteraudiunt mirificecoluntnondicereſedfulmi nareoibus nobvideris.Auditte D.FredericusRo. Impe.Archimarschalcus/7D.Joannes germanusei principesnoftri Saxonieilluftriflimisiquadopocinrei fuepubliceliceat/quive ampliterolim fapientie antistiri PlatoniDionyfiusSicilietyranus aliasfeuitie/vtait Plinius fupbiesnatus vittatanauemiſitobuiam ipſe quadrigisalbis egredientëelittoreexcepit/ita teillipges nuinaſuabumanitatezamorequeminreligionezacom nesdoctosvnicegerunt/raruminprincipemunus/egre giumzhononficentiffimeexceperunt/audiunt/veneran tur.QuaremiPetredoctorreques clariffime/qunabe atvtprecipit Calliftratus.ff. libro quinquagefimo ti.de iureimmu. venerabilis nobis ellesenectus/7vtAquili usRegulusde Micoſtrato preceptoretitulodedonatio nibuslibronono ettricefimo charinobis eêpreceptores eris tumibibarbat fenex/7preceptor ſempaprimisve nerabilis/seng chariffimus,Valefeliciter. LompendiumJuris. InnominedinAmen.Geperiaturtrestermi niContractus Obligatio etActio. CõtractuséqnGincindenascikobligatio.l.labeo.§. tractu.ff.deverbo sig.Exquosequiťostipulationon est tractus exquoetiasequiko noincluderekin dispo fitione.Jobligatio eft mater/actio filia.l.licet.§.eaof ligatio.ff.depcu .Erobligatio vnaestnaturalis/aliacis uilisinsti.deobli, inpn.in.l.1.ff.depac.Et eftvnanari ua.aliadatiuaEfttex.fingu.in.l. jurisgentin..j.ff.de par.Bar.in.l.1.ff.deacti. 7obli. Beperitetiazobligatio naturalisfola7Gor preraditõezpsone.l.fraťafratre. ff.decondi.inde.l.1.ff.denoua.Et siceftcasus inquoab initio reperiturnaturalis finepromitatiaciuilis.Bepe rituretiacafus inquoab initio prurritambe +postea remanetfolanaturalis veinabsolutõefactaa indice.l. Julian vezdebitoze.ff.dedi.inde.Sutaligcontractus inuentideiuregentiuvrin.l.exGociure.ff.deiusti,tu. Ergoobligatioasupponitprin(ficutmenztuū)illoju refuitinducta. Ciuilis esttriplex fola.promitatadu duz.cocomitatanicGolaineo &nihildebebatzfuitco depnat Concomitatadudiiin cõtractuiurisgentium. Concomitatanunc in contractu iurisciuilis. Deactionedirectaavtili. Quiavtdicta eftactio nascitexobligatiõe/nonascit indesinéter/sed ab initio sicin picto.vtdeclaratBar. in.l.j.ff.deacti. obliga.Esteria friendūy reperitactio directa+vtilis.Vrilis quadruple accipitrefpectudirecte cõpetentis ad idezvedecedereet cessionario.l.j.C.deacti. etobli.Scdo respectudirecte que ia petijtsed nuncnon petit.l.afterius.ff.derute.Fra.diftra.vtiedictoprozie Demiozib ,Tercio respectudirecteque nuncoperit.l.i. C.dedona.quesub.mo.Quarto morespectudirecteque coperitad aliud.l.pent.ff.fiqua.pau.fecif.dica.hecactio vrilis coperitersinoquadrupes sed alind aiafpauperies fecerit, 11 ام 6 P ri 6 e 1 6 6 11 t 10 Orilis reglariter Sa essedatinaqdpreditquia noconcurritobligatio/in eadempsonassithui obliga riõismater+vbispectatobligatio pncipaliter ad ceffio/ navruz.l.1.infi.ff.deinstito.Erin cafu illo énatiua.Si autvrilisfirmetmereinradice obligatiõisad aliu sepa rumquesuospalinites ad cessionariunonintendittüc est simpledatiua.l.exlegato cuibinota.C.dlega.Ereft notanduqd'quatuzad effectu nodiffertvrilis adirecra. Anq;dedirectaactio refpectu cõtrarie+q2 qños fitiſta distinctio etqñq; no. Estsciendiqe qñqs eftaliquis con tractusinquo novariatnométract/necnomenpera Geriuz/exvtraspreestdirecta.ff.pro.fo.perto. Anqs va riaturnomécõrrahentiu cõtract &tuncceffattalisdi stinctiosocuilibetapetitexnomievt in ti.deactio.empri. Añq;variaťnomécõtrahentiŭnõcontract /iftavaria tiocötigitqenomédesciditanoietuncdiftinguitdirecta etcõtrariavtinti.mada. Quadoq;variaknoméptraße tiuzznomenodescenditanoieetnõvariatursensus со eractusvtin cõtractupigпогів 7negociozgestozitūc fitdiuisio interdirecta+ cótraria/q2directa coperiteiad quérespriner.Lontraria cõpetitalteri.l.tutor.§.cötra/ ria.ff.depigno.acri. iftis casib tādirecta ĝi cõrraria di citurdivecta refpectuvtilis. Etestnotandus&vtilisą cõpetiteodé caſucũdirecta sicedaturnihilremanetapd cedentez/q2 soluillaz vrikezhabebat/secus in illaquealio cafucõpetitlicet in aliutransferatur/th remanetapd'ce dentetsicpoteritdici directarespectuvtilis que cõpetit ceffionario.vtibonozpossessoredejurepzerozio reftitue/ teGereditatépertrebelliani.l.j.§.6onoz.ff.ad trebellia. etistud estvtileperea qhabeturin.l.iij.L.denoua.nam tuteactõis remanetispõtagerenisism declaratibi. Erdepredictis pBar.in.l.1.ff.deacti, obli.in.l.curato/ ris.C.denego.ges.In.l.ex asse.ff.ad trebellia. QuidfitActio. Actiodzius perseğndiad differentiaexceptisis.l.j.ff. deexcep,Erilludqd porestpeti actõnerealiprienödicit ain debiriveinſti.deactio.in prin.Erillud q8petitur actiõe popularide debitipostlite testata.l. pe.ff.depla acti. EractioiniuriarunondresseinConis.l.Iniuriaru.ff.de iniurys.l..1.§.emacipat.ff.decolla.bono.l.penales. ff. adle.fal. Quantiad träfmiffionénoestinbonis tipt cedivenota.in.l.fi. C.dehere. vlacti.ven. No efttë traf miſſibilsimpleqetucnopoſſetcediBar.idic.l.iniuriaz Etdiffinitio acrisisoperittutori filibus.l.quifundi. §.fitutoz.ff.pro.emptore. Dereivendicatione. Rreperituractio invéqueéreivědicatio,in exparte agério deberinterueniredominiuz exparte reicõuenti possessiovel quasi.regu.pro poſſeſſore. dereg.iur.isex. l.vnica.C.dealie.iudi.mu.că fact. Etdicasohecactio dakcorraeuzquipossidetvl'est inpossessionecăcustodie velaliťdetiner.l.officii.ff.dereivédi,poteft tamen puen tusnominaredominiiniudicio.l.y.L.vbiinremacti. Deactionepubliciana. Reperit't aliaactioin vé quedepubliciana. dakilliq nact'estrétitulo abili ad traflarõnez dominýanondño bonafidecadésapossessiõeEtfuitinducta cumdirecta vēdicatiolociGienopoſſir/in aregritur traditio vt asi. Hocppterincorpalia.lfuus.§. incorpales.ff.deacq.re. do.Et credat hodiesenõesse dimqi ponit/alias eét sibicótrari/t admittikhodie iste libellus/dico taleréad mespectarejuredominij velõsivthaberin.c.Abbatede sen.z rejudi.ivj.7pglo.in.§.alieinsti.deact. 7hoceqn dubitatur.Frépubliciananodatcõrradim.l.pe.fi.ff depubli.Erhecactio publicianacõpetit emprozi lz vēdi torhabueritmalā fidez.l.euj.§.prozait.ff.depubli.Et ex5segturqëmateriapublicianenõeft correctapauté. malefidei.C.depscri.lo,te.Liczilla aucte, comigat qitu advfucapiõesvréglo.no.idic.c.Abbate.dsen. reiudi. Deactionerefciffozia. in.v1. Sivesabsentis caveipublicesitvfucaptavelprescrip raipso reuerso infra dziennurestituik/vragatacfires noeffetvfucaptavelprescita.Etsuntduojudiciaindis criot acti di one menti uy cinzrescindens&actio rescissoria. Judicii rescindestol lirurądzienio,Octio refciffozia rollie anno villeannus Incipitcurrereadie habitereſtitutiõis vedeclaratBar. in.l.fi.C.exqui.cau.maio.Et notanduq illdrescissozia nõest,spunnomé actonis/szadiectio.Naillaactioanti quasublatapvfucapiones reftituit appellatvrilis res frifforia/q2 circaeas feaestrescissio/tista actio nooperit nisirestitutiõeprehabita/vt notakin.l.ab hostib.§.fed qd simple.ff.exqui.cau.maio.in.l.fi. L.eo. Anaurez iftaactiorescissozia sit datiuavelnatiua.Erdzoq qivsu capirurresmobilis cũrūc achraturdirectidomininz7 actiopmafirtotaliter sublata.actio arestituitureritda tina.Sivo firpscripta resimobilis cũruneno sirpscri pruzdirectidominiuszveileeritnatiua.czexdominio directo qdresiderpenes reftitutum. crio lid Deactionepauliana. odie Eft etianotanduz q8 reperiturvnaactioqueappella turinfacenspaulianaab inuétore, quedatcreditou ad reuocandualienatain fraudesadebitozesuo/etianores ſtirutoprecio,laittorin.§.fi.ff.de his quein frau.cre di.Etveitirulus est onerosus regritur&vterq;partici/ petdefraudesiautestlucratiuus sufficitop alienasfuit infraude.l.pe.L.dereuocan.his quein frau. credi.alie. funt vbihabeturqurequirituro bonaprincipalis sint excuffa/tiin'veparticlari/necesse estpbare fraudez/secus inoibusbonis.l.oes.§.Luci.ff.dehis infraudecredi. E کام Etplatfraus eoipoodebitor tpe alienatõis noestsol uedo.Ethinduxitprozqecreditores no habebant bona obligataEtquiaactio pſonalisnontrafirin singlarez fucceffores.Etno.qststres actões dequib?pglo.in.l.j. inv.actiõib .E.dereno,Gis qifrau.credi. Eretex.ima te.i.§.jtesigsifrau.infti.deacti. Deactõemana. Eft etiapuianaquedaturotracolonuzinquilinuve Gaber .§.jtékuiana.infti.deacti.i.l.certi.L.loca.co. ip it 1101 Et sifuianaéillaqdargñaltcreditorib orrabonade Giroz. illud quod dicitdeseruiana procedit meaque Gabentin.l.deiros.ff.depig.videlicetpeedirGocinppe/ tuitatebonor/secusinrealitate hypothecada etiazst fic resmobilis dummōnotradaturErgo sedeur dио requiriturvedicaturpignustmobilitas reiztraditio 1.pless.§.fipignus, ff.deever.ſigni.Et notaqiftaactio estrealis/taduocat poffefsioné. rex.ejt eft quispallegatur in.l.ficuzvenditor in pain.ff.de euic.Etdehypotecaria pigraticiaactõe.Vi.pul.glo.inprofe.ff.in v.easdezres. Actiodeconſtiturapecunia. JeftvnaactioquedadecostitutapecuniağGabetlocu qiquis cõftituitsesoluruz ipse debervelalius.l.qui aut.§.fi.cu.l.fe.ff.deasti.pecu.Etest specialeinhoc ve nudopactoteneat.Eftinnecesse ovelnaturalez ciuile debituvelnaturaletmpredatostituti/secus siciniletă tuz.t.).§.j..§.pent.l.iij.§.j.ff.desti.pecu.Drin illo qui tutus eftcxceptiõepartitin cõftituto intelligiturtacite ſpaciudecedieru.l.pmiſſor.§.j.ff.decoſti.peru.Licetin alijs obligatiomb incotinenti cedatdies.l. cuz qui.§.q/ tiens.ff.dever.obliga. Sed incõstituto etia cedirdies of ligationisqerēpus adijcitur folutioni.l. fi cuz militi.§. cuintra.ff.decopensa, Potest deduciincõftiturūillud qddebeturactioneiniuriaru.l.quiininviari.ff.deasti. pecu.etiaanteiuramentiqefubeftdebituetiaantequaz turerurlicerfitnobisincerti.Ernotaqiniftamateria duoinutiliafaciuntvnŭ vi vtile. adde q habeturin..de conftituta.infti.deacti. Depeculio. JEycõtractu seruivelfilý teneturdis depeculiovtin to.ti.depeculi.Peculiuz estquedaparuapecuniaquam feruusvelfiliuspparsimoniaacquifiuitvt in.l.peculi umexeo.ff.depecu.Jrezpeculiadiciturqd'dis etpater vemerenticonceffitid est qd sic inpeculiopermisithabe reetiatacitefiueperueniatapatresiueabalio contépla tionepatrisvrefttex.in.l. peculius inpris inprinci.7.1. quatu beronis.§.frive.ff.eo. Erest notanduodepeculionon eftactiosedformulaseuadiectio glo.nota.in.l.in.§.cui congruit.ff. depecu.Erinmateriaiftapeculind'zqd'do/ minusfepauiraſuis rõnibus & fernoesceffit.vtestglo. nota.in rub.ff.depecu.No puenirurti paťdepeculiop maleficiofilty.l.in.§.exfurtina.ff.deperu, nisipodena tõez.qe tucpuenikexofiSetu.l.iij.§.idefcribit.ff.d pecu. Deactioneinfacrumerjureiurādo. Test&aliaactio infactuzqiquis iurauitinjudicio/ aduersariodeferere.vti.l.acrozi. C.deiureiura Queha ppe 810 ditio ветвосӣдӣinfоrmitiuratuseft.alias agitur actiõevri actio liexeocõrractu nata exfacramento.7aduersario simili teractiotribuiturarfivere cötractus precessifsz.dequo in.l.fiduo.§.fiquis jurauerit.7.§. Darcellus. ff.deiu/ reiura,Etficactoriqnq;daturinfactu.quoq ria loni ;vtilis exco/ tractu.qingzvrilisinremin activereali.Etfireusurat inactonepersonalistic tm exceptioneacquirt.Etcriain actiserealisijuraueritrempetirozis nõ effe siautresuā effe. tucagitperaactorénocontratercius. Jernotap defertjuramentu fup eo qd fuirdepteritovl estdepiri. ErinHocdifferra ti.deiureiu.quiest indecreta.quibirra inle lera qui כונה 5.9 вов ctaturdejuramentoqd'estdefuturo/qnaliquis iuratse facturidequoinisto ti, nofitmetionisi invnoloco.l. fiduoi.fi.ff.eo.Necin.C.eo.ti. & firmétioialiyýe pribus Jurisetſcias yjuramentudequoihocti.tractat.fuit inuentiiadlires expediendas.l.j.ff.eo. ti lm TE be eria a Deactionibuspenalibus. Suntquedaactionespenales.vttqūaliquis corripit albuzpretoris.velPaufertdato no cozrūpat.dequoi.l. i.ff.dealbo scriben. z eft pena.l.aureoz.du tamédolofa ctu sir.l.fije id qd.ff.djurisdi.om.iudi.Etno.qsiali quiscorriperetel remouererpictură factădealiquoin parierepublicoabipfa republica occafionealicuiusdeli ctiinrempublicăcomiffi incideretin penaqui edictier poffètcóueniri aquoliberde plo.Etitelligeqüillapictu rafuirposiravribieffetperpetuo vtintex.  Deactioneinfacti quedaturpatrívelpatro noinfiluivel liberti/fifine veniacos in mevocauerint. JDaturetiamactio infactipatrivelpatrono cõtrafi b mb liumvellibertűvocantes eos inius finevenia ad.l.au) reos..pe.fi.ff.demiusvocan.Ad'th intelligiturdefil lioemacipato.qrfili in prareetiacuvenía nopotnisip caftrenfivelquasi.vthabeturin.l.lis nulla.ff.deiudi. Eristanonprocedūtin caufacriminali.l. quiaccufare. ff.deaccusa.Eradde tex.in.l.fi.C.deinius vocan. Actiodeeoqui exiuitillüqui ininsvocat?eſt. Veperitetiazactio in facri penalisqnaliquiseximit illiquiiniusvocabaturdolo.veldolo fecitop alius exis mat.vr.ff.in ri.nequis euzgiu ius voca.estviexi.Erepi/ més teneturquati inlireziurauerit/etest penalis expre iuraris.qa forteiurabitvlerareiveritatem.Exprateexi métis eftpenalis etiaqadarqd nõ adeft.er,ppter hocпов liberaturdebitorqr est merapenarespectueximentis. Deactionibuspreindicialibus. JReperituraliqueartiõespiudiciales'vtqndisputa/ turdestatualicui".Jredepartuagnoscendovtoiapse tur5filius cöseg dz. Alias aûtagitdeparru agnoscedo apteralimēratm.&filiationinopreiudicat.qesummati gritur.l.j.§.julianus.f.fi qeliberis.§. sivelparis.ff.de afen.velagnos.li.Etdiciturpiudiciales.qzalielitesint easpsonasfilet.l.j.C.deozdi.iudi. Et etia finlla aliaque ftiomouetur.qzinspicikapruudo. JErestnotandu q dīsnõpõragereaddanduz nisiotrafureodio furis.l. pe.t fi. ff.decondi.ob.cau. Erficpsonalis actio cõpetit addanduno operitp resua. 13pperatad tradeduzvein ti.como.depo.l.exempto.in prin.ff.deacti.emp.qree semelfactasuanõpõtamplius fieriſual.ij.§.expluvi bus.ff.de acqui.poff. Deactionibusreiperfecutorijs. OActiões que oziiturexcotractu suntreipfecutorie ex reptaactõnedepositiin quattuorcafibus. Anfitdeposi tiicaufa tumlrus ruine.naufragy, incendiy/tucquia indupluagiťprerdoludieſſemiera.§.feinsinsti.deac rio.Erideinredibitoria.l.redibitozia.ff.de edili.edic. Deactionibusquedeltedunt exmaleficiis. Inter actiones aut descend éres exmaleficijs,quedaz funtreipfecutorie.vt codictiofurtiua. ğdampenalesve actiofurti.quedamigre,vractioviConozraproz. Deactionibus mirtis. Beperiatur tres acriões 5 suntmixte,familieGercif cide.cõi diuidido.7 finiuregudoz. Et dicunt mixre.d clt. mit ceir in eis petitaffignaridomini/quod 63illepetens et tüc dicitrealisEtqe etiapetiturfructus prepci.etifto respe ctu dicitur perfonalis.l.jtēlaseo.§.familie.ff.fami.Ger cif.Etduratifte actiones triginta anisinspectopotius 98fint psonales.l.j.C.de annaliexcep. Ernotaqlicet fteterim recuzin cõioner.xxx. anos tipoffuz petereve pre diuidam.vtno.doc.indir.l.f. 13glo.tenueritotravin 1014 Queartõesintiumplu.qiduplu. iödruplu. Estfriendűp actionuquedasunt insimplu.queda simp in duplu.quedain tripli.quedainądzuplū7no5vitra.In fea édo Lati int simplu.vrtreglavitericorractib".excepto depositoiqua ногcafibus.dequib dem eft.s.Induptuestactiofur! rinecmanifefti.Jrezlegs aquilie,&fuicorrupti. In tri pluz.qnreus foluit noiesportulari.qractorpetijtmaio remantitatezinlibello in a cotinekeftimatiodani.Inq dzuplüvefurrimanifesti.&decoq metuscau. factieft Estti aduertendu q actio furtinonmanifefti.'tsui que tur riis corrupti.differta ceteris dequibus fupza, qristeduesüt originaledupli.Sz actio legsaquilie, depositiduplica pinficiatione, fzipfireresuntifimplu.l.5negante. C.ad.l.ag.Jdeinactiõeqdmetus ca.qu reo qrabfoluikitfiiuffu iudicis reftituar.alias in quadruplu denat.l. ficii exce prione.§.Gecautactio.ff.qd me.causa.Vlonficinfurto manifefto dequoin.§.oes.infti.deactio. DeactionibusAvictijuris. bonefidei. JAction quedaſtsbone fidei.dazstrictiiuris Erque 1t3bonefideienuerantin.§.actioni.infti. deact. pgl. in.c.cu venerabil.de excep.Alieāribinōenueratedicunt ſtricti iurs.quieis no veitnisi id qd'exigit stricte natura bý actionuz.ideo in cõtractibus ftricti iuris nõvenintvfu recxтога.fecus in bonefideiptractibus.l.in.C.devfu, I.moza.§.ibonefidei. ff.de vfu.Vlo veniür eria fructus msiatpelitis cõtestate.siperaid qd nõ fuitmeu.l.videa mus.§.fi.actione.ff.devfu. Erestimatoriaactio eftetia bonefidei, dequa in.l.j.ff.de extima.actio. Antisirem meamdovtautremaurdecereddas.7de istaactioneha beturindic.§.action . Erfuntquattuorgeneraactiõis infacriquceriaeſtſtrictijuris, vringlo.no. institu.de interdic. infi.Datur emþmo ex omi edicto pretorisvbi nodeditcertuznomenactiõis.§.fi.infti.deinterdic.Se andoisubsidinlegs aquilie. §.fi.insti.ad le.aqui.Tercio cocurritcuactioneprescriptis vis.1.).in fi.ff.depfcrip. ver.Quartozvlrimodatur exvarijs figuriscaufaz.l. fancimus.C.defacrofan.eccle. vbicunq;iniurenõeftex preffumnomenactionis. Deactioneexftipulatu. Jeftetiaactio exstipulatu/quedaturpro dotelocorei vyozieacronis. dequaintitu.C.dereivyo.acti.+ Hz locu ſineſitinterpofitafiueno etiasi inutiliterinterponatur EriniftaactõneétacitaHypotheca cuprelatione,qepre ferruromibushabentibus etiãtacităanterioze.nonaut expreffam.vrno.in.l.affiduis.C.quipoc.inpig.ha.Er Gocpriuilegiumprelationis competitfolivuori erdesce dentibus.l.vnica.L.depriui.dotis. Decompenfatione. Jeftetianotandu q8tazin bonefideiiudiciis quain ftrictifuris habetlocicõpenfatio quado iureaperroni tirur.l.ficõuenerit.ff.depig.acri.l.finofortë.§.ficentu. ff.decondi.inde. Erspensatio est deviri crediti interfe cõtributio.l.j.ff.decopen. Etideo inuéta eft opensatioqe noftrainterestpotius nõfoluerequaſolutuzrepetere.l. ij.ff.decopen. Quern firdequaritare ad quarirates.Et siopponatactioniin rem.jobýcipõtcõpenfatio/ergonon firdeäitiraread quaritare.Sed hocintelligideberande neniri dzad exrimatöez.Eft tënotandüqest neceſſeg (116 vij talisexceptio opponaturab homine&oppofitionefacta Gincindeipfoiureextinguituractio Estthinhactiode pofiripriuilegiata cuinó obycituropenfatio.vtin.l.pe nul.fi.L.depofi.in.§.bonefidei.instit. deacti. Adra menintelligitf Giturin.l.lucitin.l.diespõsalio ligiefmeaq ja-Ga 510 vbi 010 ip 101 113 ur E in 11 ru.§.j.ff.depo.videlz qn pecunianosignatadepositaeft sisignatatucalia rõne impediretcompéfatiovtdcm eft.s.Ersidepositari grauatnoestmiruqededolo tan/ tuz tenetardeu quiinpn.ff.deiureiuran. Deactionib quedancurinſolidū. quenon. Suntetiaquedaactõesquib qiqs solidū cösequinõ poffum ,vtinpeculio/deqdictu est.s.Jrezslagakdedo م teprramariti.qenotenernisi quatenus facultarespa tiurur.l.fimarir in id.ff.folu.ma.§.funtprerea inftit. deacti.l.intereos.ff.dereiudi.Fallitnifivoz sitinops. Bar.in.l.maritiin id.ff.folu.ma.Itezfalliricaſuque ponitglo.fin.in.l.marit , ff.folu.ma. facitglo.fin.i.l. siquisarjentu.§.f siquis.C.dedona. Dosetiaminuitur, pterimpesas,vein.l.qddi. tito. ti.ff.deimpé. Ad të intelligitdeneceffarijs ipēsis. vtsi indoreeftfundus+ресиnia.dos siftensinpecuniami nuitur ipojureapterimpenfas,fiautfolus fundusest indote, tucsifimulvel diuersis vicib expenditur quan tumestfundus/ipso inredesinitessedoralis,alsnon.ve indic.l.pdi.Si autfuntvriles impense.nominuut sed repetuntactiõenegociozgestozi.vlmādari.Sedvolū tarieimpenſenorepetuntvilocafu,& tolluntfifieripo/ reftabfq;lesionel.vnica.§.fed песosimpensas L.derei vyo.acrio. Etsituvisfcirequesunt fe itimpéseneceffarie .de .figt. Vriles. volitarie.videpul.tex.in.l.impése.ff. Etno. sivxozdeditindotescaftriexpensefacreincu ftodiacastrinoreperunt.l.q8dicit vbi Bar.ff.deimpe. Erno.tex.in.l.neqsstipendium.eo.ti. q quipripitfruct d3 tributa collectas foluereErdi,Bar.ibino.Gāc.l. Deactionequodiuſſiu. Reperiťtalia actioquenasciturexti.ff.qiuſſuque bij disvelpatertenenturinsoliduz siuedirigantiussuzad ferui/velfilui/fiuead contrahente, fiue quocunq; modo rarumhabuerint.qz contraheresvidentfequi fidez ipsi us.l.j.§.firati.ff.q iussu. Non referrquibusverbis parveldis vrak. fufficitem õlitercios appareat ad §ve reneatur. qd'iuffu.l.j. verfi.fed fimandauit.ff.co. Etno. ibiglo. femper allegaturqe rogatio supiozisvel dõiha bervimiuffuseftibietiazglo.g quifubfcribitvel figil latcöfentit.gqdintelligedumodo videat scripturaz ipruvaz 98in dubiopresumiturfmPan.deCaf. fr Deactioneexercitoría. Jeft&aliaactioexercitozia anomeassumpsitappone/ readqueptinetnauis questus.si preposuitmagiftruz nanistei grafiatcõtract renetin solidū.l.j.§.mgim ff.de exerc. Inisto ti tractatdeillis i palios obligan/ rurQueobligatiodiacceſſoriaqrpicapleobligantcon/ traheres.fecidario dis.Eridesglo.in Bu.ff.eo. dicitp estacceffona.Eractio adaturcõtra exercitozez estdatiua. qadaturaprozeptercõtractucelebzaticumgko inexer/ citorem.Sed illa quedaturinmagiftrű est Ciuiliserna tiuaquiaozirurexcontractu. Deactioneinſtitoría. Test actio institeria quenoméassumpsita preposito quiappellaturinstitor.qui est prepositus alicuinegocia tionivniuerfali. eiusgra fiatstractus.teneturdisin solidiperactioneinstirozia. Ernotatex.in.l.quicīg. §.nontamencum seğntiquiano obligatpreponentem nificõrrabatin causavelnegotio ad qdprepositus est. Noraetiamop tutor'tcuratorpossuntinciperealiquane gociationequestnariamtibipreponereinstitozez.Etex contractibus cuillo celebratis tenebitpupillusdic.l.qui cūqs.§.fiab alio qd est notabileQdtiintelligefmDoc. quralisnegociatioexercebarp piez pupilli.Erpupillus poteft effeinstitor.l.fedt si quis infi.ff.eo. Deactionetributona. Jeftetaliaactiotributozinquehabetlocuzſi ſeruusin peculiarimerce/fcière dão nestorietur &in eoqd 'eius cau ſacõrvactuest quicquid eritinmercibus +qdinderecep ruzestdistribuiturinter dimz ceteroscreditozes p portione. Lerido appellaturtributozia qesidisminus tribuir creditores põratur.agikifta actiõeeria sinihil rata подо Sipli erbia tribuat.l.1.7pto.ff.de tribu. Et licetdis an ois creditos reshabeatpuilegia/qncõueniturde peculiovedemest. tipretormoderat eftqëfuus seierezpatièredñomerea tur/qurūcintroduxit hacactioné tributoziazp quădis cõrribuit/quaten meryseextedit/cuceteris creditoribus pintitaredebiticuiufcuqs quiinilla mercecotraxitcus Buo.Esttiinvnadana inter dum&credirozes.qrcontri тва Jone Frus gim Jan / cit q figil 18 in butiofitoimdebitor dnivndeciq; t ex cunqzcădebes antur.sed nõ sicde debitis aliozcreditoru/qzfolü in illis quecõtractafuerit in mercedla veleiusgra.vrijtaoia Gabéturindic.ti. detributo. Queactio no hzlocinifiin cyzograpHarijs creditoribus quinonhit hypotheca.se/ cus fiomes velalterpretenderet obligatiõez realez.l. pro curatoris.§.fiplures.ff.detribu.Etactordeberageretri butoríaveldepeculio proutsibimagis expedir.Sieniz maioréparréhabet inpeculio qua inmerce.magis expe ditageredepeculio.vtin.l.q inGerede.§.eligere.ff.derri bu.JErénotanduqdhecactiodetriburoziain aligpris per th fito ocia 6 ane cipatnaturăpsonalitatis ptercötractiferui inaliquo natură realitatis/qedis nö cötraxitnecvnq; fuir oblie Far.szp eosolo qd 63 peculin puenik. Estencasusinq pinotenekdepeculis.qnfili recepitpecuniamuruop Gibētesenatusconfulto macedoniano.vrin.l.j.pto.ff.ad mace. Etno.pisteti,procedirqūfili velfuus cuicon/ ceffuz eftpeculiaincipit negociaripatreſcienteconsenti revelpaciête53 siignoratloquitur ti.depeculio.Erno ta pin.l.procuratoris.§.fed fipluresdecidunturplures gõnesquotidianeinterquas eftiftamercator&zapoteca indiuerflocsRomeFlozētie7BononieCreditozes àco travertromenõpitvenireflozentia zpereredbonіsіvі 911 exitib nifipus sitfatsfemoibcreditorib'qöverrfloritie Deactionedeinremverfo. Veperitureriazaliaactio dein remverso.quatenetur disexcötractufuiqe impenditneceffarioinrebus dõi. veinti.ff.deinremverso.IEtsi tuvis scireqi dicatin remditvelpatrisversuz.Vidpul.tex.in.l.ij.§.inrem. ff.eo. Ethoceftnotandii pintellecru.l.ciuitas.ff. sicer. pera.aucre. jus.C.defacrofan.eccle. Etnotaibitex.g curiosus debeteffecreditorquo vertatur. Denoraliactione. Habemus actionenovalez inti.denovalibusqueco, petit tradimpromaleficioferui.Ernovaestipm cors pusqdnocuitNoviaipmmaleficiu. Izquosiiurevnuz ponaturproalio. Etdis condenatus$3facultarefolue diipsumcoгpus. që tiigrauit,velprohibere noporuit sifauit.aliasinsolidū.l.j.l.in delictis.ff.denov.l.in.C..JEfttëfriendūq nduq estimatiodanieftinobligatione. traditio cozpozis é in facultatequeduratquousq; cõues niaturiudicari.l.Item veniunt.§.cumpгедіатив.ff. Deperi. Gere.l.miles.§.decem.ff.dereiudi. Etomnis no palis actio fequiturcaput &factamanumiffioneextin guituriftaactioet efficiturdirecta. ficutilla queeratdi rectaposteaincipiteffenovalis.vein.§.omnis. insti. de noy.Etiftaactio noG3 locu interdim zseruŭ fibidan temdamnuetiaalienatuz.l.j. L.denoy. Exista materia nohabetlocuinfiliofa.l.apud antiquos infi.L.defur. Gedipsedirectepuenitur condenatofiliodaturactio inpatreinfactidereindi.pro peculio.l.7 si condenatus ff.denox.l.iij.§.ide fcribit.ff.depecu. qui rey.allegatsp qiniudicioquasicorrahit. Efteraliaactiofilis exti.fi quadru. paupe.fe.dica. Erdirecta actio illius tituli has berlocu inatalibus mafueris quemouentprranatură sed inaialibus feris eftactio vrilis. Ex edicto ti edilicio eftprohibituztenere taliaaialia quo vulgo iterfit.l.Gij em.cu.l.se.ff.decdi,edic Sed dubitaksi iste dueacriões concurratanvna tollaralia.Erdicas ficq fiptres acro nespenalesdeturvnitra eunde siomesexvno delicto naseantur/vnatollitaliamper exceptione.nonaute co arsu.l.nundi.ff.depua,delic.nifiiid qd'excedit.l.).ff. vi bo.cap.Erides ides sifirreipfecurone.qz tolliturpexceptio nénoncócursu.l.fimerces.§.culpe.ff.loca.Siautvnae penalis aliapfectutoria + illapenalis fitorignaliterpena lis.neutrap alteratollitur.l.fiprofure.s.furti.ff.de co dufur.Fallitincafu.l.licet.§.fi.ff.nau.caupo.fta.Etro eft ibiqevnappetitdeiurecoi.alterad'iurespéali.Giau teznoestoriginaliter penalis. vnapalteramtollitur.l. metu.5.15.ff.qdme.cau.Ervideglo.fi.infti.fiquadru. 6di icafim ficet pau.fecif.dica. Deactionibusperpetuis ettpalibus. Jacronésdescédentes ab aliquaprejuris ciuilisfuntp perue.tticerrametaefteisimposita.inpfonalib trigi taannor.l.ficut.l.ocs.C.dpfcrip.trigi.ano.Inrealib triu.dece.&viginti.fed triginta deficientetitulo.l.vnica C.devfucap.traffor.InHypothecariaémeta... el.annor.l.Cuznotiffimiinprin.C.depſcrip.trigi.an/ no.Dueticiuilespsonales duratperannu.l.Sinoco/ folui orit lone ronel  / ide uicy.C.deiniu..l.ij.ff.ad le.iuli.repetu Pretorieautvi uutpanninisifintrei pſecutorie,fallittiin reſciſſozia dequademestsupqepreaius ciuiledatur debezinredibi rozis.l.sciendi.§.fi.ff.deedil.edic.qrdatur contra id q8 conueneritptraheres,penalis tipretoriaperpetua eft. ineo.qdad delinquentéperuenit.l.j.inpri.ff.devi.vtvi. arma.Etinpersecutorijefallit in.l.Huius actõis.§.ha actiones.ff.qd fal.tuto.in.l.fi.C.dedolo. ur Deactionibusorientibusermalefirijs. Actiones ozientes ex maleficijs nõcõpetûtcõtraGere/ Bal 69 des. nisi litecõtestata.etnisialiquid ad eos puenerit.C. exdelic,defund. vnica.l.in Gerede. ff.decalunia Etan/ nusdequodemestsupra eftvtilis.l.j.§.anno.ff.devi.t vi.arma Estticafusinquoiſuiprincipioeftvtilis s adfuiprogreffuzest continus.l.annus.ff.decalunia.Et addetex.in.§.penales insti.deperpe, tempo.acti. to Deptractib?iqb,obligatio strahitſoloplenſu WLAN f 110314 C Suntquidacontractusqui nominaturin.l.confen/ su.ff.deactivoblig.erinsti.deobliga, excofen.in quibe obligatio cõtrahikfolo solo psenfu. Etcircahocescurrunt quedadifficultates/textus em dicitqd'ideo perahuntur cosensu/quianeq; scripturane pitiaopusest.ergoide inoibuspactis.l.inhis.§. impator.ff.desolu.inc.f.pa cruqd' bonafide.C.depar.Ergodeoibuspactispõtdici dicitindictis iuribus.Szdicendueftqdillaiuralo quuturdeobligationib efficacibusSz adhucpotinsta rideobligationibив огіenrib сурастоquesuntefficates veindonatõezinalije ğnotanturin.§.depecuniaaute conftitura.insti.deacti. On debeantannumerariilfisq ponururinti.deobli.excösen.Etvideti nõgitex.vide turloquiſpealiterenueratinedeillis/nonexéplificariues qrd'zibiinemptionib nõvtinempriõibus.Dicenduest getiainiftisobligatio fiatexcosensu sedquillicafus ra risunt.et aliquidenouo introducti/iuriſcoſultuszin/ peratornocuravitenumerare/ Goctenetglo.in.l.cons trahitur.ff.depig.vbi videturessetex.def Sz quid decs tractib innomiatis/in quibozituractio excofenfureta mesequuta.vt.l.explacito.C.dere.pmu.no annumera turillis.92ibifolitractaturdeobligationib quefiutcõ sensu+suntefficaces nullo adminiculoaliorequisito, etraliscótract no habetpriafpem.necſpéalestractatu pan.ff.depac.Ersi queratquareme Ciurifgentiucirca lius fiantobligatiões& substantiacapiatpuroconsens fuiniftis quainalijs cõtractib .Ridetur,ppter frequen tia.ideoiuravolueriteismagis fubuenire. Etq2  iniftis contractib? no estopus pitiavidek hocnoposje pcedere.qa cõsensus de simulsensus.7Gocnovidekpos Secadereinterabsentes. Sed rideruropdebzaligd inter uenireqdsuppleatpresentii.venicius.velepta.vl'alige quirecipiatpro abfente.l.fiego.ff.denego.gef.Erillud dedenicio intellige destinato,vteglo.nota.in.l.j.in fi.ff.decotrahe.emp.glo.in.l. confenfu.ff.d acti.+obli .in.l.abfenti.inprin. ff.dedona , Erexdictsnotaq actioemptiorituretiaprecio nosoluto,licetaliqui volue runtdicerecontrariű.vtnotatin.l.fitraditio.C.deacti emp.Etiniftisobligatiomb Gincindeoriturobligatio etsin his noftidea.l.iulian.§.exvedio.ff.dacti.emp. Depactonudo. Estnotanduqdpactu nuduzdicitconuentioHabita interaliquoscuiius nonprestar efficaciaagendi.l.legé C.depac.Quadosdiciturnudiqd'caretvestibus.l.tu telas.§.fi.ff.decapi.dimi. Quädoq;nuduzasufficienti ca.l.nungi nuda.ff.deach.re.domi.Anq;denuduzsine accefforio.infti.devfufruc.inpn. Erqz supradictu est devinoveftimtoparti/q2 cõsensu vestiť. vtinfti.deobli.g exconfen.Sciendieſtq etiaaliye modisvestitieBe.vr inmutuo&inalijs dequib°inſti.qbus mo.re.trahi.ob Tunt ordin cisfta todi li.Verbis.vtinti.ff.dev.obli.Cohereria tract .l.petes C.depac.Interuetureiin cõrractib'innoiatis.l.ex vtin donative.l.fige placi icated to.C.dere.pmu.Legis auxilio ar genti.C.dedona.Iteincafufpealiaiureiurado.l.vrin vide Carine rifiura.ff.deope.lib.qzregulariťcõrra.f. sigspeo.ff.de fideiuff.Etsipromifitibi mutuare,comodare.velvende restalepactu cũnõ transeatinspecialenomécontractus eftnudu.l.iurifgentii inprin.ff.depac.Etintelligeop in cótractibus qui cotrahuntre. res ipsadesignatad quid dueft 67 f.com dde fia vet fuira quifinn ractat Mare cotrahaťobligatio .vtad releq; bona reddenda.noficin alijscõtractibusinomiatis.imovoceoptetdeclarare,et verbis.ErGecest bonaratio quarevnaactioozirurexre. alianõ.Eteftnotandiq pactain cõtinenti appositapo ducirnouaactione, informat vetere.l.iurifgentiui.§. quinimo.ff.depac.Quiaactioprimainformatid estno/ uaformaeidatur.l.tener.§.j.deacti.emp.l.y.C.depac. interemp.Nouaautemactio appellaturprescriptisver confen freque 928190 bis.glo.in dic.l.explacito.Erdevestimentis pactoriiest glo.in.l.iurifgentiu.§.quinimo.ff.depac. opoff det jd po inter Demutuo. Inmutuodiciturrecontrahiobligatio.infti.quib. Ecilind mo.ve.contrahi.obli,in prin.Erdicitur mutum.quiaex meofitruum.l.j.§.appellata.ff.ficer.pera. zobli norage cij volue Erficinrebus quecofiftuntponderenumero+mesura necestnecesseqd reddant redezres,sed alie eiusdénature etqualitatis, sieederedderentno defineret effemutuus ſiaprincipiofuitalterius poſiti.l.ij.ff.ficerripeta. Er siobijciaturnihilestqomesurarinonpot,vtterra.tur res. menia.quinimosuntinuentescie. Dehocridetur qdinhacmateria affumikpro reb queitadarisoletsub noiemutui.titarestringiturad eas resquecofueuerut itamutuatirecipie tradi.in.l.ij.§.mutui.ff.ficer.pera. Etexhoccotractunascitcerticondictio.licetfitaliacon dictio certigeneralis. iftafuit opinioglo.pquavidet rex.infti.quib.mo.re.contra.obli.circaprinci.Contrahi curetinveobligatio,vtin to.ti.decondi.indebi.Que con dictiodaturadrepetendisolaindebitafactaaccipientis l.indebiti.§.1.ff.eo.decodi. indebi. Quiaaliter nopoffèr agi.l.fi.ff. vfu.fruc.quiad.ca.Etdaketiaad augmenta naturalianociuilia.l.j.C.decondic.indebi.Et ingntum eft locupletiorsi bona fideaccepit.alias intotu.l. finon forte.§.libertus.ff.decodi.inde. Esttinotandūq qua dosdatur dictio quo adpossessionez.dic.l.indebiti.qd eritvtileperere.quest difficilepbaredhiuz.nifipecunia fuiſſercosumpta.qatuncrecociliatur.vtnotatglo.idic, Lindebiti... EtdicitBar.indic.§.j. q qnfitaliquis contract inualidus perminorevelEccliaz.7eiusvigo repoſſeſſioeft thi translatainaliapoteritrepetipercon ditioneindebiti.qd dicitméoriecomendandi.Etsiobijci atur&aalisobligatio no videtexcõtractuconfifterecu ponaturinti.deobli.queexquaficontrac. Videturqd aliquid tacitegeritppterqdpositus ciftecafus interobli Fatiõesqueoniturexcõrvactu.l.fiinarea.ff.decodi.in/ de.l.fiisqui.§.vlti.ff.comoda.fallitistamateriai.l.ea que. C.decondi.inde.i.l.in summa.ff.eo.in.l.cuhis.§. fimulier.in.l.1.ff.eo.Et no. bonas reglas queponunt in.l.).ff.depdiindebi. soluésperrozeindebiti.repetit Secus sisciéssenodebereErvideibiglo.no.ihacmate/ ria.Ereft,tex.in.l.cui perrose.ff.deregu.in. 10 . Decommodato. JIncomodatoetiazcontrahiturobligatiore.Etinco modatariu nõtträfferedñiuz/necpo /necpoffeffio.l. reicomoda re.ff.comodati.Etcuimutuŭfactu tenetindistincte/fec incomodato.l.incendii.C.ficer.peta.Etreglaritertene turdeleuiffimaculpa.l.in reb.§.alioquin.ff.como. Lz quadosdesolodolo teneat.l.fivtcerto. §.nücvidendu. ff.como.angdeculpaleuitantuz.dicta.l.inrebus.§.h ita.Decafuautno.nisipterculpaz.l.fivtcerto.§.nunс videndu.ff.omo. Etexépla Goromittuntarbitrio bo niviri qui ſcomfactozu veritate 63iudicaredediligen/ theGoim.Naponendo exempluinequo comodato.qn teneturdeleuiſſimano debet fidere dediligentietiafa miliari.fed ipepsonaltd3 puidere fed qudeleui.fufficit d Coll 116 104 98precipiatfamulocui diligentia eftexptus.Siautez delatatantufufficit qdcomittat famulo nõitaexperto quécredebatbonu/quêforte repperitincauponaGospits ſuitsicinsimilibus pitponiexépla.Et denaturamo datieft/vrfiatgratis/alias eft locatio, velcõtractusins noiatus.§.jtemis cui.infti.qui.mo.recotra.obli.Etno raaliud fundamentānotabileiniftamateria q actio co modatiduratetia re modarareddita.sitideteriozred datur.Etiftud eftgeneralein oibus actionib bonefidei l.ij.§.fireddita.ff.como.fecus inactionibus ftrictiiurs id 92 eftfublataactioprima.l. zelegater.§. no solu.ff.ddo lo.l.exhibitiõis.C.adeexhi.Et topetikdicta res/vtconfes quaturpetésintereffe.l.julianus.§.j.ff.dver.obli.Erco modotari nopotreferrequestionédoming.l.itasifur. ff.como.Bar.in.l.comodare.ff.comoda.dicitq Horpro/ 11 reditonreusvultopponereo agens no estdis/velop al terest dis.secus siopponiturq ipsereus eratdis tempe contractusSedcotraBar.eftrex.in.l.pent.C.depo.Et ibiperBar.Etfpterdebitanopõtretinerires cõmodaż ta.l.fi.C.coто. Deactionedepoűti. Actionedeposititenetur illeapud quez deponiturres ciÿ aliqua, vtinto.ti.deposi.Etno teneturnisidesolodolo, etclaracud laraculpa.l.qd nerua.ff.depo.Ad taméfallirvoneco uentionis.rõneculpe. eculpe.tronemore.l.j.§.fepe.§.fiquenes rit.ff.depo.l.fiin asia.§.fi.co.ti.Etilleprraquez agitde positi. etiacomodati.potexceptõez opponere dominy p paj.notercih.l.quitem.&ibi nota.ff. depo.Est etia notas duzqdcreditor accipiens pignus.veobligat. aliternõ.ct nafciturpignoraticiaactio.Erfiqueraturqinafcatur, nasciturtpeſolutiõisvelfatisfacrisis.Siqueratvina featur/nafcitur excotractududūinito zcelebrato&tra ditiõesecutatficnafcithodie exmateria antiqua.veno tantglo.erdock.in.l.firem..ois.ff.depigno.acti.Qui rex.allegatur ad hoc/ qd demusolutapecunianascit/ad ideztex.in.l.qidin.C.dedistrar.pig.Ercreditortenetur folideleui.qeralis tractus celebraturgtavtrinscp.et creditor plat cafuz.debitordoli.velculpa.venota.in.l. ficreditor.C.depig.acri.in.§.fi.instiz.qui.mo.recontra. obli.Erincipitcurrerepfcriptiocotra pignoraticiaactio nëqueftnata.antenō.l.j.C.deana.excep. Prescribit th iuriofferendi & foluendidebita, nõ ipsi actõipignorati cie.glo.indic.f.ois.Bar.in.l.pignozi.ff.devfuca.Etna fcirurralis actiofifoluatcreditozi.velalterilegitrimere cipiétipro eo.velcreditori creditoris.l.foluti.§.solutaz. ff.depig.acti.Etininmateriadepofiti notaqdirectaactio daturdeponétipro reſtitutõnerci. Contraria dakdeposi cariopexpenfisquas fecirinredeposita. Ernotavnus fundamentiqd habetin.l.j.inpn.ff.depo.qquiremde ponitabdicat abseextoto custodiaEtidepofitariitraf fertEtperquesbafiatdepositus habesgl.i.dic.l.j.in. Detipulatione. JQuiasepiffimefacta estmentio destipulatiõeestscie dum stipulatio eft boxcoceptio. aliquiddareevifa rerepromittim.l.quinta.§.ftipulatio.ff.dever.obliga. quehocnomiedicit.qr stipuluapud veteresfirmuappel labatur.forteastipidedescendes.vreftrep.glo.infti.s ver.obli.in prin.Erexista obligationeverboz duedefce . duntactiones.condictio certi,etexftipulatu.qn incerta eststipulatio.Ettriticariaetiamhabetloci. sineperim cerrumfiucincerti.dūmodono petaturpecunianumer rata.l.j.ff.detritica. Ecsi pmuriruraliquidigenere,no valetpromiffio.l.cupost.§.gener.ff.deiur.doti.Ersiin certumdeduciturexaliocõrracru. agiturcondictionein certi.nameftproргій потенастõnis fmglo.inſti.dex. obli.inprin.Necinconficiendaftipulationerequiritue aliquafolēniras verвоги.dūmodo seintelligantadinui cem.l.j.in pn.ff. de verb.obli. Et si stipulatiofiat indiez starimdebetur.&ftatimpetinõporest.eris diciturquod ceditdieslegati,& nonvenit,vt in.l.cedere.ff.dever.fig. Erlicetstipulatio fitactuslegittimus recipit tamendie. quianonenumeraturin.l.actus.ff.de regu.iu.Siaute GIEN ingg no CIE notil eststipulatiosub conditione,anteeuentumconditionis ceffatobligatio.Enoomnis.ff. sicer.pe.Neceapendente dicitur debiroz. est ramendebituzspe &trasmittiturilhe spes adheredes.§.ex condictionali.infti.de ver.obli.Le gatarius tamencondictionalis non trasmittit aliquaz spemad Geredem fuu.l.fi.§.finautem.C.cõmu, delega. Siseruus Gereditarius stipuletur acquithereditatiia centi.infti.desti.feruo.in prin.Etferuus ftipulando ac quiritdomino,vtnotaturin.l.j.ff.desti.fuo. Vliſiſtipu leturfactiquodab eo fieridebet.§.fedcumfactu.infti. destipu.feruo.Etferuus habenspluresdominos.vnis amy cuiqs acquiritpro dominica portione nisinomiatimiuf nisiperpropria nomina,quiatuc ſuvniusftipuletur.ettniſi provirili tattenditur quod precedit cuilibet prodimi diasipropria etappellatiua pofitafuerint.l. fiferuus cõ rem Jip eft fo munis.ff. defripu.feruo. Stipulatioprorsus est inuti lis/quando deduciturillud quod noneft in commertio noftro/necftabitinpendenti,l. inter stipulantem.§.fas cram.ff.de verb.obliga.Etsialiquispromittatfacruz alienum nonobligaturnisipromittatsefacturum.§.fi quis alium.inftiru.deinutili. ftipula.etibiglo,nota/ bilis queponitquosdamcasus fallentie.Potefttamen quispromittereper se et heredem fuum. quianoneft oftaliusquasteftator.in.aucte.delu.tura.amozil, prests §.j.coll.v. Beglenonpõralijs stipularialteri extra nes.l.ftipulatioifta.§.alteri.ff.dever.obli. Quiaftipu lationes inuerefuntvevnusquisqs stipuleturqd ſua in tereft qd ti fallit inquibusdacasib notatis perglo.in S.alteri.infti. deinutili, ſtipu. Comittie enpenasifus irappofita.dic.l.§.alteri.Solurio ti benepot ferriie tranen/vespondes mihiautTicio.7 soluensliberatur. licetnopoffitfoluieius heredi +mutato ipsius statu.er lite cõtestataperstipulantes.l.ci quis.ff.d ver.obli.l.cu quis.ff.de folu.Erf Etsipromiffio noesestoformis interroga tiõi eftinutilis etpromissio subsebués simplefacta, res ferrurad oiaprecedentia vteftrex.qui allegatadmulta in.§.preterea.infti,deinutili.fti. Erintanturequirunt verbay murus+surdusnon pitstipulari.l.j.inpnoff. dever.obti.Erpupillus fineauctoritateturousobligar fednonobligatur.§.pupillus insti d'inuti.fti. Etillud qd dcmest supraqd quis nonptalteriftipulari intelli girursisuano interest/vtitutore stipulāreré tipularerépupilli pup uafore/vti vein ti.ff re.pu.fal.fo.Et fal Etobupmittoininstru mentoopofituincludit Dit interrogatione.l.fciendi.ffff.de obli.§.fifcriptu.infti. deinuti.fti.Etstaturinftrumēro 9dpartes fuerintpresentes/nificatrariipbetur.l.optis ma.C.decotrahen.etcomitten.ftipu.Sialiquis obligat secerroanno velmenseperstipulatione,nopot couení rinisi elapfis omnibuspribus ani.l.qui 5 anno.ff. des. obli.Eteft notanduosuntqueda stipulaciõesiudicia les quedaprerozieque,pficiscuntaproze/vtdaniinfectis *vtlegatorinoiecaueaturEtpuentionalesacõuentio nepatriiErcomunes/q2partimsuntinuenteapretoze. primaiurifconfultis/vtin cautionederato przestandaa procuratoreactozis/t apretozez pcuratozereita urifco ſulto.((Na+ procurator rei quiq;cauerderato.l.poponi §.fed&fius.3.ff. depcura.Eryvideque habetin.l.j.ff.dep to,fti.)folu per stipulationefideiuffor obligatur.l.blan dirus.C.defideius. madato..l.v 1.v.§.fatis acceptio.ff. de ver.obli. Etomiobligationiaccedit fideiuſſor.l.fideiuf for...ff.defideiuffo,Erfibicoperiteoceprioveil.tamã datozi.C.densпитереси.Erfit dimino interfideiημο resquifuntfoluendotpelitis conteftare.oppofitaepifto le.l.interfideiufforest.l.fe.ff.defideiuff.s.fiplures.in ſti.eo.tibiglo.nora, inmateria. Necpotinplusobliga viquapncipalis.l.grece.§.illud.ff.defideiuff. Ersibirs petitactiomadati,vrin ti.ff.madalKeperiturtitulus deduob reis+suntduo reiftipulandi, duoreipmitté di.Diciturduo reistipulandi.qifepariminterrogatde Biroze.tipeveriq; vnder.alias eer érdinersaobligatio.Dus reipmittendit që stipulator interrogat eos fepatim. +sepatimsinglivideant.textaliobligatiõetenenturin soliduzdebetinsolidū.Jetnotaovnačobligatioquo advnueffectu.l.ij.in fi.ff.deduo.reis.Sedplures funt rog qeplures tenetur. invtraqs tiobligatiõevnavestantie fertur. inquantitatedebitavelregdebeturnopot esse imparitasinterress.ß inalgefic.l.exduob.ff.eo.§.fi. cuglo.infti.co.Erestnotanduqd hodieetia sihacri fir expreſſe.pteneanturinſolidūnotenenturtñ.nifialtero absente.velinope exiftente.in aucte.deduo.reis.§.j.Ni ligat telli purenunciatifueritilliconftitutioni.l.penul.C.dерас. Delitterarumobligatione. JQuandoaliquis scribitsedeberequod numeratuzно eft.potvs ad biennium opponereexceptionenõnumera tepecunievltranõ.titelligedeberiexcausamutui.fiau tem finecaufanopreiudicat,l.cude indebito, infi.ff.de proba. Etsicincõtractumutuiquifrequéter cötingit cofeffio.noplatnumeratiões niſiprobeturnefiantillis citeextorsiones.Etifta exceptio nosoliopponiturexcipi opri endo.ß eriaagendo.liptractib.§.fi. C.denõnuе.реси» curia depl Deemptioneervenditione. Duobus modisfit cötractus,empriõis7 venditičie inscriptis. sinescriptisSinescriptispficitur eoq dep siocõuentieftetiasinõduz firnueratu.unsti.deempti. ven.inpn.Siautfiatinfcriptisnõ aliterpfecta eft.ni fi qñaliquidnõdesir,& qnfitconuentioinprincipiocon do LAT ver.copellit.infti tractus &infcriptis fiat,tunediciturinfcriptis fieri.. ptract.C.defi.inftru.Etarra.est fignuemptionis tra cre.l.qd sepe.ff.decotrahe.emp.Etsiemprorrecufat.amit tatilla.véditordupli restituit/ tract remaner.glo.in infti.deemp. ven.Requiriťpreciuz certi 98potcomittiarbitriotevey. valebitvéditio,sicertuz arbitretur.fiautnovult/velnõpõt, tūcotracteftnul lus.l.fi.C.decotraße.emp. Etprecii decofiftercinpecu/ nianumerata.l.).§.j.ff.co.§.irez precii.infti.eo.Coipso 9deftpfecta empriopericuliest emptoris,etiarenotra dita,finedoloetculpavēditozis.etíacomodiacceditfibi nisivenditorsuscepiffetinfe,vtiti.ff.deperi, &como rei vendi.Tenerur tivenditoztansdiв седегеастібевстр tozi.§.cu aut.infti.deemp.tvé.l.itemcla.§.legis.ff.ad legeacqui.Eteftnotandiqdin iftocõtracturespotco mittiinalterius trahentisarbitrin.fecusincomercio in.l.cpsepe.§.j.ff.decotrahé.emp.Etvaletvěditio reialie ne.sinpreiudiciivedirozis.l.realiena.ff.detrahe.emp. Necresvēditafit,accipieris nisi folutoprecio,vel fidedeco.l.qd.vendidi.ff.deprrahi.emp.§.vedire.infti. dere,dini.Necfueveivaletempro. fiuefitfries siueigno ras.l.fuerei.ff.co.Nota tex.quisp allegatin.l.fi.§.fi. ff.decontra, emp.gr obligatiopfonalis nosequitfundi poffeffore.Etquirenuciatcafib fortuitis.intelligiturde cafib cõiter contingétibus. Casus est sin.fmveruintel velGabira letri.in.l.fistulas.§.frumera.eo.ti.deqpdocto.in.l. fed etsi quis.§.quesiti.ff.fi quis cau.in.c.j.десото, Delocatoetconducto. Sicutemptio&venditiofitcertoprecioitalocationcõ ductio.l.fimerces.ff.loca.Er locatori cõpetit actiolocati, ercõductozicõducti.tsipduco renonſtatuto precio sda rurusquantuinternoscoueniet,nonestlocatio/snas cituractioprescriptis verbis, ideo parciarius colonus, diciturfocius.lfimerces.§.vismaior.ff.foca. Dejureemphitheatico. Jobidaturaliquod prediuzperperuofruendumercede conftitutainpreciovt pecunia.dicitur cõtractus emphi theoticus.l.j.er.j.C.deiureempsi.Emphitheosisgrece latinedemelioratio,quolim timsterilia dabant. hodieers emphitheotamtransfertursoluvriledominin, natura liter empossider.vt notatglo.in dic.f.adeo .Et ex hocro tractunasciturcõdictio ex lege.pro obfuationecõuento/ vū.Etsinofoluiturp trienniu cõtinuŭpenfio. etia sinõ dicatur.potest expeffi.l.ij.C.de iureemphi.Erin emphis sfieril t.glo rumdedeniciando diño sivultemcereiurafua.alias ca deretaiurefuo.l.fi.C.deiureemphi.Erfolitotius reiin terituspertinet ad dñm.l.1. C.eo.Siestfactacõuentio cuzaurificevedesuo auro faciatanulos cerriponderis. cerroprecio statuto.est venditio, fecus sisibidaturauz. Eriniftocõrra Copy 92 reno redit fi theora tunonvenitnifileuis culpanonleuiffima.l.fivtcerro. §.nucvidendu.ff.como.ztransirad Geredes.l.viaz.C.lo ca. Ervbi suntplures Gabitantes in eadédomo/vntusre ecclie statuti is.ff. por glo.fin.in.§.fi.insti.loca.l.j.C.comuniadevfuca.Etil lequicodupitno cogiturreftituereqd confecutus eftno miefurti.l.is aré.ff.eo.tidéin comodatario.l.fi.§.c infcda.C.dfur.fec eftincreditore.l.fipigre.in prin.ff.de rial Seem Bab pig.act.qucoductory comodatari amisertvsuz. Actio excoducto coperitcoductozi ſieifrui noliceatre.l. liceatre.l.cycons ductoipn.ff.dloca.Etfificafuscoritari plonaconduct Tirury седев non pot alia zisnihilominusdebeturmerces ſecusipfonalocatoris vtplenehain.l.fivna.§.itecuquida.ff.loca.7ptermag namfterilitatem remittitur pesio colono.l.licet.C.loca. Etno.viptractu locatõnissinopueniatdecertemer rederéfeturtacitepuenti valet tract onfundus sole batlocariadcertamercede.Vlotatdoc.in.l.excepto.C.lo ca.fer in cõtractu vēditiõis/qz ibitalosuetudo nocadit substituere locat SEM Etsilocatoznoprestatdomu locată liberaturenprestan doequecomodahabitatiões.Cafus eftnota.in.l.fiqedo muinprin.ff.loca.quod nonproceditincontractu emp ntto tionis etvenditionis,vtibiperglo, docto. mw Dý est biennui .Jrez loco fui inuitis est aliud paстӣ taci alijs .vee Decontractufocietatis. Societasqiqzcotrahitoim bonoz.qiqsalicuiusne Gociatiõis/ taciteintelligitactuzopres finteõles in fu crozdano.insti.deſocie. in pn.valet puentioqd vnpo natpecuniaalteropera+lucridiuidat. vtnota.i.l.j.С. eo.Necvaletpuentio &vnus habeattotālucruz.l.fino fuerit.§.fi.ff.eo.Benevaletqd habitaprelucrinotener Dedano sitiinaligrefuit danusinaliqualucri fitcõ +qd'supest intelligielucri.§.zadeo.infri Erfocietas foluitmoztevni १०. penfatio fup exsociis datoopluresfup fint/nisialiterdisponat.§. foluit.infti.eo. Nonti tran firadheredesetiaexpacto.l.ades..l.nemo.ff.eo. Fallic infocierarevectigalii.l.vez.§.in Geredez.ff.eo.Socius tenerdeleuiculpa nõleuisfia.§.fi.insti.p socio.Et actio prosocio éabvtraspredirecta.&nafcitur finitafocietas re.l.tadin.C.eo.Et eo ipso qd trahiksocietasoim bono rumressocioz cõicantquantiaddhiumabsosaligtra ditive.tex.eft nota.in.l.j.in fi.cu.l.fe.ff.eo. Noiaautem cotrahiturexpreffe Etqu transeutfineceffione.l.iij.ff.eo. oim bonozcoicatur hereditas.legatu. donatio.fecus fi simple.qefolű cõicant a venit exīstu.l.in.§.j.l. cois ril.questus.lnec adiecit.ff.proso.Estetianotanduqd're mūciatiopreiudicat renunciatiſtatim. aduersario non. nisihabitanoticia.tex.eftnota.in.lt ſocius.§.fiabsenti ff.co.Etnota&eftdarefocietatem queestincidensvtqu res efficiuntcomunes interplures absq;cozcouentione vtinGereditateplurib delata.ex quaorituractiofami. Gir.Etinvelegataveldonatapluribusexqua orituract tiocomunidiuidundo. Demandato. Sciendiqdmandatuzdzeſſegratuituzaliaseftloca tiofipecunianumerataireruenerit.Adenintelligas qu aliasnõerarpariturus.fecusſieſſet, quiatuncpecunia nonfacerenoeffemandati.l.firemierandi.ff.mada.Et fipromittiturinmadato.vel postincotinenti.petitur co Evexiamandatiinformata flautesexinteruallo,officio iudicis.l.).C.co.l.falarii.ff.es.Siaut sittalispersonaq no fueuitlocareoperasvelresquenon ſueuitlocari. etia fi pecuniainterueniat nolocati& pfcriptis obisa tur.l.naturalis.§.atcudo. 7.l.fitibi.ff. deprescrip.ver. Erreaturpisnoobligatmat atmadatuz.l.l.fi ver nonrenumer randi.§.fiadolefcens.ff.mada...illud insti.co.Dan datariusnodebetexcederefines madati,7quatenus ex/ reditnonbyactione.l.diligerer.inpn.ff.mada.§.isq.in/ Arifti.co.Giant fit. quiainmaiori & in fi fumma minusеxреді .Habzactiõesqe vtiliterger ineftminor.l.j.§.fiftipulan rend cerebonafide.l.ij.ff.madati.Pandatireintegrapõtre nocaripmandantez.7finitur ve integramortemanda tis.etmadatary.l.madati.C.māda.§.recte.infti.co.Et nondz resintegrafinoinceperitinter 5inceperit intereffemadatary. bsi procuratore..madati.ff.eo. Excufatti,pbabilis igno rantia/queestprobabilisin froalieno.l.idéqz.§.pe.ff.eo. fecusifactopropo.l.quas.ff.ad velle.l.jsquis.C.dere frinde.vendi.Neccogirurqeab initio suscipemadatuz. Bpostas accepitdebzexequi..madatu.infti.co.Etman Falls Et actu focieta bon datariustenetetiade lenissimaculpa.l.apcuratore.Г. mada.qriftecõtractusin multis discrepatabalys. auren quasi nullaindustria oritur vtinmandato *tučnovenitnisilataculpa.l.fi da.Align illud inquovtitur méexacta.vt fideiuffor.in aliqualis adgerendi nitlenisculpanoleuiffima light negotia fideiuſſor pn.ff.man industria extraiudicialia . procuratore.l.eo .nota .Etve doillud inquo vtitur toprocuratozis fatm exactiffima Et adlites.Ettic detseassevere fic . Aliqua diligétia . vtinmada venitetia leuiſſima diligétiſſimű pclude qavi .titaitelligit.di.l.apcuratore Deactõenegocioy Jactio negocioz geftoy iturexaliquo cõtractu.f incidēteri qandex nonascitur floy exa exofiptractu.infti.de detutel gestozoziturex sicontractu fm doc . . qeprie maleficio ecunia actiooziturqūsinemadato office interdumandatur oblique . ideo ex ficontrac.in pn.Que quisse offertingerendis aligd in ne quo gocijs. Filldqd impedirgeresreperit.Falliricafu.vegi disabinitio.phibuit.l.fi.C.denego.Jef.in.l.fipino.l. officio.C.eo.Etin solidu renetille cum negociateftasür dumõfirveiliťceptu. 15 diuerfus exir fitfecur.l.fanvl enegogef.Qdtifallit injbusdacafib . vri.l.fi tro.ff.dene pupilli.inpn.t.l.fi negocia..l.fineHereditaria. ff. tuctenerinantuzestlocupletioreffects.vridic.locsp mocafusigeffitfinemadatonegociapupilli, Secudo si aiodepredadigeritnegociaalicui ,qe nõtenéknisiin on tuftseffectilocupletiores.Erestnotandiggestortener intduzdedolozlata culpa,vesiaddesta locaaccefferit. l.ij.§.induz.ff.eo. qnqsdeleui.76 est reglr.l.tutori.C. eo.qugdleuiffima.vtquali diligéri volebat admistra re.f.fic.infti.deobli.qeqsi preac. Tutor etiaztenekey quafiptractu.etpupillus corratutorehztuteleactõez.t tutor pupilluprraria.etidiuest rutornõozikactio.!. fitutor.§.fi.detute.etro.diftra.Etsicactiotuteleestdire ctarstraviaIfuifelinerogat anfitnecesseo tutorha biczieadédomocupupillo.etridiq noAllegrauitex.no ta.vbipglo.etBar.in.l.noeftexigendi.ff.detute Quomodoheresobligetur. Treheresobligatex quaficotractu.l.ex e acti.eto Geres. 3.ff.dea Etobligatactiõeeexteftamto et talis obligationascituradendo hereditate.l.apudjulias nu.9.fi.ff.qexcau.ipos.ea. Itepetitio Gereditatisest exquasicotractu cuisnootravitapoſſiderp Gerede vel possessore.vri ti.depeti.Heredi. Etno. petitõi heredi tatispfcribitspacio.xxx.anno.l. Hereditatis. C.depeti. Geredi.Necdatur5titlopoffidente. vtibipglo.docto. Etin.l.regli..ff.depeti, here.Ernotadecisionequecolligi turextex.in.l.in restituida.C.deperi.Gere.fmBal.psi aligemozitinhospitio &hospes fecitexpisasdesuoifu nevevelininfirmitatenõtenekei bonareftituerenisisi, Biveftirutsexpenß.Nostaktidrofuo.ßdzpbaripverifi miles piecturas. Etnotaqe diciturexquaficõtractu. quiainterfenihilcontraxerit& dicitur exquasicontra cru.quianooriunturexmaleficio. vel. Deinterdictis. Gutquedainterdicta ideo ficdicitur.qrinterduos datur.+ q dantaptore/appellantprohibitozia.grverant fieri.vti titi.ff. nevis fiat eig inpos.mis.e.Etioibusalijs incipiétib pilladronezne.Quedarestituroria.vtintdi cru.vnvi.qdintraannūhzlocupro hisğnõpuenerunt adviolenti,ProGis autapueneritppetuo.l.).inpn.ff. devitviarma.Etexhibitoriavtinti.deli.Ho. exhibe.er pins efta fil deli.exhibédis.Est etiäintdicti adipiscede.vtinti.q.bo. Ferdakiltiqui nungi Gabuit poffeffione,vrékonoppof sessordeiureptorio. Estintdieri faluianiqddakdiisp mercedib fundi.veriti.depca. &falulintdic. Eft etiaint dictaretinede,vripossidets.p Bant veil ecide idets,preb"immobilib ,zvrrobi. proreb mobilib ,zistainedicta hitlociqude,sprietate or cõtrouerfiafit, ß anqueriťvrerexlitigatoub poffideat tend dic.Erinvero intdicto illeoptinerotpelitisconteftate possidet.necvi neccla.necprario.§.hodie.infti.deinter dic.Ervisingetatiua paritHocintdictus.l.vimfacit.ff. devizviarma.Etetiasi no cötenditpossideresinfertin mol mijta rende qr iuria.l.fiduo.§.fivicin.ff.vtipoffi.etvioséactor't re et magnu аст eft duit ioappellantdupliciainedicta.§.duplicia.infti.deinedic Etproiftis iterdict datactioinfacri.§..fuzibiglo.no ta.infti.eo. Erdeistaactoneinfactuосте comodu .Erifle est dzclapoſſidere. claculo meabsentepoffiderevolis igre dikfunduquezego poffideo.l.clapoffidere.ff.deacq.pof. Precatiodepofsiderea meaduerfari vesiprib fuismo tuspreffifibire,veiti.ff.depca. Eft intdicti qzlegatoz vreadipiscedepoffeffiois. operit heredi5occupatelega tuppaautoritate.l.j.ipn.ff.q.le.7 itellige an possessiões possessio.§.comodi.insti.deints eden lapp Bern l.noēdubin.C.dlegi. Erilla.l.esin. caditaiure fuole héfaz ab Gerede Gatari si pria auctoritateoccupat paditaHereditate, . qe tucdakinedictu apphesaspossessione,vtibi.Etéspealeop etiasioccupersi nealigvioletiacadatajurefuo taji tor Nonpreditthqntesta vecupāde .vrno.i dediſſetlicetiazlegatario accipiendispriaauctoritate, glo,notain,l,ticia cutestamento.§.j.ff.delega.ÿ. Debetergopetiasherede,quepetitioeft neceffariaqu eftcerradelegefalcidia, autdubitatur. &vbieffetcertuz plexfalcidianullatenus imineret, tuncGerês agens con tralegetarinrepelleretur iffa exceptiõe.dolofacisglo.in dic.l.).Efteriainterdicti detabulis exhibedis/qn aliqe cofitetur apudseeſſetabulasteftameti neccamallegat quarenodebeatexhibere/spellenduseft. 7sinegatseexs Giberepoffeveloportere/tucphinterdictusfibifuccurri tur.l.j.§.fiquisforte.ff.detabu.exhibe. Eriazsirestas mentinovalz.l.j.§.hinterdisti.ff.eo.Eristeri.procedit eriainreftamto nucupatino.Bar.i.l.i.ff.eo.Etsituvis fciredañazinteractionead exhibendu. Hocinedicti.Er illudquéadmodutesta.aper. videglo..no.in.l.ii.in fi.ff. adexhi.in.l.j.C.derabu.cohi.Etqn periturtotutestam tumexhiberi.hocfacitfolusheres. legatariuspotper terevtexhibeaturillaparricla quefacitprose. Estinter dictidelocopublico fruédo.dequoin.ff.eo. Hocinterdi stumtueturemptoresvectigaliipublico /t cozsocios quiprohibeturkmlegelocationisvectigalibus public Esteriain.ff. liquélo fruitficde nouoti.deviapublica,&itinerepublico reficiêdo/deedi libuscurulib adquoz officiispectateaquesuntin.l. peilliusti.Etinteraliadribiqdvnusquisq kmlõgitus dinez &latitudiné domussuedebzviapublicăaferuare etmanutenereiuxtadomu.etetinağductipurgareFrez iuxtadomusuaquis debet bi cöftruereviamvtpoffint Gaberetranfiti nedumhoics &vehicula. larisbyviacorruptaantedomu poteftillam facerecon Frezpsescho ſtrui expēsis mercedis domusqd'est nora.Eftetiainter dictudeviapublica velitinerepublico reficiendo.qrcui/ libetlicz reficereviapublicat locupublici.+prohibito daturillud interdicti.vtin illo ti.Er viepublicenonpre fcribitureriämilleannis.l. viapublică.ff. deviapubli. Eftinterdictudefluminibus/q influmiepublicoza ripanihilimmitri potestpropterqdstatio nauigyfiat deteriorveinti.ff.deflu.Eft interdictu nequid influmie publico,& in hocdiffert vnus titulusasalio quiaimpre .7112 Tamil Dominiuripesir redened fir sta namgy illud Frez imittipotedificiuinripa finedanotivicinoz2/fithvici пивdicatsedanuztimereextaliedificio adhucpermitti turedificare, fed fmqualitatempronaricauetvelfatif daturdedanoinfecto.Estiterdictiideitinereactuspai dictu ve illud ripapot in de eft prer nauigi nauigabili Jet cem flumie apud finato.quo onerarenaues gene 16 alii .Eft gla nauigare Goc de vtilitates . hocpter quolibet liceat anal cauerursialiquis eftvfusvia/velactu interdictu nere.infundovicini.xxx. dieb in anno. nõpõtprohibe fit vfus vi.clam.velprecario.Eft interdicti deaquaquotidianateeftina.coperit mall ridusthno +exonerarelics ,contra de /vel iti ripa Spetitilli qui iquivfus est fer/ uitutisiurehocanno.nonvi.nocla.nopcario.etiavna die/velnocre.aquaquotidianadiquequotidieducipos test licetnõducaturEstiuaestquaquis foluvrituresta prom te.Ervsus aqueſicuritineris est quedazquafipoffeffio. anideo Gancetillaz dicti derinis.sivolo reficereaqueductuzvelaliquidde circustantijs+phibeoz poffuzveihinterdicto.finonvi. cla.velprecario abipsoprohibéreduviaquafuitutisiu/ Dictidefon eftig tuetur tehotannos alitermihinocõpetit. Eftinterdiutu pretor foc re.qdtractatdefuitute Gauftus aque. Et interdicto etefti eft interdicti decloaciscõtraprohibente nepurgerurcloace.qriterest reipublice,naceluzaliterfitpestiles.Eft intdictuqdvie autcla.testrestituröziiqeneminilicz isoloabaliopos/ munieda reddito . Estint Fancin edfeffo tihocintdictonon obstatexceptio doming.l.j.§.hocine edificare ,vi.vel dictus.ff.qdvi.autcla.Etloquitur dequocungoperein cla.etia po 0.920 si fuŭeffeprendat preiudiciumalterius facts. Dedonationibus. Jestduplexdonatio.causamortis, intervinos.Dor natiocausamortis est.qnfirmério demozte.vtqesimo/ kiakdonasdonatarius Gabeataliterno inquahzlocus .zidoag. son a puty lico a penitéria, reuocatsipusdeceffitillecuidonatuest.zeg e Rum flumie phibente dominti fi agruz .Eft int . rip non paraturlegato, inquarequiriturquingsrestes sicutin legato, aliaviriavolutateexcepto reftaméto.l.fi.C.de dedona.cau.mor.Erifta habentin.l.j.erp to.ti.ff.dedo na.cau.mor. insti.dedonatio.inpin. Hodiper quos reuocatur donatio că mortisponunturin.l.noois.ff.ft cer.peta.interquosponikpenitériadonantis Qdintelli Jenisi reuocasdecederet fineherede. Cafusésin.cuglo, in.l.j.ff.quiſinemanumiff.EteftinauditusfmAnge. in.l.quiRome.§.flauius.ff.dev6o. obli.Erpalienatio nëvolūtaríareuocat.Bal.in.l.ftichuz quimeuserit,ff, delega.).Erppniamdonatarý noreuocatur.glo.èrepu/ carafin.in.l. cupat.§.mat.ff.delega.y.Sztuadde alia, in.l.ficui.ff.dedona.cau.mor. Ethodiepficitnudopa croglo.repuratafin.in.l.cupat.§.meuio.ff.delecta.y. ztuallegaaliain.l.y.C.deiu.docius.Etanaccedatco tractuivevleie volutatiplenep moder.in.l.ij.ff.dlega.. Sedillaquefirinterviuospure. Inullafactametio nemotis,cirreuocabilis.l. velles.C.dercuoca, dona,C. pfecra. C.dedona. sub.mo. Etpactonudopficitur.l.fi quisargenti.tin.l.pe.eo.ti.C.dedona. Reuocaktipгo prercausas ingratitudinis ponuntin.l.fi.C.dereno. dona,zin.c.fi.dedona.Estetiadonatio, apternuptias. fitvoozipermaritiad quantitatedorispsecuritatedo ris, inillapuliturvoozifoluto matrimonio.mereacă fentietepotalienari.ifti.quibalie.li.velno.inpn.Etvo ozest diailliusdonationis.ticetnohabeatfructus. Deſponſalicialargitate. Teftfponfalicialargitas qnsponsusspõseр вадеfu turodonatpurensrefpectudotis.queconditionematri monyhaber.l.euverteru.l. fiaſpoſo.C.dedona. aйпир, Derebus corpalibus. incorpatib?v deferuitutibusvel.etrust.predion. Tomiainquoridiffinitionib Gecdictioius ponikinp dicato.funtincorpalia.l.fiferuus.§.incoгpales.ff.deac quire,do, 7 infti, derebus corpali. t incozpoza.Datoqu gviij, tres corpales.vtin hereditate,&sunteria .tv / fos find fura in iffis etiaz enisia seruitur im63.crtales Banox.edificia fint fuitutes acquiritur ſtitura.rusticos bus, eriainteftamentis.veinsti.deser.ruftico.predio. .&funt in fi.Etperfcriptisex.v.annoz.l.j.z..C.defuituti.et ſti.co.inpn sia tractab . ftipulatioi, feruitutes vvebana non aqua.Etsinodebet fuit.reselibera.l.altius.C.dferui. suntagriz pñt.qr no .Et appellank dumfuu.§.fere.§.plane.ifti.dere.diuisi pot . Etfuntferui dicunt rusticopredíozi.t epipla predi Dia prediozuqz acquirere rutes realesqr debékarerei.ztodz oo daturshiapdioin iftis fuiturib .l. quiinaliena.§.fi.•ff.denego gef. zlicet Puitusdebcaturidio actio ticopetenepeacõpetitpfone . eria veriusq fm qe nisi fine quibz ;ponitur fiivilla co predijs ,nec nopedio.l.ij.inpn.ff.fifui.vedice. ibividepBar. glo.im Devfufructu Jofufructus eftius in alienis rebus veidi salua tantia.l.j.ff.devfufruc. estins uarerufub 16 pfonale.l. corruptões. C.devfu.ethabi.§.finitur.infti.codes. Eteft vfufructus cafri formalis.qz eft formaquedasepata.l.pmifceri.ff.deach. possessi.Itezeftcaufalis.cuproperate.l.ficutestamento argenti..pe.ff.deexcep.relindi. Noneftituiturinreb quevfucosumunt,sed cautioestlocovfufruct.vein ti. ff.devfufruc.care. vsu.psu.Nectaleiuspotcedialsfit solidatio.l.fi vfufructus.ff.de in.do.tincohzlocii ins accrefcendi.Et videinti.ff.devfufruc.accref.quointel ligaturhoc. &adfructuarii prinenttoés fructus/omes upt reddituszois moditares. l.vfufrucru.l.Hacten.ff.eo. тив Etadipm ptinetcolerefunditdemansuafraispcipe. Devlushabitatione. Dinusesthaberevsum is sufructus.vthabetur. in 16 % sti.devfu. Gabi.quiaineoveniunt.folumquotidiana etquihabethabitationem poteftillamlocare.l.cuman tiquitas.C.devfu,et habi, ej debere . in costitui Ystaferuitushabzdiuerfaznaturaasvfufrucru&vfu Etnodebetnisiindomo.dequovideindi.l.cuantigtas. Besmobilisacquiriturvfucapionetriennycocurrente titulo 7bonafide.imobilis spacio.v. vel.xx.vfucapio nëimpeditviciuzreale,vtfurtu.fires alienaſciétervēdas turnõpõrvfucapietiazabonefidei emptore. Godieaf vtraqspreerequiritbonafides. aucte.malefidei,C.deрге scrip.lo.tep. Besautmobilispõttvfucapideficiêtevitio reali.qdeftqnveditinptatezdni.§.aliqi.infti.devfuca. Reseriafilyapatrealienatano vfucapitnififpaciotri gintaannoz. novalentiagerenocurritprescriptio.fcz ipfifilio.l.1.infi.C.deanna, excep.ErrozetiaJurisiftaz impedit,Fetiaerrorfacti.l.nungs.j.ff.devfura..nouif fime.insti.devfuca.Nifiincafunotabili.l.qd vulgo.ff. pemp.Erdūmodoinitiufueritiustu.possessiodefuncti SrinuaturinGeredemalefidei+cõiungiturtpe auctors l.diurina.C.deprescrip.lo.rep.§.diutina.insti.de Etsialiquisafiscoemitrealienavtfifci.estturus/ fuc curriturdño infraquadzienniŭptrafisci.в.венеазепо ne.C.de drien.prescrip. Notaoista.l.nonprocederet vbipnceps fciretreeffealienā.glo. eftfin.in.l.j.C.de vfuca vel di.re.fif.li.y.No proceditetiam.l.iftain eccladonararia pncipis.glo.eftfin.ic.quicuqs militu.xy.9.9.Etfmro ma.infingu.fuis multidoc. ConfulueritnoGabitame tionedeillaglo.Nonprocedit etia in rebus eccliedonats afterippncipezvtefttex.no.indic.c. quicīgs milituVis preditetiaindistinctedeiureCanonico.glo.eft.fingu.in c.y.dere.eccle.non alie.Etibiper A6.quemvide. Deedendo. Quivultageredebetactioneedere inqua tineatres +causa.l.j. inpn.ff.deede.Etdeberis iniudicio edereoia quibusvfuruseft.l.j.§.edenda.ff.eo. Etnotapeditio actionis eftpreparoziaiudicij dequoi.l.edira.C.eo.Tra crattiinti.deeditiõerõnumzinstrumento quenoest preparozia& instructoriacause.Tractatetiadeeditione actoz.l.y.C.eo.Etiftaprinet ad deliberationé &decifios necause. Eradinterionëfundandareusno editactozi. sed econtrafic.l.fi.C.de eden.Falfitinfisco.l.nequisqu ff.eo.quiafiscuspotest cogere. Depactis. quidinteritinterpactū. pollicitatione.pactione.transactionem.. Pactiestpactioduoz velpluriiinidesplacititcon Sensus.l.j.ff.depac.Etdiffert apollicitatiõe/cufitfolius promittétis.illud veroduoz.tideo nonvaletnisiin casi vfucap bus.l.pactu.ff.depollicita.Erest differétia interpactuz etpactioné.Napactifratactuputestinfieri.Pactiove rofeateffectiputestin facto eſſe.Etquentio eftgenera! liozispactu.qzquipueniutinscholis,velincomededo. dicuntquenire. tnnopacifci.Ercõuentionualiaeftex publicacaufa, alia expuata.Et illaqueestexpuata.aut erer v GoM pad τρα ris 5.10 Deflint C.de eftlegittima.autiurifgentiu.l.couentioni.l.legittima. ff.дерас. Растіїпudi nõproducitactiões &exceptionez l.iurifgentiu.§.igiknuda.ff.depar.Eractiones exmale ficijs defcédentesperpacruztolluntipfo iure.l. fitibi.g.. quedas.ff.depac. Etpactii appofitiintraditionealicui reiad cõmodutradentis vestiturcoherentia contractus l.intraditionib.ff.de pac. Adrifallitin multis cafib ibipofitis polo.Est differeriainttransactioné&pactus. qrtrafactiofitſup redubiaetlite incerta aliquodatove retéto. &pactuestgratuitu.qa fit fup recertatindubita ta.l.j.ff.detrafac.Necvalettrafactio nisi inspectis&cog nirisobis reſtaméti,vesilegatariusvellerträfigerecuz Gerede.l.dehis.ff.de tranfac. Necfupalimétisfutursre lictieinvltimavolūtatefineauctoritatepretozis.&prete ritis fic.l.ci hy.zpto.illale.ff.co.l.dealimentis.C.co.Er postſniam5träfuitinreiudicatăpotqiq; valeretrans actio.l. postre.ff.detras.Necpcuratorpottraſigereni sihabeatspecialevelgeneralemandatucuzlibera.l.pcu rator Ingu cui.l.procuratsarotozi.ff.depгоси.. Depoſtulando. eaf Serra Postulareestdesiderium erumfuu velamicifuiinture.id eft inlocoindich apudiudicesexponere,velalteriusdesider e iÿ 13 vio dicere.f.).5.poftulare.ff.depoftu.Expoftulatores dicitaduocati.l.j..aduocaros.ff.de varijs& extra.cog. Eraduocatidebercertarelegib non puicije.l.quifquis, C.depoftu. pretor datexofficio aduocatu noGabenti, 1.1.§.aitproz.ff.depoſtu.Vlecillitteratipite catipitesseaduoca ri qedit examinariiniurecushabeantallegareiniure. venotantdocto.indic.§.poftulare. sunt multiquipro hibenturpoftulare, prer dicanitateprerozis.vrinfames etalyquinominanturin.l.j.ff.eo.Ernonpatiturpretoz Hocetia siaduerfarius veller.l.quos phibet.ff.deDepostu. Notayquiliberadmittiturad ritur ad poftulandus nisitepe riaturprohibirus.Etides est factiedictuzinquoprohi Cuitpreroz aliquospoftularein quoedicto sunttres or dines.Primus édeillis quinopitpoftularenecprose necproaliye.vtin.l.j.vs ad vfi fcdo loco.Orpueri vos addecimifeptimaannu,z furdus.Scd's ordoestdeill quipñtpoftulareprosenopro alio.vemlier cecusvero lumie.Itezinfamisgrauiinfamia.vtin. §.remouerof gad.§.aitpretoz. Tercius ordoest deillis quipñtpostu larepro feetprocertis pfonis quenumerantin.§.fi.tex traillasnopit.Etiftifüt infamesinfamianograuiq indinerslegib repiuntphibitipoftularepeinfamiaz. Deinfamia. Touplesestinfamia, iuvis &facri.deinfamiaiurisha Bet in.l.j.ff.dehisquinota.infa.Deinfamiafactiin.l. Honori.ff.deobse.patro.pref.in.l.interlocutio..in.l.obu. C.exqui.caufis infa.irroga. detaliinfamiafacriintel ligiturrey.in.l.fratris.C.deinoffi.testa.in.l.neqs.C.de digni.li.vij.&nonsoluzdamnatus fedpactus inactone famosaestinfamis.l.athletas.infi.cum.l.fe.ff. dehis. quino.infa.Quodtamenincelligiturcumprecio.l.fur/ ri.§.pactus.ff.eo.Condemnatustaméprocuratoriono minenoneftinfamis necetiamdominusquiilitigauit perprocuratorem.l.furti.§.fiquisalieno.ff.eo.Etfunt eriamquedasciuiles quesuntfamose. +vbireperirurdi rectaetcotraria,folumindirecta condemnatus eftinfa mis,necin illispace eftinfamis.l.furti.§.io.l.iactio .טא nibus.ff. co.Etpendente appellationenoneftquis infa mis.l.furri.inprinci.ff.codem. ino.inffa.Queponit JetEtvidelo.no.in.l.j.fff.dehis quin quosdazmodos quib contingit infamiafacti.Ernota qestinfamiajuris 7deure.qiquis infamatur&facto perfuiazlegis scripteabfq; fententiaiudicis Exéplapo/ nuntindic.l.j.in.l.palaz.ff. dre.nup.Sz infamiaiuris tmveldeiureestillaqueinfligiturpfniamiudicis diffi nitinădeexéplisidic.l.j. Ervbicuq; infamiainfligitur perfniamiudicis rõnedelictieadem rõneinfligereturex generepene,licetno feret feret fnia.Szinciperetindexab Gabe exe cutione.quiaquis repertus fuifferinflagranticrimine. itaq hoceratnorozium.l.ictus.ff.co. Decollegýs illicitis. Jomecollegiuintelligiteffereprobatuznisispecialesit approbatu.zidéinqeungs vniuersitate agregatiõe.l.j. qua infam cpoff ff.qcuius.vniuersi.no. Etibinoiankästsapprobata.De eria.ff.decol.illicit agitpactore visindicu.feupuenit Naprocurator prieparticlaris pfone. vrinti.depcura. Notaergoregle y suntprohibiterales cögregationcs apterscandaliqdpotfequico cogregatiõehoim. qesepe tursaturrespublicacufaciantcõiuratiões.Sz'quid de ligis seucõfederationib quefintintomunitates&prin cipes.Dicas y suntpmiſſefifiantpncipaleaddefenfam Secussiadoffensaz DeqpInno.i.c.cudilectadeexcef. pla.in.c.cuab ecciazdeoffi.ordia.Bar.i.l.fi.ff.dcot.ilti. Faming Dedaroobremturpem. iris mind Sialiquisdeditpecuniavtalterifiarnegocinperca/ luniaz.erficeftturpitudo ex verasparre.vel fidatvens fiatnegociumpercalunia.erficeftturpitude cepartereci pientis.vtroqscafudafactio infactiadrepetendieiol acro cui danuzdarafuitpecunia.intraanniin druplu.p annuminfimplum.l.j.in prin.ff.decalu.experto.ti. Jernotaoisteriloquitur qidatur vtaliquidfiatper caluniazinnegocioiudiciario Secus fiinegocioextras iudiciario,Etideo sidarestitio.. vemeoffenderernoda turmihiBecactiocontratitlusad repetenduzdaraGed aufertafisco.qzillicitalucrafuntauferenda. liGeredez eo.ti.fmPau.deCas.in Bu istiusri. Recesariserarti, decodicti,oftur.cau,quibitractatanrepererepoffitiffe ideditquocafudistinguitvtibi.Hocveroedictii preto risprouideteiincuiuspiudiciidatiestvelicsdansnã posfirrepetererepetitillein cui preiudiciumdatumeft. Dehisquibuspretorer equitatefubuenit. Pretos fubuenirpreſtitutione oibuslapsisseudecep, tis.finemeru.finecalliditate.fineetate.fiueabsentia,ve inti.qd.me.cau.dedolo. demino. Exquibus cau.maio, *ideotex.in.l.j.ff.deinintereſti.dicit. illetitulusnon indigetcomendationequiaseipsumoftendit. Dealiena.judi. mu.cau.fac. Sialiquisinfraudesvtcõftituardurioreaduerfariu reminaliitranftuleritcausamutadi iudich.tenerqua tumnoftrainterest.vtdisponittitulus dealienatiõelu dichmutādicausafacta. IEtdebes scireqfipoffidesre meaBabeoarrateveivendicatione.Ersidesines poffider redefinitstratecõpetere,q2 nõdaťrõnealicuiusobliga tionis et qepringebat& desinebas possideredolosetrans ferendoreminduriore aduerfariipreroz prouidit.vefor codirectereivendicatõis queрив претеbardeturactioin factiqueestpsonalis cõtra tead intereſſe esperitetiãcõ eratevrilismihireivendicarioque nõoziturex Hedicto. Bexdolotuo.l.electio.§.fiis.ff.denova. Extrailluzin qudfactaeftalienatio incipitcõpeteredirecta,quetrafic depsonainpfonamrõnepoſſeſſionis Etsic habeotriare media.Ereftinelectionemea. Deactioneconfefloriaernegatoria. Guntdueactiones quedatur proiuribusincorporat libus.vepro puiturib confefforiases & negatorial... 1.ff.fifer.vendi.§.eque.insti.de acr.Confessoriadakillig pretenditsehaberefuitute.Regatoriailliquinegar.Ete notanduzq quelibetrespresumitliberaafuiturenisip Geturferuitus.l.altius.C.defer.7 aqua.Eriazsi reussis inquasipoffeffioneferuitutis illanonreleuatas onere probadi.glo.eftfin.in.l.ficuti.§.fiqueratur.ff.fifui.vi di.indir..Habes.tex. fin. litis cõtestatio nointerru pitprescriptionemlibertatis contraferuitutem. Deactioneadexhibendum. po Est actio ad exhibendi.queestvrilis,ppterreivendica tioné,vefiatcopia vidēdiréquaquisvultperere, agis debetdiceresignarei/desagit.vtin.l.)...7.ij.ff.ad ex bibé. Eteftpersonalis Gecactio,licetin remscripta.l.ij. Gen §.eftautpfonalis.ff.ad exhi. quiapoffefforepromitatur etsuntaliepersonales 5suntscripteinresquasenuerat glo.indic.§.estaut. NodaturGecactioproreb'immor bilibusquepsepatet 3pro mobilib .Ernotavnufun poll Dant damentuqvedeturtalis actio requiriťintereſſepecuni ariuzextimabilerex.eftno.in.l.pent.ff.eo. fen der Deactionefamilieherrilcunde. cõidiui/ dundo.etfiniumregundorum. Eftactio familieGerciscunde. zcõidiuidūdo. finius regundo.lzaplurib ponedesintincomvnoiudiceps ponidit.&itadisposuirti.ff.dequi.re.ad eu.indi.ca.Et Bahvide диндойпесетакіŭestmensoreadhiberizinquibusdaz alije, is fuitfactu edictu.ff..si mesos fal.mo.dix. Addat actionéinfactucotrailliquifalſoo renuciauit. tenetur ener ibiglo.no.ponente misolide Fano offide doloetlataculpa tenetur.l.j.S ofetra rõnez . Quia estlocatio etcoductio.qrpotius operaprebekbeneficij.et idqddaturad remunerandidatur.l.). inprin.ff.eo.Et dicatibiBar. inter aduocatiietclientulu medicietin . Gecactio.ff.eo deimpericia . Neciter autetnegligétia inactione finiure / firmunõpõtdicilocatio .qeiistisquiexhibitopas c talespersonas fiftūtialigarteliberalivelſcia.no delocatio vinductio. Dereligiofis etſumptibusfunerum. Sialiquisimpendit pterfunus crediturstraherecũ defuncto.no cũGerede.l.j.ff.de.religio.et fump.fu.Detvi deaturHereditarius creditospropter beneficii separatio ms.dequo.ff.inti.desepa.QueponituristomoGeius f estdebitor.decedit.Ticius fuccedirei, Gavercreditoresна estsoluendo. Etno.ti.dereli,disponito sisepelitur topus humannin aliquolocovolitateilliuscuius eft locus efficit religiosus.§.religiofuz. insti.dere.din,Si autinalienotenetinferesdio lociactisein facti,veaut toffatqd'intulir.autfoluatprecii loci.dequoin.l. hisj ff.eo.Etfuitinterrogat quidaiuristavbi effetin.C.ti.x sepa bono. nesciuitvidere, noestmizqacõiter rubrice fedentin sellaSziftaincluneequi Derrubricaeft.C. de bo.aucto.indi.poffi.Ersepa.bono. Deſeparationebonor. CreditozesSeijvesibiſatiſfiat piitpetereſepationes konozSeiyzinquibusdazalijs casib fit.dequibusper glo.nota.l.j.ff.desepa.Etpistaimpesa loci by actiofu neraria.l.figo.§.labeo.ff.dreligio. sump.fu.63pro alijenegocisgestis iacete hereditatebi zlociiactione gocioųgeftoiquilla potueritgerivinsdefuncto. Deinlitemiurando. Inactionibusinre, inBonefideiiudichsiuraturin litéppterstumacianoreftitueris, etaffectiõeagétis.Sz indexopõttaparecertafummaapncipiozpostojestiura potinminoricodénavel,inactiõib.ff. dein liteiura, tu Erno,odžinlirëqenōdefertnifiilite.Etefttriplexists iuramentusezſupinteffefingulari erextra rë.Jrezsup comuni'ttuncdiinlitezqdestveritatis.Iteſupinteref feaffectiõis. fictribecasibusdefert.Erdeiftisin. dic.l. inactõib in fi. cũ.l. fegnti.vi.l.numis co.ti.&deferkeria Hiuraméra inactiseinvesepta.+strictiiurs arbitraria, Decondictioneobcaufam. Etfidataliquid peeraliquacamceffatrepeticiocau/ sasequuta. l.).+perto.ff.ders.ob cau. Gabzlocipenite ria.l.fipecunia.co.ti.Sires eratoino itegra,fecus sino omino.quiatuncnonpoffumrepeterenificonferuemte indemnemdeeoquod fecifti,Etſciasqesido tibi ve ali quidfacias.Sinonesinmorafaciendinonpoffamre peteredatumpropterdefectumVeltandicausanonsub sequuta. Sed simepenitetGuius contractuspoffumrer petereexcapitepenitētie toziketiäpscptis obisvtfiat. Decondictioneobturpemcauſam. Etquoddaturofturpecaufazrepetitursiestexparte recipientis.ersi veriusq;.eftpotior coditiopoffidentis.l. H.C.decodi.obtur.can. Eriftacoditio daturetiasicau sasequatur.qdintelligepostdatione,ſecussiprius erat impletazpofteadak.qrnorepetit.tey.ein.l.penul.co.ti. Decondictioneindebiti. Jetsipererrores foluat aliquisindebiturepetit,ziste estcafusin&toleraturerrorifactosprio.qetractardeda novitando.l.j.l.fed&simepute.ff.decon.inde. Decondictionefinecaula. Ercondictiosinecausaeftgeneralis&cocurritcuom nibus conditionib*fpecialib 7 habetlocivbinoalie.cu aliquid finecausapromittitur. Velcuzaliquid daturob causasveraquepofteareducitad nocausaz.vrin.l.1.Ga betetialocuqn daturaliquid obcam.depreritofalsam. Ration 11.6 FACTION Decondictioneexlege. JGiobligatio introducta fitnoualegeneccaueturde actionc.exlegeestagendi.l. vuica.ff.decodi.exlege.Et potexéplificariin.l.municipaliveoziatactio exstatuto. Deeoquodcertolocodarioporter. Sites ciden Erdato q aliquissit stipulatussibi daricertolocotal menpoteftpetere+aliolocovbipromiffosGaberforum. nestipulatioreddaturinutilis.l.j.tpro.ff.deoq cer.lo. Etiiftaactõearbitrariavenitintereſſevtriufq; actoris. etrei..arbitraria.ff.eo. Etnotay actornohabzneceffefacerementioneinfua peritõe& reus deducatfuuzinteresseNotantdoc.indic. arbitrariaLumitatamen iftammateriapertex.fin.in pe fý .l.quod siepGesi.§.interdi.ff.eo. vbi etiaarbitrinztudi risverfaturincoraliter abfoluendo. Etno, reperitur vnaactioqueappellaturTriricariaquecõpetitp quali Betvedebira.texquatiqs causadebeatur.Fafficinpecus nianuerataquillapetiturpercerticoditione.Faffitetiaz inrepropaqueno codicitperhacactione.Sicutneccere reconditionesdaturdñoniſicotrafure. vlraptoze.vrin 1.j.er.j.ff.eo.et ibiglo.Etforte illequi induxitHacactio nefuitdeordineminozu quiois resrecipiirpreterpecu nia.velfuitphusquicõremnebatpeсипів. Deredhibitoriaetquantiminoris. Sialiquis ematanimalviciosuz potagereredhibito riainfrafexmenfes, etquatimions infraannum.l.cuz sex.ff.deedi.edic.inquo ponituriftamateria. Devluracenteûma. Licitaeftreciperevſurăceresimapro pecunia traiecti ciapropterpericulum qdsuscipit inse creditor.itadispo nitti.ff.et.C. denauti.feno.Erppedztraiecticiapecunia transmarevehic.l.1.ff.eo.Etficproptpericuliexigi turvfuravltralegittimummodum. Dedonationeintervirumetvroгem. Terdonatiointervirutvoozezestprohibita &morters firmatur.l.donatiõis quas.C.de dona.intervizetveo, repto.ti. Adtë intelligitintueniétetraditiõe.l.papinia nus.ff.dedona.intvi.t vy.velaligloco traditiõisglo, GabesmirabileßmBar.in.l.y.C.dedo.cau.nonume. Плодова Detutelis. Tutelaestmunuspublicuauctozitare+vtilitatepua tuz.ergodaturinuit.C.dedecurio.li.y.l.nullus.Erda turetiainuito.l.ij.ff.de rute.Requiriturtiqdsitmaior xxv.annis.l.fi.C.delegitt.tu.§.furiosus.infti.qtes.ru. da.pof.Erest triplextutela. Teftametaria.legittia.+da tina.Quiadantagnatietetiacognatihodie&deficiente reftamétario etlegittio tutoresucceditdatiuus. 7mater prefertur oibuscxcepto reftamétario.inaucte, matri.et quie,C.quadomuli.tu, offi.fun.po. Ingevedisppupil ін. tum requiriruvrutozle sifibeacovat Decuratoribus. ri.§.tutor.ff.de auctoritas.alias . exinteruallo auto.tuto tita.§.itezinuiti.insti.de . remaccipit. §.interdu.infti.co.Eribihabesglo.nota. etro nihil apposita nihil valeret.ni valz.l.obliga cura. Pupillus ti qnqs curato Ponitcafus inquibив Gabentitutoredatur ruroz, Callied Defatifdationetutorum.. Et curator Necpotestdariinteftamétonisieonfirmatus.§.dan tur.infti,decura.Er dit rutores& curatores cufideiusso ribussatisdare répupillifalua fo.alias datio novaleret Caca Etpitcogicaptispignorib vrfatifdent.§.fi.infti.desa tisda.tuto.Etq recipitfatifdatõez min idoneeteneracto nesubsidiaria.§.fedu.ifti.eo.Etibividpul.gl.imatia Deexculationeecutorum. Etexcusantinmultis.vtinto.ti d'excufa.tuto.Etno taopillequifalsis excusationib eft excusatus noestlibe ratus.imotenetexrpedationis.§.fi.ifti.co.7ibi vidgl. Defuſpectistutoribus. tra Etpot remouerivesuspectus qunon adminiftratbo/ nafidelicetfitfoluido.etquilibet admittiturad accusan pea thie Depriuatisdelictis. JSūtpriuatadelictadequib in ti.depua.delic.cuti.fes antibus.Etdicuntpriuataq2 quilibetnoagitſicuripu Blicisetpõragiciuiliter crimialiter+datoqn agiteri papi minaliterpena appliceturfifco.tamenquilibetnõadmit citur.vtnota.in.l.fi.ff.depziua.delic, Defurtis. Eteft extraordinaria penaveibi.etfurtuqëprivatuz delicti eft. Est duplex.manifeftu finitioponikin.l.j , etnomanifestu . ff. fur.Eftemcõtractatio . 7 dif reialiene fij datur cõpleta turefa.et durat vfq ;ad .. re.l.quivas.§. vetare.ff.defur. Necintitalidelictolocus Gaberpenitentia.l.quieamente.ff.ddefur. Fallienisige mittatfurruzincitatus arefuper quadelinquit,Bar. indic.l.quieamente. Detignoiniuncto. Terdakactioindupluzptertignuiniunau.qenonpot diffolutitadisponete.Con tabula,vriti.ff.derig.inica, Deeoquitestamentoliberelleiuffusaliquid añedita hereditatepoftdiii mortesurripit autcorrupit, Datactioinfactainduplűinftaanni5illuqinflue esteelib inteftamtoz anhereditateadita alijd deHeredi catesurripitdeqin ti.ff.fido intesta.li. effeiuffusfue. Defurtonautaru; cauponu.tabulariozur. Etozikactiofurti aduersus nautas.caupones.ftabu larios. eft inptareagereiureciuili5fure, &prozio exil, lo edicto nautavelcauponc. eftinduplu.l.i.§.naui gandi.ff.fur.aduer.nautas Erindupliactioeft. Hospitarusdedit hospitivalisiam. in manedicit damfuissefubtracta.Sifuitdatasigillata,& eodem mo do reddak.no habetde& congrak.Siautreddikdiffigilla rafeuapertra.eftaltercatioaliquivolutq fteturfuojul ramento.SzBar.in.l.1.§.j.ff.fur.aduer.nau.Dulto HoccafuiudexGabearalegeprates fupponeditorturefa miliares dom . aliosquierarindomo.Etpcedendisur per&summatim.EtitadicitseferoobferuaffePisis.Et Bar.in.l.j.inpn.ff.deoffi.prefer. vigi.dequo etiamper Bar.in.l.).§.ficista.ff.depo. Defamiliaquefurtumfecir. Quandofamiliaferuozvniusfacitfurtipõtofferrees Aimationeacfivnuslibfurtifeciffer. +retiner fua.vrinti.ff.fifami.fur.fe.dicatur. Hocvezsieoigno cantefurtifecir, vribi. Defurtoerincendioruinanaufragio. Etsialiquisrapueritexincendio cuina.naufragio.te neturinfra aunuin drupli.pºanniisimplu.l.j.ff.eo, exil Devibonosumraptorum. Wilay Etiffequivapit bonapvimtenetinquodruplu.fire tinecmanifeftiinduplu.nisideprehendatur.l.j.ff. viso Jernota offenfo no.rapro.Jernota olicetmifericordia clamares clamandoSuccurritesuccurrite.tex.eftno.in 1.preroz.§.fiquisaduentu.ff.eo.Etquadruplānā toruz Sonafidesidis eftvaptorcaditaluresuoSiveronoest guest distenekad tārunde.l.fiquis intanta.C. vndevi, pena.§.quadruplu.infti.eo •Deextraordinarijscriminibus. Midi ngu Sutquedapriuatadelictaexquib folücrimialesori unturacrises.teptraordiaria na.cri.In.l.faclary . pena.vrinti,deextraordi .fut queda.est tex. . Etsialige delictadebet sal hummones Bar, in.l.cunctos plos.C.defum.tri.Ernotaetiaztex.i.l.fub farizdiffoluitin hepi epihitiurisdictione.Bal.i.l.j.§.co Henticulaz.depa.iura.firman. Defepulchraviolato. la proz Etsigeviolatsepulchzi denakeiadque lg queptinetquan queptineatagere. datur eftad tiequividebit.finemo punirim actiocentuzaureoz.l.iy.inprin.7.5.1.ff.desepul.vio. pretextu oeft Etifta actio condenationefactainfamiairrogat.l.f. whalf.eo.Gepulchra . codem mozez propter in pn.C.co.Etronedébiti.fepulturedefunctornonpit dicuntdom defunctor.l.quifepulcra rapuitré sua prouinciarii Impediri, &otrafeceritiureſuo puat.l.cufir.ciQuc» mala ibipofita. C.co.Necantenouedies as obitunumeran dos poteftfierimolestia aduerfus quelibzexdefuncrip (sonavtibi. Sipropterrimozezaliquid darur officialireftituitue puntur.l.).ap to.ff.decocuffi. Decaccufatioeftppes tuacõtraregulapofitaz in.l.querela,C.defal.sex.efing Indic.l.1.6mvnumintellectum. Deconcuſſionibus pa coffe Deabigeis ſtatuta videlicta ticitu collegiuz omittunt.non põt caf JEtquipecoraexpafcuis velarmentissubtrahuntdis cunturabigeialiternon.vt.ff.deabigeis. Depreuaricaroibus. cator Jetquiaduerfazprem adiuuatproditacausa.preuari dicitur.expunikereasdiarie.l.f.ff.depuariErpo prietamé preuaricatoreft quiin publico indicio accufar uerit.l.j.§.preuaricatorem.ff.adturpi. ShopDereceptatoribus. Jerreceptane fcienterpunit vereceptus.l.j.ff.derecep Defuribusbalnearis. Gicdictiquiainbalneisfuraturetextraordinēpuni unturEtidezinfuribusnocturnis.puniunketiadiurni extraordine& mitius.de quoibiperglo.Et Bar.in.l.fi. ff.depziua, delic.dicit& cötranocturni furemaugetpe nal.autfacta.§.tempus.ff.depe. Deeffractoribusererpilatoribus. JEteffractorescarceris qui euaferuntcapitepunitur Siautfugerurpernegligentiacustodi mitiuspunii, tur.l.j.ff.deeffrac.Etfures effractores nocturnipuпій, curgrauiusquadiurni.l.fi.ff.co. Decrimineexpilatehereditatis. Jerextra ordinespuniüturilliquiexpilaueritheredi, Farezanteillamadiraz. veinti.decri.eppi.here.Itemda, turactiociuilis adrecuperanduzpoffeffionemqueeftin factum.fm.glo.in.l.j.ff.decri.expi.Here. Decriminetellionatus. Etsialiudcrimennoestqdobticiatur.estcrimenftel, lionatus.qd'eminpriuatis eftdedolo .incriminibus accusatio dehoccrimine. etestpena extraordinaria qua doaliquisagitvnumetaliudsimulat. Determinomoto. Erfialiquis enellitterminos.estpenapersonalisnon pecuniaria.l.i.ff.eo. Verum eftop poftea fuitstatutaper Hapecuniariaad arbitriumiudicis.lagratia.ff.eodem, Deactionibuspopularibus. Reperiunturquedampopulares actiones.qrcuilibet depolo dant.&illepferkcui interest.vtinalbocorrupto. ff.depopu.ac.pto.in.l.figs id qd.ff.deiuris.om.in.No datinGeredeztitalisactio.nisi lite testata.l.fi.cuglo. ff.eo.depopu.ac.Necadmittitinfamis ad agendu.l.po pularis.ff.eo.Viotagl.fin.in1Wu.ff.eo.g fiatikad pe nacorpaleimponendueexcriminepuato admitrittmille cui interest.63 siadpenapecuniaria,tuncġlibetdepo pulo admittit.qd'estnotabile. Et quidicantdeplo.eft rey.fin.inauct.dequesto.§.fivero.g forenses dicunt de puan pplo Etinmateriaestglo.fin.in.l.y.§.pent.ff.nequidin lo.pu,deop doc. in.l. inpuiciali.§.fi.ff.deope.no.nic. Demiurys. Vionfoluffiriniuria facto,&etia . etiaverbis.§.iniuria.in jtideiniu.Erquado sexvnainiuriapluresnascuntur der actiones.l.j.infi.cu.l.fe.ff.deiniu..patik.inffi.co.Etin tribus casib eftciuilisinductaalegecorneliaInaliyeé ptoria.l.pretor.ff.co.§.ferlex.inſti.co. Ertisp tollikan Barring noprinus.vtnoglo.in.l.finon puicy.C.eo.tindic.§.f etlex.Etfmgradūdignitatiszvitehoneftatem crescit autminuiteftimatio iniurie..atrox.infti.co.l.iniuri/ avuestimatio.ff.co.vbipglo.quofiareftimatioiniurie Etibietia8298noadid tõus refertquo iudicat. &ad id quofactaest.Eteftcasus singlarisin iagitvtiliactiõe vesiquisleuaueritmanucausaprurienditinopoussit. cri in.l.Treapud labeone.§.j.ff.eo.Potestagiciuiliter minaliterpiniuria.§.in summa.infti.eo.Ossiegitvna via.nopõrrediread alia.qzvtriq;iudiciučadvindicta. f.proz.§.j.l.qd senat ff.co.Etsicno hz loci.ti.C.qnciui. actio.eteftlexvnica. ibihabetqd eodétpenonpot agi vtroq;indicio.Et ipfo iure pacto nudo tollituractio in/ nqued iuriavu.l.fi tibi.§.queda.ff.par. Queda actiõesp pactus ipfo iuretollunt.vtiniuriavi.etiazfurti.Toffituretiam perdiffimulatione.vtesttex.ciglo.fingulariin.§.fi.in malia ſti.co.Etppterconditionépfonepiniuriapotimponip namousitafaluakglo.fin.in.§.insumma.infti.co. und on Delegeaquilia. Etactiolegisaquiliecoperitpdano datoid ipdestrus tionealicui veifacta.Naficdidanumdiminutiopatri mony.l.ij.ff.deda.infec.Surripiendo aut & no destrue donoteneturhti.factive furri.texestnota.in.l.fifuus serui.§.vinianus fcribit fiolius.ff.ad le.aqui. Depublicisiudicis. Publicaiudicianoinstituuntp actiões &paccufatis nes.qz inciuilibusagitvedetur.fed iniftisveaccusatus puniat.&ficnecinspectoprincipio/nec fine/necexercitio/ funtfilia.&deexerciriohabet in.l.vbi.C.adle.cor.defal in.l.falfacirer. C.deaboli. Inverisq; tn/offerëlibellus. Clibello.ff.deaccu.aucte.offerak.C.deli.cotest.Etdici turpublica qe cuinisexiplo executio corumdatur.faflic in.l.juis.in.C.adle.iuli.deadul Eriudiciuzdicitpublis cuztribusmodis.Unomolargiſſime.l.interdu.ff.depu bli,iudi.Olio molarge.vtin.§.psensinsti.desuspec.tu to .Inhocdatregula.Omeiudiciuqdnonrefpicitoffen famcerrepfoneprinciptr.deillo porquilibetdeplo accu fare.l.qdfenatuscon.ff.deiniu. No autpuničpenainfa amieficutcodempnat decrimiepublicastrictefumpto. Tercioaccipitpublicustricte, vtinmaterianữa. Oino sequitgliberpõraccusare.Geftpublicu.putaccipithic Tudlegëiuliama.Que& crimieleſemaieftatia Crimele iuliemaieftatis.estpublici. 7iduobcasib danaturmemoriadefuncti vein.l.poftdiui,&in.l.me/ miniffecuglo.C.ad.l.iu.maief. Ervidetex.etglo.in.§ pcontrarii.infti.deGere.queab intefta.Et nota,vyz dictanotabileopena.l.quisquis. C.eo.non habetlocus inilfoquicomittitaliquid ptravicariiimpatorisveno rabilitervultGali.ibi.quia estpenalis. ficpuniekquo adseznon quo adfilios.Etidezvideturdicendiinilloà aliquid comitritinpfonaminferiozis supгeтoprincipe, dequoibigCy.zSali.perBal.in.l.dataoperainquin tacolii.C.qaccu rõpos.tp dogun.c. felicis/depe,in,vi, 2ndlegemiul.deadul. turilliquihabeturin.l.quauis.C.deadul.dato q sitpu Diphytem blicumiudicium. legiulia Nolegemcomeliamdeficcarys. deadulte.in Jeftleycomelia& ficcarijsqueprofequiturhomicidав vltoreferro.vtin ti.deficcarijsErdiciturficcarijaficca. quodestgenusreli/sed hicgeneralius accipiturproquo/ cunq;telo.Ereader.l.puniuntquivenenovlsusurrisoc ciderunt.leoz.C.demalefi. mathe.Iteminhaclegere quirikdolus. Pin.l.comelia.ff.co. Notaqsipcosulesfa Sent liadeficcarijs.Tex. eft nota.in.l.j.inprin. vbiperBar. ErpBar.inl.quidolo.ff.adle.iuli.devipubli. Ethunc &vnus rex.dicit singulareBal.in.c.j.§.iniuria.depa.iura.firs iudex man.ofalsusteftisiin caufacrimialiputaGomicidij pu ferat malaz nieturtang; Homicida si deposuitcontrainnocentez do rec exe le.com lomalo.Alexan.in exan.indic.l.j. reft Ndle.cor.defalus. .E cuius ſniam accusatione preferi tenent lege Testlexcornelia defalsis/ermultis modiscomittitfal sum. quoin.l.quid fir falsus.ff.adl.cor.de uoeftvitimusupplicii.et 1102mpublicatio.f.j.Sefi.ff.ad fal. Etinfer inlibero deportatio etoim bor le.coz.de fal. deplo Крепый Notayaurificespuniuntdefalſo, quifaciuntauruz etargentidemioziliga is requiratciuitas.l.legecorne lia.inprin.vbiperBarc.ff.eo.Inciditetiamipenafal fi illiquinōdeniciatdelicraputin veritatefueritomif fa.veindic.l.legecoznelia.§.quidelatozevbipBar. Adlegemiuliaz devipublicaapriuata. atc Jeftlexiulia devipublicatpriuata/inpublica eft de portatio.inpriuataeft terciepttis BonozpublicatioDeğ in.§.frezlexiulia.Iufti.depubli.ju. Derapruvirginum. Etraptuspervimvirginisvelviduc.estpenacapitis, lovnica.C.derap.vir. g j corne udlegempompeiamdeparricidis. Zexpompeiadeparricidis imponitpenaillis quipre parauerutmortealicuiqui nīcupationeparenticonti neatur.l.j.ff.eo.Siautalijs psonis cognatione velaffi nitate coniunctis eftpena legis coz. deſica.dequo.in.§. aliainſti.depubli.indi.in.l.f.C.eo. Erinmateriano vide tur&Bar.beneloquatin.l.j.in prin.ff.eo. Tldlegemjuliampeculatus. Jestlexiulia peclatus, quedurat quinquénio etincho aturcontraGeredes.l.peculatus.ij.er.l.fi.ff.co . Tidlegemfauiamdeplagiaris. pe Testlexfauia&plagiarijs3dequain.l.j.in.l.eu.in.l. §.fi.ff.eo.in.l.qm.C.eo.Inquibuslocishabeturquan dohabeatlocii.Er pena poniturin.l.fi.C.eo. Ndlegemjuliamdeambitu. Jestlexiuliadeambitu 5bzlocuinöttuorcasibs,Tres ponuntin.l.vnica.ff.eo.Quart ponikin.l.vnica.C.co, Ndlegemiuli.repetundarum. Lexiulia repetundariestetiacrimenpublici.dequo in illoti.quado indexperpecuniafacitaliquid.velomit tit.penaciuilis estin quadruplum.l.j.C.co.Criminalis eftextraordinem.l.legiulia.S.Godie.ff.co . Ndlegemjuli.deannona. Teftlexiuliadeannonaqueprouiderotraillosquifa ciuntofannonafitcharioz.vt.ff.ad.l.iuli.deanno.l.ij . Derefiduis. Estlexiulia deresiduis quadoaliquid fupfuitexali quaadmiftrationepublica.tipse invſumſuuspuertit, luj.§.&quipecunia.ff.ad le.iulpecu. Peculatus eftpe nafimpli.tinterciaprevltrasimplu.vtibi. Materiaultimavoluntatum. Testamentuestiustasniavolutatis deeo quodquis postmortez fierivolu voluit.l.j.ff.detesta. Etdziusta ptervle Jatum.q:noneestpfectaſniapostojnon eftquirepresen ratdefunctus.etintelligitdemocrenaturali.nonciuili, nisiciuilioGabeateundez effeerus que naturalis, illud delicto.glo.i.f.1.§.exigit.ff.debo.pof.seci.tabu.Eract 6.qd rentice onem reftandiestactusphibitonus,vtnota.in.l.fi queramus ff.detesta. Erin quaetatepoffit quisrestari. Gaberin.l. quaetate.ff.deresta.Etfiliusfamilias eriapatrepmitte renonpõttestari.l.quiinprate.ff.eo.Fallitin.l.ta16.§. j.ff.dedo.cau.mor.vbid29d filiusfamilias patreconfen tientepotdonarecămortis. ratioeft qrestpotius con/ fignificatiõi ponik.infti.co.inpn.eft venir defect Dequo /stamus absq tractus/quipotpendere,fecus invltimavolūtate.Non chavalet Perurgut.eius.ff.d testamenti ;delicto diffinitioni allusio noviciať . vbi repugnat testamentu.fec non allusioni .Sisup 13toruiniurib quehabebattpecaptiuitatis,&ficfictio adhocnonporrigit cuz deficiat cxtremuaquo/vtin.l. facti resta . ViecHicopatur prie ficuz retro.ff.decapti.postli.ve.Zexcorneliaofirmattesta/ menti.92fingitmortийргейвива Ногacaptiuitatis.l.le της . ab illoquierat inprate fictiopoftliminij.qzilla hostium Jecor.detesta.Erquinobyteftamētifactioneactiueabs Etinter delicto/põtthiepafaffiue.l.filiusfamilias.ff.co. dictiolegisvt hoishzimpedirereftamenti fieri. Lis cui ff.eo.Ettpereftamentiinfpicitconditio reftiis Fallitpro prercõemerrore.l.ad restin.§.conditiöez.ff.co.iunc.l.j.C. co.Etoptetog testamentifitfecti zpublicatuzcozătesti lici.N bus.l.exeascriptura.ff.eo.l.fideicomiffa.§.j.ff.dele.tj. Intestamêtomilitis solanudavolūtas sufficit.l.).ff.d Cristin mili.testa.tibiglo.nota. qūtesteriurecõi,&iuremilitas ri.Etinmiliteceffantecausaceffateffectus.vistareglain telligiturdecausafinali.secus eincăimpulsiua. vedzde Calphurniamuliere.in.l.j.§.sexi.ff.depoftu. Potétia pinquaactuireputarpactu.tid Desille adhucpoffetrestari.l.pe.ff. demilit quinoestmiles i.testa. Et inmilitenõ Ga bet locu reguka.iussnostruz.ff.dereg.iu.l.fimiles.ff. Larus eo.etibiprobatqd similesinftiruatvnuinvecerta, inve liquoneminez, Gabetlocum'ius accrefcendi.ferns inpa/ gano.l.1.5. si exfundo.ff.dehere,insti, Sec si milesin gij ſtitueret quota.l.quadi.C.co.Slimpaterbortafilijmi firis occupabatiurepeculi.l.j. f.dcaftren.pe.Godieno. inaucte.dehereabintefta.de.§.fiigikdefunct.Etactus restadiestfurorabilis.l.quaerate.ff.detefta.Sicutetiaz dede vfucapioe.l.ivfucapionib . f. devfuca.Er vfuca.Etinterdi etio factastraiuslitigarozis noptraaius legisGaberim pedireeius reftandi.by..C.qñpus.nõest eft necef.Erpfone noupitteftariponuntyglo.vlt.nota.in..fi.ifti.qui busnoestprus.faceretest. Eropret instituerevelexhere darefilinalsteftamentu estipoiurenullus,insti.deex/ Gere.li. inpn.Etidé estin posthumovero/7inposthu monovero.Leyvelfeiaintroduxitmoduzinposthumo noveroGallus ant modiinposthumovo.l.stallus.§. ...ij.ff.deli.tposthu.Et sista olimnoprederentin emaciparis tihodie eneceffe emācipatusinstituatvel exheredek/q8 sins fiat/emacipatinodicutnullumtesta menti&Gitprratabulas.veinti.ff.deCo.pof.trata. Preteritio inmaterna velmaternelineehabet pexheres datione..mat.infti.deexhere.li. Etdebetfiliusnomia/ timexheredari/fiauteexheredavetinterceterosteftamen tunovaleret.l.j.ff.deli.t pof.Hodieautequantiadex Geredatoesftat.§.cas.inaucte.vtcud'appel.cog.cot.vij Dediuíñonehereditatis in.xy.uncias. Hereditas diuiditurin.vij. vincias.§.Gereditas, insti DeGereinsti.Nisit iteftator alicdisposuerit/veinſtitueds VNUitmeexsemiffe necpottinftituiheres ad certutpe vel excerto tpe. B indiem incertasi fic/vt.l.quifilio.j. rifo.. intps.ff.dehere.insti.iunc.§.heres.insti.eo.Etrodiffere tie eft/q2 vbieftdies incertus/velcoditio/qicunqs exiffet semp trafikvetro/7sempiffeviderur decessifsctestar fer rusindiecertaquenotrahitretro/tsicvidetur deceffiffe ptpetestatus prpeintestatus/nec reglaActuslegitris mi.dereg.iu.habetlocuînactuteftandiqabinõnomi natur ilequinonestsuusHerespotestinstituifub omi conditionefed fuussolisubconditõnepoteftatina.l.fu xovin usquoginpn.ff.deHere.insti.Subcasualienpot fiin defectumconditionisexheredetur.quia finon effet exhe fpiritu.no estneceffeqintalicafu exheredek.gr factosuo Gocoringit/ hodie omnegrauamésubducitdelegitria minponbus.L.dinoffi.test.Etdeset reinstitutionis..aliud haberefilius in qscaplin,iaurte,vecideapel. cog.al's testamentinõvalet.Invitimisvolitatib im pada meentecoditione possibilis conditio viciatur.vtin.§.impossibilisinsri Ginftituatur dis hald lisimo conditioneceffaria/quiasipreditdispositio turs pis.velimpoffibilis/viciatinstitutione.vtfiiubeoquod Patremtийоссіdаs istud estturpe/etimpossibiledeiure. imp Core Geredi.insti sinosocadasdesTitio centi.istaconditioetsinonocci давest neceffariadeiure.quiastraria éimpoffibilis,&si /sinede ve wi . Siue facto.sed diceret sipreceditcoditio neceffaria/ergostatimdebettan wi . de redarus poffèt sub sitimpossibilitas pura.l.fipupillus.§. q2 sub coditione.ff.denous.Sz Gocestideoqepreceditdispositio turpis. sinon Devulgariſubſtitutione. oulgaris subfritutio estsedainstitutio. devulgars quiaemagiscõis/q2aquolibet cuilibetfieripõr.Erdis cituretiamvulgaris quiadirecta ad differentia fideico Set per miffarie.Etfitrantiintestamento/etnoincodicillis.ni sifciret se codicillari,qe directo substitutus admittiturp fideicomiſſuz.Cscenola.ff. ad trebel Sccussicrederettre/ stari.qurunenesiure testamentines Biure iure codicillorum valeret.l.j.ff.diu.codicil.Exista substitutiovulgaris.fi Gereenonerit. comphenditduoscasus.scznoluntatis impotentie. l. cumprоропав,С.deGere.insti.Einſtitu riinuicemsubstitutieasdem partesvidenturhabere in substitutione quas ininstitutionehabuerunt, nisite ſtatozaliter disponat.l.fi plures.ff. devulgari.ſubſti,lo .C.deimpub, alije.ſubſti, 1511 19 estapposita fereperire . sic conditise testamentu que aliquo cafu non pot effer preteririi nullu.z impleri denatura conditio /finede in impossibi . sez vitimo licet fili defici in vite Dedinilioneſubſtitutionum. Suntquingsgenerasubstitutionu.vulgaris.pupit lavis.exeplaris.Breuiloquaseu reciproca,&cõpendiosa. Vulgarisestduplex vna expſſavobisnegatiuis.Oliata citaverbis affirmatiuis/vosinuicésubstituo.l.cuinte ftaméto.§.j.ff.dere.ifti.EtGeceypiratadiraHereditate lpoftadita.L.deimpu.zali.sub. Pupillaris subdiuidi turinterexpsfazet racita.Expreffafitobis affirmatiuis Tacitasbisnegatiuis.vtsi vulgaritertmpupillo subs ftituatur/92tunctacitafubintelligitur, &fubpupillari racita vulgarisfubintelligitur.l.naGociure.inpn.ff.d vulga.erpupil.fubfti.que aducientepubertateexpirat Terciaeftexéplarisinductaadexéplus pupillaris.tieft fit etiamaiorib &ficpuberi differentia/921ista exéplaris вив.в pupillarie is folum pupillis.Tres est aliadifferétia quiainexéplari ſubſtituitur certepfone.l.Gumamitat C.deimpub.zingpupillaris iſubſriruitquicuqs. Brenі loquasubstitutioé qnduob heredibussinftitutisdicit, vosintuice fubftituo/etsiambo pupillisuntcotinetqua tuorsubstitutiões.Etappellatur etia reciproca.l.naGoc lure.§.j.ff.eo.Est copendiosasubstitutio/vtqeteftatoz aliquoinstituto dixitqicunq; decefferit Titiumfubsti tuo. sifiatamilitevaletiuredirecto qucuqs decedating fricutus.Cmilesita Gerede...ff.der •I.ff.demili .ff.demili.testa. Nifimať crus fitinmedio quo cafuiureefideicomiſſivaletsipubes fa decedat institutus.l.precib2.C.deimpub. Sivofi atapagano valetiuredirecto simozik institut inerate pupillari.fiveropoftea fipista obafuitſubſtitur fub ſtituoiffuz tuctrahiturad fideicomiffaria.l.freuola.ff. adtrebel. Siantdire instituo/tqicunq; decefferis tibi iffumfacioGerede nullomovalerel.his vbis.ff.dehere. insti.Operaturpupillaris fubftitutio inpupillo exhere dato/vesialiquid obueniat de hereditatesiue aliudeipfi pupillo.§.no soluz.infti.de pup.substi.Errequitqdpa/ rerf fibifaciat teftamentuz aliasnovaleréttabulepupil Lares naralestabulesuntpars ersequela reſtamētipať mi. §.liberis, insti.eo.puberiaut filionsporest paterdi rectesubstituere,fedperfideicomissumfic.§.fi.insti.cod Teftamentufunvalidu rūpiturparroctationez/quasi agnationefui heredis.inf ib.insti.quib mo.testa.infic.in inpn. Expofteriorcteftameto tolliturpmāctiasifuit fineeffer ctu. facitreſtatozeintestati decedere.§.pofteriore.infti. sscom si in sedo dicatse velfevalere Gatis pfectiietiasiin eo sirivecerta Heres inftitutus.ni tre copen siapfideicomiffuz restituet.l.fide Bel.Eteeftratio.tex.in.l.j.§.fi ex fundo.ff. Etficp arrogatione/agnatões. +1 pmuz.quocafuinstitur jepore.ff.ad deHere, insti fcom.col pure sex. tptestamenti scon liturpmu.Erfiliopterito testamentuzestnulluz.th equitatepualefcit sifili se abstineata bonispaternis.l. na certa filiopreterito.ff. tide eo ist .Etsicno curlegaraexcapreteritisis.licetolim fecus effet.aucten. Гибри Bex ure.in caufa.C.deli.pre reftatorenatusdecefferit.Geresscript pbonerpossessio Sertan nemfmtabulasobtinebithereditatez. l.posthumus.ff. . Etsiposthum deiniuft.cup. ir.testa.Ersedmvs pfecturollirpmuz st incofintinstituiveniëtes ab sitprerirus .l.hacofuftiffima C.de §.figsaut, f.deintus.rupturw.testa.Gut thinhatvolitatequingstestesnecessary.Quiadicti est icig Supra paterexGeredare/veffiliuinstitueredebet quas cotingit& iniufteexheredatvelpreterit.siestaliquisde lineafeminea ideodeinofficioso teftamétoagerepit. appellatur rela.vtinto.ti.C.de inoffi.tes.Etin fratreer fororeBabetlocuturpibuspfonis institutis.duztinon ocal infint vrerini сŭvbialiud remediippetit.neq;vbialiquid relictusfit. qe tuncagikadsupplementu.l.fam.C.deinoffi.tes.§.ta aut...pe.infti.co.Etvbihz quartānopõt agere.l.cuz tm.l.frés C.eo. Talis queritur.l.parentib . C.eo.Ogensnoie alienosi exne ceffitateofficij faciat/no videturapprobareiudiciidefun cti.l.fi.ff.dinoffi.tes. Et hodielegittima estterciasisunt struozfilij velpauciores.ſiveroplures edimidia.aucte, 'tiquerela nohabz osiderak .+vino lor qd 'est szqd eſſepot.k pater filio . ff. noissima.C.es.EthodieſedmcomunezopinionezGaber focus iftamateriaquerele qncausaeinſertaintestame to z noprobata,siautnonefferinſerraeffetipfoiurenut lum.veGabetinaucte.nolicet,&in auten.exca.C.delis, pte,Fexhere.Geruus eftneceffarius Geresdii.quoinsti turoeritGeresetliber,vt inti.C. deneceffa.fer.Here.insti Illeautquiobtinet primülociinptateeſt ſuus&necef vino ita eritfi fariusdeiureciuili,перовautez eiuspaterdesieriteffefuus Heres.vt tap fuminfti, dehere.qua.erdiffe.e.tin.l.in fuis.ff.deli.expof Fidelicetpoftu.Er pellatfu heres exartificio iuris ciuilis.diel.infuis Bentenfiliy fuiGeredesaiureprozio beneficuiabstinedi vrin.§.fet hispmittitpretoz. infti.deHere. quali.erdif fe.Dimes autéaliysuntextraneietiafifint d'liberis. + Ge reditassemeladitano repudiatur.l.fics.C.dereputab fti.Gere.Succurriktnminorieius Seneficio. 7Godiesfuc curriturcuicīgs maiori volentiveibeneficioiuftiniant dequoin.l.fcimus.C.deiu.deli.In extraneis inspicitur capacitastribus грівus.testamenti mortis.etaditõnis mediuzautrēpus nonnocet.l.fialienu.§.inextraneis ff.deGereinfti.Infuisno infpicittépusaditisis.qestari funtdni.dic.l.infuis. Hereditasautnudavoluntate aditurdutamëdeclaret.l.p Gerede.l.gerit.ff.deacqui.vel amir.he.Factoetiaquisefficitur heres.vtexercendo act quinonpitfieri citraius & nomen heredis.vtdeclarat Bar.indic.l.gerit.Requiriturtamé vnideneceffitate, •Geressciaten incuius bonisgeritpro Geredetestatum velintestatumdeceffiffe.+ se Geredeeffe.vtindic.locisDe Luretiprerozioestneceſſe agnofcere bonoruzpoffeffione cozăiudice.l.fi.C. admitti.Etsiab actuincipias/estne ceffariavoluntasetactus.l.potuit.L.deiu.deli. Delegatis. Legatum eftdonatio quedaza defunctovelicta,7ab Geredeprestanda.l.legatuz.ff.dele.ij.et insti.co.in.§.le gatum.Proquodanturtresactionesvthabekin.l.j.C coin dele. Erideo datur actio in rampterdominii,Lati rid.ff. defur.Quod tamen intelligiturquando legatuz eftinspecie.t resestteftatoris. siaute ingeneretunccom petuntdue.psonalis sez&hypothecaria,incafuenſoluz cõpetit exteftamento/etexceptio.l.qdmihi.ff. delibe.le. resalienapõrlegariafciente. 7Heres cogitredimere.aut estimationezprestare.l.cuz aliena.L.delega. §.nosolū rantuinonnocet.vrin dic.l.cumaliena.Erdue caufelu ligan Demrem.§.firesaliena.infti.eodé. Etinterduos collecta Earios Gabetlocumiusaccrefcendi.fineconiunctim er .Gert madurisim fit relictuz. nisi mortuo Nontiomib fiue wopum rius/quiatuncad heredesuuztrasmittit.l.vnica.§. his mita.C.deradu.tol. Erhabetdeiftiscõiunctis.in.f.recon/ insti.eo Luncti.ff.dele.iij.Mon valetlegatuzreiproprie.lproрав oftud teftatore decedat cratiue C.defe.Etperalienationeexneceffitatefactanonreuoca turlegatumfinoadimendianimo estfactaalienatio.!. non pit fideicomſſa.§.firem.ff.dele.ij. Quedistinctiopositain dir.§.firem.noGaberlocuzindonatiõe.l. remlegata.ff. deadile.Inutileestlegatuzqidebitoz legatcreditozi.si mhilplusēquain debito/datoq habeatplures actiões. wovrest tex.iune.glo.fing.in.§.econtrario cussialius leger.quinterest ,insti.de into.ti.ff.dedoreprcle. quia plenius estlegatuquadedo creditoris plures reactio.propter cõmoduzrepresentatonis.l.j.§.cuzaurē. reoshabere C.dereivyo. acti.Er quiaactio est insolidum. etqepacta eacqm rrema tollunturinpreiudiciuzmulierisfacta. l.j.ff.dedotepre le.Etvaleceria legatuzdorisquanoaccepitvir.dumimõ nonsitfactuz legatumsimplr.§.fed sivozi.infti.dele/ Ja.Geresteneturdeinteritu fifuit imora.l.cuz res.§.fi. ff.dele.j. Tenetur eriamdedolo.lata.etleuiculpa.dic.l. cumres..sed siculpa. Depeculiolegaro. Jersiteftatoz relinquitliberatez seruointeftamento h u agik.l.cus legata .Viisi fieret filius.§.varije.ff.dele.ij.Etia legatuz fimulconcurrere cõiunctepfone.qe in le. Ger eundez tuncignos Goiem teas nonvideturlegaſſepeculiu.fecusfifuitmanumiſſus in geme tervinos.92tuncfufficit si non adimat.itadisponitticu lus.ff.dpecu. le.Viderey. +glo.i.f.peculi.infti.delega, esponslesauren+singlares eftftatutu rit omia bõa alicui addebitu zadcredituzteneaturEst remеdій emptornoteneaturad debitaq ematoisres fingulariter rey.eftaure in.l.fipeculiu.ff. depecu.lega, vbipBar.quedicitmemorieomendandi zincotrari umfacitqd fingtivoluirBar.in.l.nomen.§.filio.ff.de lega.iij.vidipity.Comes.§.lutius.ff.dehisq in frau, credi preditqnquisdonatquasitoti patrimoniudona dotalezettalezrem.Etvidet illadecisio Bar.fitapproa bara.Erlegatuingeneregeneraliffimoeftinurile,nor. glo.§.fignaliter.infti.delega.Jus optandi trasmittik adGerede.teti.ff.deopti.le. Eti cafudiscordie res dirimi turforte.l.fi.inpn.C.coia de leg.optionislegatu.infti delega.Etnotaqsiteftator sua bona distribuitinter paupes eligendosytales. illenonpoteligerevnizdare fibi omia.dc.estnotabileVar.pilluz rex.in. C.j.ff.deop tio.lega.Bar.in.l.j.in reperitive.C.defacrofan.ecet. Et notap.l.de his.ff. detransar,predit in lectatarioquino infpexit.tifciebatquid intestaméto cotinebat,dic.estno ta.Bar.pilluztex.in.l.fcipfi.ff.de deoptio lega. optio.lega.Qd Addicit memoriecomendandu.Eretin incorpalia pitlegarive Geves teneaturcedereactiones,licetträfeatvtiles finecef fise.l.exlestato. L.d leg.Erpexactionetestatorівіdubio prefumičextincti legatu.l.fideicomiſſa.§.firez.ff.dele, in.l.pe.§.fi.ff.deadi.le.Erroznomis no viciatdispositio nemficostatdecorpe.l.fiinnoie.L.detesta. Deconditionibus etdemonftrationibus. Viensfalsademonstratio neesfalfa cahabetviciare,l. demöftratio falfa.l.citale.§.falsam.ff.deco. 7demon, Mificöditionaliterilla cafitplata.Etcoditio firesi.mo dus pvr.caperquia.demostratofitaliquid ostendido, idemopaturmodusad conditio hocexcepto.qrillud qu datursub modo.ftatimperipotprestitacautionedeime plendo.l.queGeredi,§.fi.ff.decondi. &demon.l.fitibile Gatum.ff.dele.in. Dehisquepenenominerelinquitur. CaufaHeredis cohercendipotfierilegatunoiepene.ve in ti.C.dehis peneno.relin.t.§.fi.insti.delega.Visite/ ſtatormanderaiurerepzoCara.etquois volūrasdefun ctiestambulatoriavses admorte.l.iij. infi.cuz.l.se. ff.de adi.le.Etido legatarelicta,velineadezvolūtare vlinco dicillis adimunt/et erid transferunt,vtin.ri.ff.deadi. transfe.le.Ernofolicörrarijsverbis & alijs quibuscun g.etiasiposteainimicus .m.z.ij.ff. co.Etsifiatineadez volūtare,videtnō datusiinaliada emato tum.etpofteaademptu.l.fiitafitfcripti.ff.dele.j.l.j.de His qintest.delen.Et itellige singleqd dictueftfupraqu inimicitie supuenerit culpalegaravy.vesingleprosak in.l.cuz.antabulis.§.j.vip Var.ff.dehis qui.vrindig. Etaddeinsimilinotata p Bar.i.l.j.§.cuz96.ff.deasti. In.l.miles.§.fi.ff.deadul. Delegefalcidia. Perlegëfalcidíaminuunt legata.etfuitinueta.quia pleriq;inteftatimoziebantqzGeredes pnulloautmini montid 18 Sar , fit Mari molucro nolebantadireHereditatäerplegëfalcidiafuitj introducti venõ licerer legarevltradodrantéoimbono ru.fiautfiatcontrariude singulis põtfieridesectio.idé Caris g quarteprisdetractio.7ipfo iure.l. lineamargareraz.ff. adle.fal.In rõnelegis falcidiecõfideratquatitaspatri monyğerattpemortis teftatoris.necaugmentünecdi minutiopoftea contingens anteaditahereditatezlegazo rarijsnocetvl prodeft.l.qntiras.ff.eo. Sed opterpacisti cũ Herede. qralias destituto testamēto nihilpsequeretur ντιβί.Inrõelegisfalcidiededucites alieni.funeris im penfa. preciaferuorimanumſſon.7deresiduoquar taparslegatoni.tfipluse legatuözsintvirespatrimo nijillud primodeducit. pofteapatrimoniumdefalcat.ve GeeBabenkin.§.fi.insti.dele.fal. Erdu dicites alienuz. intelligitur etia deeoqd debetheredi licet confufionefir h iij factiindebiti.l.dffundi.ff.ad e.fall.irriti.bin tuy neda.C.co.nifiexpssephibent.l.fi debitor.ff.eo.Elefinis Hilérelicti detraherGeres qrraz.fialijd ad fupplerõesde reaher.l.in pritate.§.fi.ff.eo. ErGodichzlocuFalcidiafa croiucrario.l.fi.C.deiu.deli.Vlechz locuilegarsadpias cas.aure.file.C.adle.faf. Eridebitu folutapfacrierroze reperiť. fe fi frient, lab erratei iurefoluar.l.error.C.co. Defenatuscofulto trebellianoet fideicomilla JanGeresJuarurderestituedo (rijsGereditaribus. Hereditatealreri.ift&appellatfideicomiffuzvniuerfale.z Geres the reftitutsis retiner gera hereditats.ğappellatur trebellianica. tresiduŭreftituit, praraportiõediuidus turactiões inteos tuzad creditores. istuzaurad lega cafolus fideicomiflari tenek.&fipesuanofufficirrener adlegataineo qdhz vltra örta.fiautſporerestituittota Gereditare.tücoés arrões petitfideicomissario. aduer fasen.veheroiaGururprey.glo.7 doc.in.l.y.C.adsena rusco.crebel.in.l.j.§.fi.ff.eo.Erreftitutiofitre+$60.1. feta.ff.eo. Necaneftdis.l.Marcellus.§.res .ff.eo. Nee obstartex.in.l.fi..sq2.C.coia.dele.Quiaautintelligi tarfetareftitutise.aut in rebalienatio.qaticdatreive dicatio vtilisan reftitutiõezfactă. pfenatusco.Trebel, peffikHeresreftituere qunoffer, tücneсдатийпессор moduremanetapdGeredez.zsiteſtavoz velingtcertare, vtpecunia illaéfineonere.§.fije vna.istidfideicomis. Gere.Eriailleimozikab inteftato potrogaredereftituen do.§.pterea.infti.co.Erinstatiaindich cepta.Geredem notrasitinfideicomiffariu.tioSéneceheredicaueri.l.c fenatusco.trebel. Ervbicīgsresta Hereditas.in.pn.ff.adsenate tornoluitſolenitertestaris infideGerediscomittere.Her restenetiuravenofuifferelictu.vlfoluere vterex.no.in l.fi.C.defideico.zin.§.fi.insti.co. Nofolugñaliter sed eriäſpéaliterpotrogari Geres.7 no soluzdere priatesta rozis.f erinheredis.7corranei.13 in6vltio cafufiardifti ctioseievelignorantie.§.qdaute. insti.de lega.l. vai ex familia.§.fire.ff.dele.y.Põtetia rogariilleqaccepitqd reftituat.duz ti nõrogeturinplusquaacceperit.nifire, linquatantitasergranetinſpecie,qzrūcvidekestimaffe thmillaspez.nectalisğuatus retinetortafalcadia.veher biturin.§.potintex.glo.insti.desing.re.pfi.relic. Erno.qrestdañaaint itfideicomiſſfuz vlezgnale.Navle 82qnrelinquitGeredirastota.velqta.Szgnaleqūjele Jauerit.velpfideicomiffuz reliğritoēsfuosfuos, vtois resquashz intaliloco,dequo nõloquikisteri.Szvide qd Gabeki.l.fi.H.j.ff.delega.j.Etno. specialia relictes noprinetnisilucru.vtno.in.l.fi Gereditate.ff.mada. Et iftd senatuscosultuloci 63qūje priafuaHereditatere Atli linquit pfideicomiſſuz.Eridé fipvialegati.kofijeferuis trebel and§.fi.cu.l Defideicomillarys libertatibus. . adp Ereodémõpõrrestatozrelingrelibtatefideicomissaria comill cretiaz nõvultvēderenon extinguit.&differt. pariafutnoffe. vipliustopriovelle.l.no dubii.§.fi.ff.delega.ij.Eteft libtusheredisnonteftatoris.nisidirectelibrassitdata.g fuoextraneo , dy emredimiz manumitti.fitidis tur.arpetestameti. tpsmortis.qdfuerit teftatoris,να Gabetin.§.fi.insti.desing.re.pfid.re. Ete dañainliber/ taterelicta fuoalieno. Finpecuniario legato.qeinferuo no.ff.defideico.lib. Et sialijd relinqealicui vevēdarser Umno intelig fitdistinctio Nafr cotin anfciuerit unvepoffitmanumitti illdaccepit juismodicu.ppel likvēdere.l.deberi. C.defideico.lib.Et Codieéreiectasbo rīvarietas,vthaberi.l.omeobu.C.cõia.delega.Pitei relinglegatapobapceptiua.pratiua.directa.7obligEst endañaHodieireb vlib ,qrpdirectacapiksua manu.p obliğcapiťmanualteri ,vebiin,lenqua.C.defidero.i Icoheredi.S.cnfilie.ff.devulga.erpupil. DeCodicillis. oligrauerit.l.paulus.l.alie Codicilli fuert inucripterillos Berovg ppter ipotentiafcinopoteratte stari.secsipptimpotétiaiur.l.diu .codicillos.ij.ff.de urecodi.Ereriaab itestato pit fieri,ividentGodie tes ſtamento cõfirmatiqn reftatoz nonreceffitavolūtareil Late la.l.fiquis.§.fi.l.abinteftato.ff.eo.Etneconfundatius. testamenti zcodicilfozi,Gereditas nonpoteftdari, neas / adimi.necconditioinftiruriõiapponi, necſubſtirutiofir vi.sz pfideicomiffuz.l.Hereditate,C.decodicil.§.fi.insti, decodi.Etcuzad instarteſtameri fintinuenti codicilli vriliactioneexreftameropetuntrelictaicodicillis, vtno. glo.idic.§. fi.Etsiestfactadirectasubstituts.trahikad fideicomissariaz.l.fceuola.ff.ad crebel. Ernisiptrariaco tineatvolutateporquiscuzplurib codicillis decedere qu fecus éinteftaméris,licusponats.C.decodilernullass linitasdesideraturnisitarum.v.reftes.l.fi.C.eo. Defuccellionibusabinteftato. Modovidenduestdeordineillozquisuccedutabinte staro. sedmlexij.tabu.Hereditasintestatozprimolo coprinetadfuosheredes fine sint naturales&legittimi fiuelegittimirm excocubinanatiantematrimoniucum quaprractueftmatrimonii,vt legittimérurfilijdeiure cuiliiniftocafurequiriturduo.fcptura dos. f hecss lénitasdeiurecanonico eftfublatacui ftamus.c.tata.g fi.fint le. Ernepositademu eft fuus.fiprecedens pfona desieritesseinptateparris.§.irademu.infti,dehere.que abintef.deferu.EtposthumiSuiGeredes für.finativins parentefuiffentinptate, cuhabeaturpnatisqries dees paricomodoquerit.l.quiinvrero.ff.defra Bo.Deredi rasacquitfuisipfoiure,ita o necauctoritastutoris nec curatousenccaria.Estcasus inglicer tpemortisfilino fueritinptate.tamenſuus eft.vesireuerfus eftasGosti busfictionepoftlimini.§.fed siabhoftib infti.quibus mo.iuspa.po.fol.g.interdu,insti,deHere, queabintef deferunt.Efteriacafusinquo licetfueritinpratetempe mortis.tifuusheres noneft, vesimeoriapatrisfuitda natapostmorte, nohabersunGerede. cufisc fuccedit.ve induobuscafibus.lesemaieftatis.vtinch.fi.ff.adle.iul maief. dequoetiain.l. Pantonius.§.rei.ff.de acq. Here, Erdituncdamnarimemoria.qz mortuusnõ damnatur l.pe.ff.queſen.siappel.refcin.Erdanaturmemozia 5mo do.PronunciocontraimperiiTicinfecisse. ideo bona infifcuinferrinăper hocmemoriadanatur. zinfamia quadaafficitur defunctus.etex spedelictiomiffialiena tõnes factenonvalent.l.pe. L.ad leg.iu.ma.Etidemeft etiazin crimineGerefis.c.cu sedm leges.deHere.in.vi.Et sicifiliofitnepos.filiusalteri filypariterfuccedit. nõ laofftanteofilifitpximioz ingradu.q2nepossubintrat patrisloci.videdenepoteetpnepose,zinBcafunoinca pitafin stirpes diuiditHereditas.§.cufili.insti.dehe re.queabintefta.defe.Est frienduzq deiurecimlieman ciparus éincognitio noestsus beneficioprerozisita admittitur vndeliberi.acsifuiffet feumanfifferinpra re.pti.C.vndelibe.zin.§.emancipati, instideHere.jab intesdefe. Et sipostiz est emācipat tradidit sein arroga tioné.nohabetlociiruucbeneficiiprerozis.nisi ammorte fueritemacipat abarrogate,& deterious éditiõisema sipat adoptiuus.97nullo iureadmittit. fee in emācipa CE dece toaparrenaturali,vein.§.min.infti.eo.Etetíadeiure prozis fili legitrim' +naturalis inptate.eremācipatus fi firpreterit . 3ptratabulas.nisi fitin adoptiua fami liatpemortis.qnnosuntinftituti,neqsvroptetexGere! dati.venti.dbo.pos.co.tabu. Etinistamateriaestvnu mirabile, sipreritus mittatedictus,institur hz tra rabulasbūficiopreteriti,necexpectatipsuzpostis semel onficio alioz ad id bificiiadmittit.etnoncuratautpe ratnecne.tex.eno.in.l.fip morte §.exheredati.ff.debo pof.orra.tabu.Defuncto aliquofineliberis.qrpzimacă deban vedictueft, eftliberozinfucceffione.aucte. infucceffione Fin L.desucele Succeduntparentessisolifuntfaluagra dusprogatiua.fiiparigradu suntpiterfuccedit.parnis dimidiahabétib , maternis dimidia.13disparsitnues rus.finautsupsint fris velsorozes defunctivtrimq; có/ eft ab iuncti,fuccedurcus ascendentib'ingradib,peimis.7fa ciuntvirilesportões, vthec oiainaucten.defuncto.7in rorpeauctético . C.ad ter.Erdudictiestdefilijs fratris genvtroq;parereptingunteuzde cuiushereditate agit filiy fratrus fucceduntcuparentib primisgradu.fras reisfilius&fiterciogradu sir.prefertur fratrib defuncti infa quienvnotantuzparenteconiunctifunt. aucren.ceffan incospeaucrenticorvi fumptaeft.L.delegit.he.Et fuitopinio inter a30. &accursiuzdefilijsdiuerfazfrarz anfuccedatinstirpes.anincapita.Eta30or incapitaat cursiuspinftirpes, etvidetmagtis cõiterapprobataopi nioaccursij.Namtex.icorpe vi fumitdicta aucte.ceffan re.dicit.periaqi funtfolisinepatruissucceduntinloci patriseozi, filyfucceduntinlocipatrisfuitm.qutra ctaturdefucceffionepatruivelaui.fed fitractatdefuccef fionealiorifecus.vrinaucre.poftfratresexvtroq;.C.d legit.Gere.Etpoftfratresfratris filiosvenir quicios funtgraduproximiores.etparesigradupariteradmir? tuntur. Necestdifferentiaintermasculos et feminas.er fit tuncdiuifio incapita noinstirpes.dic.aucte.postfia tres frarrusfilios. Itezqedictuseftfupraqjisirfra tres.pariteradmittuntcus parentib?ingradu,primis, dubitaturanfraterdefuncti excludataundefuncti Erd damtenueruntoffic.pertex.indic,aute.defuncto,vbidi citurcuz afcendentib ingradupoimis.erpoimuseftille Paterfuccedit quenemopredir.l.proxim.ff.dever.fig.•Dater filiopsenatusconfulturercu.er, prerGoes faer ti.adterr cu.Eriafifitvulgo ğfirus fili.§.fi.infti. Adsenatuses, Fercu. Vifimarerfieilluftris.l. sigillustris.C.deosрыі Sicecontrafili nõfuccedit matri illuftriveidi.Kepel liturtimaterab Hereditatesi intraanninonpetierittu rozez filio,vtincly.pro.illazle.ff.ad senatusco.tercu.Et filius fucceditmatri perorficianifenatusconsul,tetiaz neporesneptesq; auie.ad filirudinesfilioz. etetiavulgo queſitus.nisi fitextalicoituqui poffitdanari.§.finau cre.qui.mo.na.effi.fu.Oliterfucceditmatrinõpatricus fitincertus.siaurhabetcertupatrenaturali.nontamen fucceditcinisiinduabusviciisabintestatono exstanti Buslegittimiszaliasinnihili, aucten.licer.E. denatu li.ct.§.discretis.inaucte, quibusmo.na.effi.fu.Spuriy antinnihilumfuccedunt. imononpoffuntpetereapa trealimenta,dic,aucte licet, auct.excomplexu,C, Dein xxpuy. refnup.EtGocdeiureciuili.deequitateautecanonicase rus.c.cuz haberer.deeo quidux.illasin ma.quapoll.per dekouladul cumpatrisfui.vt no.in.l.fratris.C.deinoffi.testa.tno. meriprop.feruari moder.indic.aucté.poft frés.Etqepoftfratresvtrimqs Minaminofficiofi coniunctosadmittuntilli quifunt exvno lateretantus pariteradmittuntvedictu est. Gocintelligituri bonis a defunctoquesitisdecuiusfucceffioneagik. sed sihaberet aliquabonaacquisitaapatrevelexeius latere.inillisp fereturfraterco laterepatristanticoniunctus.Ferstra .Erscom magis etia deber interris imperý cõem teftamenti deemancipatis.ad fi.C.delegit.Here.Fiaucte.itaq.C conclusione fili cõiadefur.Ersialiquis moziturrelicto patrevelmatreg proka Gabebat aliqua bonaquesitaexlaterepaterno.puraas edunt aliquo confanguineopatrisssuiquiipfuzinstituerat co templationepatris.veleconucrfo.habebataliqua bona ec quefitaexlaterematris.paterpreferturinillis, etmater inaliye.CafuseftfingularissmBar.i.l.qdfcitis.§.fi. C.debo.queli.licetBal.tenuerit contrariusp tex.indic. aucte.defuncto.quiloquitur fimpliciter, no tīrīdetad legemallegatăpBar, cui opinio comunitertener.glo. tiisupzaalle.pгoceduntin fratribus& filijsfratri.vtfi/ atilladistinctiode bonis paternis etmaternis,sedinve terioribusconsanguineiononprocederet,vtinpatruo.t fam Fantasy auunculo,quicumfintinparigraduparitersuccedit. tipatruusnopreferturinbonispaternis.Faunculus inmaternis.fedpariteradmittitur.quiahocnonrepe ritur expreſſuminiure.etcumfitquedamextraordina ria successio. non debet fierinisiin casibusa iure expref fis.vtnotantmoder.indic. aucten.post fratres. festay Dearboreconsanguinitatis. Graduseftnumeratiopersonarumfingulari.cogna tionepiunctaruz. itogradu vna perſonadistetabalias optimeindicas,itadeglo.in.§.hacten ,isti.degra.cog, fratris difpofitio Quanti non illiue fubintratlo adquere / Etdeiureciuilispgenerarapfonagraduadicit.Pater fili funtinpmogradu,cuempatrimeo.fiminvnogra du eripseparrimeoinalio.fum Ginduob gradib.far to afcefu ad parré, õsipquendagradi. &nullusextraf uerso primiszfratreinuenit,&nonpotinueniripmus grad alatere. Itez opponitsipiest mihiinpmo.tego fibiinalioprimo.&fum induob .Videtur&egosum eiinpmoitaoineode.zintmeetipmemgradufacim ad filirudinéfenestre.Maduecoline exlaterib vnafaci untfeneftra.terciaetiaadiecta. fieraliafeneftra.itaigra dupfonaadiectafacitgraduz. Exquofequieo filifras trismei.eftmihiinterciogradu.etnepos fris inquarto, *sicdesinglisErestsciendi& incõputatiõegraduŭ af tendentuiconcordarveriqgius. & inalijsdifcordat.qede iurecanonico,duo fratresfuntinprimogradu.Siureci uili.insedo Etnota hancregulaintrafuerfalib?deure canonico.inlineainequali,vtquotogradu disketremoti ozaftipite.toto distentinise,vepatruus&nepos.istisür inlineainequali.qznep перовdescenditpervnigradu.five rofuntinlineaequali, vefily duoz fratz, quotogradu diftaralteraftipite.rorograduinter se Seddeiurecini liintrafucrfabilisinlineaequalidateiftaregula.Quo togradudiftat quisacõistipite, totojdu duplicato di ſtantinese.Inlineainequali totfuntgradusquorfür personedemptostipite. Debonorumpoſſeſſione. Bonoz poffeſſioestest iuspsequedi retinendiqsparri moniyqdvnicuiqzcuis mozikfuerit.l.in.§.Conozu.ff.d bono.pof.Etfuitintroductaaproze căsuppléditemen/ dādiiusciuile.§. qr.infti.delegit.ag.fuc.Veinemaci patis agnatisfeminis,dattiqisptorbonozpoffef fionécofirmadigratiaiusciuile veinti.ff.debono.poff. feci.ta. Davemillasillis qrectefunt inftitutiiteftame to.7etiazabinteftatovocatfuos&agnatos.licetad eos prineatGereditasdeinvecinili, &ideo forfecitproz vefuc cefforibusvias ampliaret,7pretozfolusnofacit aliquez Geredez.sedloco heredis.tex.eft ant.infti.debo.pof.Et quiſpallegat.in.§.quod vocantbonozpossessoгes , 7pmo to.quadatliberispreritis,fiueemancipatis. aris.fivefuis.l. maximüvicii.inpn.C.deli.pre.Erficfilius inprateha betduasvias.vnade iureciuilipquapotdiceretestame tumnulluzvedicti estsupra.Aliadeiurepretoziopqua dicitannullandū cufieriheres nõpossit. cõrratabulas Szexteftamero, cumagisprrateftamentidicadeberer cuzrūparteftamenti ideo sicdzqesinetestanitoapetere grade Panopot petitilladarinōpõr.lillud.§.fi.ff.debo.poff.Itemdat . pmisirillaz mafcdmtabulas neming Pretozinduxit bono.pos.secu.ta.qrdonecista ispro gmenti oibusiureseptis ..bo.pos.secu.ta.Abinteftatopmo focosuis.zemā est factiinscriptis , alias sсдт heredibus сіратівdat бопоzūpossessioné vndeliberi.vtin ti.vnde libe.Eteriamortuo filio emacipatodakpavērivõliberi. cũequaratiovocetpatread hereditatefilij.venotatglo. in.§.adhucinsti.depo.pos.Que bonozpossessiodakom nibusdescedentib .си оёвinferiozesdicant liberi.l.liber wom Befeu rozu.ff.de gula . Goranteſta пипсирatione.l Deduplicipoſſeſſione.edictali. decretali. Cteftnotanduqd estduplexbonoipoffeffio.edictat lis.decretalis.Edictalis eftilla queedicto pretozismoz on rentibus aliceutis agnati ruispetebat noerat neceffehancperere.liij.§.& fine mirruntur tépus in.l.j.ff.dediuer ver .fig ,on vir .Itez mo.ff.eo.Aliaeft decretalis. apretozevinodecernitur. Gecolim folēniterperebat, hodiesufficitquocunq ;modi anni cognatie aly est voor catsevellecognofcere.quet iudicialisdicipõt.qzin iudi cis presentia agnofcat.l.pe.fi.C.quiadmitti.Et estno/ ad bonoz perendū . kandu.qgntuzad bonozpossessionévnvirtveo.quia . ifti . dies centum tempo.prescrip tez possessio preroz bonoz sunt iij bonoz com . poffeffionéptra dierigefionice vi dat vtiles legittimi poffeffioné.tce liberis sedm quod עטטט + / tabulas exreſtam . . habetur pa Habetlocuzsivaltveniread totas Gereditatépropterde fecruzcõiunctori.sed siad quartapremsprereiuspaup rate diuitiascõiugis defuncti etiano deficientibusarg natisvelliberis,potveniredeiureciuili, aucte,prererea, L.vnvir vy.Sunttresbonozpossessionesquenstri Cuutdominiuinbonis Gereditarijs,sed nudazpoffessio nem&adminiftratione,quantutamenad poflessionem eftveruinillaquedaturey carbonianoedicto. deven, inpos.mitren.Sed illatercia quedatgratialitis agnof cendeetiapoffeffionénontribuit, sed dutavarlicenciain rentandiquerelaquanohabebatemaciparus exhereda rus.cufitdeiurecuuli.zipeilloiuveno cognofcat.hodie verocognoscitidovideturqilla nofitneceffaria dequa pglo.docto.in.l.qjuis.L.deinoffi.testa. De Carbonianoedicto. Ercarboniana Gaberlocuzqifiliusnoestinftitutus nepexheredarus sed preteritus.inftitutusembe sedista Culas.exheredatus querelam, preteritus vero carbonia na.Viahocestregulareqd illidaturcarboniana cuidar cotra tabulas.l.j.§.j.ff.decar.edic. Etin hacBo.pof.fit probatiosummaria.tfemiplena.l.fina.C.eo. Eteftnor tandus&illequipotadiredeiureciuili,potetiaz deiure proziopererebono.pof.eligatquaviavelit,ſieligatviaz iurisciuilis.eritdirect Geres.fiprozis, eritvrilisViecob ftato Siureciuiliexnuda volutatealiquis efficiaturhe res. ifflequipetitcozăiudice bonorpossessionevidetder clavareanimifui&ficvideturadiredeiuve ciuili,vevi deturcafus in.l.pubere.C.de in.deli. &cõiterglo, doc, renentpreaviuzibi.7in.l.fedcupatrono.ff.debo.pos.r viaquaelegirfibipatet,& ficno efficitur heresdeiurecis wili.qenofuit.fediureproziotm.cyquo notabiliter turfmBal.inrub.C. quiadmitti.q sinovalzagnitio bonoziipoffeffionis.zipealiterno adivet,decedésnotraf mittitHereditates ad heredes.Bonozpos.co.ta.tăolim quaGodiećneceffariaemacipato.no autfuo.quipotve wireriusdicedinusluz. pceditſiemaciatus fuitpte ſequi eftglo.fin.in.J.cxheredatos. inaucte.de Gere,&fal Goce Etficklapfuzanni excludet. necoobftatqueeftfublata Go diediffereriaemancipatiõis patricpoteftatis. Hoceft répup er.com Dagpulverum ritus fuccedenduperareftaméti,&ad est autsublataquo ad Gorallegaturglo.indic.l.fifilius.ff.demino. Decollationebonorum. pogii quantu fitvenire deiure Godie.p.§.aliud cum caufa adfucceffioné cinili нев ди .non , alias quos intestati.vt totaHereditaté. emācipaturepellebatexroto.Pretorau tezemancipatuadmifitvnacufilioinptate,velpercon tratabulassifuitpreritus. velpundeliberi, sideceffitin reftatus.ersieduplices iniuriafaciebatpretoz filioinpo restate.primo.quiafibiauferebat dimidiaz Hereditatez. sedo.coqueficaperfiliui inprāteipipatrifueratquefira. eteffectadesual Sereditate, diuidebankpofteaiterveri litis a Pina olin 3.ßquefirapfilui cmacipatu post emancipationesnon fueritpatriquesitased ipfifilio,&tuncilla habebatpro priaetnoncõicabarcuzfratreinprate, tamenGabebat prem corumqueerantacquisitaperfratres.apterhocad mitiganduziniuriaspredictas pretor fecitti.decolla.ve emancipatusveniensad ſucceſſionespercontratabu. vľ vndeliberi.teneatur ferreNam bonaquesitapostema Cuz lep envisuus duodecim testamentuz caplim.aucte.veci emäcipar &vragnatus pos effer ipfo iure de , nõ tabulavu Cac So cipationéfuifiſſentqueſitapatri fecus incastréſibus.vel quafi.l.j..neccaftrenfe.ff.decolla.60.Bequirebatergo freha pretorduovtemancipatus conferret.Primo, & illiface retiniuriam fecus sifilius inpotestatepetatcõtra tabu las beneficiopreteriti, quia deipso uspotest conquericai augeaturportiofua.l.j.§.totiens.ff. decolla.bo. Toties igiturcollationilocus eft.quoties aliquo incomodo af? fect est ish inprateeftinteruétu emācipati, ceterisinõ est collatioceffabit. Jrereqrebaty ambo venirent codes admitteret filii ap.cog nullis .zde iptatead coinbeg iure.putadbop cõtratabu,velvndeliberi.sed siinstitut ushio Emb petitfim ta.7prererirusstratabulas,non poterat infti tutuscõpellereemancipati.l.filii.§. videam.ff.debo. pof.contra.ta.Szscenolaftatuito fufficitipmpotuiffe venireprotra.ra.licernovenerit.&fic cogitcõicare.dquo in.l.fifilius.ff.decol.bo. Añautfiliusinpratefuccede Batcualioipratenihilfuit tractati ppretozedecollatio naprieloğu ne.qroiaerant acquifitapatri.+inter eosdiuidebankta bonapaterna quediuifionodzcollatio. docollatiofitde bonis pains ipfiusfuccederis.nodebõis Gereditarijs illa em diundunt.l.certu.L.fami.Gere Decollationedotis. Deruzqe etiainveveterireperiebatcafusinquofiliağ estinpratehabebatpropriu.putadote, queeratetestpa trimonuimulieri.etetiaziureveri filiainprareeratca paydominy.actõis. obligato:6indote,tresidebatie psonain tm.odicebatdos exiſſedepatrimonio+Geredi/ põponiusphiladelphus.ff.fa.Gerc.Exif tatepatrissifueratab eo pfecta. l.fi.ff.decoll.do.umc.l. phus. ff.fa.Gert.Ex sequedarq fipi decedebatintestatusrelicto filioinprate, & etiasfiliado/ tatadiuidebant hereditatespaterna equaliterinterfeet indosremanebatfilieprecipua. actio ddote eratcõis interpatréetfilia.pmortepatris solidaarinfilia.fic eratmelioris ditoisfemina quamasculus.ideofupue nitdiuusPiusimpator. introduxit Hoccafu prereq tatemfuandam.ti.decolla.do. Orinpoſleſſionelegatoru misso leufideico/ fuandozicausaeffeliceat. Satisdariodelegarovelfideicomiſſo prestado añadis tamhereditatezprester.qn estdubius an hereditas adeat anno.velfitaditavelno.fiautestcerriq est repudiata velomiſſa.no recurritad hocedicei.k.j.ificuz.l.fe.ff.ve inpof.le. Evasequik exiftentia suiGeredisnon 101confir matlegata fecus eftinllibertate l.sciendi.ff.de. ma.teft, Ettaliscautioprestaturpheredes eriafisitlocuples.li §.j.ff.vtle.no.caue.quesi nonprestatur.tuc legatarius mittiturinpoffeſſionezbonoz.veinti.ff.veinpos.le, f Erdebes scire prolegatisconditonalibus.velindiez Geresaquo relictasunttenckſatiſdarecufideiussozib de dandoaduenientedievl conditiõe.vtinti.velega.no.ca ne.pstaketiacautio in legatispurissisuntpetita.Ethe fatisdarededadosi fuccubit.l.j.§.j. vsi.plae.l.ets.ff.eo. Deoperislibertorum. poterat стро conditiõesimanumissus offenderetpatronu.qmexhac prarefu promiffioneonerantliberriin tm videbantadhucesse serui.l.y.ff. deopeli.tunc.l.j.§.qonerade.ff.qua.ve.ac. nonda Permittitur autstipulari operaspurezmodel miu a writerate.no l.quionerande.ff.deoper.li. immoderate.92 cumanumittit simpliciter Deoblequinsaliberisetlibertis.pa/ . feruos reprobat rentibus etpatronisprestandis. in qu etiatuncvidetoneravi Guntautopemltiplicisgeneris.ſczobsequialis.que optieope,qz non pfiftuntinofficio dalle que occupatiõe protuzdie.fed in actib moméraneis.dequie businti.speciali.ff.deobse.pa.preft.Eriftesuntquedam infaciendo. quedain nofaciedo .vein affurgendo.inno vocandoiniussineventa nëpronëdo actionezfamosaz. istadebentdeiurenaturali.Fista obligatio redigiturad preſtandineceffitatepofficii indicis.Quedafuntopere fabzules.vtartificiales. &ifteno debentiurenaturali.ni sifuerintimposite pmisse.l.opis.ff.co.Etſituvis sci redistinctioneoperari.vuple.glo.in.l.si nõsorte.g.liber rus.inver.natura.ff.dec econdi.inde. Debonislibertorum. TestsciendiopatronusGabercotrareſtamentuliber/ tibono.pof.cotrata.pquanon rescindiëtestamentu.sed consequitintegralegerrima, queéterciaoim bonoz.ve in.§.fed nostra.infti.defuc.liber.Licetprotrata.queda turfilijs,totireſtamentuzrescindikqneratinstitutex k suos abufus stipulaviab libertus . qerat in сів opera stipulando pure sub traneus.l. fed cuz plono.ff.de bo.pof.Ethocintelligitan deceditfineliberis.qe ficuliberisnihildebiel.inteftato ff.defu. Flegir.Etfiliberrusfraudādo patronuzalienar, alirercuq; alienauerit.fiueritulolucratiuo,fine onerosa fiueintvinos.fiueinviriavoluntate.refeindiealienatio quaten cõcernitpræiudiciipatroni,valuiten meroiure etträstulirdñiuzqialienauitinterviuos, daractiop/ fonaliscatuisianapetrapoffefforiad refcindendiraliena tioné.Sivoinvitiavolutatenovaletipfoiure.qedebi ruzpatronipceditlegata+fideicomiſſa. deifta materia tractatti.ff.figd infrau.pa.fac.fit.7.C.fiinfrau.patro. alie.fac.fit.Erpdictapredit qnlibert bzin bomevlera rentusaureos.fitonovlera.nulladebetpatronolegitti ma.l.filibusminori.ff.in.patro.Patron infualegitri maestmelioris diriõis quapaťinlegitriaquafili sisi debet.rõneemacipatiõis.qzreuocatvedemestalienation nesetiaonerofasfactas intervinos,patvo norifi liussiringenuusnofuiteirestringeda admiftratio fo noz.quomin invitapoſſeralienare.&fi invltimavolu tate, novaletipreiudiciu legitrie quetanāsdebita pferk legatis &fideicomiffis, isotruc habererprea ta.7Geeha benkin.l.no vfqsadeo.ff.fiapa.je fue ma.t.l.parfiliu ff.deinoffitesta.Jrezetiain alio.qenopotimponercope Fasfilio.l.pe.ff.fiqsapa.fue manu.&patron ficvedi ctueft. Erfiliusprolegittianopõtreuocare alienatiõe onerosas factasintvinos.Szlucratiuasfic.pri.C.de inofficio dona.Szdeiurecanonico põtreuocarealiena tionesfactasinfraudefuelegittie.dequopPau.deCaf. referentezBal.inKu. C.ſiin fraudépatroni.ptex.in.c. Kainutius.in.c.rainaldus.detesta. Jestetia notanduz adoptiu pupilluscuidebet qeraibonis arrogatoris potreuocareficutpionus,qzillaeidebetiurecuiufda osi cötract &interuenitin adoptise.l. fl. ff.fiidifrau.pa, Ersilibtus nõpsterobsega nõtnreuocatinfuitutēnifi qnno aluirpatronu.&fipreffirlibtusad cõtumeliavel iniuriafactietiäleuëbipõtinfuitutëreuocari,&dehis omnibusestglo.nota.in.l.y.inglo.fi.C. delib.zcomlibe. erilla rubrica delibertis teo.li.tractat qualepropterin/ gratitudine libertustei liberireuocantinterdiuinser niturezveincasibus posirisperglo.indic.l.y. Deiureanuloyaureop denatalib?reftitued. JQuiahabem?rubricadeiureanuloz aureozzdena ralibreftituendis.estfriendus olimlibertinopoterat portaveanulos aнгсов.Досетпõppetebatnisiingenu is Goibus. ciuibromanis.necpoteratportaretogas.ve difcernereturabingenuis,vtvidem fieriinindeis.ßin fineon terdű imperrabatabimpatorevt poffentannulosporta re.vrindic.ti.Per15 thnoefficicbankingenui.necmura/ bantstatu.&obūbzabant.vr qutuzad huncactushaber rentp ingenuis.7 sicerat queda dispésatiovtnoobsta Dafa Sendri Feanp redefectulibertinitatis poffentvtiannulis.inalys ergo Gabebaturplibertis.fiautreftituebantnatalib , muta bantstatuzetefficiebantingenui.ficutfi fuiſſentnatili beri in oibusapoia.qriftareftitutioeratquo adomia. cũquisnõpoffiteffeiduplicistatu.l.fipavirer.ff.delibe. ca.Eratergo quedareintegratio vniuerfalis, tnoeratfi crusingenuus&verus.qeprincepsinhis queconsistit iniuvensinducitfictionésedveritate. ista differeriaeft infin qua pi eft altern cx.l.sed si hac.§.patronu.ff.deinius vocando. Delegittimis. Etsiclegittimatus estverelegittim acfuiſſylegitime nat. 1õstatutuloõnedelegittimis.pprehenditetiazle gittimatos.qdnõeffet, siefferficrelegittim .qd eftdicti Bal.inl.cuxacutiffimi.C.defideico.Eridezdicendi eft пром inliberto restitutonatalibus, Detatuliberis. Statuliberidicuntureſſeilli,quihabentdestinatălib tateintépus,velcoditione.vriti.ff.de ſta.li. Ertal'staru liber pterdelictipunik.vtlib.novetuus.l.ftatulib.ff. deftio.l.mozis.S.fi.ff.depe. Ad tameintelligenisideli quissetantes effet statuliber,qetuncpuniturtanosser uus glo.estin.l.ft.stuliberia ceteris.ff.co.desta.li. Eril ky mortisca lud qddarstatulibercansa dirionisimplende.appellar turmortiscaufacapio.l. &precio.ff. de emo.cau.do.laz quicquid occafionemortis alteri capit. caufa nuncupat, vtindc.l.qutprio. vesiprecio accepto he pio resrepudiethereditate.et illud etia ad capikalegatario, iftamortiscaufacapionerequiriturcapacitas.ti Erin spuriononpotestrelinqui.vtestglo.fingu.in.l.qd codi tisis.ff.demos.cau.do. Eran Hercomputetur infalcidia Heredideclaraturibiperglo. Deliberalicauſa. Sicutiuradifponitqë libertaspreſteturqndebet p, tari,itaetiadisponit deilla tuenda.qd fitpeamlibera lez,fiuequisinliberrate, pclamer,fiueinfuituteperať,ve inti.ff.deli.cau. Erqn feruus estvenditusveintracerti tpsmanumittatfuemanumiffioneefficitliber.necpot véditosmutarevelūtate,veiti.ff.qfi.ma.adli.pue.pof. Totvideris auditoreschariſſimi/pestisnos expellitde vniuerfitate tpeſuoopusinceptuz/deo disponerepficia beefuntadditionesfatteperda minidoctorem.Petri quadoCompendin hoc publiceinterpzerabatinalmavniuerfitate albiburgiesi Inrubricade actionedirecta vtili. Toddeqdlicetvtilis actio dicaturreglariterdatiua.Boc nopredir qnestfacta ceſſio de sensudebitorio.velapain cipio creditoz fuitstipulatuspserp quibus cedereinга voluerit.natuncapter2sensuz debitoris&creditozis.vti lisobligatio descenditin ceſſionarius.vtdeclaratBal. in.l.j.C.deactio.tobli.zin.l.exlegato,C. delega, etiaz declaratibiquevtilitas resultatexGor. Erduzallegaui rex.in.l.j.in fi.ff.deinstito.dicas qdin cafuilloènatiua. AddeetiaqdrestituraHereditate extrebelliano,traflats vrilibusactionibus infideicomiffarii,directeremanent apd heredesineexpiudiptare,l.j.postin.ff.adtrebell F A 1. MOLA Inrubricadereivendicatione. Weivendicatiopoteftintétaripera omes à tenêt.7Ha betrestituidi facultate.l.officium.ifi.ff.derei vedi.Etduz ibiszexprepoffefforis dicas expreconuenti. Inrubricadeactionepauliana. Jaddepetiap alienationez bonozprecioso presumit Fraus.tex.eft fint.in.l.fummacuroneinpn.ff. Specи. Inrubricadepeculio. ende.ag Taddeopeculiuziniuremultiplyaccipit.glo.eftnota. inrub.ff.depecu. peculinsolavolutatenococedit,sed Benefolavolūtateadimit.tex. eft nota.in.l.nonstatim. ff.depecu.exquosequitor difficiliusres tranfirinpeculi umquaaddimredeat.Addeetia&quoufq; fili velfer/ apant minuus Heritpratez efficiturannalis.tiffeannus disponitritu.ff.quado depecu.act.eft estin potestate estvrilis,ita anna. nrubi.deaccioneinfactumdejureiurando. Addeqiuramentuzmultiple accipikiniure.glo.eft.no. . actio prim wain rub depeculio te.tex. eftno.in.l.ij.inpn.ff.deiu.iura. Etaddoglo.in. .ff.de S.item siquis postulante.insti.deactio. iu.iura ,tibié nru.actio deoqeximitilluqiniusvocat?ē. glo.no.9 eftpperua . sed sievi Addе aстoгd3 pbares ducebatadiudiceautorita/ iuramentu teiudicis petentis.itaqpGacexéptõeznopotuitvenive adiudicium.Revo ad suadefensioned3pbare.giflenon debebatvl'nopoteratiniusvocari.f.fipalium.§.docere спой l.j.et.ij.ff.co.ri. Inrubi.deactiõib? defcenditexmaleficijs. Adderex.in.§.exmaleficiis.insti,deacti. Inrubricadecompenfatione.. Taddesinglariter& cõpensationopreditinterciapso . na.tex.eftreputat fingu.in.l.inri.§.i.ff.decopenfa.s mihividekyalius efttex.in.l.eius.C.decõpensa.Etca/ fusinquibusnonproceditcompéfatioponunturpglo ký testis dz nota.in.l.obnegociuz.ff.decopensa. Inrubricadeactionibusmirtis. Inmateriaactionisfiniuregundorest pulchraglo, tglo.i.l.j.ff.f in.l.).in v.inpsons.ff.eo.etg •ff.fami.Gircif. vule oy prescribatdiuifioninefiat.rinftisiudicis mixtis il le de actozquialiiad iudiciipuocauit. siambopuоса! rentdirimivet forre.l.intribus.cu.l.fe.ff.deiudi Deactionib? queidantinſolidu. queno. Jadderey.fingu.in.linvolūtarijs,ff.deimpēsis.petia fivolitatemuliersfintfacrevolitarieimpése.no tirepe runk.Oddeetia qualijsceffit Bonisiacquisito poftea nopuenienisiinqutuzfacerepõr.§.fi.infti.deactiome Inrubricadetributoliaactione. Addeononpdestvnicreditoziqd' mercessintcõpara redefuapecunia.&peuratoris.§.plane.ff.detribu, tibi eftglo.nota.que limitathancmateriam. In rubricaquodiuſſiu. Notaevtraq;hzloci,z mandati, &q8 iuffu.qnver/ Sadirigantad extraneu, sedqd iuſſutmquadfilius.vel ferui.glo.eftin.l.firisi.C.mada.in.l.fi mandator, C.98 cues.J.lj.ff.qdiussu.+add tex.i.§.ifuma.ifti.qdcueo, Inrubricadeactisenegociovgeftoy. Notaqnonfolü habetlocu hocedicti għaliquisge ritnegociaabsentis, sed eria presentis dūmodo ignoret. aliasscientiacupatientiainducittacitu mandaturage returmandati.glo. estin.l.j.ff.de nego jest. Terno.pulchratey.etglo.in.l.finegocia.ff.deneg.gef. vbienumerantur cafus inquibusgestortenet nosoluz deculpased eriamdecafu. Inrubricadeinterdictis. Nota in interdictofaluianoſufficitfolii probarede poffeffionedebitoris, vtnotakin.l.L.defaluia.interdi. Efteriainterdictidemigrado.qddak inquilino tra lo catozevepoſſitrecederecurebusfuis folutapensione.etsi recedit ex neceffariacausans tenetadpenfionefuturite F 0 اج pozis.nifialiud fitactiintereos.l.i.§.fipensio.ff.dem Fran.Eftinterdictus.ff.degladelegenda. qddaturqua dofruct meicaditintuŭfundi,licitevadoadilloscof ligendos. situmтердібев.tuncrecurroadiftud edicti. odiudexintribe diebus деветсоpedire.zinistamateria appellationeglandis.ois fructus stinetur. vtin.l.j.ff.d amthan.lecten . Estinterdicti.ff.de disponik qdsiarbor tuapederin edев теавдевсotibide arbozib cedendis.in nunciarevreaadimas.fitunegligis&ego velim incide reztumeimpedias.ticrecurro ad hoc interdicti.eftem Prohibitozi.nemihidñoeding volenti adimere vimfar ciastudisarboris.Esteria ti.ff.deremiffionibus.inquo disponitur qsialiquishaberiusprohibendinese inui твори tofaciasaliquod opus.etnuciauitпоийорив.sinuncia tioremittaturtūcpoteftfacere.naestti.ff.deoperisno/ uinunciatione.quocauetur ysialiquisedificat etegop tendo nonhabetiusedificandidebeonunciavenouuz opus.tsispre ifpreta nunciationeprosequaturopus.deberde ſtruiregulariteretiasiBabuiffetiusedificandi vein.l.). Peamil zin.l.pretor.air.inpn.ff.deope.nouinucitinfaciendo ne taleznunciationez noneftnecesseadirepretozem.qzfine riuslicentiafieripoteft.l.j.§.nunciatio.ff.co. Testinterdictumdesuperficiebus.culus actiodaturil liquihabersuperficiem in solo conducto si impeditur frui.l.j.inprin.ff.defuperfi.Etsuperficiarie edes sunta inconductosolopositefunt. etearumproprietaseft eft illi cuiuseftfolum, quodintelligitur iuredirectoeftdomic nus.fed fuperficiariusvtilitereft dominus. ethabervri leminvemsi ceciditapoffeffione.l.fi.ff.co.l.fuperficia/ rio. ff.dereivendica. quod tamenintelligiturquado su, pficiariusnecvi.necclam.necpcario.poffidz.vt idic.l.1. Jeradde& nonestsempneceffeqpsupficiealig anua pésiopreſtetur.vtqn conftituitemptio.donatio.vellega rum.Bar.in.l.fi.ff.desupfi .Etnota goductozad non modicitépushzactionévtilezinvefecus,inillo duxit ad modicutps.tex.egspallega,i.l.j.§.qd it.ff.desupfi quo Testetiaz edictum de damnoinfecto.inquodisponitq fitimetdamnideread rez.veqedomus vicinieftruins fa.potpeti adñodomusruinoseocaucardedanoinfer/ to.Erdzdanuzinfecti,qdnondufactaeftffutuzvere mur.l.ij.ff.deda.infec.Erno.greftdañainterinterdicti redditu.nam etedictu.Nāinterdictādz, idestinterduos qneratquestiointerduos.7prozaliquid itereos statue Bat.tuncvocabatinterdicti. deiftiscõponiturliber& interdictis.&quest positŭ exrvalibzi zprerozloquikpre reptine,tuncdiceturinterdictu.qrexobisapparet intdu osredditum.vbiverononeffet interduos redditumsed pretozexfuo officiofacit.tuncdicituredictus, vtdeclarat Bar.in.l.j.ff.deope.no.nuncia. InrubricadeOlufructu. fi Jaddeqditademuinterfructuarioshaberlocuiusar crefcendi. qncõiunctim vfusfructusrelictuse Fructusrelictuseft.fecus in pn.ff. sepatim.l.j. devfufruc.accref. nutilis effet ppzietascertismodis extinguitvfusfructus tad adpprie tate reuertit.l.iij.ff.devfufruc.Etintiffeq.mo.vfufruc, amit.poniturmultimodiquib extinguitvsuffructus &bitatiofolamorrefinir.l.fibitatio.in.ff.devfuthi, Deactionefamilie hircil.comuni diuidundo&finiumregundorum. Jactiofiniuregundozdaturvragvis finibustermi imponatur. fropusest.iudexdebetireadlocutocu lispropzijs infpicereexpenſislitigantii.l.fiirruptione. §.fi.ff.fi.regi.uicgl.ibiEtacriofamilieGircifcude fuit inducta prercoheredes volentes discedereacõionequa intcos resHereditariediftribuerent.l.).ff.fami.hireifen. Etactiocõidiuidido pdiuifionereri cõium,fiueressit coisensocietate.vtinterillosquipariter emeritaliquaz rem.fineefinefocietate.vt intereosquibuseademrebar eft legatainteftamento.l.j.t.j.ff.comu.diui. Inrubricadereligiofis. Samiliariafepulchrasunt.quequis fibietſuefamilie conftituit.Hereditaria quesibiheredibus suis.l.fami 11 مزاج liaria.ff.dereligio.Etnotafing.qdimpenfafunerispre ceditomecreditu eriacuzpignore.tex.eftfingu.in.l.im/ pensa.ff.dereligio.Et no. qnaliquisestsepultus indi uersis locis.illelocusestreligiosusin quo écaput,qrilla estpopncipaliozhois.lcuindiuerf.eo.ti.Etis fmBar. si interrogatreftis an illefitralistrideat of sic.qz vidit capurer velfacieeius.fufficit, dequo pulchrepBar.in l.stigmata.C.defabzi.li.oj. Etnotaq cõcluditq non valearſtarurigaligedebeatin fröte bullari.ptex.in.l. siqsinmetalli.L.depc.qrfacies Hoisnondemaculari Inrubricadeſatiſdatione tutoгит. Ram rinn adde& Gocintelligitinlegittimis tutozib qeteftamě tary dariexingsitõneaiudice,notenetfatifdare.infti defatifda.tu.ipn. tutela edeiureciuili.iftudtut.in. Inrubricadepriuatisdelictis. Oddeglo.nota.inrubri.ff. depopu.acti. Etsiagitad penampecuniariam.tuuc quiliberdepopulo admittif. lecusfiagaturad imponendazpenacorpalem. Inrubricadefurtis. Nota emptorcuinõefttraditares. nohabetactiões furti.tex.eftno.in.l.eu qui.in pu.ff.defur.qesuans int eftnifironeiuris psonalis.Necteneractiõefurriillequi Intrauitanimofuradi.l.vulgaris.§.quifurti.ff.de fur tis.Etcriaillecomittitfurti si Gabetanimualterilucră Eril dietnofibi.tex.eft no.in.l.fiqopferenduz. ff.defur. Et lequiſuſtulieres tacenteinterralucricausa,omittitfur tum.reg.eftno.inmateria.l.falfus.§.qalieni.ff. defur ris.Etilleocreditdim pmiffuruznõ ta.in.l.interoes.§.recte.ff.d fur.7 no.fing.tex.fm Bar. eno ibiin.l.fiquis vxozi.§.apud labeone.ff.dfur.Etno.tex. no.in.l.cu creditoz.ff.eo.cpcreditorsubtrahens réſibipi finca gnozată,nonteneractivefurri.Rotaeriatex.nota, quia eftglo.multavi leguinGacmateria.i.l.fiiscur.§.cius rei.ff.eo.Ersidomesticusfuratnontenetfurri.l.filiber, tus.ff.co.l.refpiciendi.§.furta.ff.depспів, Inrubricadefurtonaurarum. JDefactoviatoricauponotenet,nifires faluasfortere repit.l.1.§.fi..l.ficut.ff.nau.cau. indic..ferui.hake tur& hofpes nopoteftrepellereiter agentes qd intellige, onposuit fignahospicij, &talesrenentex ösimaleficio, §.fi.infti.deobliga.ex fi delict. Excusant etia prerma gnamititudineGospitatii.Bar.i.l.1.ff.fur.aduer.nau Laubricaarborumfurtiumcelarum. Cõtra cedétesarbozesdatactioexillo titu.estiduplū l.furtim.§.fi.ff.eo. &artiolegisaglie.l.j.ff.eo.+redispo restpuniri rangilatro.l.ij.ff.eo.Etquo accipiascederein Bacmateria.eftpulcerrex.l.cedere, ipn.ff.eo. Etvtheat lociopterofitfactiigrantedio.l.furtim.inpn.ff.eo. Inrubricadeincendio.ruina.naufragio Vlorapillud edictuz habetlocieriaqi,sprerincendia Velproptertrepidationeincendirapit.l.j.§.concedio ff.eo. ficilladictio ex.denotatcăm remotam. InAubricavibonorumraptonum. Motaoillequiestprincipalis ethomines соядипаціс feu cõgregauir.renetdedano qd ipsededit, dedanoqu deditalius.tex.enota.in.l.ij.§.fi quis noGoies.ff.vibo no.rap.Etdatetiaiftaactio illi quinoestdis rei rapte. l.y.§.in hac.ff.eo. Etnota etiacyillo tex.in.§.fiquisnõ Goiesopillequiestinter coadunatos,no tenetdedamna nisi qd deditipse. Maderoqd' dederitaly.Adestmemo riecomendandußmBar.ibiinfoгoconscientie. Inrubricadeextraordinaryscriminibus. Terponeexemplu inilloquisollicitauitron Habere си aliquar Ver quamuliereenupta.et nupt ficnonperuenit nifiadасси bi.l.j.in prin.ff.co.Pone etiaexemplu inexpendentefal fammonera.l.facculary.ff.eo.tinillisq portatmercea falsas.Eribi efttex.multum notasi. q illequivaditani mofurandi'tnonfuraturextraordinariepunitur, InAubricadefepulchroviolato. Notaglo.nora.in.l.veimur.ff.defepul.viola, ſigli elij cuiestconceffafecuritas veniendi,intelligituretiamcon ceffasecuritasrecedendi.Dota etiaglo.reputatazsingu lavemin.l.iij.inprin.ff.eo.qquado penavenitpaplican dafisco.etiamsi sirpecuniaria, diciscausacriminalis. eftaliaglo.in.§.infummainſti.deintur. InAubricadeconcuſſionibus. Torsiofficialisdicat& iussupconsuluz debeataliquem capere &nondixitverum.&apterHunctimorem aliquid eifueritdatum.vrestglo.nota.in.l.j.ff.eo. InAubricadeabigeis. Mora&quando aliquisfubtrahittotűgregemzil leeftabigeus,siautefurripitvnivelalterumanimalse pius.deHocartem faciedo.eft abigeus.l.j.§.j.ff.eo.fiaur temnonfurripitfepius furripitaialgroſſluz.vt equus mal velbouem.estabigeus.autfurripitvnumexanimabus paruis.tuncnoneftabigeus.l.j.§. fed quiponuz.ff.eo. loucs.ff.co.vbiperBar. Etnotapulchzitex.indir. §.fed quipогий.ф рож? numeraturinter bestiasminus ras.equust bos.intergrossas.qdvaletadstatuta. Inrubricadereceptatoribus. Motaqdpuniturreceptatos nontamen eadempeпа. vribiperglo.tBar.Ernontrados obliuioni.glo.nota. in.l.j.ff.derecepta.q ira demipunitur receptane si fuit friens.etignorantiaprefumiturnifieffet notorii.qdef mota.ad idez eftglo.no.in.l.fitutor.C.deperi.tuto. Rubricadefuribusbalnearibus. Notaillumrex.in.l.). dum dicitextra ordinem.qvbis cungsleyficdicit.intelligituriudicis officio.de quo in.l.fi cui.ff.decondi.etdemonstra.Erperglo.in.l. cum filius ff.fi cer.peta.m. ).§.eftant.ff.deexercito.in.l.falarium ff.manda. In rubricadeeffractoribus. Notaibiter.notabilez in.l.i.ff.eo. quandopenanoest limitatain iure, remanetimponenda officio indicis. tenementi glie 06 Inrubricadecrimieexpilatehereditatis. NotaqreiHereditarie nõ rie nofiefurti.l.fi.ff.eo.titleetia igrarré quafurripiteeGereditaria.ti tenek.qzin15no atreditfcia furripietis,tex.no.ad multain.l.fi.ff.co. Inrubricadecrimineſtellionatus. Poneexempluz no.in.l.iij.§.itéfi quis.ff.eo.qu alige vaditinplateaz. de revenalipmittirplusdebirovralyfie emant.reneturcriminestelfionatus.Etpuniturctiaztal licrimineillequiiurauit aliquonon deferencevealum deciperet.rex.eftnota.m.l.fi.ff.co. Inrubricadeterminomoto. Pena eft quinquagitaaureoz quefifco applicatur.l. agraviainprin.ff.eo.etcuilibetdepopulo eft licitumaccu fare.vtibiperglo. Inrubricadeiniurés. Notaq dis.rex.est no.in.l.1.§.e In aliquis infamatdefunctu.eftiniuriaGere 1.§.ersiforte.ff.de iniu. iniu.Ernotac iuriano firinvolente.tex.eft quisempallegat.in. l.j.§. vs adeo.ff.eo.qdenintellige qu согривпо nofrangitvel destruir.qe tuncpot accusari.qenemoeftdis mébгогиз suoz.l.liberhomo. ff.adle.aquili.Vlorapulchai cafum quiquotidieeuenirepõr.in.l.quicufuo.ff.eo.coſiegovo léspruterequecorrigerepoterate pruffins teneozactio neiniuriaru.erqe animӣпõ habui.7qгдавāoperāreili cite.Ernotaponfitiniuria alicuidecognatisevidekfie ritori cognatiõnivtpoffit criminaliteraccufari.licersit priuatuzcrimen.tex.eftcuglo.no.in.l.ley comelia.ff.eo. Ernota98iniuria dicitfieri corpori.ftiffis veftibus.tex. no.in.l.fedeftqftionis.ff.eo. Notaetiatex.nota.in.l.en quinocentem.inprin.ff.eo.co si interestreipublice+dica turveritas.noteneturaliquis actioneiniuriarī, Inrubricaadlegemaquiliam. Jaddegd ilegeaquiliavenitetiazleuiffimaculpa.tex. eftno.in.l.legeaglia.ff.eo.Fetiapotaccusaricriminalit, glo.estno,i, lrespiciendi.§.delinquit. vbi Bar.ff.depe P it elij nis.Etnotaq eoipso oprobo ealiquisveniebatcontra mecucuftello.zegoorcidieuz statim.eft,plata defenfio mea.tex.eft nota.in.l. f 7quicunqs.inpn.ff.eo.Etfif sid dugi.antenear. eft pulchertex.in.l.fifuus ferui.§.pculus.ff.adle.agli. Noraqdpoffuzmea auctoritatetollereqdinmeopositi eft.tex.eft a spallegatin, l.quéadmodus.§.precru.ff.co. Notaetiatex.no, in.l.itaqs.ff.eo.q licet hoies conocare etcocitareotramalefactore. Dagiftervľpreceptozinobe dientédiscipulupõtcorrigerecorrectiõemoderata.fiaur exceditmoduno renek taĝidolosus, qanoprefumitin eo dolus.ß randiculpabilis.rex.allego nota.in.l. fed siques 116 cuq.§.fimge.ff.eo.qdeftvez nisi exgñeinstrumentip/ sumerekdolus.vrqe pruffitferro.tex.allego nota.in.c.fi gnificafti.adfi.dehomici. tex.pulchri in.lj.§.&ficlas ua.ff.deficca. Mota etia&manuvacuapõtGomiadiuz ppetrari putacupugno.7calcibus.rey.habesnota.il. active.§.occisus.ff.co. Notaetiaq nopuniturilleq in publicapugnapeutitpugnanti,ſecussinõpugnantez velextralocipugne.cafumadduconota.in.l. quaactio ne.§.fiquis incolluctatiõe. ff.eo. Notaetiagrilleinefcit equitareno debetafcedereequi.tio sinescitpofteaequi retineret regere.tequus alterifaciatdamnuz.tenekno mineculpe.rex.eftnota.in.l.ides iuris.§. mulione.ff.eo. Nõdeber'aliquisp locipiculosuzttrafire.e. sitrafeat.im putetursibi.tex.efttno.in.l.iréfiiobftitrix.in fi.ff. ff.eo.Do taoperegrini+adu Basically адиенерит ідпогаrecófuetudmesloco ruzglo.habes valdenota.in litezmela.in v.queridebe re.ff.eo.cui sissempmemoz.qzoccurretfepiffimeillazal legare.Dotafingleolicetpami vulnus effermortale. tisialiuspofteainterfecit.notenerprim deocciso.qano est secuга тогь ехртo vulnere.cafuzallego mirabilem in.l.irez mela.§.celsus.ff.eo.Nota o qñ alijsvadirdoz mitudebetextinguereigne.vl'iraaptareeq nocerenspos fit.alias eftinculpa.trenekeyincendio subsecuto.tex.al legosingu.in.l.fisuusferui.§.fifornicari.ff.eo.qdest lin editate notabilecõtrainquilinos.vbietiaprobatur quistene! turdeculpacuftodis queapposuit. Loraetiafialijsing ponarequoseuasinotammagnipondus qdferrenon pot.texhoc equuspaffus eft aliqddetrimentuzin aliq mebro.renerimponcs.tex.habes no.in.l.fiBuus ferun simulier.ff.eo.Et nota o fiequusculpa affefforisir ruatinalii.punit.aliasno.veputa.qefuit ruptumfre nu.erideonopotuitcumretinere.ter. Gabes no.in.l.quê admodu.§.finauis.ff.eo.Etilleà deftruirveria alteri licz teneatad ipforeftimationi, noteneturrõnelucriceffan risqdillefeciſjersiretianofuiſſentdestructaja istudlu crumpendetnimisacafu erfortuna.tex.allego valdeno ta.in.l.quéadmodi..idemlabeo.ff.eo. Etnotaqd licer repeviä alaliainmeodamnidantia,tamennonpoffum occidere,fed bene poffumexpellere. donecadmoneazdominu.tex.allego no.in.l.quint mus tius.ff.eo.Iteznotapulchre sisecretarius reuelatsecre tum.teneturadintereffe,tex.habes no.in.l. fiquisrefta/ menti.§.fed &fiquis.ff.eo.Etno.casum stidianum 98 aliquispoteft deftruerealienum nedeftruaturfuum.x ratioeft.quia hocvideturfaceremagis causadefenfiois quaoffensionis.cafum habes noncontenendi.in.l.figs fumo.ff.eo.Itemnotaeriam& imperitiamedici,velnes gligentiainfumi, nonimputaturpercuffosi.tex. eft ad in.l.fiexplagis.inprin.ff.eo. Ernotafingulariter quan doaliquiluduntadinuicem.7vnusprojciataliuma  1 terrametfrangitfibicrus'noteneturproijciens nisistu diosefeciffet. &extranaturamludi.tex.do tibinotab.qui ficintelligitur.in.l.ficeplagis.§.ficumpila. ff.eo.Etno taistaspulchrostex.etmemouecommendes,quiaquan dospoffènttibi honorem facere. Aubrica de his quideiecerunt veleffuderit. Idestdehisexquozdomo aligd estdeiectiveleffufuz *quantiiexearedamnidati,factuueerit,ineuquiha bitatindupluindiandar.li.inpn.ff.eo.exhocsequitur 1 pluij. fialijsprofecitlauaturaſuppanos tuos.deberduplum tibiemendare.t tsi ex eo ictu homoliberperiyt.estpenain Winquaginta dejcikinilluzquivaditde noctenonpunitdeiciens.tex. est sing.in.l.hocedictu.§.labeo.ff.eo. Etnotapulchrum aureoz.l.j.§.j.ff.eo rex.l.fi.ff.eo. prolesionealicui debet fatisfierip medi istmedicinis. FrezdeberKaberiratiooperari quibºca . Dotatinotabiliter riturus eftfiinurilis fact est Er si aliqd estsuspensuzqd cadens possitnorereest statura pena.x.aureoz.quia nõ spectam vtnoceat.& finocerepoffit.§.cui.ifti.deobliga. queex fi delic.nas.l.fi vero.§.pictor.ff.co. Inrubricadepublicisiudicijs. Damnatus cypublicoinditio fitinfamis, sec fipua to.nififittalecrimecuiusciuilis actioinfamet.tex.eftq femperaffegaturin.l.infame.ff.depub.iudi. Taubricadeaccufationibus. Veglavitermuliernõpoteftaccufare, fallitin busda cafibus ànoiantur.l.j.etibip.glo.no.ff.de accusa.Etfili Bellus noneft bipreptusabfoluitaccusatus ab instan/ Equity tiaindich/etiasipars noopponat.tex.estno.in.l. libellos vii.§.etfi libelfi.ff.eo.qaiudex pnunciabitnoneffeproce denduz prerineptitudinélibelli.Etno.vnuzmira. ille prohibet accufareliberi.prohibeturetiaaccufarefun. tex.cftmirabilis fm Var.in.l.feruos.ff.eo.Etnoraetiaz reglaz alibetpõt accufarenisiaiureprohibeatur. p Soneprohibite numerantin.l.quiaccufare.ff.eo.Etnora vnasolénezlegtemfin Bar.in.l.fenatus.ff.deaccu.que moobidemcrimendebet condemnaripluribuslegibuв vrin illoquioccidit filium teneturlegecorneliadeficca rijs.7.l.pompeiadeparricidio. Hubricadecuſtodiareoum. Iftetitu.fuirfact?q accusaticuftodiunt + exhibent.Et no.pulchra.l.j.ff.eo.q vultq accusar cuftodiakarbitrio indics.caußinspectsaponuntinillalege. Etno.pulchra Gin.l.figsreu.ff.eo.qponirpfectequale deberpuniriide osi quinonexhibet reumquem.pmifit.Etno.fingu.cafum inquoaliquis puniťad mortéendelictocomissofinedo lo.vri.f. milites.ff.eo vefireusfugitculpacustodiecar ceris.adidez tex.in.l. adcomentarienfes.C.eo.p quêtex, dicatBalabiesfeidezincuftodecafter.Vloraeriafinglari rerqdilleq aufugiteffracto carcere deberpuniriacsive/ recomififferilludcrimenppterqd in carceremiffus erat, rey.eftmultanota.in.l.incos.ff.eo.Notaeriafingu.tex. in.l.no eftfacile.ff.co.in fi.interdit. fivnusdecusto dibus fugitciipfonacuftoditao parciealtericustodive) manenti.Mõeftaliquisincarcere ligandus antescon uincaturvelconfiteatur.tex.eft no.in.l.nullius.C.deex Biben.re.etpoftea eftpmiſſuzillum ponerein cõpedibus Ermuliernodebetderineri in carcerep20debito ciuili,au cté.hodie.C.decusto.reo . Inrubricaadlegemiuliammaſeſtatis. JQuifintilliquiincidantincrimenGuiuslegis, pul chiedeclaratin.l...ff.eo.Et no.fingu.glo.in.l.).inprin. violansfalu conductapncipis inciditinillazlegem, Ernotaetii nota.tex.indic.l.j. illiquimittitnuncius velleashoftib inciditinhancleges.Ernotaeriasing Pilligpreparantexercitifineiuffu fupious inciduntin Fancleges.rev.estnota.in.l.lev.og.rabulavu . f.eo.Ite notaetiaq illequidatauxilinhoftib? incidirinGanele Jem.Etillequimutuatpecuniadaprestareauxiliui.rey, eft no.in.l.cuiusq.ff.eo. Etconspirascotra cosquiſtat adlatuspncipisinciduntin hanclegem.tex.eftno.in.l. quifquis.C.co.Etquomoferatſnia stramortuiincri mielefemaieftats Gaberin.§.pptrarii,istideHere.Haß Inrubu.adllegeiuliadeadulterys. (inteft, Dicituradulterii.quasiad alterius thozi acceffus.glo. estin.l.interliberos.ff.deadulte.Ernota pillequasiad ulterpunitqui fuadomiprebetveadulterinzcomittat tey.eft no.in.l.quidomu.ff.eo.quitex , etiaplatostatu rumfaciensmentioné dedomo.no foliintelligiturdep paia.feria deconducta.Er nota singulariterqdeffequi טוא prestat domuad loquendumdeadulterio tenet+ipsede adulterio.rev.eftnota.in.l. siamicis.ff.co.Etnotappul, chairex.in.l.miles.§.mulier.ff.eo.gfamaexcusarado lo.Notaetiaemаdатогеврасrioniillicitavutenenteas dempenaqtenentipsi facientes.tex.estno.in.l.iscuius ope.inpn.ff.eo.Doraqdparhaberius occidendiadulte/ vuminuentuzcũfilia, di tivtriqsoccidat.l.patri.ff.eo. Etnotapulchzuztex.in.l.necinea.§.iusoccidendi.ff.co. gilleqpotoccideremulto magisptumelige afficeresEr notasing.tex.in.l.qdait.§.qdair.ff.co.in maleficije 82incontinerifieriqdfit vno impetu.licerdurerp Gozas Marixa.Confeffio facta extraiudicii estsufficiens indicins adcostura.glo.eftnota.in.l. capiteinto.ff.eo.Erno.qd fimaritusinterficitvxoreinuentain adulteriodebetmis riozipenapuniri.tex.eftfingu.l.fiadulteriucuzincestu. .impatores.ff.co.Etnotaa vyoznullomõpõtaccusa remavitiretinenteamafia.necipazamafiazsad crimina lempunitione.glo.eftno.in.l.jj.L.de adul.Retinesvro xor xor potast maritudag: remquain adulterioinuenitpunitvtleno.fecussitan/ tumfufpicatur.tex.eft in.l.y.C.co.Etstupratapvinino patikpena,necefficitinfamis.tex.eftno.in.l. fediffimaz allegatfic.tollevoluntatedemedio tois ace? Totle votutate C.eo.qtex. estindifferens.Erajuis mulieralignadultereren sipari arfiliuzpfumitlegittim.tex.estsing. aureus.in.l.mi les.§.defuncto.ff.eo. Eridez estinnato excõcubinavetë, raindomoopresumakfiliuscõrubinary.glo.estsingu. in.c.michael. defilijspressi.98 ti intelligesiinfimulco Gabirabar.tpGocallego tex.in.l. sivicinis.inver.domi Gabuifti.C.denupti.Eradufteriipostquinquennii ac cusarinonpoteft.l.adulter.L.co. Inrubricaadlegem Corneliamdefalis. Viota o sitestisaccipit pecuniavtdicat reftimoniuz veri.tenerpenafalsi.tex.eftno.in.l.j.inpn.ff.defal.Ersi aliquis facit testes nõveniatad deponenditeftimor núi,inciditinGancpena. etiateftisfiaccipiatpecunias venondicattestimonii,tex.in.l.j.§. figs.ff.eo.Mota m jape etiaz98 sinotariusvelprocuratorinstrumentavintusp tisonditalteri.tenerurcriminefalsitey.Habesvaldeno inillo ta.in.l.j.§.isqui.ff.eo.p quêrey.dicas idem ruitleaserronditaduerfario mitreris.fianttipfelegit.pu niturextra ordinezcrimine stelfionat .Bar.in.l.quite stamentu.ff.eo.Etnotaqd estfalsuzerösifalsuz.deqin 2.1.§.fi.ff.eo. Erafifalſuz dean geno facitinftrumétus falfus&vtitureo.Trez qn alijsseafcribitinteftamento, k.j.§.testamera.ff.eo.tincaful mi cafu.l.)..tutores.ff.eote 7 nozpena.l.falsi.§.ordine.ff.eo.Etnota single sinotari usfuitrostatus dequodainstrumēto ticij. deminotari usfucceffitillitixio.potfinemerufalfi notarius confice retaleinstrumentu. illovri.tex.allego fingu.in.l.dees. §.illud.ff. defals. fufficitem qdab initio fuit rogat ab alio.Notaetia filiuspõtconficereinstrumentupma ree.vthabetin.Csipatri.. cu matri.ff.co.ratioeft.ja noestinpratematris.Etvirtabelliopõõficereinstru mentiprovroze.tex.eft in.l.vyozi.ff.defal. Notaetiaso illequi allegatfalfas lestespunit pena falsi.tex. eftof f allegaturin.l.fi.ff.eo. Erilladiciteffefalfa leyquenun, is fuitfacta, velsifuitfacra eft correcta.etidezetiaeftdi cenduinallegantedictualicui doctoris.cinöfit.defal fopotagi ragicunliter&crimialiter.l.dam.C.defals.Etno. ofalfumno puniëvefalsuzvbiceffardolus.rex,eftqui sempaffectaturin.lmecexemplum.C.defalfis. Inrubricaderaptuvirginum. Jadderex.fingu.i.l.j.umin.C.derap.vir.codepzesisus infragranticriminepõtoccidiimpune a coniunctiopso nis.rutoribus.etcuratoribusmulieris,попойзбут InRubricaadlegempompeiadeparricidijs. Dotatex.norabilem in.l.fifciente.ff. deparrici.co iffe quimuruatpecuniavideturdareauxilium,&idoincidit inlegem.etnotaibiglo.fingula. mediatores cõrractus vfurarýtenenturitareftituerevfuras.acft ipfiaccepif sent. exquo fequitur& nunci perquosfiunttractatus maleficiorum.debeurpuniri,etpro iftaglo, videturesse P siem fum F10 in rit in pit ind lv(. م teg.quemponderatBar.ibiin.l.j.§.incidit. ff.adturpi, Inrubricaadlegemiuliampeculatus. Titalexdifponitcontraillos quiinvſusſийсõисктūt pecuniampublicam.velrem facram.cteftpenaдерогга Notataméqdpeculatus crime nationis committiturabeocuius periculo resnonfuit.l. facriles . Th.S.labes.ff.eo.Officiales autez tenentur.l.iuliadeve siduis.llege.§.legeiuli.ff.ad.l.iuli.pecu.Ertex.i.l.j.C. coponitexempluzdeiudicibusquitemporeadministra tionisрublісавресиnias subtraxerunt. Inrubricaadlegemiuliamde plagiarijs. Punit venditozemtemptoremquiscientervenditvel teftama emithominesliberum.lj.ff.co.Viotao cardinalesy fibi inuicemdonantvnum pulchrumcantorez,noninadut inhanclegem.quianon donantvteos sualibertatepris ient.fed qr fintliberiapud ipsum.ficutstabant apud ip/ fumdonantem. vtprobaturnotabiliterin.l.legeiulia ff.co.vbidiciturop illequinonfacitdolo nonteneturilla lege. Notactiamo quisubtrahithominemliberumzce lar.diciturplagiarius.tex.eftin.l.nonstatim.§.legefa. ff.eo.etfemelquidam fueruntcondenariiftalege, quia vnum iuuenemfubtraverant.Etnotatex.in.l.cõpan/ rez.C.co.qqlibetfocius eftequepncipalis.zido punik. Inrubricaadlegemiuliamdeambitu. Notaglo.in.l.1.ff.co.plicer dare pecuniaspalampгo Gonore Habendo.sedclametinfecreto nonlicet. qdtame intelligede honore sineadministratione.sed pro honoze cumadminiftrationenullomodolicetdare.italoquitur titulus.vtiudices sinequoquo suffra.etidez est dicendu quantumadprecesor sitlicitum palam,dequoperglo. indicta.l.j.Etillequiinstituitnouum vectigaletiamsi nonexegirteneturhaclege.dicta.l.j.§.is qui. Tetno, ta singulariter& ingrediens domum iudicis studio/ feorcapter cumeofamiliaritatez vt eifaueat.inciditin my Ganclegem.tex estsingu.iunct.glo.in.l.j.in fi.ff.co. Et penaQui legisestcentu aureoz.cuz infamia.l.j.ff.code, Ernoraosiestdatavacatiotrii annozu nozuofficiali.vr officiali veofu itofficialis nonpoffiteffeantrienntustalige fuitoffi cialis peurauitciamicisoinftatrienniuseffetofficial, sideistapcuratiõepotcostare.nedidebetcaffari,& debet deportarizbanwi,vtnotableprobaturin.l.j. C.eo. Inrubricaadlegemiuliazrepetundarī. addepistaactiodatura delictoomissoripmofficia lezpncipale.7prodelicto comissop ciussocios.l.incomi tes.ff.eo.Etp acceperuntfocy etfamiliares.nofolu ipfirecipientes poffunt cõueniri, vtindic.l. in comires.f etaipfeofficialispncipalis.l.j.C.eo.ti exhibendoillum accipientezipsedebetliberari. l.ficumnexhibuiffent.ff.de publica.Etherestenetdeh9dpuenit nonpuenitintra annutm.vttenetglo.in.l.y..ff.eo. incipitcurreretёрив quoicipit heres effe.pallegata.l.y. Erin dic.l.ij.no. adie fingu.glo.o licetlisdebeatterminariinfra.xy.dies...), C.vroestamciuiles.qd'illud intelligiturqui officialisrõ ueniturinpatriain quaofficiuz exercuit.fecusfiidomo priapueniatur. Fideo licet officialis forensis inciuitate #tanspoffitQueniri nisitpesyndicatus.tnindomosua poteritcöueniqррегно qucunq;pгo delictiszepreſſibus fmnaturaactionis,vtindit ly.qdeftfingula.¬a. pillud qdeftdatu, preconfuli velpretozi continetvicinz quasireale.qdimpeditvfucapione.l.qd contra.ff.eo Inrubu.adlegemiuliadevipublicaapuata Notaqnolicerhaberearmauiſirõneitineris,vtvena tionis. Hocdeiureantiquo.l.j.ff.ad.le.iuli.devi.publiz Godieautindistinctenõlicet haberearma.vtinauten.de armis.&illazconstitutionévsuscomunisno appгobat, deiurecodicisindistincte nõlicet armaportarenisidepn cipis licería. l.).C.vearmoz vsu.li.xj.zin aute.dearmis falfiringladioparuo ad incidendupane.tex. eftfingu. cumglo.inauten.dearmis.§.fi. Erno.singleotribus modisfitiniuriamihi exiftentiidomo velincastromes l if M Cent Care пів Bli arn ud рев Gary pre not perr elvij. Primomodo expellendo mepvim.Scdomēdādo Preliuzlicermenopoffitvincere . Tercio mofaciēdoredi midiredo deргeдabozte oestalia faciêtes miki nisidederismihi tantăpecunia distalege.rep.i valdenota.in.l.iy..eadelege.ff.ad . jadhibet hoies vriftafiat,tenentur leiul. devipubli.Sialige berataliunõestcrímépublici.ni siintribus cafib . Primus qnappellaffset éqñaliqseffetlegat Sedus ris.tex.Gabesnota.in.Clegeiulia.ff.adle.iulia.de TerciusquhoceffetfermGoibus Ficiali bli.in.l.quidolo.§ turiudicibus coaduna vipur . penul.Notaetiäqilliquiminan nota.in.l.quidolo.inpn.ff.co.tiffi neindicent ficut dit, tenetGaclege.tex.eft ditnoievectigalii.incidutin in.l.fi.ff.co.Et armis.dicet quiexigutevimpl hanclegez.tex.eft nota. si alijsdeicitalui Hoibus cögregatis vispriuata.tex.eftin.l.fije iuli.devipua.Erno.duas ludevipua.cõtra fine alique.ff.adle . legespulchгаsinti.ff.adlear creditores apropa auctoritate 06.1 resdebitoris fineauctoritate creditifui, incidutin intrant iudicis,nādītpriuariiure Bende Etnotaoparcrimen lcrimen.C.ad illazlege.in.l.penul.fi.eo.ti . eft rapetrapinareceptare.tex.in leiuli. devi.publi.machine Inrubri.adlegemjuliamdeannona. in Notaſpéalescafuz inquofuuspõtaccusaredimidi caturfraudaffeannonapublica.l.j. ff.co. +penapunit. in.l.annona.ff.deextraordia.crimi.Etno.profulesciui ratūpoffuntftatuereiuftum preciifrumento.fer sivel lentstatuereiniuftuzprecius.l.fi.vbipBar.ff.eo. Inrubri.adlegemjuliamvifcellam. Sifuusvellibertus adpublicoshonozestacitaveris tatepmotuséinciditinlegeiuliavifcellaz nisilibrus im petrafferiusannulozaureoz.l.j.C.adle.iuli.vifcel . Ho diesnonpreditinliberro.p rex.in aucte.vtlib.decere.S. 1.71o.glo.indic.l.j.hui legseratpia extraordiariapā Inrubri.adturpilianu. (litaredelicti. Hicponitur&tribus modisdetegituraccufatozuzte mij meviras/autemcaluniantur/autpuaricant/autterst uerfant. Caluniariestfalfa crimina ſcieter intendere.f. j.in prin.ff.ad turpis penacaliniatoruseft filirudo sup plicyinhis quehabërpenaordiarias/inhisvero qGaber penaextraordinariazest penap motuiudicisglo.eftin dic.lj.zregliquinoplatpfumecaluniarith talispre fumptionoeftpresumptioiuris deiure, sicpot,pbari contrarii.venotabiliter.pbat in.l.j.. caluniatonb.ff. eo.Preuaricator estilled coffuditcu reo.l.j.§.puaricato re.ff.eo.tpunitextraordine.l.j.ff.depuarica.Illeaurez rergiuersatquidefiftir af accufationefineobolitisetin cidiriturpiliani.l.1.§.fiquisaut.ff. adturpil&depena Gabet.l.ij.infi.ff.depuarica.in.l.quicrime.C. quiaccu sa.nopos.Erdeabolitioeopfittriplex.eftpulcherrex.cuz duobusfegntib.i.l. abolirio.ff.adturpil.Dota oactio neiniuriavupõtquenirigperameciuiliteregitcalunio/ se.glo. Habesnotabilesi.l.figsrepetere.§.i.ff.adturpil. proquotex.in.l.itez apud labeone.§.figonodebitozem. ff.deiniur. Rotasinguleof statutiidifponesdecarcera tisrelavandis,nonporrigiturad carceratos decrimine falfi.cafumBabesfingulare.in.l.lucius.ff.adturpilia. Etfacitrex.in.l.fallaciter.in fi.C.deabolitio.vbiicrimi nefalfinoGabetlocumabolitioetiam& partiivolunta tetinmateriaabolitionis illeeftpulcherrim tex. Aubricaderequirendisreis. italie Quiareus quadosestcontumay,ideo factuseftille ruulus/qualitercõtraillumprocedatur.qr bona descri Gunturinfifcum. pofteasibiGocnotificatur. sivene ritinfra annibonarecuperat. postannuvopdit bona. nontipropfessohaberdedelicto.&ipo veniente sedebe bitdelictuexaminari,vt haberin illoti.derequire, reis, *iftasuntveradeiurecõi. s exformastatutoz cintatu /contumaxhabeturpro confesso/zposteadecrimie nonauditur.Bar.in.l.1.ff.eo. Rubrica dequeſtionibus. Ci nir dir me D  peru bata Mor werer diciu fi.C Bab p rellic Магик Nelice in quar deni ff.co kgati Quiareusquadochestpresens.ideoinhoctituloponi turõliterprocedit contrareiad criminis examinationé. erquid contineatappellarõnequestionis.eftrex.nora.in litez apud labcone.§.qftioni.ff.deiniuri.vbidetormen tatcozpozisdolozead eruendu veritate.eribiglo.nota. dicitidem.quandoaliquis poniturincarceremvenoco medatdonecdicarid dequoqueritur.Ernonestincipien dumatorturanisiprecedantindicia.reg.eftin.l.j.inpn. ff.eo.tibinotabiliter diciturog debet incipiasuspectiffis mo.tsiomnessuntequalitersuspects, debemus incipere adebiliori.l.vnius.in prin.ff.eo.Etnota singulariter quandoreushabet aliquaindiciapro se, debenteffemas gisgrauiacontra feiraqepreponderent antespoffitper calisat ueniriad rozturam.tex.eftelegans.l.j..ad questionem. ff.eo.quod eft notabilefmBar,ibu.Viecstaturcofeſſio nifacteintormentisnisiinea posteaperfeuerer..l.j.§. di uusfeuerus. isinotatur.ff.eo.Sed quid siindextorsit aliqueitao mortuuse/anrencatur,etiniftamateriaest cr.notabiliffimus.in.l.questionis.ff.co.etconclusio eft siiudex exceffitmoduz confuettum.ermoduzquidebe batadhiberi fmqualitatepersonetenetur.Etnoraq115 perueniturad torturamnisiinfubfidiuquādoaliterve ritashaberinonpoteft.tex.eft nota.in.l.edictum.ff.co. Notaq exconfeffionefactaintomentis nonprecedenti busindicijs, nondamnaturaliquis etiamsiinca perser weret.glo.allego singula.in.l.penul.ff.eo.Etnota pin/ dicium debet probariperduostestce.glo.eftfingu.in.l. ww fi.C.fami.Gircifcu.fed vnus reftisfacitindicum.glofam Gabessingu.in.l.in.C. ad leiuli.maiesta.quetamenin telligitur quando eftint Fintegreopinionis. Aubricadepenis. Postmaleficii inuenti.ponieifteritulusqualiterpre daturcõtrareŭadpeneimpositiões.Erpenaestdelictivl delicrozsatisfacrio. alegevlmiſtes legs imponik.glo . eft in rubrica. ff.depenis.Erno.pulchra1.1.ff.eo.pal legatur&inimponendis penistépus delicti,notempus fententieinspicitur.quelesintelligiturquadomuratue cöditis &tpedelictinulla fuberatspes muratõis,tonon potfoluerein ereluitin corpus.l.j..gialiter.ff.depenis Erlicerdicatqeõlibetcorpalispenaeft grauiorquatiq pecuniaria.l.inferuor.ff.depe. hocnoproceditinperso nisvilib .venotabiliterpharurin.l.Heeope.ff.dope.lib. Nonfirexecutioad mortedemulierepregnate,necdeea tortura Gaberidebet, rex.eftnota.in.l.pregnantis. ff. de pe,Sialiquis estdänat admorte7fugit,peccat.veno ta.probat.in.l.relegari.ff.depe. fic ibi esttex.popi.thes logoz.Notapulchra cautelaad differendamortealicu ius. cõpareataliqs dicens q exercuit negociafua, to vulthabereredditionerōnis.tex.est nota.in.l.j.C.dево, dana.Etnotaetia oillequirūpirconfinia,debz staredu supest.tex.enora.i.l.aur plicatorpe.7duplicatillud qd põtingrere defen damni.§.qfquis.ff.depe.Notapulchai fiore refus officio Nonesp reoneminedefendere. Et no.fingu.tex.in.l.fine pfinito.ff.eo.psialijsdanatur adtépussimple,intelli FiturdedecênioEr no.pqnalige est copulfusdeciuita Tempter proditione, verundsfuntinsigniafuaineius Bo nozemdebetdestrui.cafuz habessingu. incl.co.ff.eod. põrabfoluie Nota&fipoftfniaz diffinitiua apparetdeinnocêtiarei, foluiexgraspeciali.tex.eftnota.in.l.diuifratres ff.eo.tibidixitBar.nunājtradasobliuioni Gac.l.No, taq fialiquisfacittumultuzinpploplafciuta,punires ordinequiponitin.l.capitalui..folet.ff.eo. Sed vbiali quisfacirtumultuexpropofiro acclamadofortireropmo tianturilliquiregut,tuncGaberlocutitulus.C.desedi clo. qe debz mori.Etno,singleopſicur holesnobiles exco suetudinens fufpēdunt,necpaciuntiftasviles penas. idez estdealijspplarib diuitibus+Goneftioribus.tex.eft fingu.in.l.capiralius.§.feruicefi.ff.eo.vbipBar.Mota fingu.tex.in.l.ad beftias.ff. depe.pillequiestin aliquo artificioexcellensnodebet puniripena mortis ſieffervti lisreipublice.nifipmo cosulaturprinceps, 72iffuztex d p Tev Pehi 16 cell inde eisp fm 1.§ .  re my repe peri inl duc elix. quidasprinceps initalialiberauit vnimagni artifice, Notaograui punitdelicruqdfitcupecuniaquaz sine pecunia.rex.eftnota.in.l.cicero.ff.depenis.Notaduas legesaspallegant.in.l.fipreses.in.l.interptatione.ff.de pe.qdebem intelligere legesapponētes penasindubio inbenignioreprez.Notaqdeiureciuilinõdeberaliquis damnariadpретийcarcere.l.incredibile.L.depeis/zsen tentianovaleretqriudexnonpõtimponerepenasinfoli tasdeiure.vinspoffermadarepaliosdeturriprecipite turvelq balistet.92certepene suntalure inducteaqui вивіндехпорогдuertere.l. mozis..i.ff.eo.Bal.in.di.k incredibile.Notaoo fuia lata finerpisprefinitiõeestppe/ tuatex.eftquispallegat.in.l.fuus.C.depe.zido sicinis tasdanakadmurozdestructiõesdebetppetuomaneresi nemuris.Notaoq spterdelictinemo est signādusinfro 0 re. nodeberfacies hois ad silitudinediformata fedari. tex.Habes nota.in.l.figs.L. depenis.Etnotaqvoiprin reps refcribit aliqd ptrasolitimodu,no eststatimobte peranduzrefcripto.seddebet iudexdifferre.tex.Habesval desingu.in.l.fivindicari.C.depenis. Aubricadeapellationibus. Suitintroducta appellatio qzvsus ei estfrequés&nes ceffarius.&causaneceffitatis apparet.92p indiceappella tionis corrigitimperitia, velinigtas iudicantis.liceton cotrarum pringat.l. j.inpn.ff. deappel.Notao licetca fircomissapſulendadepsensupartius, tnafentétialata Emdictupsiliuipõtappellari.tex. est nota. ibiBar.in.l. 1.§.qsitu.ff.deappel.Nota e qliberpõtappellarep eoqui duciturad fuppliciu.rey.eftnota.in.l.no tm.ff. deappel. etibidtBar.essenotandu pillis ducuntadsuppliciuzz indexfacit sibiclaudios qnopoffintloquivtquilibetp eispossitappellare.Ernotaqpter metus iudicissufficit appellatiointerponat cozăviciniszhonestispersonis Tey.eftinl.cuz quida.ff.eo.dehocest factarubrica.C. Dehisapmetuiudicisnopuocavit.Dorapulchruztex. in.l.cöstitutões.ff. deappel,vbiponunttrescafusinqui 9 bto busnonlicetappellare, &videintitulo.C. quopappelfa. norecipiant.aſniaiquaeftexpſſus erroriuris.noeftne ceffariaappellatio, quefttippoiurenulla.l. Pa.l.ficopsſuz.ff.de appel.l.ij.C.qñpuo.noeeftnecef.Norap repusappellatio nis interponede eftvtilequo ad fuiinitii, prinun qадр ceffum.l.j..dies.ff.qnappelfit, Ernotao ab interlocu tozia ğinferrgrauame.qö nopõrp appellatiöezadiffini tinarepari.poteft appellari.tex.eftquifemper allegatur in.l.ij.ff. deappel.recipiendis. Aubrica ilnouariappellationependente. Intelligehancrubricaqoiaquependèreprincipalim dicio poteratperi pendete appellativepitetiapeti dz nilnouarizë,veru eftin hisapendereprincipaliiudicio fieri non poterant.l.poftj.§.imparoz.ff. vtlegato.no, Fauca.Erintelligepindiceza quoeftappellatuz. qreaus Rubricaadimunicipales. (officiuscoquiefcit, Motaoquattuorfuntgeneracognitioni fezderepe, cuniarisonousus.l.cognitioni cuniaria.autdeeftimatioe.autdecrimiecapitali.aurde fidevarie extra mdina.cog.Erqrdetrib dicri eft.feqturvideredequar to.veri qa predictaindicuntciuibus & incolis. idoponi rurritul.ff.admunicipales & d'incolis. Erqualitalige fiatmuniceps alicui ciuitatisvel municipi.pulchrede claratiurifcofult.in.l.j.ff.eo.Eteftnotaduzpillidicun гидрлетипісарев.quifunt receptinoSiscuzinciuitate vefaciantnobifcuzmunera.fimuerispricipes.licslar ste aliter accipiatveibi.Ernota o filiusfequikoriginepa rrisquantu adciuitate,noautdomiciliumpris.tex.eftq fempallegatin.l.affumptio.§.fili.ff.co. Etno.pulchai tex.in.l.municipes.ff.eo.qrest vrilis ad multa.vefciam quifintcitandi,velquibus eft facienda protestatio.qua dociuitasécitāda.Erno.finglioq sidicirstatutu&nul luspofsireffepronfulnisiGabeatbonaexrimata mulleli bzis ralicafuno debethaberirespectus ad bonadoralia, licermaritusfitdisboпогū doralum.tex.Habesmultum norain,Clucius.§.idem refpondit.ff.ad munici.Dota 0111 CI de 01 Te p 116 ad Aici De N inc inte tha per gl 1. confinatiinaliquoloco.ibifortiuntium domiciliiquo ad oneranonquo ad honores.tex.eftnota.iunct.glo.in cimisillius lociinquo habet stipendui.tex.estnota.val mdein.l.municipes.§.miles.ff.eo.quitex.licet loquatin milire.extendiketia ad doctozez. qrestmiles legalismili tie.7proHocallego etiazglo,ordinariain.l.milesinpre mperf.dereindi.que Naplin Notatex.mirabilesfmBarabiad probandūquomoin/ colatuscontrahatur.in.l.eius qui.§.fiquisnegocia.ff. eo.Itenorapulchzitex.iunce.glo.in.l.inter conuenteres ff.co.cpprorogatiodeberfieriinhis quesunteiusdezspe equiparatmilirearmatemilitiect lectalie l.fily.S.relegatus.ff.eo gabun qpostaseft impositacollecta.nonpot aliquis veuticiare incolatuinififoluat Drozsequiturdomicilinviri.tex. eft Patioga quisp allegatin.l.fi.§.iterefcripferunt.ff.eo.etidezinvi dua.l.fily.§.vidua.co.il/Motaq licerminor.gov.anis etta pert fitfactusproconsul.nontamenhaber voceminconfilio penda mapali Tex.cftmulruznotabilfimBar.ibiin.l.fpurij.§.mino/ res.ff.dedecurio.Etnotafingu.tex.in.dic.l.fpury..fi.ad Hocquishabeatprimavoresincofilio. Ernotapsialige interfuitelectionietnoncõtradixit. no poteftpoftea con tradicere.alias semppoffs opponere.tex.est nota.in.l.im peratores. §.idemrefcripferit.ff.dedecurio.Nota singu. licetpaterfecerit expenfasp vno filio doctorado. mor/ tuopatrepro aliofilio non debentfieri expensede comus pellatug сиз обди cici . Nota . Etnota single doctor dicitur texnotabileziune. glo.fingu.in.l.incola.ff.eo capital m.tex.eft fingula.iunc.glo.in.l.etquioriginem.§.fi.ff. demune.ethono.Eridemdicas dealijsexpenfis factisp patrempro filio.vequandoduxit vrozem,velquiafuit creatusmiles aprincipe. Notapulchruz tex.i.hrefcripto. pp.p .debitores.ff.demuneri. ethono.q ille qui fuit officia/ lisantes reddat rationem illius offici.nonpotest eligi ad aliquod officium.et ibi fingulariter probaturqsuf tave orefhang ficitinhoccafu. preftetidoncos fideiuffoгes. Dotaetiamfingulariterof reusaccusatus interim pendente accusatione non porest Gabere aliquos Gonores, attenig . tex.eftfingu.fmDinuin.l.reus.ff.demie. Gono.Quer rofieftelectusaligsinrectoze.no vultsuscipeofficiu.gre medioppellitur. videoindicis officio.tex.Habевпотаві, in.l. figemagiftrat . ff.de mune. Gono.Etpotcaptis pignozib cogi. Notaopindexcogitiudicave.tex. eft sempallegat.l. muneri.§. iudicandi.ff.demuneri. Go no.p querey.etiadici solet op tabellio cogit oficereinstru menta.Norasingle o si daturpriuilegiutibipofterifqz tuis.no extenditadnatos ex feminis casuzhabesin.l. 1..fi.ff.deiur.imu.Nota o illiquisuntin collegio arts necexercentarte. nodebentgauderepriuilegio arris.tex, estno.in.l.femp.§.quibusda.ff.deiur.imu. Efteriatex. in.l.gsubpretextu.C.defacrofan.eccle.qdeftnota.cotra scholaresmatriculatos + nõstudentes. Notaoappella tionebaliftenocontinetarcus nececontra.venotabilep baturin.l.fi.ff.deiur.īmu.qribiponunt tansdiuersa, Notaonomihifoluestsuspectusinimicusтеив.вегі amamicus domesticusinimicimel,tex.eft nota.i.l.fcie dum.§. fiaccufatio.ff. delegatio. Dorafin.tex.in.l.y.s 9dsidefrumeraria.ff.deadminis.veri ad ciui.ptine.pre uifozesrationipncipis,pitproniciareofficialez preteri tumeffedebitoreprincipis.ipso absente noncotumace erestcafusfpecialis. Notaoqpenaftatutinõligatigno rantes nifitalis ignorantiafueritcraffaetfupina.tex.e nota.iunce.glo.in.l.fi. ff.dedecre. abordi facien. Nota pulchairex.corrareligiososquicapellazaliquozdefun стогūattribuūtnominialteri ,q 2Hocfacerenopoffunt. Frezcotraeosqabzadūt insignia alterius&ponutsua. in.l.ij.infi.ff.deoperi.publi. Etnotasingle põrphiße rialigenefaciatdomuiuxta murosciuitats. exquapof fetdariintroitus&exitus hoftibus,tex.énora.in.l.op ff.deopi.pub. est etiapulchertex.in.l.edificia.C.eo.No. qiest officius fumptu.fili habetvacationé, ppterpa wealiasfecus. tex.habessing.i.l.filio.ff.delegatoreNo. tex.singu,in.l.j.ff. denundinis.psi.alicuiestconceffum punilegiuzdoctoгandi,etillopriuilegio nonsitvsuspde def ۵,۰ 6. muita fitlög Jencar gibu adtre pattin net Meq cotr eifal fif rulie que 10 % 16 . Bicon dev Tr 10. reniuz.qpditurtalepuilegius.qd tiintelligeonpotuit notafingu.q queest suspitio de jean vei'tnoncurauit.Et ali Ditio seu alienatiobo/ quonefugiat potestinterdicivenditi nozīmobilu.ficutpitmobiliasegstrari.tex.eftfin.in.l. depolliciratõib ff.dpolli.fmBal.in.l.pdiuersas.C.ma) isel' aligodeditpecunimneğuaretinmu nerib publicis.dixio debebatpderepecunia.et o nihil Harinomin Garantis.§.cu е. Вона ape ermedicis/ obstetricibus poſſirpeti costituifalarii offi tioiudicis.ti incantatoг подетедіcus, necpotpetere si? biconftituifalari.tex. Gabes fing.in.l.j.§.medicos.ff. offai ing Etal ' debebat Mcarnet quida.ff.de grauari.tex.affectaui devarijs+ extraordi.cor.FreznotaepsenetaHaberoffi ciuzudicis,p salario fuo.l.j.ff.depseners. Etpseneta eft dain могам pollicita ip.q.vidi illequiingritvoluntates aliquoz.veladmunera.velad cõtract ,veladamicitiasfaciendas, velfilia.et costituit singu.in.l.in .Jtenotaolicet doctonbus prina eisalarii extraordinariu.Etnotaistoselegantes cafus colli gio marsiscies motulis funtcollecti rumtitulorum. am affectare.audientes Lota ap . mõbreuiter mirabunt Aubrica.ff.dedecurionibus. JQuifintdecuriones..eftrex.in.l.pupillus.§.decurio/ nes.ff.dev.fig.Sed hodie decuriones dicuntilligregūt ciuitateglo.eftinrubri.C.eo.li.y.Etglo.inrubi.C.que Candun . 792exdiuersis aligdicădecognitive Fupima cuales p sentat.Addeglo.i.l.fiexdolo.§.j.ff.dedolo. Bar.in hac rub.in.l.ciuitas.ff.ficertipeta.in.l.no ambigit.ff.deles gibus.in.l.ftipulationi alie.ff.de 60 obli.in.l. oibus.ff divit&per confiliusregirurciuitas. onestum fitlocga cõsue Scien Aubricademuneribusethonoribus. Tractatibidemuneribus& honoab?imponidismu nopoli ComMnicipibus pomir ,dixit patrimonialia.quedammixta.dequibusin.lj.pertotī . Erin.l.munerum.§.mixta.ff.eo. adtrebel.vbi quap stsmueraciuilia.daz qcofilii ciuitatis Aubrica.ff.devacationemunerū. Errubrica deiureimmunitatis. suntpfonalia tota . ğdam coneglian nij ti ipso ciuitaté repres 116 Intitulodevacationemuncrum fractaturdecaufis excufationum feu vacationum. Inrubrica.ff.deiureimmunitatis.tra taturde psonis excusationemperunt. Gubrica.ff.dedecretis abordinefaciendis. JJbiaccipiturordopillisquireguntciuitatez Aubrica.ff.deregulis iuris. Sialiquis interrogabitre quid eftregla,refpondcas gdregulaeftplurimveruzcõpendiosanarratõefactatra ditio.vtpatetpexemplaintototitulo.ff.dereg.iur. Aubricade procuratoribus defenforibus. Rota procuratordiciteypreacrozis. defenforce p revenErnotapistetituluslo quikregle 'procuratore ad indicia.titulus mandati.d pruratoread negocia.Velpo restdici titulus istedepcuratori,lo quit depeuratonb quoadofficiuzexeğndi, s titulusmanda loquicquoad rationéreddendam actusexercirivelneglecti.Etnota vfus pcuratoriseft pqua neceffari perillos &nonpit velnoluntinteressesuisreb.vefaltepitpaliosagerevt cõueniri,tabfenspotcoftitui pcuratoz.dumodo fit cerr l.j.§.vsus.cu.l.fe.ff. co. Erpcuratorest. alienanegocia mandatodñiadminiftrard.1.ff.eo.Etnotavnazreglaz iniftamateria, or ad eaquedepot folusfacere adcapo reftfolus peuratorecoftituere.l.filiusfamilias.inpn.. eo.Etnotapulchzi tex.in.l.fidefunctus.ff.eo.op satisda/ tiopprocuratorepresentefacirvrmandatumorediins finiatur.fecussipro absenteetignorante.et dtBar.ibi, notamirabiliterGaclegez opcũhodiein omiinstrumen tocotineatur fatifdatio dii. sidis decedit posts.pcu/ ratozrecepitinstrumentānoreuocarelmadati.Erno, pantelitezcontestata,potpcuratorliberereuocariado mino.fedpoftlitezcõtestatanisi cacognita.tex.cftin.l. antelite.cuſegn.ff.eo.Etnota dationesedipcurato ris regularitereftreuocat prisz.l.fiqscipcuratorio.§. fr.ff.co.Crconiunctapesonapotest agereproconiunctasi   fr Com dé B ref dara 10p  ch proc rep Alli ner pre ff 10: reci m ali lij. nemanda fed &hee.ff.deprocu.vbiponiturexempla depfonisconiunctis.Etnotapulchritex.in.l.pomponi us.inpun.ff.eo.vbienumeratur cafus inquibus requi riturfpecialemandaru.Nota etiapulchai tex.in.l.om misq.ff.eo.gillequiopponitexceptionecaluniofam.vel frustratorias, nonvideturdefendere.qd eft notabileßm Balabi. Ernotavnalegem fingulariffima. in.l.fireus paratus.ff.co.licetdebiroz fueritimorafoluendi.fitn is.ma feoffertfolururuantelitem conteftată.noncogiturcam arg conteftari.neciudiciumsuscipere. si vero post. no debetco denari.sedabfoluiab obseruatõeiudich.7sinoeftpsona quepoffitrecipere.debet consignarietdeponiofficio iudi cis.et iftalex estmultifingularisp debitoribusabsenti um.qui nõreperiuntcuiofferant,vt adeantiudicestea mandatodeponat. etcoſignet.tamétutieftvtprecedat aliquodproclama.l.fieo tempe. C.deremif.pigno.Etno efponfio tamirabileconfiliŭ exiftalege,nealiquisinfamerur.cft emconfiliuzoantecodemnationéfoluat.Etnotapul chaitex.in.l. paulus respoder. ff.eo. aliud eftreuocare procuratorez. aliud sibiaffiftere, naz reuocareestexclude reprocuratores. 98nonlicetqiq.aliud est affiftere,nam affiftere éprocuratoreinstruereetadiuuare.Ernotasin gula.proprocuratoribusprelatori quimaximosfruct recipiunt.quilicetnonhabeantmädatumspeciale. vlge nevalecumlibera.tipoffunt alienavefructus. ergo etia predialocave.fm Bal.tex.allegosingula.in.l.procura/ tototourm.ff.deprocu.Nota fingula.glo.in.l.feminis ff.deprocura.cpprofiliopupillo maternonestlegittima refponfalis.nisieffetturris, Ernota fingulareztex.fm Balibiin.lacтoгівprocurator.ff.eo.q exaccidentiman datumextenditurvltra naturammandati.Etnotasin gulavemtex.in.l.incause.inprin.depzocurato.Obino/ rabiliterprobatur& non valerillud procuratoriusqua dopromitto ratumergratum haberequicquid legitris meprocutator fecerit. quia perhoc partem repzobo.et Danie Partemapprobo, quod tamen nonlicer,vribi, erprohoc eftglo.fingu.in.c. relatio.ppi.q.).Ernotavnimirabile inhocmadato.qdnoneft inalio contractu qenorequi rirurad hur mandatieffentiasnunciusvelepla.rep.eft nota.in.l.j..dari.ff.eo.Et hocnonsitim alijs contra співивти habesglo.nota.in.l.confenfu.ff.deactio.7of liga.etin.l.j.in fi.ff.decontrahen.emp. Etdedifferentia intericonomi.fyndiєйргосигaтоге, етастоzem.videpul changlo.in.l.j.§.quibus.ff.qdcuius vniuerfi.no. Aubricadearbitris. JQuiaptesquosconcordatet coponuntinarbitros an redi vadantadiudicii.ideo fuitfactaifta rubrica.Erno tatex.in.l.j.ff.eo.quisp allegat, o arbitriasuntredacta adinſtariudicioz..gioibus imitantiudicia, tainpnci pio.quainmedio.quainfine,nifialiud ſpecialitinueni atur.Notaetiamtex.quifempallegaturin.l.iij.§.tam etfi.ff.eo.q abinitionemo cogiturarbitriumfufcipere. sed posts suscepitcogitur adimplere.quod est notabi leßmBar.ibi.Etnotaq copromiffuzinquonofirfacta mentioGeredis, nontranfitinGerede.neceiusinstantia fed effectus laudiiazlatipowigiturad Gerede.tex.eftqui fempallegatin.l.dies proferre.§.1.ff.eo. Nota arbiter femelteligerenunciusquicire incaufa, ter babes in.l. fedinterpellatur.§.arbiter.ff.co. Non tipõrcitare restes/q2 quo ad eosnoneft arbiter.fed iudex citabiteos, Bal.indir..arbiter.Dota mirabileetſepefuiconfule dehoccafu.copromiffuseftinalique, arbiteriuffitaliqd darifisconoiepene,sinoreftiruatqd'iussirreftitui nihil fifco acgritursinonreftituatur, etiafihocfacererexfor macopromiffi.tex.eftmultinota.fm Balibiin.l.arbit intracertum.ff.eo.Jernota pulchrumtex.in.l. arbiter ita.ff.eo.parbiternonpor exercere suaptatezvtraqspar recocorditer tradicente.Etnotaltex. principaleminhac materia. in.l. nodiftinguem.§.deofficio.ff.eo.pptas arbitridependerexppromisso.Notasingleoinumicitia interarbitrum etpartes facitop parespotestprote fratarbitronearbitretur.reg.eftfingu.in.l.nondifting 1 lic ام ad 110 pa  guemus.§.al quidd.ff.dearbi. Eteftratio,jainimicus eftprompt ad nocendi, siarbiterHornoobseruat7p/ nuciatotrainimíciſuŭ. etianulloalioplatodeinigta/ telaudi.obftatexceprio.qrus presumir effeiniquū. ibi Bal.dehocdicmultigloriať.Doravnupulchrumtex. quesemelalleganicozămultis in.l.nondistinguem.§. facerdotio.ff.co.vbinotableprobatdeiureciuiliopriui legiapreffaclericis, videntcoceffarõneordinis. nophone liceraffeget femptex.in.c.sidiligeri. defo.cope.Dorasin gu.glo.in.l.diepferre.§.figelitigatoz.ff.dearbi. va letproceffus finecitativeqi eftrenuciatu citationi.Do. glo.fingu.in.&quiaarbiter.ff.eo. arbiterpot indicare defructibus &expenfis ficutindex, Aubricadeiudicijs. Cepla Деасть arder ecialit Notaqiudiciueftacrustriuipfonaz.iudicis.actoris. rei.venotatdocto.indic.ruba.Nota&lexpmanota biliterloquikquopoſenſuzpartiapoffit,progaritaiuris dictio ordiaria. idelegata,7ibihabesglo.nota.exqua decidit qӣ соргоmitrikinaligetangjinarbitrostarbi tratores exmoprocedédípőt cognoscianprocedantvt arbitri.velarbitratores.Etnota casuznota.in.l.ij.ff.co. inquofactipviolentiãcõpulſināestipoiurenullus.nă coactaprorogatio iurisdictionisest ipfo iurenulla.No! taolegatinonpitcapipro represalijsnosoluminterra ad quadestinatur.sed eriainterraperquatraseut,tex. est glo.nota.in.l.y.§. legats.ff.eo. Ex qus etia collige iftiperegriniqui vadītp indulgétia ad curiaromanaz. nonpitcõueniripciuitatespquastrafeit.neccapipve presalije.Ernotalegez quese allegaturin.l. fiqepostea qua.ff.deudi.ppuilegiisupueniéscitatonoprodestei inprocessuinchoato.Notatex. nota.in.l.infule. ff.deiu/ di. quicid eftintrafinecomitat ,prefumitessedecomi tatu.Notaetiapulchrex.in.l.fifili.ff.deiudi. presu mitproiudicevtno videakdolo pronuciaffe.Notaglo. nota.in.l.Geres absens.§.proinde.ff. deiudi. si debitoz repitvagaripermundi.neq;inaliquocertolocosefigir しりふ orag .. talis est vagabundus. poteftvoiceconueniri. F11oraq perillamglo.multi fcelerari viri fufpeduntinciuitatibo ercaftriscu no habent.alicubifozi .Moratey.fing.i.f. Geresabsens.§. apdLabeone.ff.deiudi.qsialijslubice fishaberfuifacroze in iftaciuitatein merce, exeius con/ tractupothieroueniri. Noralege pulchraquesp allegat n.l.ocm obligationé.ff.deiudi.q quoad ins fori.contra etus +delictaparificant, &ficutinloco cotract aliquie renetridere& fortitur fozitain delicti loco.grõlibercau faobligatoriaequiparatcontractui.Nota lesteauream FmBalibiin.l.fidebitori.ff.deiudi. in cofeffuzfirpre ceptuzdesoluendo.tallicanaksibidilatio ad foluendum. infraquadilationecostik idoneefatisdaredefoluendoun termino.Noragloquespallegarfm Balan.l.fed fivefti tuatie.in prin.ff.de iudi, insummariscaufisquerx Biliterde pediuntiudicis officio.nonhaber locu recouentio.Nota fingu.tex.jspallegatin.l.interdi.ff. deindi.sexcausa porindeydilationep20:ofare.7ibi Bal. ponit exemplu. ofinotariusà Gaberinftrumérameaiuitadfanctija robuzdebetdari dilatio quoufqereuerrak.eterinibinota prermorres cofanguineoz debzdavidilatio dequoin.l.fi.cuz aucte.ibipofita,C. defepul.viola.Mor taoluderquinocondenatinaccefforths.facitlitefuam. ficutrõnepncipaliscause.tex.Habesfingu.iunc.glo.i.l. nogcquid.§.indersigd.ff.eo.veqe non denauitvictus victori inexpenfis,velqenonprecepitfruct restitui.Vo tacosiniciushabuitinmadariscitandialiqué, zpende recitatione indeymoriatur põrcitarefinealiquo prepto fuccefforis.etvaletcitatio.tey.estnotab.fim Bar.ibiin.l. venditor.§.iudices.ff. deiudi.Mota in quibusdaz casi Buspõreffendiciiinterserun &dim.quosnorabiliťpa nitglo.in.l. vixcerris.ff. deiudi. Notapulchraglo.in.l. licer.ff.deiudi.& fiindextulirsententia noprecedéte dele gatione,tamenfentétia novalidaturlicet iudexdelegas ipfamapprobet.Notalegezmultünotabi.que sempalle/ gaturin hindicus foluitur.ff.deindi,gpost litem.con/  6 Fic dec  ap quo lilij testarczporest reuocari iurisdictio iudicis delegati,zibi dicirBarillaz legéeſſemultŭnotabilē.Estrex.in.l.sole mus.§.latrunculator.ff. deludi.quifemp allegat,eius deymaleficiozinonporestsentromitteredecaufisciui libus,Noratex. quifemperallegatur. in.Linterlitigato res.ff.deiudi, gnoneft indicum nisiibifitactor+reus. quiaexpedito vnusrencat parres acrozis.alterrei.zibi Bar.mulruzgloriaturdeilla lege.Notafingu.legemin lexigeredotem.ff.deindi,& incontractudotis est specia le.q noninfpiamuslocumcontractus.fed locumvbivie Haberdonaliu.Notavnalegemmagistralesquesemp angeli @verbaprolatainiudiciointerpretamur kimqeproferés cainterpretatur.imointerpramuripsapropferente.etia fiipfenoninterpretatur. Ernotaibiglo. queestnotabi. FimBalibiq poteftpetio declareturperitio.etexceptio dubia.Notalegezquesemp allegatur.in.l.adperempto/ riumi.ff.deiuduqquado proceditur cõtra absente.iudex nondeberprocederenisiad petitionepartis.Eribinotabi lirerdeclaraturq ad sententiadiffinitiudnonpoteftper Beniri nifiperemptono precedente.Etperemptonuz dict aperimendo.etideo omnis terminusperemptoriusdicis turexclusiuuseiusquieftin contumacia,propterſigni ficationesvocabuli.Notatex.quifemperallegatur in.l expost.§.fi.ff.deiudic.gr verus contumaxnon appellat. fecus inficto.Etquissitverus contumax.zquisfictus. declaratglo ordinaria.in.l.fina.ff.deininte.resti. Motatexfingularemiunct.glo.in.l.fipzetor.§.marcel/ lus.ff.deiudic. sententialaraexfalfis allegationibus dolose factiscontraabsentem, eftipfoiurenulla.fecus fi contrapresentem quiaveniret annullandaperreftitu tionemin integrum.diuus.ff.dereiudi. Notapindexsubrogatus reputaruridemcumpmo. Fole adfanta Satel riala gust Saria afferatur.in.l.fi rey.eftquisemper allegatur.in.l.proponebat.ff.deindi. quodintelligein eademinftantia.Etnotavltimo inhae materia& confenfuspartium nonpoteftfacereiudicem 0olj quis intentione ambigua.ff.deiudic . pell illumqnoeft.l.puator.L.deiurisdic.om.indi.l.qneq;. Inrubricadecarbonianoevicto.ff.deiudi, [Addeglo.in.l.j.j.j.ff.decarbo.edic. incipit.genera ler. Erozcarbonianu,acarbonepretozeErGabetlocuisi alicuifiatcõtrouerfiaanfili firdefunctivestimpubes, nasibidaturpoffeffioexhocediero.zintépuspubertatis differtquestioifta.l.j.inpn.ff.eo.Ernotapracticainista materia.qrvehabeatlocubeneficiihui edicei.opter usfiatstatuscotrouerfia.l.ij.§.fi.ff.co.Siempupillus poffidet.tucsialiusagiteõrraendicensennöeffefilius, etipsuzeffe proximiorezcofanguinen, tuncpupillusexri piendopeteretfetuenduinpoffeffione.erqueſtionediffer viintempuspubertatis.6.l.iij.§.miffum.ff.eo.Siverono pofsidet.deberpmoagereperitozio.velpoffefforio.+stad, uerfariusdicarennõeffefilii,omissoprimoiudicioda, bitdenouolibelluz. petatpoffeffionéexcarbonianoedi eto.&questionestatusdifferriintépuspubertatis.Del melius dicatur pretozcognoscarvepronicietdiffer vendueffevelno,proutvriliuseffepupillovidebit, perea quehabentin.Gu).§.dueautecause.ff.eo.Ernotaqdad exemplicarbonianietiaprevozsuccurritillisquiadhuc nofuntmatigeſtaruito mulierpregnāsmittakinpos feffionetitadisponitritulus. ff.deven.inpof.mit.deber tamenfummatimcognoscisinegetqnositpregnas.vl qnofitvxoz.zindubiodebermittiinpossessione. k.).§. stea.ff.dven.inpof.mit. Eretiafummatimcognoscitur antesdeturcarbonianapoffeffio.l.in.§.cause.ff.decar. edic.Obiepulchertex,inmateria.Ernotaedatcurator ventriqhabetcuräistävepsterverrineceffariaadvicti adcuraautcuratorisbonorprinetvefaciataliaquefür neceffariaadbona.glo.eftnota.tibitex.in.curator.ff. deven.inpos.mit.Ernotaqeftaliusritulus. ff.sivetris no. muliereinpos.mis. tc.quipuidercõrramulierēądo loseinaliumGarpossessionetranstulir. Efteriätitulusali us.ff.fimulierventrisnoiere.quiprouidercontramulie remquecalūniecausadicitureffeinpoffeffione, gul non lege ur No про diar que micr Bie Ive Rubricadeteftibus In Boctitulo tractat depbationenfitp vínavorez.et vsustestimõioreftneceffarius.jamultasunt nisipte pa. pellereftis nisiphibeat.l.j.ff.detefti quieindignitate is illiqno estidignitate.l.ij.inpn.ff. co.Itezeftibitex. p alijs prerinimicitias reddikfufpe/ ctusteftis.Gocticomittitiudicsarbitrio, inimicitiave pellattestezin totusan diminuar fidez inaliquo.deqper glo.in.c.cu opreatdeaccusatio.etestrex.inaucte.sidicat .No. magscreditiffi Paberite C.dtesti.Etno.glo.nota.i.dic.l.iij.in.inimicitie.q pal lozvultusfacitopteftiminuscredať.Notatiophoedebz sitestes dicuntvnu cundiq; premeditatii sermonéreddu tursuspecti.tex.eft spallegatur.in..l.ij.§.ideos.ff.cod Notacymaleficianoprobantper instrumtasdebetpla viperteftesvinos.tex. eftquisemp allegatin.l.iij.§.ide supiltid dinus.ff.detefti.Poffuntinproduciinftrumérafuphis queptinetad adminiculamaleficij,veibideclaratSar. *in.binsenatus.ff.ad turpili. Mora impиветевпоад mittuntad teftimonii.tex.eftm.l.iij.§.le.itilia.ff.eo. Et ibiestglo. nota.queğrit an facripuberespossintrestifi carideeoqdvideritante. tenetofic.quatëintelligesi egreffus fuitinfantia.al's secus.Etnotaoqsuntalioqui noncoguntinuitidicereteftimonii.quinumerantin.l. legeiulia.ff.eo.Etnotatex. in.l.vbinumerus.ff.detefti. Guns Serifi oregularwerduotestessufficiuntnisiexpmaturnume rus reftui.Nora eft neceffe testis firrogat ve etiaqno gulariter fallirinquibusdaz cafib.tex.eftung.glo.no, raibiin,bad fidez.ff.de teftib Ernora pestiarbitrioin dicis qualis fidesrestibus adhiberidebeat.tex.estvulga tusin.l.ij.inver.tumagis.ff.eo. Domesticusnoestido neustestis.l.ij.C.d teftib Erquidicantdomesticivideibi glo. seremittitad mra.Eraddetex.nota.in.l.piti.§. sane.C.dehisqad ecclias cöfugiuntvbicolonusnumera turinterdomefticaspsongs.Ergo noestidoneusteftio oj p in actis per examinatore .vt dicatibi Bar .Ernotap qd'estnotabilemdocto.ibi. Ernotaq reftis deberiural Veliurifiuradi.Lederesti,vbietianotabiliterpbarqvni testietiainmagnadignitateoffituto nofitcredendi.qt inoreduoz velrrii stat omeverbis,veefttey.euangely Erinrespia nemoestidone testis.loibus.Les.detefti gis Aubricadeprobationibus. Quiaincaufis requiruntprobationes,ideo ponieru Bacade plationib?.Erqe pſumptio multiopaturcieca probatione, ido etiaponikin rubrica,deprefumptionib dequo.ff.in rubi.videpulchrepolo. Etglo.inrubzi.C. proba.de platio eft rei dubieparguméraoftenfio.No tapdiceti turibitonuspbandi.l.i.ff. dephalacro transfert onus probīdi in aduerfarii.l.eria.C.dedona. intervitvx..l.qntus.ff.eo.ti. Sdona.intvit ve.Vlora kasussingu.in.l.procula.ff.deproba.&sunttriaquepre falustondonariosinducit, ferranea turnitaslongi tpis.4sepiusfareacõputatio. sigdits rideficeretfecus effer.gls. eftnota.in.l.libertis.§.1.ff.de ali.lega.Ernotafingu.glo.in.l.cidelege.ff.de proba.d modopbandiexinspectioefcripture.Dequaglo.p Bar, in.l.ft.§.liceria.C.deiuredelibe.in rub.ff.deopens.ми inf.ispot.ff.deacqren.Gere.in.l.Sivero.9.quip reaf quifatif.cogan.in.l.ficonftante.ff.folu.matrimo.Etibi modernosin.l.conficiunt.g.codicil.ff. deiure codicis, Balan.l. quicīgs.C.defuisfugiin.l.fi.C.deiureura Etnotarex.vulgatum.in.l.exemplo.C.depbapexpo/ piafcripturacreditorisno conuincitur,debitozeriaincă fiscali.Etrex.quifempallegaturin.l.cum precibus.C proba. staturinstrumentodonecprobeturcotrarium Etnotaqinmateriaprobationuz quenonprofuntsin gula.multainuantglo.estordinaria.in.l.y.inprin.ff. deexcusa.tuto.in.l.in.§.eiusdem.ff.detefti. Aubricadefideinſtrumentorum. Mota instrumentuz dicitureſſeprobatioque firper nic ret 0716 cher agad 100 del fiel fem bef Robe vid lv) vocemmortuam.queest validior.glo.inrubrica.ff. defi Er 1.ff.eo.Etviderex.ibipulchraglo.i.l. notione.§.inftru lega accipiturproinstrumento fundi.l.quesiti inprin. efun.inftruc.Etnotalegemquesempallegaturind Annexercidis.C.de mphry fideinstrume.qdtmvalzinftrumentu rom ad probanduz.quantidepofitionestestus, ereconuerfo. etsicistalexponitregulaz.quetamen falfit in multisca sibus, in quibusad substantiavei requiritur feriptura. Deinstru Clmentoz.ff.de accipiendo her ordina.in.c.j.decenfi.invj.Etpreceptio testuzzinstru mentozipoffitcomittiiudici alteriusterritorij.estret.d perconsequés Csemper 3,03 allegatur.in.l.iudices.cum defideinstrumentoz.  . adprobationez.qui Anbricaadlegemrodiam deiactu ຖານທີ veniuntomia ver.fig quibus .Erin.ti.ff.defun.inftruc.z aucten. ibipofita .C. ponuntur Suirsiediera quiainrhodoinsula.eiusfrequentiapri usfuir.propterfrequentemvfummercato quiibifuit. Etinistallegecauetur. sialleutandenauisgratia.efa/ сивmerciumlactus.debetrefarciri contributioneoim q8fuirdatumpro vtilitatemum.C.).ff.eo.Quiadomi niiactarimercing Gabentactionemcuz magiftronauis etmagiftercumceterisnonfolumhaberactionez.fedcri amrerentionemmercium.vtfiat cõrributio.tex.eftpul cherin hacmateria.in.l.ij.ff.eo.Etiftud notabiliterfacit ad questionem& quando domus alicuius deftruitura vicinisneignisvlterius tranfeat odebeateiemendavia vicinis,quiaprocomunivtilitarefactum eft.fed quanti addomumeft.tex.nota.vbiperBar.in.l.fialius.§.estz alia.ff.qdviautcla.Obiprobaturogsiignis peruenitvs Baddomivicinipotest destruisinealiqua emendatiões fecussinonperuenit. Ernotaglo.nota.in.l.j.§.cumin eadez.ff. co. q the neceffitatisoiafunt cõicanda.Visita Gaberespanetegonon habere,licitumestmihiauferre per glo causa inftrini poteft.C instru . eriamdeiurediuino.Ernoraoiactara indubio navides turGaberiproderelictis.nisiex qualitateiactus aliudpre fumatur,tex,eftnota.iune.glo.in.l.quileuade.ff.co.Et ides occupantinoncocederent.Etvidetex.etglo.nota.in §.fi.insti.dere.diui. Aubucadeiurisetfactiignorantia. Notapulchraglo.inrubi.ff.eo. declaratqidicatur ignorantia.nefcientia.error.ettitulatio, eranfintdiuer fa. Eribiestglo.nota. sempallegatqiftacopulaet.po miturinterdiuerfa.Notaetiazqeerror iuris non nocetin licet noprofitacquirerevolenti.l.iurisig dano vitando, liefatti.ff.eo.l.quis.C.diuris &fac.igno vbiidezinmuliere, mioz të restituievrißi. Etignoatia factinonocernififiecraffa&fupina.l.regula.§.fedfacti f.eo.No,tex.in.l. nepassim.C.eo.vbiponitregla ovet noisuanturmasculipropteriuriserrosé,necetíamuli eres.falfitinquibusda casibussin quibus wuant.ribi, Aubricadenouationib?erdelegationibus. Quiaobligatio toffiturp nouatione7 delegatõez.ides poniturilleritul .Ernotao interueru nouepfoneolim Piesarnouatio.etiasi apupillo aliquisftipulabakqdalt usdebebat.nainteruerunouephonenouanafcitobliga tio. pmatolliturtraflatainposteriore, &ideo dicebakg nouatioeratpriorisdebiti inaliaobligationetransfusio .ff.de noua. Sedhodieptex.in.l.fi.C. denoua.nopre fumiturnouatio nifiexpreffeagatur,fiautnoefteypsse actimanetpristina obligatio.+seda eiaccedit, fitthe actiotimsemeldeeodez.l.bonafides.ff.dereg.iur.Nota tisingleoincasibusinquib olimnouatiotacirefiebat Godiefiropeexceptisis.vtnotatglo.in.l.fi.C.denoua.et in.l.y.ff.eo.Eriniftamateria pulchre loquit Bar.in.l. valerianus. ff.depreto.ftipula. Ernotaodelegareestvi ceſua alium rendarecrediton.l.delegare.ff.denoua.Et ftipulatio requirikinterdelegatizilluzcuifitdelectatio nonficinterdeleganteset delegatuz.cuz folumrequirat volutusdelegantis.õpordeclararipeptam,teturnutu, 115 bus dere Extr obli itap ind Dea men Mit ppit  dev Acce Ινῇ tex.eftnora.in.l.delegave.j.ff.eo allurein in.l.simadato meo. §.fi.ff.mada. fmBal.in.l.f.C.deno &delectatio fity pactiineceftneceffaria .Etno.cafuz ua.Etnota delegatio inuito debitorefierinonpõr.sed iuviumceffio inuiro fieripotest. rex.eftin.l). C.denoua. Etratiodifferétieeft.qz venditor desuo facerepõricquid vulk indelegativerequiriturnouuscontractus. Aubricadeacceptilationibus. buscelebrat ad filitudineftipulationis.in5debetprece dereinterrogatiodebitozis. sequirespõsiocreditozisin continenti peatollitciuilis &naturalis obligatio.ci Ppactidenõpetédono tolličnisisolanatural. Goctive gloma Lanna copula an fint vi.sipreceditobligatio verbis tracta.fiautre,velcoſen fu.tuncacceptilarionovaleriveacceptilatiõistoffat ciuile,siavepacti, tollitfolinaturalez,vriftaHaferue in.l.jeff.eo.tin.§. itezpacceptilatiões insti.qui.mo.tol. obli.vbietiadicitop acceptilatio eftimaginariafolutio. non Nota Etnotafingu.glo.in.l.i.ff.deaccepti. pupilluspõrob ligarifinetutore.qitalis obligatiotenditin comodusu um.Etnotamirabilequinacceptilatiõerequirikmanda tii speciale.necfufficerermandatigeneraleci libera.tex eftin.l.ppcuratoze.Fin.l.7piusiurandus.§.tutor. ff.de accepti.Etd'tBar.ibiq nangipotuitinueniwerõnez.fed itaplacuitiuriſcoſultis.Etnotatex.nota.in.l.fi.ff.deac cepri.ospallegat.&ibi Bar. ponderat qe si statutidispo plo itpnulluspoffit emerefrumentifubcertapena.g Foto a.gide eriain.l.fi.C.de devenditozeiurelligiteffestaturi.dequo indir,vidui, tol.Ersituvisfcirecausaspasaliquisresti ruitursteaacceptilationé. tuGabesglo.nota.in.l.fi.C. હીલ deaccepti.Noraquosdapulchoscasus reperiuntinti Bay tulisprecedétib ,fifabervelalius magisterfragit ferra mentaſuacuquib?farir exercitii.danuzdebereſſeſuuz nonaurillius qui coduxitopusfaciendi.tex.eftnota.i ..§.ficoseruatic.f 3.ff.ad legerhodiadeiactu.Notanota Bi.glo.iml.i.ff.depba. quattuorfaciurgente,&ideofi p fingu.in stipulatio gacceptilatio eft quida distract verbis solenni ſtaturuzdicit.fialiquiscongregaueritgente.congrega dogruozinciditin pena.Norarey.nota,quifpallegatur in.l.fipacti.ff.deproba. indubio alios pſumikproui deresibi &fuoheredi.qd enfallitin quibusda casib quos ibienumeratglo.nota.Ernora pulchraglo.i.l.cefus.ff. Deproba. vbitractatdefacto longeuo adhibetmaior fi desscripturequateftib?Er notafingu.glo.in.Letiama tris.ff.depla.licerfuntquidazquiareftimoniorepel lunt.thiudexpõreos recipead se dirigendiinsemitam veritatisinquirende.novreo dietafaciatpbatione.Et notanotabilesglo.in.l.quoties.ff.depbatio.pactapit pbariptestes.Norasingle vinoextatop visusvlau dirumméozieteneat.Szméozianoextare, vidofufficitq testesdeponatde auditu.tey.eftfing.in.l.fiarbiter.ff.de pba.Etnotanotabi.l.in.l.fi.ff.depla.rofessiomatrie per filius siespurius.nopudicatfibi, dep docto.in.l. filiidiffinim.ff. ehis a sunt fuivelaliesin. Notapul del chram+nota.l.finale.ff. defefideinstru.cuz queritapud quedebeanteffeinftrumētatestameti,tillaleynotnoга Bileprestarargumenti.oinparinuevo.meli cenfearte ftimoniumvirozquamulieri. zcredibilius. Moralegi.j ff.detesti.que fpallegatop iudexpõttaxarenumeritefti um.Etnotaglo.nota.in.l.ij.inpn.ff.detefti. notabili tervoluit iudexde omnibuscoditionib restisdebet ex fuoofficio mueftigareaboibusboneopiniõis,quazglo. multinota.adidezglo.in aucte.detefti.§.fivero.Mota etiatey. indic.l.iij.inpn. of amicus repelliturateftimo nio.fedincötrariiestrey.in.l.frienduz.ff.devfuris.63 cocludeauteft amicusleuis amicitieznonrepellitur.se cusfieftmagnaamicitiapiunct . iftud eritarbitrarii Doraepareproduces restesdeßereis impendiadare.f in.§.fasinus.ff.deteftis.l.fiqi.C.eo. Notarex.quisem perallegatur in.luj. in fine.ff.detefti,&in his quespec rantadlitis ordinatione dezinfpici confuetudolocivới Gisver lisagitatur,facir.l.y.C.queadmo.tefta.aperi.in roquepertinentadlitisdecafionez,efttex.in.l.fifundus p P di الله 10 Ivij. ff.decuic.Dotatex.mota.in.l. inuiti.ff.detefti. valitu dinarij quimorbo detinentnocoguntdicereteftimoniu perquezrex dicitibinotabiltBal, o feminagrauidană potcogiinuitaferreteftimoniu.Notaoincaufacrimi naliminoz.xy.annis nopotefteffeteftis.tex.eftquifem perallegat.in.linteftimonii.ff.detefti. Notao restiin/ faminoncrediturfinetormentisetiaincafibus exceptis rey.eft.nota.in.l.obcarmen.§.fiea.ff.detefti.Etnotare Gulaviterop dictareſtiiquifuntproductiantelitezconte ſtata.novalent.aucte.fiquis.tibinotakC.detefti.Etno ta.q ignorantiafupina dicitur, quandoquis poteftde Facili fcire fecusfirequiraturfcrupuloſainquifitiol.nee supina.ff.deiuris etfac.igno. Inrubricadedonationib?intervirietuxore. Cening Jaddeqita demiestphibitadonatiosidonanspaupe rioz.etaccipienslocupletior efficitur.tex. estnota.inmad teriain.l.fi sponsus.f.coceffa.ff.eo.Etsimaritus impen ditinrebusvyozispresumirdonatio.inparuis.fecusin magnis.in.hvtri.ff.eo.tibiestglo.q indubionopresu mitdonatio.Suiinterrogatdehorcasu.ciuitasvnami fitlegatumadprincipem contéplatonepriuatepersone anciuitas debeatexfoluereexpenfas legato.Refpondig non.sed iffapriuatapersonacaſum allegauifingu.in fi miliin.l.fiquispro voze..fi.ff.dedona.intervietvyo, quemibiBal.notatad hoc. Aubrica.ff.deindiemadiectione. Istarubrica tractatdepacto adiectionisindiem.veve dotibiremhocpacto. fialiquisindiemtalesmeliozem cöditioneattulerit.q fitinempta, qndicaturmelioz cõ ditio allata.allego tibitex.pulchai in.l.cumd.§.melioz. ff.eo.Etnota estdifferentia andicatursimelior condi/ tiofueritallata.anvero sialiusmelioze conditionéatru lerit.quiaprimo cafuprioremptoradmittitur.fecusinse cundocafu.glo.habes in.l.neceffe.ff.eo. Aubrica.ff.delegecommiſſoria. py Inistarubricatractatur quando apponiturpactii. fiemptornofoluitintaliterminoresfitinempta.&qua doapponiktalepacti.venditio eftpura.Brefoluitſusco ditione. istud pactueftappositi infauore venditoris, ido inuitusnõcogiteo vti.rep.eftin.kj.j.z.in.ff.delecto misso.Etnotaqupreciu noestsolutiintermio deberdi cerevenditosanvelitvrilegecomiſſoria.anveropeterep cium.necpotpofteavariare.tex.eft no.in.l.fifundus.s eleganter.ff.co. &inl.comiffone.C.depart.intemp.tve, Eiindic..elegater.estglo.nota, opotvenditoz cogioffi rio indicispemptore.Etnotaoin pignozaь герговатик pactiilegiscomiffone.l.fi.C.depar.pigno.t ratio estne creditoressuaexerceantauaricia,&iftamvõnesaffignat glo.in.l.fiquisin.confcribendo.L.departів. Aubricadepreſcriptisverbis. Hetactiohabetlocuzin tribusgenerib negociozum Paimoinpactisincontinentiappofitis.Secudovbicun dubitaturdeactiõecircacontracti.Tercio intribuscon evactibus innoiatis. etinifta materiatu habesplenam glo.iruba.ff.deprescrip.ver.Etnota o dicit tex.in.l.na cura.ff.deprescriptis verbis,oplurafuntnegociaquaz vocabula.Ernotaop eftdifferentia interactioneprescrip tisobis. infacts. dicasquantiadisturituli.opactio prescriptis verbisideo appellata eft.grdaturfimverbap fcripta.& nonhabzcertunomen. &iftaeadépotdiciinfa ctum.afihabeatactionesedimfacti,positi.vndevici hzlociactioprescriptisobis.habetlocuinfacti.gigg enexaliquofactoequiestactioné darivbinullavbains teruenerit. tunenonpordicipfcriptisverbis.grverba nonfuerut.fvocalactio infacti, ordeclaratBar.inru bri.ff.eo.ti.Nota fingu.tex.in.l.firibivëvendédaz.ff.eo. quioptimedocetcognofcere tractuinnoiatumacontra ctufocietatis.Nota sidedibidello libus infpicienduzet negatsibitraditifore.comittitfurri.Idez etiazsifatek seperdidissez penessehabet.tex.eftno.in.l.firemtibiin spiciendam.ff.es. ficinficiando aligecomittitfurtum ge CAT ven риб fino Jaco dire ftat Pati Bar 18 Don 211 211 fif Labe iff funt lip Dotacafumquotidiani.l.firemtibi.S.fi.ff.co.deillo recepitrem.vein.cafu victonereftituatvicton.duob con rendentib &nolitreftituere. tenetiftaactione. intelli gedeludolicito.vtin currendo. saliendo.etibieglo.no. debet dariillipquênonstat.feftpatusfacereilludqu Quenit.92 Babetpindeacsiviciffet.Etnoraqnaligludus adaliqušludūlicita. eftlicituzfaceregcquid fieripotve vincat. aliusfuccubat.glo.eft nota.in.l.inexecutive. fi.ff.dev.obliga.Motafing.cafuz rogoquiquotidiepo/ tefteuenireGutozderulit ad recalcios+religtveinspice res.cu difplicerentmififtipfamulus. ficafualiquoperie rintdamnuzeftfurozis.nontuus.tex.eftnota.in.l.aps labeonem.§.fi.ff.co. Inrubricadeedili.edicto. Jadde hocedictiprinetfoliadvenditiões.tnoadlo cationes.&ideopequo morbosolocato.noagitvedhibito ria.tex.eftnota.in.l.fciendi.ff.de edili.edicideinrebus donatis.l.adresdonatas.ff.eo.Notae quioñditequus сйогтamentisdebetipmtraderecuzoznamétis. qevidet vendit cuzsellafreno et oibus abus demostrat eft.tex. dotibinota. ibiBal.in.l.ediles..vendidi.ff.eo Vlota tafumnotabi.fialiqeemit+sifibinoplacebitopossit reftituere. dubitatur infraquantűtépus poffitdicere. fibinonplaceatres emptatdicassino eftappofitutem/ pus.nopõrnisiinfrafexagitadies.tex. eft] eftfingu.in.l.qd finolit.§.fiqd ita.ff.de edili.edic.pofteaautno.nificau facognitafibifuccurrat,vtibinorabledeclarat.Nota ftatutalogutiad'artificibus.habetlociincoco.qrappel Rationeartificăvenit cocus.tex.do tibino.i.l.fiquid ve ditor..fi.ff.deedi.edic.Notao statutüloğnsdemébrio abfasismohabetlocuzindigito abscaso.gidigitusnon eftmembri.tex.eftnota.in.lidesoffiliusinprin.ff.deedi edic.licetfitofficii mēbzi.tibiBal. ponderat. Etadde Bar.in.l.ij.ff.depubli.iudi.Vbipulchrapen.7in.l.Ma funtliber.ff.destaru Go.pBal.in.l. dataopa.C.quiace cunopo,vbiquevitdemamilla.delabijs +debarbo 1 Ernota caufainuétionishui edictifuit, neemptors) prercaffiditateveditoris,velpropter ignorantia decipia tur.tex.eftnota.in.l.j..caufa.ff.eo. &ideo fifignareiva diteadeo fintmanifesta.peripsisſignis.pofferapparere morbusipsiempton nohabetlocuzredhibitio.fedpone emproz vltrapreciifoluat aligd mediatoub modofit redhibitio.an poffit repetere, &dicasqd sispontefoluir. nonpot.fecussiexneceffitate.tex.eftfint.vbiBar.in.l. debet.ff.de edili.edic.Etnotaofideiuſſorstract potcon ueniriredhibirozia,qefideiubensin cötractib quipite penitentiarefolui, videtin oêmcamfideiubere.tex.enos in. Platinuslugus.ff.eo.queitaallegat Bal.in.l.fi.C. dc. edi.actio.Luzfcienti nondetredhibitoria.quid fifcies expsonaignoratisagat.veqipcurator ignoransemitre quadisfciebat viciosaspot ageredis, rev.habesnota, une.glo.in.l.cuzmancipii.§.fi.ff.deedi.edic.Emiatri bus mercatorib etvolo agereredhibitozia,poffuzagere cotraquilibetinfolidus.tex.dotibinsta.in.l.iuftiffime, S.proponit.ff.eo.fm Bal.in.l.fi.C.eo. Aubricaadvelleianum. Senatuscöfulruzad velle,fuccurrity exceptionemuli eribusintercedétib proquibufciąg,dūmodonodecipiat creditores. &inveteredebitozeinſtituik vlreftituitactios quepinterceffionémulieriseratfublata, vtnöcötracta. vthabeturin.l.j. cumfequenti.ff.eo.Ernotaeriamglo, notabilemin. l.p.ff.eodem.que ponit quosdamcafusin quibusmuliernoinuaturvelleiano. Festaliaglo.in.l. fl.C.eo.Ernotaor hocbeneficiuvelfe.transitetiain here desmulieris.l.Geredes.L.co.eripfo iurenotencksiinters redatp vivo.aucte.fiquamulier.C.advelle.Erno.gmu lierdonasvifoluésnoiuuatvelle.l.fsiesto.ff.co.Dota glo,magistraibiğnumeratcafusinquib alijspfumi rurdonare.Etsoletdubitari anmulierpoffitrenuciare senatuscöfultovelle.Etallegattex.in.l.fu§.penul.ff.co offic.js ulerex.intelligiein iudicio.tilicetfit Hocveru de . luve,inconfuetudoeftincötrarii,cuieststandū.deBal, mef fatt fens caft tü fi Bal nota aml poni cofer fing fin pare le idi.choportetprobareconsuetudinecuzfitfacti. Gubricaadmacedonianus. Mota licetex exquolibercötractufacto cuzcoquieftin noftraptateqiqs teneamur.vein.l.j.ff.qd cuco.fallitta meinfiliofamilias recipientemutui.qe nõ tencecueffe/ cru.necpaternecfili . erdehoctractattirulusadmacedo nia. prex.in.l.i.ff.eo.dicit Bal.Noracõrra Gebгеовти tuantes filijsfamilias.qrad punctii iuris debentpdere mutui, istud senatuscöfultipdestFeriafilio. in cung dignitateposito.dumonoGabearcaftrisepeculum.tex.eft in.l.j.ift.ff.eo.qz in caftrefi peculio filiusfamiliaspropa trefamiliashabet. Noraetiaofsenatuscosultuz ceffat qncomuniopinionefiliusfamilias reputattangipater familias.tex.eno.in.l. sigepatre.ff.eo.Etnota inhac materia appellationemutuistinct timpecunianuerata. nōaliaresmutuabilis.nififueritmutuatainfraudens Bat ar p senatuscosulti.tex.estno.in materia in.l.fiulian.§.mu tuidatiões.ff.eo.Etnota o senatuscosulticeffarinfilio castudiozu absente.tex.eft no.iune.glo.indic.l.fiulian §.qddi.ff.eo, dūtimutunsitfactüad eazöntitatéquaz paterfolebatmistrare.Erin dic.s.qd dinorafingu.glo. invbo folebat.adducit quafdaznorabiles.q.inGarma teria.Et no.p isteri.habetlocueriainfiliafamilias.tex: eftin.l.& fipatfamilia6.5.5 fenatuscosultu.ff.eo.exquo sequitoftaturuloqués defilio porrigiturad filiaquest notabile.fmBal.ibi.Ernotaq Herexceptioporeríaop/ ponipõtsniaz.tex. est àsemp allegat.in.l. taetfi.ff.co.ct ibividepulchraglo.oino. Notaq istamateria Gabeteti amlocuzin nepote.e.tex.eft.no.in.l.filimhabeo.ff.eo. Nec cofenfuspatris fui facitceffaresenatuscöſultu.qzinabıt adJhendueftinabiladpfentienduvtibino.pbat.Exa sing.fequitq sistaturi dicit qd fili nonpofsit seobliga vefineconsensupatris.neposexfiliomeo Gabetrequire repsenfuzmen.tnoosensuzpris.qdestmultānota.fm Balibi.Etnotavnusinglaveqonuna tradasobliuio nisitumutuaſtipecuniamalicui ipsenegatmutuu 18 Deepotesprobare.sevibas sibilitteras iquibusperas ab eoreftitutionemutui, pitiareftililegat,necprote tilucotravin.couinakdedebito.tex.Habes fingu.in ftaturing bfifiliusfamiliasabsentepatre.ff.eo. &ibide Bal.Nota staz legépmercatoubus qrquotidievnusfcribitalteri, etillequiacceptatleasvidetulascofiteri.qoeftſinglave. momittas.l.iulianus.ff.ed . limitatrotaistamate naqrexceptiomacedoniani ppetit, që qefcietermutuar filiofamilias,ſerſignorater.etvideibifing.glo.oino. Aubricadeeuictionibus. JQuiafolutaetemptafolenteuinci, ideo fuitfactaista rubrica.+notaorantesresenincatnoporagideenic.eti amsiresſitaliy obligata.tuBabes ter nota.in.l.qve.c eo.etibi eftglo.no. ponitcafusfallentie.Erno.fundar mentainGacmateriaporderuic.agt poffit.eftopus emptorédenucietvenditozicydefendat.rev.eftin.l.emp tor fundi.C.deeuic.Etnoraaliud fundamentuminhac materia.grilled fciensemirrealiena.reeuicranopot age redeeuic.nifialiud fitcouenti.tex.eftquifempallegata in.l.fifundufcies.C.deenie. Ernota oy venditozdebycas nerededupla ipfiemptori, etsirecufatpõtcodemnariad cauendi.vthabetin.l.si dupla.ff.eo.etibi videglo.etdo ero.Ernota pistacautio nonrequirit fidemfore.l.illud ff.co.qdtibiglo.fingu.limitar.nisi aliterfitdecofueru dine.vtinvenditiõe libro , per.tex.in.l.fifundus.ff.eo eft Intelligetnilludqd estdicta dedupla quedeberpromit ti. q procedatinrebus preciosisvéditis,noin omive.ter, no.in.l.emptou.ff.eo.notatex,qnstipulatio duple mittaturin.l.euicta.§.duple.ff.eo . Etnotavnamregu lazinhacmateriayestvulgataquedeeuictionerenetac tioeundezagentérepellitexceptio.in. l.vendicante.ff.eo. Ernotailuztex.grilleaperdiditexceptioneexnegligen) tiaveliniuriaiudicis,no ptereaperditiusagendi.qley noreperitalibißm docto. Notaofundusdotalisama ritoeuictus.intelligitureuictus amuliere. tinpactode dotelucrandaveniteuictio,tex, dotibinota.in.l.fipres de 10. gét istel Cic Gin ad for 018 plic ait 1 . fi.cum.l.feque.ff.eo. Erduz dicti eftfupraqe debereemp tozêdeniciarivenditoriliteessemota.intelligeosufficie denuciareinpncipiolitis,itezin medio.snoinfinecau ſe.putapostaprasattestatiões, tex.Gabes nota.iunc.gl. sing.in.l.firéquamihi.§.qlibertpe.ff.eo.Etnota.fing. glo. femp allegatin.l.miozannis.gov.inpn.ff.eo.pst index alijd defacto facit. defacto debetreuocare,& fiper iniuriaindicis veldolu.res cuincatemprozi,notenetvé ditor.tex.est i sp allegatin.l. fipimprudentia. ff.eo. 7vi deibioinoglo, eftetia tex.in.l.fino miuria.C.co.Etno/ tarubrica.C. creditozéeuictioné non debere.in cauetq creditor vendésiurecreditoris véquaputabatessedebito/ risnõtenerdeeuictiõenifiexpſſepromiferit. at . Aubricaff.dehisquibusvtindignis. Inhacrubricatractat o siheres eftindignus.aufert abeoHereditas qapplicatfisco.ethabes exépluzin.l.j.C. eo. heresinovindicauitnecedefuncti cõuict denegli geria.renetreftituereHereditate fisco.92 heres debetvleis cinecedefunctiaccusando homicidaz.no fuaauctoritate orcidedo.Etnotareglazoo illud 9daufertabindignoap plicatfisco.l.papinian.§. meminille.ff.d'inoffici.testa. dicas tnog veiciescaquareqeestindign respicitvtilita tëcertepsone,id qd'aufertabindignoapplicatiffi.cafuse in.l.postlegati.§.amittere. ff .Shis d. veindig.ti.l.pe. C.co.Dotasingliqsimiles relinqtalijdmulieriquaz ftupzauit,debetafifco vendicari.cafuz Gabesnota.in.l. muliere.ff.eo. Etdicas idéinsacerdote relinanteſuepcu Cine.vtnotatBar,ibi.zidéest indoctore.p hocglo.ordi ne.in.l.miles.inpn.ff.dereudi . Etno.fing.tex.in.l.cuz intabulis.§.j.ff.eo. ad limitatiões, tex.in.l.in. §.fi.ff.de adime.tega.vbidiq apterinimicitiasreuocatlegatuz.g Soceftverifiinimicitieinterueneritculpalegatari.se/ cus sisineculpa.tdehocdicto exultatBar.ibi. Rubei. dehisquepronon fcriptis habentur. Motapilludqop nõscripto Gabet.noprinetadfisci. erideosialijdrelinquitdänato ad morti,quest seruus pe q nep nonfcriptohabetur, &ideindamnatoinppeturcar cere,nifiincaufaalimêrop. glibereftcapaylegatiali mento. tex.eftfingu.in.l.fiinmetalluz.ff.dehis quo fcrip.Gabe.vbipbat opilloqd relingturpenit incapari. noqueritfisco.exquo sequitop aliud eftaliquéeſſepem Notap15bona (tusincapace.alidqueeffeindignu rutozisfinttaciteGypothecatapupillo.l.p officio.C.dad minift.turo.thtutorpotalienarebonasuanecinterdicif propterhocalienatio, &fitciſuacausa.itadisponittitu Notaynovaletdonatioinepa (lus.C.remalie.gere. trez +filius.l.donatiõesquas.C.dedona.inevi.tvoos cófirmatmorte,vtibi.veletiäemäcipatiõe sifuitrestra ditafilio.vefreperitapud endevolutarepatris.tex.eftin l.ij.L.fi quis alterivelfibi.Valetdonatio interpatre fi liuzvsosadlegittima.Ange.in.l.finonmortis.ff.dein offitest.Bal.in.l.cuopret.§.nonaut.C.debo.lib. No.qquedistrahikvéditoalterostrahetiiinuiro ve factaeftrubri. derescindedavenditioe. Etnota.l.ij.C.co. queestfamosasmdocto.osiresestveditaminusiusto precio.qd'eftqnnecdimidiaparsveripreci éfolutaemp rozcogiteligerean velitsupplereiuftuprecii.anremista No.petiäheredi (reftituererestiturofibipciofoluto. raspotvendi.veititulodeGereditatevel actiõevendita, Notariovenditorconuenitura creditoribusGeredita ris.nonaurezemptor.etiamſieſſeractuzinteripfuzven ditoremtemprorez.ramerecuperabitabemptore.grvide tur emiſſecum oneribusz comodis.rev.eftin.lij.L.10. Benfallirinfisco.vrérey.no.i.l.j.C.eo. Etnotaqinemp rozehereditatistraseuntvtiles fine ceffione.tex.cin.l.em Doraovaletpmiffio fipmittamedatur (proz.C.eo.ti. decez p'mortetua,vedisponittitul.C.vtacti.abhere. Rotareglaz&Gereditaria oneraträfferiik  Gere.icipi. inheredesproHereditarijsporcionibus.tex.eftasempal legaturin.l.pro Hereditarys.C.deGereditarys actionibe Dotaopsicreditorfimlauitemptio (in.l.j.C.ficer.pera. nem.etficfecitfieriinstrumentu.cumeffetpignus.valet L ipl  leij quod estacrum.nonqd est simulatus.vedisponitrubi ca.C.plusvalereqd agitur.Eenotaglo.fingu.in.l.emp tione.C.eo.quevultycõtractus simulatusnofirmetur Doraq lsillequiteneturreciperesatisda (iuramento. kionezatutore.sinonrecipitvelminus idonee,teneatur subsidiariaactone.queetiamträfit contraGeredes,vtin titulo demagiftratio conueniendis.§.friends.infti.de fatifda.tuto.tamebona ipfiusmagiftratus noobligan turtacitepupillo.rex. do tibi fingu.fm Dinutoes.in.l. 1.§.priuilegii.ff.demagiftra.conue. Etratio eftqeprom priusfubueniturpupillootratutore.qetutordat specia literpupillo,magiftratus veroi datspecialiterpropter ipsumpupillus.&proptervtilitatespublicaz.ideonoita contra enpromprefubuenitur.Etnotaetíacafuzquinõ Je una reperitalibiin.linmagiftrat.ff.eo.o sifuntpluresma giftratusrõnedolitenetquilibetinfolidus.froneculpe Gabentbeneficiuz diuifionis, etallego etiaztibitex.fing. sedmomnes in.l.ponebat.ff.co.ti.demagiftra.conue. Ernotatex.fingu.iun.glo.in.l.j.inpu.ff.demagiftra. conue.gillequi fideiuberpro aliquo castellano alicui av cisnontenersiilledepredatur.quzillefideiuffitapud rem publicănonapudpriuatos.licet.tex.illenonloquatinp prijsterminis.Notasemp.glo.in.l.j.§.ficuratores.ff. de magiftra.conue. quevult&iudexdeberinquirere7int rogavedeconditioneteftius, licetinterrogatorium istud nonofferatparsiudui, tamenindexinhocdebetesse cir cuspectus.Etdicunt doctores opsliudex nonhabetnota conditionezreftiuz.debet mitteresecretead loca iquibus mozantur.zinquireresecretede conditõne7тогівив со/ rumvesciatquibusteftibuscrederedebeat.Lij.verfi.tu magis.ff.detefti.Nota etiamfingulariterog ſiperstatu tumpuniturpretoznoninquirens. qexcusatursinemo eidenunciauit.tex.do ribifingularez in.l.j.§.magistrat tus.ff.demagiftra.conuen, neceratnoroziuz.quiaetiaz inmagiftratuprefumiturignorantia.nifiprobetur scie tia,qdeftnotabile, neceftiniure fmBalmeliortextus qy ad excufationes of officialius. qeloquiturinhisinquibus nonfolueftpmissa. setiaiuffainquisitio.Etnota eriaz fingu.tex.in.l.).§.fciendi.ff.demagiftrati.conue.cotra officiales à maiorempartez proceffuireßuantfucceffori. cuzipsinoexpedierintqedebetpuniri. Etnotaetiampul chaum tex.in.l.j.§.diuus.ff.eo, corraestimatorespofirosa comunivelapuncipe.osimaleextimanttenent. illum rex.ponderatBal.ibi contraarbitruzquinoluitexpedi reinfratempusdatumincompromisso. Rubrica.ff.derebuscorum. prohibenttutores + curatoresalienarebonaimobilia minoznifiparenteseoz 6pmiferint.l.j.inpn.ff.dercb. cop.iunc.l.j.C.qndecre.op no est,zidéproceditinoibuв rebusqueseruandofuavipit..l.lex qtutores.C.deadmi niftra.turo.falfirinpecunia, quelicerpoffitfuandofer uari.tīpõralienari.glo.dotibifingu.in.l.1.5.fuitque fitu.ff.adcrebel.quadicitperegrinaBal.in.l.j.inpri.ff. dereb.com.Et notafingu.glo.in.l.pdiu.Cqn decre.opus noeft.pjipaterdat executorib fuis ptatem alienādi.po teruteriaalienarevepupilliimmobile.exquo fequiturg auctoritasprisporfacererépupillialienabilez.Etno.fin gudictuazonis&noreperitalibikimBal.in.l.j.inprin, if.dereb.com. pater legittim admistrator bonozfilij, potillaalienarefinedecreto vigentealiqua neceffitate.et illud dictiazonis eftintítulo.C.debo gli.Hoceríadem .dicit fing.Bal. in.l.derefilio.ff.dtrafac.in.l.fipu pillow.J.fipat.ff.dere.com Ange.i.l.1.ff.qrespigno.ob liga.pof. Bal. Pau.de Caf.in.l.psesC.detrafac.Bal. in l.cu emacipatis.C.dep.mio.licetquidamodern velit cotraftimuli calcitrare. Etallegoglo.j.in.l.quicios.C. debolib.Etnotafingu.glo.in.l.).C.defideinstru.tin reafthe.fif.li.x. osiinftruméro inq inqreperiekdecretuint posirifitmétio folēnitatis.oia pſumuturfoleniteracra +probatafmBal.in.l.i.ff.eo.Etnotaetiaqdecretuin dicisGabettacitaclaufuladerogatoria,ſinsſitobrepti, tīno presumiťobreptionisiprobek,vt eftrex.nota.in.l. Gi in 10 pr po me xin 1.§.j.ff.eo. ibidiritBal, da bonaprordatia.in.lturor. siperu.ff.detuto. curato.da.abhis. eftfingu.lex.km Bal.inmateriaintpositõis decreti. Etno.eriarex.indir. riaddiuisioné.Etnota in ista materiaqueda fingularia chal.in ovnomaiorepuocate.multiminorespit itersediuide/ re.glo.habes singu.in.l.interpupillos.ff.de osi.si Frezsiexpeditpupillo dindere.ipsepõt aucto.tuto. cõis.ff.eo.de cudecretoindic puocare.pduaslegesad hocfingu.l. siguenerit.ff.p so cio.l.viri.ff.deiuredoti.Fret tercio. licetminor nopro Hocetad diuifionesprietaris.põrprouocaread diuifionez poffeffionis &fructий.pduselegesfingu.Cluciustica . ff-fami,Gircif.&laubem nulli.inprin.C.defacrofan.ec/ rebus nota cle.Etnotao licetpaterGabuerit vë venalesti pupillus ciusnõpõtvendereeazfinedecreto.tex. Gabes nota.in.l. 1.§.fidefunct.ff.eo.Estsinglt notandi qetiaminfilije mercatori requiriturdecretuz.98 tiintelligeinhis que pitseruari.noaut intellige inpanisvlmercibus qtem pozecorroduntur.l.ticii zmeuui.§.altero.ff.deadmini ſtra.tuto..l.cumtabernam.ff.depigno.qdue.l . ad hoc suntsinglares.fmBalindic.l.j.§.fidefunctus fingu.cxillo.§.plicet .Etno. paterdifpofuiffetiread fermtaco/ buz.filius tīnotenetive.necmitterenifipaterintestam topreceperit.&ficfequikq nõoisvolūtaspatris eſt ſeğn dapfilium.Notafingu.glo.in.l.fifundus.in aliens pn.ff.dere. coz.qnoeftverifileoraligeemptor sitstultus. Wo em' proznungipresumitdeceptusnisiprobet. Taubricadecuratorefuriou. Hichabeturdecuratoredado furioso prodigo.Etp diguseftquinecrépusnecfineexpensaruGaber, tādiu duratcuratorquadiuvelfuriosussanitaté.viprodigus fanosmozes receperir.quo eueniéreipso ure definuntes ſecuratores. Dora opater rõneprodigalitatispõtfilio interdicereadministratiões.tex .Gabesqraroalibireperi dubitarianprodigusįnopotalienare poſſeremācipare qiý bla coq minor põtprouoca / filios. allegauites.fing.oficindic.l.fifurioso.ind.ve mancipent.ff.eo. Ernota dedicationoeftinadmini ftrativepatrimony.zideocurator furiosi nonpõralind donarepaia.tex, estispallegatin.l. abagnato.ff.eo.di cuntendocto. potfoluerevotufactiprecuperandafa nitatedni.Nota fingu.glo.in.c.curator.ff.eo.perquaDi nusfecitirritariquenda proceffum.nadat eratcurator boniscuiusda.neceratpbatusolleeffetabsens, 10fuit pnunciatusdationenovalere, qd tëintelligeincuratore Jato bonis viuentio.Notapulchutex.in.l.obferuare.f eo.ptemerariuseftpreffusiudicis,quiprocedirfinecau fecognitone.Ernotafingu.co omes habentescuratores Gabentbificiacoceffaminorib glo.do tibi fingu.in.l.ij. C.decura.furio.Fidespitpetere reftitutõesinintegruz nec tracos curritprescriptio.Dehacflo.exultat Balin 1.ficuratore. C.d'ininteg.resti.in.l.auxilii.ff. deminozi. in.l.quineq;.ff.dereb.co.in.l.iubem.ij.C.defacrofan. eccle.in.c.). debificiofra.Jo.deymo.in.l.impатогев.ff. facrofan. dereiudi. Etaddenotata p Bar.in.l. marceffus.ff.defi def.in.l.i.f.debo.pof.ifan.i.fiinfanti.C.Siure deli, Aubricadedolo. quidicitdolu.deberpbare.l.quotiens Notareglamoquidicitdolii.debetpar tibiestglo.no. quidolo.ff.depzoba.l.dolu.C.dedolo.ti quo probetdolus. naGyspaniinuitauerutquendamad prandiu vefideiubererpro eis, dabanteivini albu īst aquarubeomixti.vesicinebriaret.Do tibietiapulchra glo.in.l.figsaffumauerit.ff.eo.duz dicit& deteriozerat, fuitbenevestitus.trasus.vtmeliorappareret.Etactio& dolonondaťpromodicasumma,id estvsqzadduosan fi.cuz.l.fequen.ff.eo. reos.tex.eftin.l.fioleum.in Rubrica.ff.defideiuſſoribustutorum. Motain. l.).yHerestutoris nosucceditinofficio.& in prosecutiõeofficy.quo ad incepta. etsicnotae officians tranfeuntad heredesetnotaibifingu.glo.quevoluitq iftud proceditin extraiudicialibus,iniudicefecusquia 15 Ixj. pirantia Iniudicije Geres docto.rencant in.l.cuz oftendim.§.fi.ff.eo. & quipatiturfeinacrisaf cribiinfideiusfores.feu approbatore.tenetperindesesiob ad Geredes . tutoris ligarerſeperfolénezstipulatione, etideo dicitBalbino Etnotacafuz nõ contrarius põt tamirabileopfolapitia&patientia finevilaverbozip/ latiõeinduxit ficraftipulationé, licetilletex.loquatin fauorempupilli.tn dicirBalibi pidéeftinfisco. dicas tuideminecclesia.7 pro hoctibiallego singglo.in.l.fi.p curatoz.ff. iurefif. Ercivcaintellectuiftius rex.varia mirabilez exequi iam of ctiam in liga.perBar.in.l.cīgs decedés.ff.delega.ij.in.l.fi.ff.de preto.ftipu.in.l.fi.§.j.ff.a caf.l.fciendum.ff.de quib?appell.nolicetpau.de предим ver.obli. Rubricaquodfalſotutore. ein aut bfram Notacafumfingularemin.l.j.§.idezpomponius.ff. eo. auctoritasiterpofiraafalſo tutorevalet.propterau ctoritatempretoris ,quidecreuitseratumGabiturus.pro quofacitquiaindexsupplerdefecruz tutorie.vthabetur in.l.ficuratoremhabensLdeinintegruzveſtitu.mino. etin.lfiinfanti L.deiure delibe.in.l.bonorum.L.qad / mit.Notapulchrum tex.in.l.fiid inquit.ff.eo.pnotifica tio factaper personamcui nonintereft.noninducirma lamfidemfiquis illi notificationinon crediderit.q8eft nota. Vlotacafumfingularemin.l.nouiffime.ff.eod . pariafuntaliquidfiericoacte,veltimorecoactionis. exillo tex.etiam colligiturfingulariter& nonomniesci enseftindolo.Etnotasingla.glo.in.l.sifalso tutori.ff. eo,opariafuntperfonamnoneffelegittimam.etiudice nonhabereiurisdictionem. Rubricadeeoquiprotutore. Notatex.quomelior iniurenonreperitur.in.l.j.§.fi curator.ff.co.qimpuses Gociaetad contractus, potesthaberecuratoremadne &singula inchoata.licet iudicio . tranfeat in Bal.ibiin.l.1.5.fi.ff.eo.p Notapulchruztex.inar.sim si aliqshzdomusmeaad pensiones. vultrecederefinito rpe.p debet mihinotificare, &donecmihinonorificette neturadpensioné, 7siegonofuiinpatria deber hocnoti ficarimeisconiunctisetamicis.qd'eftnotabile. Aubricadecontrariaactionetutele. Ideo posuitpretorcötraviatutele actionesvefacilius tutores ad admistratiõesaccederét, cufeiretpupillus sibi obligatum foreeysuaadminiftratione. Lj. pto.ff.eod. Ernotapulchzitex.ibiin.l.j.in s.quas. ad questiones, osidicitstaturiio sifiliusfamilias no obligerfineauto ritatepatris,idfialigegeffit negocia filijfamiliaspas autoritate,nointerueniére poteritinagere.92illaaucto ritas+folénitas nondesiderat in quasi contractu.Do La taopiniuriafactatutori dicitfactapupilld. noretpupil lo.tey.habes nota.in.l.jd ergo.§.fivero.ff.eo.Etidezin quolibetadmistratore.qdeft.nota, Rotapulchai tex.in tutela.ff.eo.gidez opaturremotioiudicis, qdexpira tio tpis.etideolicetis sitatutela remot.ti qd'impendit dzrecupare,& iftsfacitp rectozib eccliaz idefuoimpen derunt.zteinderemotirecuperatabecclefia. Aubrica detutelis etrõnibusdiſtrahendis. Notaquare appellaturderōnibusdiftrahendis.edi ftrahere,idemeft,qoud alienare.velauertereapatrimo/ nio.vesitutorvez pupilliquaader veilitatez miniftrave deber.diftravit. ad alinvsuzpuertir.tenerhacactionez ideo appellaturderõnib distrahedis, videglo.inruba, ff.co.Ernotasing.rev.in.l.j.in osi.vn querik.ff.eo.plicet cotractuscadatinpupilluscũautoritatetutoris.fecusé indonatõecausamortis,&ibi dicitq sicutpupillusnon poteftreftarinopotetiadonarecamortis,ex qGabessin gulalimitatõesad.ltais.§.j.ff.dedona.camoz.venop redarsifiliusfitpupillus.Notaetiäſingliovaletresta mentiadulti.veldonatiocămorris ſinecuratore,neche resadulticõrraiftusactuspotpetere restitutioneininte gri.qecõtravltimavolūtatezdefunctinondaturHeredi EF کارام cre fis per be pre טאן elusveſtitutioinintegruz.rex. Gabesquinonestalibi.in Labaurelio.§.gaius.ff.delibera,lega.Ernota fingula, glo.indic.l.j.inpn.qiffeà prestat auctoritateactuiqui eftnullusipfo iure.tntenet ad intereſſe.Nota fingu.tex. BmBal.ibiindic.l.f.in fi.aut substituti. q id qd debet placerepupillo.debet placeresubstituto,necpotcoqueri. Etnontendesoblusionioqturozdebetcoficerelibriratio ni. pupillo redderefinitatutela.tex.eftin.l.1.5.officio. ff.co.tidezestin gliber alio admistratore. siGocnofacit tenerad interesse.declaranduspiuramentu inlirë, qdeft notabile.geitapresumiťcõtrailluzquinofacitcodiceva tion .ficutcõtrailluz &nonfacitinuentarium. zaddesin gu.tex.in.l.fi je cu falso.§.j.ff.defal.que tex.multāno tatBal.indic.§.officio.Ernotacafusfingu.in.l.j.§.fi Site mun.ff.eo.qfili notenerdotarematre.Etnotaqsitu tornopotalias prerpauptateintereſſepupillaribusne Focije.deberapupillo hiealimēta.tex.eftnota.in.l.j.§.fi pupillustuto.co.ff.eo.Etnotadolideffemaleficii liczno qugt cadatinſpecialenomémaleficy.tex.no.in.l.j.§.nuctra ctem.in fi.plane.ff.eo.exq notablesequitoo ſiinmale ficijspretozHzarbitriu.g ingliberdolo habebitarbitrin. Doraolicetofficiales tpales nondebentsindicarınifiin finecozoffich. tameperpetuiofficiales poffuntperfu perioremfindicavi.etiam officiodurante tu habesglok. multuz notabi.in.l.nisi.§.cumfuriosi.ff.eo. InAubrica de excufationibustutorum. them Notaq nodebetdoctorifalariinisicontinuerlectões. sczpropoffe.qrsufficit q in eo nonfirnegligentia.tex.ha bes notabilemin.l.fiduas.§.pe.ff.eo. Rotatex.aurenin.l.freprobari.in.valdern.ff.co. aptersciammultieminentemaiorprogatiuadebet,7p/ prertalezvirupõtrecediaftatuto.qd'estnotabile.ErGuc tex.allegarnota.Bal.inpheio.ff. doctores excellentes Rotatex.fing.in.l.no t.in.l.no ſoluz. (ditpreferrimilitibus, §.quipmipulu.ff.eo.gr virruslegi eftinadaptationele sumdefilibusad filia, Notalistamateriao atutelano r appellatur/mifiperindices legittimaexcufatio repellitur tex.eftin.l.fcire opret.ff.eo.inpn.Notaq inquagintadi esq dankadpponenduexcusarões.incipiutatequo qe cognouitsedatuturore.di.l.fcire. 2.§.inquagita.Eribida excufatio eftpponēdaacoraindicesederep tribunali: Rotaoindcus põteffeprocurator chriftiani,'tproes interuenireiniudicio.tex. Gabes nota.in.l.fpadone.. aut.ff.eo.qzin Guanis actib nobifcii indeiparticipat.no autindiuinis neqzin aliquoactusupioritats.Fibiindu citBaloimunitas preſſaincolis.certiloci.exteditsead tudeos, quĉadmodugrauame.Nota opuceps circala funfempdebyGabereiurifperitos.rep.dotibino.i.l.iurif ta peritos.inprin.ff. deexcusa. tuto. Notacasumsingu.der pn.ff.eo.plicettu alibinoreperiet.in.l.amiciffimos.in torquiseexcufaratutela.repellata legato.notivepeffi turapupillarifubftitutiõe,qd'estnora Motap adhoc vrdoctor habeatsalarii debetlegerepseipm/nopsubsti butu.vtnotableprobaturin.l.fi.ff.eo.tibiBal.qdintel ligeqnvolūtarie omitteret.fecus fipropterneceffitatez veincafuinfirmitatisvelabſentie. Fequunturhicnónulladrama giſtraliadeCodiceextractaidiuerfismaterns, Notaovbi.l.phibetalijd fieri, licet nõ'apponatpend Enfiphibiti fapitdelicti. extraordinepunitcötrafacics glo.eftordina.in.l. nemomarryzes.C.defacrofan.eccle. Motaqvbiéalijd dubijcirca fpualia.dzderermiarip com.tex.eppetuo notadus.fmBar.ibi.in.l.oiinnouars @n.l.corradicit canonitecotra.cuistan (ne.C.eo. duz fit.efttex.principalisin materia.in.l.puilegia.C.eo . Hetadicuntscripturefacrecozamiudice.glo.eftnota. in.l.illud.C.de facrofan.eccle. In eccliazrifferturdo miniusinetraditiõe.tex.eftin.l.fi.C.defacrofan.eccle.ct ibid'eBar.illum cafummirabilem. Notay falsitas comittitur nonſoluz indicendofal blic alle ip Mu Bar Da loc nite рев Mo War ργί. fum.fedetiamintacendo quod veruseft.tex.eftnota.in Cpsbiteri.L.deepisercle.qdestnotabi.cotrateftes.7con tranotarios omittétesponeredebitacaplaiinſtrumtie Motaosifiatiniuriaclericis velecclefijspottanpu blicumcrimenaboibusdeduciin iudicius.tex.eftquise Nota édifferétia . . naratuSzdeiure zfirmu intrati . C.d'epis alle.in.l.fiquis inhocctenus.C.deepis. cle. qd paupibº . (cle. deſnia intlorurozia . epif.rcle Firmu defactoglo.efing.in.l.id Notapoisiussus indicis no.iunct.glo.in.l.cu tex.Habes clericis .L.de patris , tn deoibus clericifintinptate Licet pitdisponeretanos quelucran . de quaficastréſi .L.es. turrõneclericatus tex.eft multus nota.fm in l.facrofcté Bar.ibi DesHospitalingaudenteodéþuilegio&Bonaecclesia апреди ru.tex.no.fmBar.in.l.oia.L.deepij.er cleri. Moracafuzfingula. no reperitalibifmBar.ind.rap tozes.inver.fin autdiaconissa, deeoin transfertpoffef fio ipfoiurefineapprehensione.L.deepif.zcle. Nullusporfibidicereius auctoritatepropia. fallitnisi Inauctoritatesuperiozis non poffetfibieſſeconfultum. no . tex.eft+ibinota.in.l.nullus. Codeinde. Notaqiude nonpotdoctozavi.l.fi.C.deiudc.vbiper Bar.qriudeinonpithabereHonoréseu dignitatem cias q quando.l.aliquid prohibetlicet vltranonpro cedat.illud qd fitcontralegemeftnullum.tex.eftquisp allegaturin.l.non dubium.E.delegi. Noncrediturnuncis principionisiGabeantlitteras. rex.eftnota.in.l.). C.demanda.princi.quitex. etiamno/ rabiliterprobat. notariatusprincipis eftdignitas.ex quosequiturq infamisnon poteſteſſenotariusprinci рів.č. DiscasGocinpracticaoquãdoiudexdebzadesseincer to loco. creditur einisiprobet legittime.tex.habesno/ rabi.in.l.fi quado.C.deftatuis.etimagi.Giscaur qua doerisassessorseuindex.eriocaueantiudices officiales quisgigsdicitstatutus& qualibetdie.Horiscongruis, rý ind ey debeat sedere ad bancuz.faciatqualibetdieanota rio feribi.nepossit pofteaobiciin sindicatu. Vloraoindices renouent pternegligentiam.tex.habes multano.fmBar.ibiin.l.fiqs.C.deoffi.pfec.preto. Dotafingu. licetinciuitatefitvn officialisspecialit supdanis datis.no tipter hoctollituriurisdictioquay Gabetpretor Habetvniuerfaleziurisdictiões.tex.enota, multukmBar.ibiin.l.ftudétib .C.de offi.pfer.vebis. Morapofficiales quimittuntaciuitatibus adaliqua locanondebentadciuitaterediresineipfiusciuitatisli centia.rey, do tibivaldenotabi.fmBar.isiin.f.nuffus indicus.C.deoffi.recto.prouin. Orias&muliernopotdetineripaliquo debitopublico velprinato.tex.eftispalleg.in aucte.& hodie.C.Soffi.di nerfo.iudi.qdenintelligedemliereGoneftevitekmBal, in.l.confentaneuz. C.quo 7qniu. Adnopredirqutalie muliereffetnuptave singledicitRoma.ExintentõeJo, an.in.l.ftwo..deviro.ff.fo.ma. Notaquia tuGabestitulu.C.deoffi.ei qui vic.alte.ge.q vicegerens eftillecuicomittitfupioz, prer impedimenti incipalofficialyhziurifdietõesordinaria.tex.in.l.fug Motacafumfingu.inquofugafacitha (gerête.C.eo. berialiquopofeffo.qn officialisquiinculpatdealig fian fugiat.procófeffo habet.cafuzhabessing. in l.filiari, os.C.de assesso. Etvidedemateriap Bar.in.l.legecor nelia.ff.ad fille.Erfingu.pen.in.l.j.ff.deboniseoz. Moratuofficialisqunopotesfacere aliteraptarecame ramseudomuquahabitab.ruimponasaliquamuletă etpotesendepurareadfabrica.vl'expensasdom?.tex.ha besnota.in.l.mulctayC.demo.mule.dequo rex.exultat Moraylicetignorantiaiuris nonoceatin (Bar.ibi, danis.in.l.error.ff.dein.fac.igno. hocnopreditiniure naturalivõneinducto,vrnorable probatin.l.vema.L. deiniusvoca,tibihabes vnaglo.nota,dequamultum glonaturBar.ibiqperrefcriptumprincipisnonpoteft vemittipenaquedebeturparti.sfer in caquedebetfiscoft 201 fite to ferr Ede lige detr Actio aale Mo pron dtm tno Erqi carg Babe 1061 6. M lxviij. Mota&ficreditor succeditdebitoriextinguitactio.toy. eftquisp allegat.in.l.debitori.L.depac.7 hodielicetacto fitextincta. indurat ea effect pter inuentarni. l.fi.§.fi Viota&nonvaletpactupqd'au (vo.L.deinredeli. ferturliberateftamentifacto.etficnonvaletpactiidefu turafucceffione.tex.est asp allegatin.l. pacru qd'dotali C.depac,nectalepactu robaraturiuramentoqrcõtrabo nos mozes.l.ftipulatio hoc modo. ff.dever.obliga. Motaopptraditionetraffertdominui.l.traditionibus C.d'pac. intelligeetiapasitradition.vtibinotat.intel. ligeetiaqe fiatadño.Fra idonea.k.traditio.hnungsnu/ Motayexceptio transactõis (da.ff.deacgren.re.do. Gabetimpedirelitis conteftatione.l.fratris.C. detrafac. evqcolligeqdomis exciprio qestinductavefitlitium fi Sciasysiestitutiodi (nis.impeditlitisprestaties. catopGabeatlociinpreterits futuris, noextenditurad ficpr rem caufastransactiõedecasas,vtnotableplat.in.l.cas.L. detransactio.&ibi Bar.exultatde hocdicto. Motaonoaudiťilleqallegatsuaturpitudine.l.traf action.C.detrafac.q8 tiintellige ad suuz comodū.veißi Moraqetransactionoresoluitexpenitétia (notatur. ic.Co tex.eftnotabi.fm Bar.in.l.quis.C.detransac.test spe vite fo cialeapterlires minuendas.licetfit contract innoiatus. Moracafusfingu.fm Bar.in.l.figemaioz.C.detraf ac.vbihabet illequivenit cötratransactionéiurataz. eftinfamis. penasoluit. sibidatareddit.Factionéper dit. partiobfuanti applicant.Ernotapilledevenireco trazdinterpellatiudice,velfupplicatpncipi.vinăimplet promiffa.qdintelligequ aligepmifitnõ cõtrauenire.qd eftmultinotabilemBar.ibi.ppterstatura dicunt.si de traueneritvelcõrra fecerit.63vbiciq;alige pmie titnopetere.nõinciditinpena isip litisprestarōcz.tex. eftnota.o spallegat.in.l.amplius nõpeti.ff.remra.ha. Erqnalije,pmittit cötrauerfianomouere.esttex.in.l.di uus.ff.depeti.Here,de quo latex Bar.in dic.l. amplius. Moraolicetinterpluresmercatores ſitsolidata ratio rij erfumimata.tnadhucporpeteredebitor vlcreditor vein) rucõputetur.etvideatsicerratuzincalculo.ita difponit tuul.C.deerro.cal.limita ti Goc.put Gabeti.l.j.£.eo. Notaqdillequinoappellataſnia,videtſuiecosentire rex.eft quise allegatin.l.j.L.depoftu.in.l.abes.C.qus erqi.index.etin.l.j.habesglo.multinota. ifamiacor Fuiinterrogaterarpenaaduo (miratinfamevbiqs catiqui pacifcit cuclierulo destalitis,endio debetpua riofficio aduocatiõis,rey.eftnota.in.l.fig. L.depoftu.et Fuietiairerroga (added notat.il.fumpt.ff.depar. tusfemeldeistisdoctozub qpmouctur në seruatisdebits evamiatiõib endionomerenturappellaridoctozes.nec Jauderpuilegije doctopallegauitex.fingla.in.l.nemo. Mõtradasobliuiõigl.mltunota.in.l.y. (L.depoftu. C.deerro.aduoca.g traditmodūphādinegatiua.napot pbariperfcriptura.eftetiapulchertey.eribi Bar.i.l.no Coducus (aliteri.l.petitoz.L.deaduoca.diuer.audi. босгогев у ргісіревad legediinſuis vniuersitatib cucer tosalario,fcias q nopossunteffeaduocaticotraipmpan cape.tex.dotibinota quepoderat Bar.ibrin.l.ij.C.de ad noca.diner.indi. Habeofiliidocrozeacquiritmultas pecuniasetinaduocadoincõsistorijsetcosulido.etexfa Larijslecture.mihiparri nihilquerit.qe reputakquasica ftrensepeculiu.tex.cftq se allegatin.l.fori.C. deaduoca. Doctor écõductusa principeadlegedip (dmer.indi, certosalario.fidecedatinfraanni.Geredes eiusdebit ha bereintegrűfalarinilli anni.tex.allego nota.etibiBar. in.l.postduos.C.deaduoca.diuer.iudi.dequopBar.in L...diu.ff.devari.etextraozdi.cogni. Morayindex potsupplereinfauorépartisca que sunt ris,vtallega dolegemvelratione.sinoeaquefunt f facti.ita loquikru/ bzicacufua materia.C.dehijs quededefuntaduoca.part. fuiinterrogatus aquodamscholare.quid eft ifamia diyiad hocvesciamusquid eftinfamia oporterpmosci/ requid est fama Etfamaestillesedignitatieftatus.le gibusetmotibus cõprobatus.l.cognitionuz.ff.devarijs Mota biint porer fine Motag urtalığ nghie Delinea inse Morad Festape Motap .C.de Morafi fir Dotia fir mape дероте mpley Ιείο. rextraordi.cogni.Infamiaeftillesedignitatis status, legibus etmoribusreprobatus.vndeqn vitaer ſtar alis cuius eft reprobatus legibus ermozibus.tuncifteeftin Famis.Etinfamiaexmultiscausis cõtingit.vtintototi tu.ff.dehisquinotan.infami.er.C.exquib.cau.infa.ic Noraduoiuraquesemp allegatur.in.l.quid (roga. ergo.§.penagrauior.ff.deGijs quinoran.infa.in.l.etfi senerioz.C.eo.q indexexcaufa penazalureinducta.etquesitcausaibiplenenotatur Eraddedictu singulareInno.in.c.j.deconstitu.de die toperBal.indic.l.erfi feuerior.in.c.).§.iniuria,depace. iura.fir.inl.j.C.depreci.impa.offe. Rotafingularezglo.in.l.fite.C.ex qui.cau, infa.ivro. abo triplex eft furrum.fcilicet.improbuz.quodeftfimplex . C furtuz.improbius.eftexpilarehereditatis.improbiffime eftvirapere.dequaglogloriaturBar, ibi. Norafingulariter illequiesttortusaderuendazve Gren vitatemnoinfamatur.etiazdefacto.tex.Gabesnotabile quempõderatBarabi.in.l.nullaz.L.eodem. pre Norapulchraglo.quaz.multuznotatBar.ibi.in.d.re COMP hatum.C procura. iudiciivaletquadointeruenitilleoj nopoterateffepcurator,fitalis exceptio in fuit opposita Notasinglare.l.fm Bar.ubiin.l.exigendi.Lideplus . Eribiinteraliadicit&coniictapsonaadmittitad agen/ dumsinemadatoproconiuncta cumcautionerati. Notaysialigepourauitauxiliipotétioz.debzpuari caufa.itadifponittitu.L.peliceatpote.qd' estnotab.fim Bar.cotracosainaliaciuitatefacintqprosules sibi fa ueatialiącăcorazalijs officialib.ditemcapuari, etitel ligedeporentiorerationeofficý. ernotaqesttitu.C.dehis quipoten.no.quiti. punit litigatesquiaduocatpatrociniipotetious. dictovifacto ipi litigatis.qdfacitaffignado titulos.viptēdēdonoia. Deliceciatsaditpetereisigniadoctozalia.tipindel beatrecipe priaauctoritate.erey.quépõderatBarabii.! Lovenemi,lice.fiin, No.fin. siduofréshitvnum caftrum. &vnusexpelliralii. tilfeexpulfus vaditadali queprincipes.etconcedat sibiinssuipaliquaquatitate. talispreffionihilvaler.tex.dotibinota.tibi notatBar. in.l.cumallegas.C.nefiscusvelrespub. Notacasumàspalle,in.l.ficuratoreshabens.L.dein interefti.mino.psiminor hiscuratorescontrahitsine eftnullus.fecus sinonhabear. &reftituitfi estlesus.qd intelligevtibi notat. Etspin libelloqëpetit reftitutioinintegri.clude. eft minor.etleſusſurfaci litate,qesiexlivellonocolligeret.exfuafacilitate,nocon cluderet.prex.mota.cuibinotarisin.l.no vider.C. deiins Notavnifundamentu.pauxilium (reg.vesti.mi. extraordinariigrurrit euordinarioqnppetit tradiuer fos.tex.esti spallega.in.l.etia.C.fitutorvelcura.intue. Montradasobliuionivnāpulchraglo.quamultuno tatBar.ibiin.l.fi.C.fiaduer.reiudica.qvoluitqdextra ordinariiauxilius pourratcu ordinario.qnextraordina Norarex. spallega.inaucte, (rúiestmagispleni, facramentapuberi. .siaduer. vendi.qtex loquikdem L.fi ramêtoofirmatozio. noretractatstract minoussiin Norayitadeművalettraf (terpofueritiuramentu. actiofacrapminoreqninactiõeſupquatranfactueftve niebat res feruadoseruarinopoterat,etsicpoteratalie, marifinedecreto.alias trafactio ipo iurenopreindicaret Ant minozi.tu habesglo.multunota, smBar.ibiin.l.j.C. quminozpoffitreftituiaduer (siaduer.trafac. fusfolutiões,videpulchraglo.in.l.j.C. siaduer.foluti. Rotasingleq ingle quilludeqd'petiteFestralead qd'nopõt Tulipmiffionéexpmo velfedo decreto.tuncprecotumal ceperuenitaddiffinitiuafniaz.tex.eftno.inaucte.ſiois L.fiveseabhere.absti.qd eft ppetuo méoziecomendādī Notaqinfauoreminorisveipfacon (imBaribi. trahiturmozafineinterpellatone.rey.eftnota.fmBar. in.linminozi.L.inqui. cau.inintereſtit.noeftneceffa. Motaop Godieregulaviťnocurritpfcriptio otramino re.fipo iurefuatillefus.tex.efin.fm bar.bii.l.fi.C.eo. dis consoli Donig poze ante Mora Bar quag feco Darta fac Hall Déco Flota Bar Dotag 100. Inmutuofactocumfenorepſumiťleſus.minoz.nisi credits:pbetcorrari.itadefponit ti. C. siaduer.credito, Sectipfumptiotollitursierat industriosuset diligca qpfumitpecuniacõuertiſſeinsprias vtilitates.glo.is singlarez.in.l.j.C.quietaduer.quos, Nota.l.qua Bar.dicitnota.in.l.ignozare.C.dereftir. mili. cotraabfentenolatitanteporestpueniriad pmū decretumnosecunduz Notasing.gminornorestituiťinGijsafacitinfra drienniupostpfectaetate.glo.eftnota.in.l.fi.C. detepo. linte.reftitu.pere.falliricafu singlarii.l.fi.C.drepu.Ge. Nota singlariterop ſniaageneralis notar general paritexceptisemin nopsecutis.fitifuntdea e afpedicijs,psecutor.casuse Sello sin. FmBar.ibiin.l.ficutibi.C.deindi. Dialigepdolucautioneplurisexigit.etpdoluzplope/ tirlitécõtestado,pditdebiti.tex.e.fin.fm Bar.in.l.1.C.d Notaoptex.in.l.j.C.dedila.estsingl.fm. (plusperi. bar. no.exillotex.q dilatodzidarireglaritnisipetéti Qõtradasoblimoniq sipcurator actozispetitdilatio nëadfaciēdufidédemadato.nodzsibidari.qrante5po/ tuiteffeinstructus.tex Gabesnota.fmBar.ibiin aucte. grip siquago.L.dedilatio. Scismemorspfacereapponiinsentencijs,velinalijsq causecognitionédefiderat.iudice sedenteptribunali,teg tenota.i.Lapcedéte.L. ddila.getliandit alitexpediri. Quadoalijsestsuspectus.neaufugiatpotcapidiefe riato inhonoredei vedetfideiuſſoredestado iuri.glosa Gabesfingu.in.l.deisfestos.C.deferijs. Dotayliczaligemutauerit domiciliuz quod habebat temporecontractus.thibipoteftcõueniri.tex.Gabes fin. BmBar.in.l.iuris ordinez.C.deiurisdic.oimiudi. Rotayquialiuinverito examietrahit.debzpderecas tex.eftfin.in.l.incriminali.L.deiurisdic.oimiudi.com Bar.ibiErinreotraĢēteactozeponeexëplūp.l.diffama/ ri.L.deinge.etmanumif.indulgeturtamez sieumpeni reatantesententiaz.veibinotatur,, si migr Noravniqd'estmultimčoziecömödadiü finBar.biz P.fi.L.co.op collegia approbatapoffuntdare fuis rectozi bus invidutiõezordmaria.etof poffuntfatereſtaturad Bijsqprineradfuaziurisdictiöez.dequo perBar.i.l.om nespopuli.ff.deiufti.cture Norafinglioo illiquiſtantinaligcinirate licznohabe antibidomicilin.tigpterfrequêtes cöuerfationequaha bentpoffuntibicõueniri.tex.eft multum nota.in.l.y.C. vbidecrimi.agioportet.deadicto multugloriakBarros Morap.l.y.C.vbim rem (dicésesseidezinscholare actio.estsinglaris emBarr.necalibiiniurecinilireperit Scias yqnalíascõuenit,ppublicisfuntionib.poti eumcõrumacépferrifniadiffinitiua.tex.Habes notabi. in.l.hacppetua.C.vbiquisdecuriali.quezibiBart.dicat Motacasuzsinglareingalijspöt (méoziecomédādī absoluereernocodénare.in.l.quoties.L.vbisenatores.s quotex.cxultatBar.abi.quiaeftcõrraregulamiurie. Tetanpcurator &Gabzmadatidevédédopoffithie fi dedprio.egl.nota.i.len vedere.C.vbicau.fif.grenzen. 2.Gimater.C.deinoffi.test.no reperikalibifm Bar Eratvuamatermeretrix.voluitexheredarefiliamppter meretricii diviqnopoterat.allegauitex.in.l.inarena. Gicutpreritio (C.deinoffi.test.qdest no.fm Bar.ibi marrisdefilio Gaberurpro exheredatione.itaetiam sifili uspretercatmatrem.tex.Gabesfingula.in.l.cumfilius L.deinoffi.test.fmBar.ibi.sed corrigitfmBal Situvisfeiveinquibuscõueniat,etinquibusnõ. relainofficiofirestameti. erinofficiosedonationis.etext, unctaglo.norabili.in.l.fi.C.deinoffi.donating Nora titulusdeinofficiofisdotibus.disponitquan dovyozdaretdotez exceffinazcuzpacto& vir lucraretur cam tuncfiliusintentatquerelazinofficiofedoris si per ralemdores estfraudatus sualegittima, une qu NotaopetitioHereditatis nodaturcontratitulopof sidentez.l.Gereditas.C.depeti. Gere.erratio eftquiaages fundarfere titulo fuo.erpoffeffionedefuncti Sedilleà nebere Mora per to tit qua Mota glof Motap loca stab parter Motar ten Ιρεί. orconditiopoffidentis. venotantibidoctozes. Notacafuzfingulavéfecundu Bar.in.l.fifilius.L.S peti. Geredi. exdetentationercurſulongitéporis.prefu oour muturomniafolemniteracra. quamaliquademundo secunduz Bar. prescriptio lon gitéporis postliremcontestatas noncurritperquam.l. Anal Bar.ibidocetpracticas. 656.191100rounds Sulinterrogatus anproprietariuspoffitobligarepro prietatemlicervfufructus fitalienus.refpondig fic.tex. eftnorabilisfecundü Bar.in.l.j.L.devfufruc. Nota.l.fingularezfecunduz Barro.in.l.fina.iprinc. Barsity ign C.deferuituti.etaqua. feruitus quehabervsuzdiscon tinuuperditurtemporeduplicato, Motatext.fingu.fmBart.§.cum autem, incadem.l. Psiareanopotesthabereventuz nisiexvinaparte.vici nopredio ipfo iureestferuitutus impositane altius tol Latetventuzipediat Quotmodis accipiaturtitulus. tionu allego tibipulchramglofazin.l.noneft.C.familic.Gircif Motaqquandovendoremvtalienam.videozvendere Naamum nominealieno.erideo potest Gaberivatum.textus eftno tabi.in.l.fifamilie.C.famili.Girfcif. eribividepulcherry Filam mazglofaminmateriafmBar. Motapulchrazglo.in.l.fiprobatum.L.cõmu.diui.in illaquestioneandebeantesse duoiudicia, Clam.quam pico partem meaz.liud inquopero dinisions,inquo ve fripfiopglivegre poisider titulo.Gaber Nota.l. more litis VenIndiergene Denidende. fm 10 cum multum fitvung.etineoincidenter ognofcaturde dominio. qua glosazmultuznoratBar.ibi. notat Mota fingulariter ofsiduo fratres poffiderunt fun/ dumprodinisolongo tempore nerde diuisionealiquid apparet.exGocprefumiturdiuisio glosazGabes singula remquamBarto,ibi multuz extollit.in.l.fimaior.C.co Bar.ibi munidini, 5 . equale ius cum . C.de vei actore.ergo eft meli vendicatio , que est melioz Suiinterrogatus an.l.j.L.dereſcin.vedi.habeatlocī inalijs cötractibus.endig fic.allegauitey.quemultino tatBar.ibiin.l.matoubus.L.pmu.vtriufq;iudi Noracafuzquiſepecoringitdefacto.fmBar.i. l.fipa truus.C.comu.vtriuf.indi.pres emptaexpecunia.com/ muni.nõeft cõis.sed est ementis cui traditaeft. suic Notatex.muirisinglaresmBarabiin.l.fi.L. eodé. Dota.letglo.multinorabidez.fmBar.ibiquiatota die allegat.in.l.fiferuiveftri.L.denovali. Quadorestesdicitsecognofcerepsana.velrez.fzsivi derentrecognosceret.debeteis oftédi.tex.eft nota.in.l.fi સુભાન eriminis.vbi Bar.Cad exhiben. Morao pendèredilatõesupvnocaplo.noimpeditiudi cis officiumfupalijs capitulisno piudicialib.texeftin.l. gnaliter.§.hysdepñtibus.E.deiurein,quod fecundum Bar.eftperpetuomeтоглестендапди . 10 Gene Motaqplaturistanegatinaoscholarisnofitinma rricula.p inspectione matricule.tex.eftnotabilioque põ deratBar.ibiin.l.fina.L.deiureiuran.200 mi Licetregulariterfequeftratio fitphibitain.l.f.C.dep Gibita,fequeft.taméfallitimultiscasibus quoseпите, ratglo.in dicta.l.j.quamfecüdüBar.fignaredebemus Motaqequāriadreperitõezidebiti,eqpanedubitaset ignoras.tex Gesno.km Bar.ibi.i.l.fi. L.derõdicto.inde. Moracafuzfingula.fmBar.in.l.).L.decodi.exle.in fifcusporcoueniredebitorezdebitorisfuietiazandiem Morapulchraglo.fmBar.in.l.ofmaritozi.C.nevy. promari. voluitq vxoz dzpbareres eſſefuas simavir poffidebat fecussiipapoffidebat.qasufficitpbarefepof fidere quamperpetuomemorie comendafmBartolus. Motaqinpfonalitasvitiatobligatione.tex.eftnotab. åfemp allegatinaucre.fiquado. C.deconstitu.pecu.qd intelligequado inperfonaliraseftexparte promittentis 1Notaonegotiatorespossunt facereftatutainterse. rey.estexpreffus.in.l.recepticia.C.de eftnotandussecundüBar, conftitu.pecuni.qd pre Hota dep Wor Tabir Dota 2016 ste ba.g Nota.l.quainducitBar.inargu.in.l.vis eius.dep ba.cpsialigedetinekaboffreialiiniufte.aufugiésintenck Nota.l.quesempallegatin.l.fiuepossidetis. Edepto/ qui semel est dominussemp pfumitur dominus. Vloraq testesquinosuntpublicatinoprobant.glofa estnotabilisfecidum Bar.in.l.folam.C.detefti. Moraq cõtrapfonātestis quequissemel,pduxit.nopo tuoméorie mēdā.kmBar.ibii.l.fiastestib .L.d'resti. Motaysirestesasuntexamiaticozăarbitris,viuunt eftin eiuselectiõecorraquepducitur veleisstarevel pe teve&denouoexaminerur.f3fifuntmortui atteffariõi busstādieft.tex.cft fin.fim Bar,in.l.capd.L. detefti. Motafin.glo.in.l.ficut iniqui.C.defideinftru.pfi pr gain Vabatur Ch.Com quodibi cõtinebatnihilpbatur, talis probatioeft femi/ instrumēropamiffio.ettenoz rest plena.quammultinotatBar.ibi.erillamdeclarat. Mota.l.mltifin.fmBaripracticai.l.fi.C.dfi. iftru. DicitVar. ppetuomoziemides.l.fi.C.moda.vbi opponerenifi , deveritate Szoppteytudebitino debetrecufarireftitutio comodati. Motaqilleddeponitpecuniaapdillos apd'scõiterfo letdeponi.excusak.tex.eno.i.l.pignibonis.C.dpig.ac. Motaosialiquislocatremtuateinuiro.autignora te. tibinopreiudicat etpotes conductozezpropriaaucto/ rex ritareexpellere.tex.eft no.in.l.fi feruus.C.quod cum eo.  16ciasog litrerecomendatozienoobligant.tex.eftnota. FmBar.in.l.fina.C.quodcuco.quiallegatetiazrex.  fiveronoremuneradi..cumquidam.ff.manda. Moraqsfischolaris accipitpecunia. viderurindubio illamexpendisseincaufasneceffarias scholasticas.text Едивей Mat eftfingu.in.l.fina.C.ad macedonia. etibiperBarrolus Moracafuzfin.in.l.antique.§.fin autem.C.ad velfeia. FmBar.quêdebes Bar.quedebes fmcumméoriecomendare,&mulier itercededo ipoiurenobligat.nisioskuek solénitasdibi Mota.l.nora.fmBar.ibiin.l.ficui.L.Penonumerata pecu. quihabetobligatabonadebitoris.poteft expfo/ s j auteius. ex causa de nouo . 5dicta fic.tex.eppe nadebitorisexceptionemopponeve . Motacasuzquezdebes memoriatenerefecundiBar. in.l.fina.C.denonumera.pecu.co in iuraméto ineftilla racitaconditio.queintelligiturin obligatiõeprincipali. Quandovnusdebeatpecuniaz.aliusfrumentus.ad, mittiturcompéfatio glo.est notabi.fecunduzBart.in.l. nesscriptura.L.deconpen. Nora.L.acceptam.L.devfur.quiaestsing.kmBarr. Sivectorcausafraudandiverrigal.iterconfuetuz no feruet.et res deperdatur.efteius periculum.cafuseftqui cõmuniteracciditsecuduz Bart.in.l.cumpгoрoпав.L. denautufeno. Notarepr.quifacitmentionez dedolo.etlataculpa ..L.depofi.quemdiatBar, 1.penultima.C.depositi.eftfingularis pmBart. Notabeneglof.coramqueeftin.l.j.C.pro focio .quia fecunduzBarr.eftmultuzcomunis. Sivnusfrateremit nomine fuoet fratris.necdicat ijz depecuniacomuni, indubio intelligetur emissede pria pecunia. ita oabaliofratrerepeterepartempoteftpecu nie,sivulthaberepartem prediy.text.eftfingula.in.l.ij. C.prosocio.etibidicitBar, notaquia valebittibiad mil leaureos.fisergocautus of dicaturdepecunia comuni. Tutortituloetbonafidepotestemeredevebus pupil/ li.textus eftin.l.cumipse. C.decontrahen.cmptio.etibi videpulchraglo.etdebes notareillaz. l.secunduz Bart. Nota oactioin rempotest'cedietexceffione competit ceffionariovrilisactio.textus estnotabi.secunduzBar. ablin.l.certi.C.dehere,velactio,vendi.Nontamen com petitvriledominius .quiafinetraditionenonpoteft que ri.l.traditionib.C.depact.eribiBar.ponitnotabi.prac ticam.qualiterdebetformarilibellus inGacmateria Dubitabatsemelinteraliquos..anciuitas possit sta tucrelegemcontracresfuusfacientealiquid extraterri rozium.diviquodfic.allegantex.in.l.romane.C.denu, chiserdicitBart.ibinota .cafushuius legisponit,Car, sp fami aquan misest Mende Hora Mon eft Face go msp Jancim fi affprefi Tyxiij in.l.cictospopulos.L.defumma.trinita.erfidecathol Motafingula.l.fecunduzBar.ibiin.l.fiquis propter edeftatepater C.depatri.quifili.diftrave.vbidicatur propter nimiaz épaterporvederefiltii.ervidesinglabiimateria Mota.cafuzin. Lad rescindidus.L.derescin.venditio. quezdicitBar.perpetuodebereméoriecomendari. non prefumituriniuftaemptio necmalafides . licetvenditoz vedideritminoriprecio pofteaemptor maioríprecio,nec Propterhocperiturvenditio rescindi,quiadiligentiapos/ fefforis res.meliozatur. Norapulchram.l.in.l.fivoluntate.inprinci.C.dere/ sein,vendi.dumdicitq calliditate et insidiispbakdolus Motapulchram.l.q licet dicaturoquis presumatur firefacultates fuipatrimony.vtest notabi.teprus in.l. quisquis.C.direfcin.vendi.Hocnoprocedit ineoqui est deceptus vltradimidiaziustiprech. quiaprefumit error. Fin Bar fuc neceftpresumptioooſcinerit,glofazdo tibinotab.in dir. Cquisquis.quodmemoглecomendasecundumBart.ibi. Noneftfufficiensprobatioprestantus valeat Etno Plus.facra fubaftationetantuzreperituretnõplus.de/ betergo fieriexiftimatiosedm reiqualitatem.erredditu umquantitatez.perbonosestimatores.ad hocponédов. texrus estnotabi.dequo Bar.ibiexultatin.l.fiquos.C derefinden,vendi.quod facitad materia.l.y.C.eodem Notaopetiamdeiurecanonicopoffuntpetivſurequa dopetunturlocointeresse glo.estordina.in.l.curabit.C deactioni.emp. C.deactioni.cmp.o licet aliquis foluerittributaproali/ square.noprobaturtamenpropterBocreipoffeffio. multuz.L.fi quis alterivelfibi.est singula.et mul Ju tumpracticabilis.fecunduzBar.ibi Viota fancimus. L. dere alienonaliena.eftfingularis JecunduzBar.palienationeprohibitavideturprohibi bonuz tasomnisactus perquem fittranflatio doming direc ti,vrilis,vel alicuiusiurisinre casum sin fecunduz ondu Bar.in.l.fipater tuus dong . Verbireuerreretestobliquŭ. significatemprestra daturmanualterius.no notransferatipoiure.tex.no/ ta.fmBar.in.l.quicalege.C.dpac.interempto.etvedi, Moracafusfingu.queibiBar.multiexrollicin.l.cuz re.C.depac.inter.emp.etvendi.gin cotractib.nomiats eftlocuscodictionofcamsinosueturpactusquodprin cipaliterdeditcaufamcontractui. Siartifices intersefacintaliquas couétiões,dicitur faceremonopoliu. itadisponittitulus.C.demonopoli. facerem Notaqdfialiqua res inciditinomiffus potvendicat vsasadquinquēnu nopost.reyestméoriepimedadusfm Bar.in.l.neg.C.devertiga.ercomis,&ficsialijiuradene niut,infiscuexformastatuti.debermoueri queftioinfra quinquéniinopoft.eribidicit Bar, nota bene poteris Motapfilegatusfinita (multuzdeHonorehabere. fualegationediffertrecederenongaudetpriuilegio lega ti.reyru.notabilisin.l.mercatores.C.decomer.etmerca. Derbupmuraveeftgñaleadomnecötracti,videpul, maglo.iruba..C.dererupmu. valzadmltafimDar RotacafuzqueBar.neftiralibiin.l.j.C.dereppmuta, firespimutercum'requevenaliseratexpofita.no $3lo cucõdictioobcam fecus fi venalis nonessz exposita. Situvisfeirein quodifferat emptioapmutatione. Rota actiopfcriptisverbisquedaturadinplendur Rocasi rezp. allego tibiglo.quaz videin.l.y.L.dererum permutati, qdcouenit.nodaturprecisead danduz.fz liberaturde p stado interesse.glo.habesnotabi.in.l.cupcak.L.d Rotaplicerdanualiqdcotingatinrebus pijecolo ni. no,ppterhocdebetfieri diminutio mercedis.cafeppe tuo méoriecoтедаидивFmBar.in.l.damnu.C.locati Motafin.l.kmBar.in.l.fiquisconductionisticulo.c loca.g sicoducrozcouenitcodictiõeexillalege.debet ante olareftituerere.necquestionēpotreferredominij Cajuenofacitaliquépdereartasfponfalicias.nificul paipfius precedat.cafii.textu.estnotabilisfecüdüBarr, in.harris.C.defponfali, τιο Dora Nora dori mafi нафа mirad fharte sal Plota Lider tie cel Motac are ali dre malicu Motag tobl Nötradasobliuiõinota.tex.in.l.fi.C.desponsa.qui norable,pbatfmBaraqvbiciq; dicitstatutuo siquis acceperitaligd.puniatpena dupli.qd in isto duplo cõtis Quidicaturpticipes seu co (netsimpluqdabstulit. plices alicui.tex.estsingla.kmBar.i.l.).L.firectorpui. C.dedona.antenup.estmultinota.fmBar.ibi. Horasinglavezdecifionefm Bar.in.l.cuminte.C. dedona.antenup.ad cognofcenduz andonatio fitfacta Notanotabi (sposevelvxozi.etibividepulchraglo. lez.l.etquotidianain.l.cuveteri.C.de dona.antenupti. vbihabero donatiofactaaſpoſoſpoſe.vel ecotra.perdi to , er turvelretinetur.fiftatvelno ftatper alteriexeis.quod vi nomia Notaq;resimobilesnő (multuznotabilefmBar. quodp estentoblatiõevelcõsignatiõe.fed res mobilestantii.tex. eftquistidieallegaturin auc.dosdata.C.d dõa.annup. Siprinceps datdignitatevidetdispensarecumomni infamia.tex.eftnota.in.l.imperialis.§.miles.C.denup. Lūdetéporenuptiavifitmentio intelligik dediequo nuptiecelebrant.rev.estsinglarisin.l.fancim".C.dnup. Motaquandoeliguntureftimatoresqui debeantefti marealiquasres.debentiurare.tex.estnotabi.in.l.Gac Badus eftis legia edictali..Giysillud.C.de fecun.nup. Motafin.l.cuglo. suafmBar.i.l.fipdote.C. ddo.p Motafingularezd.fina.C.dedo.promissio.etibi dicit Nota (Bar.notabeneistoscasusrogote iuredoti.vbihabetco si dos incipiatapromiffione.dane deeuictionetenetur,fecussiatraditione pofita Letiasinodote.C.deiuredoti.cotinervni caſumſin Notaqindubio estimatio facit (gulavezfmBar. per cap C emptionezglo estin.l.fiintervirum.C.deiuredoti. Dotapadhoc veillequipmisitdotepossitilla stipula tirequirito tpepmſſionis hocagat.fecusfipmisiterpo fteaintraditivevelitstipulari.glo.estnota.in.l.ex moz Sifiattraditioinstrumen (remfi.L.deрас.сoцen. rozumalicui,videtur fieripcuratorinillacausa.glos.eft notabilisin,l.fing.L.depac.conuen, ng 10 jedenou t i Divisinrubzi.dedonatio.intervi.et vys. quindo nationefacra intercõiugesnointeruenittraditio.nõcõ firmatmoreprex.in.l.papinian.ff.dedonatio, intviz etvyo.Oddo o licetnointerueniatveratraditio.fsaligd locotraditisis.Hocfufficit.glo.do tibimirabilesmBar. ibiin.l.j.L.dedo.cau.nonnumera. Notaqlicetiinstrumētopriuatovriapodisfa cõtine aturverepecuniä eſſeſoluta.tnpātopponiexceptio non numeratepecunie.etaduerfari habebitneceffepbarepe cunianumeratafecusſiiiftruméropublicofinttalia bagl.hesmira.fmBar.ln.i.idotib?.C.dedo.cau.nnu. Notaolicetlegatanodebenturreglariter Hereditate noadita.donatiotique fitintercõiuges cõfirinaturher reditatenõ adita.tex.enota.in.l.j.C.dedo.int.vit vxo. Gocerdonauitgenerofuo.fimozituret filiafuperni uat.noconfirmattalis donatio.tex.estnot.fm.Bar.in 1.fi vtproponis.L.dedona.inter vietvoo. Notasingleolicetaligedeponatapud alitalią bona itadices.depononoie tity.videponoqrsuafunt.no.ppter Gocpsumiturdonatio.tex.erglo.dotibifin.in.l.etia.C. eod.etibiBar.gloriatur. Quidicit sehabuissedefacto et Sialicnoieemiket (ideodicitqdebesessememoz fibireadikpfumikdonato.fer fintradat.rep.eno.in.l.et Motaofi marit resvwoziecofummit.capa (fifilis.C.eo ciere.p sumitdonato.idotenek tienelocupletior.flatea inuita.rotirepetit.reg.eqtidia.fm Bar.i.l.dhys.C.co. Notaomatpõrdonarefilioetiamaritoviuête,tex.eft nota.in.l.ficsstate.Leo.qd initellige an donatvtnichil Morapilligdänaturadmorti.efficitur (piquerať ftatimlataſniaferuipenesetideoeozireſtaméranovalet rey.eftiunctaglo.inaucten.sed hodie.L.derepudis. Perfamiliares et domesticospoffunt probariillaque funtindomo.rexruseftqui semper allegaturin.l.com/ fenfu. L.дегеридів. Perfamazquesitinciuitateoaliquis sitmortuusp Caturmorsglo.Gabesnota,in.l.fiquides.C.solu.matri tus ad Mor ANCIS lot ele rep wlar rafia lyov Notaolegittimatiopoteftfieriperpcuratore.teprus Gabesno.quemultinotatBar.ibiinaucten.itezſiquis Liberos.L.denaru.libe. Cafussupueniesinpsonăpeuratoris  excusaredor mini.tex.Habesnota.in.l.ciamatris.C.quipetattu. Lafusin bustutoréhabéti. dektutorponitglo.nota bian.l.ppter.Cainqui.cau.tuto.habe.tutorda.poffit Notayadministrator&iustacaufazlitigādinonhar buitsprio nomieinexpensis legittimiscodemnatur.tex. eftnota.quifempallegaturin.l.noéignotu.C.deadmi mist.tuto.etsiturornoappellatvelnopſequiturappellari one,sibonazcausamGaberet.teneturpupillo actione ra teke.tex. eftnora.fm Bart.in.l.fibona.C.deadmi.tuto Deinuctario rõficiédo atutoribus etonfieri debeat, videinmateriapulchraglo.in.l.tutores.E.deadmi. tu. 2.fina.C.d administra.tuto.eftsingla./mBar.zha betcafusmultinotabiles.debet em tutordefenderepupil Gum.quod sirecufauerit.debet atutela vemoneri.etfilite ceptapfonaindigeatcuratoreadliteillam.dabirneofficõ indicisqui ililitipreeft tex.est nouusetfingu.indict.l. Motanouuerfin.cafuzequemulte (fi.§.fz7siquis tutelecaffantursm Bar.quiatutozes etcuratores debét Am Calli fpecialiteret expreſſetemporequo creanturpromittere. defenfionemfubibunt.indic.l. fina.§ omnes. si ergofic nonreperitur,pores opponereexceptionemcontra instru mentumtutele Motaetiamqetutorvelcuratornonhabetneceſſe fru mentuzvelvinumreferuare.sedpossuntvenderequan/ dovolunt.propreciotamenproquoibicõmunitervendi tur.tex.enota indic.l.fi.§.hijs que.ex quoetiam notabi litercollige.q nonhabent neceffemittere frumenta vel vinaadalialoca quodestnotabile Wunāstradasobliuionifingula.glo.in.l.fitutor.C. depericulo tuto.queponitpulchroscafusinquibus pre ſomiturſcientia, Dotayexftipulationetutoris fup vepupilliqrituraets pupillo.rex.eftin. Fin.let fi tutores.C.quando exfact.tuto. erimateriavideibi ibipulcraglo.quadebesnotat.fmbar. Etquseftrubricadesatisdatio.tutor.addeomninoad isidicta.glo.in.l.j.C.detuto.etcurato.quiſatisnon de. etglo.nota.inaucten.vthyjobliga.phi.res mino..pe nulri.qna debes memoriecomendarepmBar. indic.l.). Situroznosarısdedit nopot administrare.necferere nisieaast3rpeperitura, vlnullipiudicii paritura rey. Gisnota.tuc.glo.i.l.fi.C.detuto.ercura.ind satisdedir. Dotaointerestpupillinesecretafui patrimony pada tur.tex.eftnotabi.in.l.y.L.dealime. pupil.presta, etGoe multunotatBar.ad questioneveztutozagésveldefen densdebeatfacerecopiainuitary aduerfario.etconcludir dabitcopiaexpreptoiudicis.fed omitter apponere res. Motagihijs aligetenetfacereetnõpoffuntfierifine sumptu factiindubiopfumitab eoqui tenebatfacere. tex.eftnota.in.l.y.L.arbi.tute.erides dicitBaribirse meldixitinquestiõe de facto. siteftatoz iniungitq He res facerzdepingiquandăfigurainaliquolocofubcerta na an pena.fireperiturdepicta necapparerperquem.indubiop fumiturfactaperGeredemquetenebaturfacere. DicitBar.in.l.fi E.devfu.pupilla. Horaistä.Letnon exeatdemeretuafecüduvnalectura. exprereicinofit ineius poteftarequando agat.poteftpeti vt examinerur restesadperpetuam reimemonamquandocung. Tuncfinikofficiusadiunctiquado finiturofficiuz ei cuiadiungiturtey.eftin.l.j.C.quando tuto.velcurato. essedesi.etibi dicit Bar nora beneiſtum cafum Costitutio epidicit executores teneanturexequiinfra adiemortis restarozis. dzitelligi&fciegl.Gésnota bi.in.l.quiquagita.L.deexcus.ruto.qua põderatBart Nota ecuratorfuriosiceffat ab admis (ibiad hoc, niftratiõerpedilucidiiterualli.etea reaffumit reuertite furorez.textus estmultuznotabilisfecunduzBare, ibi,i Laialijs,C.decuratorefuriosi. alri lins fis Bith abfafr berio Motag peftand Motag Yome Citu vi tici sin.l. Bituin nou Helfer teeti rufar ames tanero Dunt 13 Неврис ribe Bruger die pr matige Ιγωνί Lauauisin.l.fitdictiotayarina. tnextediturad alios cafus.tex.eftcuglo.norabi.i.l.obes.C.depredi.mino.et comendaméozieglof,ibi ponircafus inibus poffunt alienaribonaminor. Sufficitdecretiillius indicisincuiusterritorio vesč. rex.eftin.l.fipredis.C.depredi..etfufficereretia decre tuilliusiudicis àGaberpupilfiifub felicetno habeatrez Imagispuro..illud.ff.dere.co . Deexecutozub veriarī volītatū õlirervēdere poffint Gabespulchraglo. in.l.fiprediti.L.qndecre.opus noest Imba DietBar.i.l.fign.C.fima.far.aliena.fac.ra.Ha.com midaméozicista.l.quato pl potes rogoteqzēsinglaris Lexcusaturturorvelcuratorsiveditremput exiftima taeftauctoritatepublica licetplusvaleat.vesinglepba turin.l.fi.L.demagift.cöueni.qdtiintelligenisimant festüeffetillamestimatiozeffeiniufta, etdicitBar.nota logoteet inperpetuinõobliuifcaris SituincipisGodiepoffidererez abfentiser ignorantis Godie.noincipirpscriptio tuadonecilleretinerpoffeffioz ciuileaio.ergooportetoplabaklögitpe erſficpsumatobli uioillius absentis.erructuincipispfcribereglo.Gabes multifing.eribi Bar.exroffit hocdictui.l.j.L.dfer.fu. Situvisfrirecasusinqbusdeiureppenaiponitmé/ bri abfcifio.videglo.in aucte.fznouo iure.L.defer.fug. Caucastibiquemasremaliqua.nasinoeritveditors tenebevis reftitueredão prio no reftituto.rex.inota.in.l. Mota illeàemitafurepsumitpri (iciuile.C.S fur. repsfraudis,prerfrequétiä.gl.hes no.in.dic.linciuiles. Suifemelinterrogat quorleges effentin codiceğinci/ perentticius,dixio vnafola.in.l.titius. C.deope. liber.. Situvisfcirequefintpatronat iura.videmagistra glo.in.l.fiquis.C.debonisliberto. Motaoactioinštitudisnõéxpzínnoméarciõis. sseft officiiindicisquo coerceturingratitudoliberti.glo eno tabilisin.l.liberti.C.deliber.eteo.libe. Analiquisdicaturdiuesvelpauper.iudicis arbitrio tij поршез comittik.glockfin.inaucte.prerez.L.vnde viretvoor Sipaterdeditpecuniafiliopemedis libris etipfe fumpfitintabernis veldeditmeretricib in présuadi co putari.vr.pbatrex.nota.etibi Bar.in Bar.inau aucte.gd loci.L Dalerdonatiointerprem etfiliiaufit (decollatio. benemerita.glo.eft nota.i.l.fi i.l.fidonation. donative.C. &colla prer Noraqrestesdeberviderereftatorénecfufficeretop cor tina effetinmedio.tex.eno.eribinotatdoc.in.l.finospea Teftametiipotscribiin quacuqsmate (li.C.detefta. ria.fiueinmebzanis.fiueincartis depapiro.fiueitabul. rex.est nota.quifemp allegatin.l.quoniaz.C.deresta. Teftanētāpfecti nõtollikpimpf impfecti.musicurs dece nijfubfeğene.rexvesin.fmBar.in.l.sancim.C.Stesta. Morasinglio illequinopotarticulate loquiestmor tuofimilis.erideo cutestator lojtur balburiedo.cupmo fuerithomorectelingue sifacittestamerinõvaler, rey, eft nota.in.l.iubemus.L.detefta.km.Bart. ibig dicit femelimpugnauitvnitestaměti.ssincötrariividetur rex.in.l.quoulazindignus.C.eodem Illudqd auferturabindigno finefuiculpa.noappli caturfisco.fs venierib?ab inteftats.rex.eftno.in.l.fipe.i I.nec apud.L.8here.ifticu.etibideBar.no. +tenementi Rotaoliceterrorinnoiespetonoviriat.l. )ppetuo. siinnoic.C.detefta.in l.fiquis in fundivocabulo.ff.dele Ja.j.h unrelligikdeerrorei noiesprioalteri fecusinnoie ipiusloquétis.rex.Hessin.in.l.fi.C.deHere.inftitu. Motaoclausulainfinepositarefertadoiapredencia sinoeftratioquaremagisadvnu referatquaad aliud exidez inclausulapofitaunprincipio.tex.eftnota, iuncta glo.in.l.j.L.delibe.preteri Teruotmodisdicatur posthum videpulchrazglo.in rubrica.Ldeposthu.heredi.institu. Motapadireeftextraneorum immifcereſuozum acquirereperrinetad fuos et extraneos.tu habesglo.no cabileminrubrica.L.deiuredelibe. Sciasquodsitusoluisdebituzhereditaring,tuvide Hota q ( 616m Mor ftrum mB ивев по Mota contr beres matis Mota gr Beres pdeft Huorabi Month двес mation nco plase preguia Bemp per mcar beres pasite multu Ιφνίΐ. risadireGereditatem.textuhabesnotabi.in.l.cumdebt/ tum.C.deiuredeliberan.etibidicit Barro, quod dehoc femperinterrogarrusticos. Juradicuntquodhereditassolo animo aditur.vtin CopGerede.l.gerit.ff.de acquire.Heredita.dumtamen ta/ lisanimusdeclaretur.erfufficitqe declareturin vitima voluntate.textu dotibinotabi.in.l.fiauia.L.de iurede/ liberan.etdicitBart.ibinota benequia hocfecifierimi licetemporemortalitatis Mora&Hereditasextraneorinon adirano transmie titur.tex.eftin.l.quoniam.C.deiuredeliberan. Бівтетогфливаdeundihereditatemnon preferibi tur.nififpaciotriginta annoruz.tex.Habesnotabi.iunc Sloci collation taglo.in.l.ficer.C.demredeliberan . Mota.l.necemere.L.deiuredeliberan.queponittres regulas.etcafusfallentienotabiliterponitglo.ibiquaz denft Derefta videquia semperallegatur. Illudquodexpenditurinteftamenti recollectioneeri finuatione.detrahiturvres alienuz.tex.estnotabi.in. fig.incõputatioe.C.deiuvedelibe.quod eftnotabi.secun dumBarrabi Left m Notapexpensemagne debent probariperteſtes vel inftrumenta.minutepoffuntprobarifuofacraméro.gl vid Gabesnota.etibip docto.indic.l.fi..in.computatione. Motasingleosistatuta dicit& executio instrumenti fiatcontraGeredezsicutcontradefuncruz.Hocintelligit nisiGeresfaceretinuerariusglo.Gabesnota.in.dic.§.in cõputatiõe.etibidicitBar.formalitertenementivogo te necpdestmihiclamareoteneas menti.erillaglosa pos restallegariadmulta. Notaqinfratempusconficiendiinuentariusnõ'po/ test Geresacreditoribusvellegatarijsconueniri,textus eftnotabi.in.l.fina.§.donec.C.de iuredelibe.exquo col listeop hec exceptioipeditlitiscoteftatione.vtibiparet. Nontradasobliuioni.l.fi.C.derepudian.Heredita,qa attmultuzfingularis secunduzBar. tin Nota .l.fi.C.deedic.diui.Odzi, tolle. efin. fmBarr. Sialigephibetaliivelcogitteſtavipunitcriminali terpena extraordinaria.etGereditas aplicatfisco. etille cuiteftatorrelinquerevolebat.Gaberactionead duplum vthabetur.l.j.intex.etglo. C. siquis alii testa.prohib. ervideetiam.l.ij.eodtitu.pro intelligentia. To inno Notasing.pinmaleficijs negatiuis.seuacõmitrūtur faciedo.no estnecep dedefinatpossefacere vtma/ leficiumdicatpfecti.sed fufficit transeattmtpe face repotuit.glo.habessing.in.l.j.C.de hisquib vridig. Mõtradasobliuioniglo.nota.in.l.foroze.C.dehisq bu.vtindig.qrsepe venirdefacto fmBar.psinstitutus Gerespostmortezdefuneri concuburenvooze defuncri. auferturHereditasab eo tanquazabindigno. Licetimpuberes isintidoneirestes in maleficistame faciuntindiciuz glo.estnotabilis in.l.fi.L. adfilenia. Mota.l.fi.C.decodicil.quia Sicautiopferrura restatozevelalegeciuili, iceffitis eft fingula.EmBart. denuda.tex.estàsempallegatin.l.fancim .C. Sobo.fi Cautio mucianaСосӣВabetquoties estaligd relictus subcoditionenő trafecerit.notat faciedíderestituida Notaysilexloquirurinvno.decorrelatiuisintelligi glof.in.l.y.C.de ibiillamvidepro intelligencia recufructib sicon/ indicta viduistolken . turlogetdealtero.tex.eft nota.in.l.fi.C.didic.vidu.tol. Preftatiotriēnalisfacit,vtalimētaetiaifuturdebea curexinutilivoluntate.textus est singu.secunduzBar. Sitestator,phibetalie/ (ibiin.l.j.L.defideicomi. nationefieripoterittëfieri coſenſu oim quor fauorere fpicitphibito.tex.Gēs no.fmbar.ibi.i.l.qties.C.dfideig. Detesnodebzlegatarioprestareinstrumêtareilega re.fz debet caueredeexhibido queritop?.rey.ein.linstru mēta. C.defideicomis.etibidicitBar.notabnGuccafum Delegatarioàadulterauit vxozezteftatous videpul chramglo.in.l.fideicomissus.C.defideicomis. Licerteftatozfaciatmetionidefilio.cuzdicitpreritus 19 Liet loca méo laul Ber . et Im Mon Deico amen Погл mp Bar Basel ber leovii. seftqui wesynoestinstitutus neq; exheredatus.textus fempallegaturin.l.quidā.L.defideicomis .fi.L.defideicomis. eftfing.fmBart. nechabernisi vnacocordatex.in.S.fi.inftitura.defideicomis.Gere,de15 divisinhoccopendionotaeriaauctehocampli.esdti. fmBar.qrestvaldenota.ſirelinquuťreseligédaprercin iflono eligerevelneglietepannu.träfferëelectioinlega tariu.dumodoeligat remmediocre.tex.estfin.fmBar. inali in.l.fi.§.fed etsi quis.C.comuniadelega. Moraq.lincotractibus.C.denonume.pecu.nohabz lociincöfeffionefactain vlrimavolūtate.glo.eftfingu. in.lj.C.defal.cau.adiecleta.etratio eft qe teftator quii extremis cofiteturnõvidetcofiteriſpefuturenumeratio uplum nota. nis.qz nequan; expectatfuturanieratiöez.qd eft Liceraligfitvxozalteriusti dicitin poteftatepatris eteftinpotestatemariti.quo ad illaquesuntneceffariavi ro.alo.eftnota.in.l.fi vxozez. C.decondi.infer. Fant bol Motapulchra.l.in.l.aduersus.C.devfu.erfrur.lega. quamēoziecomédaredebes km Bar.qqñq; estimatores etcalcularozeseliguntaiudice.trūcdzdaritimin prisης Noaolicetquinstitut deceditanteaditaGereditatem fideicomiffuznopoteftdeberiab eo.l.illea quo.§.fidete? tamento.ff.ad trebel.illudpreditGerededecedétean adi, tamGereditatez.et anteiuffumdeadeundo.fecus sipoft لاده dig luffiemlicetanteaditaz Hereditatez.tex.estsingularis se/ cundumBar.in.l.noiuftam.C.adtrebel. Motaqpofficiйшдісівcogiturheres adiwe.etperacs tionëexreffaméroiftituere.gl.Gesi.l. sisine.C.ad treb. JQuadofilyrogaturde hereditaterestituedafratrib . velcozifilys.fructusnoaputātur iquarta trebelliani camsed eamdebenthaberedesubstatiadefuncti, rey.eft fing.fmBar.in.l.iubcmus.C.ad trebel.etnotaq solum in.liberis primigradusestq fructusnõ computantur inquarra.inalijsfecus. venotabiledicitglo.in dic.l.iu/ bemus,in fi.etibidicit,Bar,tenementi perpetuoquiati bifacientGonozem Situvisfcirecafusinqbus trafeuntinfideicomiffa riŭ actiões.finereftitutiõe videtex.fingu.iunc.glo.in.l. fancimus.§=.cumautes.Cadtrebel. Notasingleo illidiciturreconiuncti.quado expressa dispositioneteftatoris.totares affignaturcuiliber.tex.c in.l.fi.§.vbiautem.E.decadu.tollen. TeftatorpoteftremittereHypoterazquazhabetlegata lus.glo.habesnotabi.i.l.y.C.vtipoffef.lega. Dolodiceve tibivnūnounfm.Bar.qdpbatin.l.cer/ taforuma.Covrinpoffes.lega.opsiestlatafuiainreiven dicatione.cõrrapoffeffore.fitexecutio contraaliuz posses fozem quandoprimuspossessor dolodeshtpossidere. NotayexistentiafuiheredisoperaktransmiffioneGes reditarionoagnite,etiamin filioignorante.tex.efti sem perallegaturin.l.apud hoftes.C.defuiserlegit. Gituvisfrirecafus inqbusmaťnopetés tutoreexcu fax.videtex.nota.me.glo.in.l.mies.C.ad tercult. etadde materia.l.mēritenidafmBar.i.l.fciat.L.dlegit.Here. Notaepertransitii ad fecidavotanopditpatervfus fructuinbonisfily quesiti.tex.eftnota.in.l.fi.Lidbo mater,quitey.etiaznotabi.pbatqillequino transitad fecundavotadiciturstaveinpriorimatrimonio. Filio decedêtefucceditliberi.necporpatbonacius or cupareinrepeculij.rev.Ges fin.i.l.jd friris.L.debo .que libe.etfic secunduz invacodicis filiusfamiliashabet he redemfecunduzBarabi. Motagimaduenticijs filioqueritproprietas.piivfuf fructus.tex.eftqui femp allegaturin.l.cum oportet.C. debo.quelibe.etvideibipulchramglo.inGaemateria Sifiliusmeusinitad impatozemproaliquonegocio principisnoftri.etimpator fibialijd donauerit. inreb donatismihi patrinoqueritvfusfructus.tex.Habes sin gu.in.l.cummulta.C.debo.quelibe. TuHabestitulu.C.deHeredita,decurio.in quo dispo, miturocollegiussuccedit collegiato decedentisine here, dibus.abinteftato,excluso fisco Horaqm allegar Gisliqui suris . ridegl Motaq as dominif мівив ва uncta gle chari Gimt hes nota Memero Morap mglo.e Drat B etib bik nor ratio nurpro Etnoraet rogare apoffelli L.de vfur contra gresel Tiriur Siprohibeturatestatoreveditio.videtureriaprohibi tadonatio glo.estin.l.fi contra.C.de vfuca.proemp. Motacy maritus diciturdominereadotalis.etillapof Lidere.vepbaturin.l.j.L.devfuca.pro dore.etefttex.qui femp allegaturin.l.doreancillaz .C.de reivendica. Scias adprescriptionerequiriturtitulus.bonafi des.etpoffeffiocotinuata.etidemin vfucapione.tex.eftin C.j.L. devfucapi.transfor. Situvisfarequeeftpoffeffio quehabermultifacriz paruziuris.erpoffefsioque habetmultuziurisetparuz Lor facti.videglo.in.l.1.L.deacqui.poffef. Gialiquispoffider fciente epfumiturq ei pos feffio fuittradita.venota.probareyt.in.l.minus.C.de acqui.poffef.quiainhijs ad quequistenetur,pacientia Haberurproconfenfu.eteftbona,leyillafm Bar. Ternotaetia pista.l.minus notabile probatq firests interrogatusdepoffellione affignatrationéſuidicti.qz ViditTitiumlocare.fructusrecolligere.etaliafacere pro utdominifacerefolent.cp probatpoffeffionéet affignat Kat bonazrationezfuidicti. Motaq infantiacquiriturpoffeffio illaruzrerum in quibushabetaffectione,vtfuntiocalia.rex.habes sing iunctaglo.in.l.donatarum.L.deacquiren.poffef. 000 que Giinftantiaperit triennio.velconsensupartium re nunciatuefttantusinstantieduratvitinlitigiosi.fecus firenuciaueritliri.quiatuncresdefiniteffelitigiosaglo. Gabesnotabi.in.l.j.L.deprefcrip.longi.tempo. Memetoquandofacis articulos fuperpbandapfcrip tionc.g cõcludattempuspfcriptionis antelitis contefta tionem.textusestnotabi.in.l.uccbona.C.eodem Nota bonafidesprefumitureoqnopzobarcontra ا 01 rium.glo.eftnotabi.in.l.fuperlongi.C.co. DicitBar.in.l.final.C.co.illa.l.estmultünotabil. et fing.etibihabekop adpfcriptioezfciétiaeius5queprez sonbilnorequirik. iftaeftvnadelegib quaLaiusdoc tros contraquemfeciclipcumnunsvidit nj Situvis feireğestratioovfucapiotriennyno impe dithypoteca.videglo.génoo.fmBar.i.l.j.C.fi aduercre. Tadhocqdvaleatvēditio,aptertributano foluta.mul tafuntnccaria.tuhisglo.nota.i.l.j.C.dpfcrip.xxx.11. Paterpotcorriperefilii etia inducidoipm.veprobar rex.in.l.cogruétius.C.depatria potefta. in. 1.). deemen. propin.pqueiraitadicit Bal.m.l. liberros. C.deobfe. Notapulchregiararbitrarijs indexdz (patro.presta. fiderareğlitate pfonaz.tex.eftnota.in.l.nemlibertos L.deobse.patro.prestan.Itemqualitatefactoz.revt. eft nota.in.l.materrua.L.deope.fiberro. fuifemelinterrogat qr actiotollikspaciotrigintaan nozuqddiceredeofficioiudicis.dixieffeidez.alfegauigl. notabi.in.l.ficur.C.depzescrip.xxx.anno. Situvisscirequedicaturinterruptionaturalis. ciuilis.tu Gabespulczagto.in.l.cn notissimi.§.illd.C. Nota.l.sias (prescrip.trigin.anno.in.&.innouara. emptionis.L.eodez secunduzBar.qreft tota singlaris. Enrubrica&deactionib mittis..allegauiglo.in.l.j.ff. familie hirciscun.qpfcribiturdiuisionine fiat.etidéter netglo.in.l.j.C.deanna.exceptio.et ficfi fteriteciincom munionepvrigintaannos.nopotero agerecotrate. di uidamus.fedBar.indic.l.j.C. deanna. exceptio,dicitq comuniterdoctozes tenentcontraillasglo. Notaq.l.fi.C.danna.excep.enotabi. fin.fmBart. Notafing.glo.in.l.ij.L.quoetqua.iu.g monitio fac taaiudicehabetvimperemptorij .licetnonexprimatur. Sciasq sifertursententiainfauorez absentisquins fuitlegittimecitatus. novalerglo.do tibinota.in.l.eaq C.quo.etqua.iu.qitenemétißmBar.ibiqadducitroz. Nota sicitatus dicat nolo venire nõeft vtreviusci tandusgloestnota.in.l.tresdenuctiationes.C. eodem Nota (etibidicitBar.&credeturrelatiomnuncy I.j.C.desententi.etinterlocutioi.omniaudi, est sing. fm Bart.&fententiainquanocondemnaturprocurator 13 dominusquiiniudicononfuit.eftipfoiurenulla tellig cin Mora tot antu Mora bit p matic Maide esfirm qu Mota bric madar pon prola Hotag Mota Sciaso ſiſniaeftlatacotraordineiudiciozeftnulla veqefuitlataAriscoteftatisenofacta.tex.jsp allegat in.l.prolatam.C.defententijs.etinterlocu.omni.iudi. Lusis emptordebetdenunciarevenditozéliremesse motazsivultageredeeuutione.vtfuitdictis.querik id deillo quirecipirremin foluta.et dicas quod idemérexri Gabesfingula.in.l.libera.C.desententiy secunduzBar. 2.fi.C.desenrc.efin.etibidicit Barillaalibi nefcire. ISciasqiudexnõporreuocarepropriafniamvel fui precefforis.rex.eftin.l.i.C.fenten.refcin.nopos.fallitta meninquibusdamcasibus.quosibiponitglo Notap.l.fi.C. fructlitsexpens.estsingu.fm Bar. Sciasqrestdifferentia interfniamervemiudicată,qa in.C.ponieritulus.L.desenten.et.C.dereiudi.nazfnia prod beros Seresindiciopprieqd'illudq eft determiatain fuia.7effe etusillediciturresindicata.etideo duponikrubricade re iudica.ponitde effectuipius ſniequiprineties.ita.bar. inrubrica.L.dereindica.Etqrparuesszfniamferrinisi ermadaretexecutiõiideo ponikru.C.deexecu.reindi. Motaqenhabestituli. C. fiplures viasenten.code. funt.inquodisponiko siplures fimplicitercondenatur. intelligitinpres equales nifi aliud fitexpreffum Moraopsuntduotituliin.L.vnus eft quibus res ins dica.nonocet.Alter.reointer aliosacta.etinteristosedif fans déte ferentia.qrtitulus.C.qui.resindi.no no.loqui desente Batt tiatantuz.alterdeотнівив астів. Mota ramêqlicetfitregula eresinteraliosiudicata alys nõpdestnecnocet.fallittamenin multis casib qe notableponitglo.in.l.y.L.qui.res iudica.nõ110c. Motaqueftrubrica.L.comi.velepifto.etinilloticauer turqualiterſnianõnocetetiailficötraquêlataéquiaeft cominatio. hocideoqecausa cognitapfentibuspribus es ertpecogrus.etmagnocoflictu.zinfcriptis estferédasen tentia.etnopaucislitteris.vristahabeturintoto ifto ti tulo.etideomandatudeimittendo aliquëin poſſeſſione nopreditecauseognitõenovals.tex.eno.i.l.iudex.C.co. Quia quiiudeddubitater cater cöfilii cărefertides pom Etnotatex.nota.in.l.j.C.eo.qnin (ru.C.d. relat. Sexfacitaligd pre pite.cundifplicet.dels corradicere.tido faciasponitactispartepsente et dicere.alias videretco fentire.qd'éppetuo memoriecomédādufecunduBart. Erdusallegauitex.in.l.cuamatris.C.qpetattuto. adderey.no.i.l.pfes. C.d'appel que mitunotatBaribi. Situvisscirequedifferentia fitinternorozili etmani festum. tuGabesglo.nota.in.l.cines.C.deappel. qano/ toannoindigerplatione.manifeftisic.Etnotao eaque nungihabueritactipmanètesnopossunttrafireinno/ tozin.vrvoypronis.eaveroquehabueritactupmanerez vtedictain albopzeposita transeuntin notozin , etquod inplatea ficforumerfimilia Notaqlicetepüs esset priuilegiatus qaſuaſuia no poffitappellari.tamepoffitappellaria fhiafuivicarij.teg. Habesnota.fmBar.in. Laprocōfulibus ,L.deappel. Motaop officiales debentrefifterevectoriqimalefacit. rex.eft nota.in.l.quonia.C.deappella.perquemtext.dicit Barabiidemeffeinsubditisquantiadprælatum. Notasinglioq breuitascause.etitineris longinquitas facit veindeyappellatõiscamipatrialitigantiudelestare cogat.tex.habesno.valde.in.l.cuzpoft.C.deappella. Et bidicitCar.notaGac.l.qr eftEnota.valdeetnimisvtilis Motafingir. fiiudex peutitaliqui.põtappellari,no dictio indicis recuser.tex.eftno.Emles place.in.l.fiquis bou ye gillainmuriapoffittollip appellatises.s3vtintoti iuris, Dlota&licetafnia delectatiappellatad delegatez .tham atpa puocative.L.deappella. friavicarij no appeller ad elscui évicarifs ad enadque appellattursiißeprincipalis ordinariusiudicaff.tex.Hes not.fmBar.in.l.pcipimus.inprin.C.deappella. Nota&firep iudicatvedupvelcomes.appellatadsut mitate.tex.habes no.in.l.fiqi.vbip Bar. C. deappella. Sciasapparteabsenteindexpotest suppleredefets haben cali sta atiop pquia Sifili attet lode fm Ιγχρί glo.estnota.in.l. amplioze.in prin.C.deappel.ctnotaev Boc.vbicuqs cotra absentezpoteftpueniti addiffinitiua friam.iudexpot peo fuppleredefacto.veibi.etplat cría inaucten.quifemel.L.qusetquiu. Motasingleinciuiratib funtiudices&poffuntdecau fiscognofcerevoyad cerras summas,fiiltacaufaprima faciensvidebatexcedereiurisdictioneiudicis.fiposteare periakmaiorpotfuptotopauciave.cafumGésnota.fim Bar.in.l.ampliore..fed cu fimus.C.deappel. Motapillud qdeftipfoiurenullurotfit pofficiusin dris tenus defacto quan.prouoca.noeftnecef.quod eftnota.fmBar. Nora verus corumayèilleqinuétusnõvenit.glo. eftnota.i..C.quappel.nreci.posequés nonappellat preffit.tex.no.tuc.gl.in.l.fipat. C NCT FAV Barn etartuts iet ma Moragrlicetfimtutus exceptiserstratepof (vribi, fumtameumpetraveaindice tibiimponatfilentiafur perillodebito.tex.habes nota.in.l.fipater.C.quibo.ced. pof.ethabeturetiazin.l.ficotendat.ff.de fideius. firem anpueniatadprimidecretu.requiritpbariodebi tifaltepiuraméti fed quatiradfecüdis decretű requirit pbatiopreftes.vel inftruméta.vthabetin.l.cuponas.C debo.auct.su.poffi. Etdeprimoetfecido decreto hic non dicoquiadeclarausinmeoclipco. ISifiliusnoeftGeresprisp debitspusnõpoteftcõue Scap niri.tex.enota.in.l.fipaterna.L.dreuo.hije.ifrau.cre. Moraoregula.dolofacis.ff.dere.iu.Habetloaiquali quiseftparatusincotineri,pbave.fecus fiexceptio regrit altioremindaginem.quiatuncreferuatur.tex.Gabes no tabi.fecunduzBar.in.l.fina,L.quozuzbono. Montradasobliuioniqe fi aliquisdomin velcomes occupatterrasalterius.etfacitpofteafibiasuperiore co toni Sing redi,noprodeftfibi.quiaomninofpoliatus debz reftituu textuzhabes notabi.in.l.auctoritatez.L.vndevi.etibi Darr.tenetqetalis conceffionovalet.quod tamenintel ligenisitaliscõfirmatioprederetdecertafcientia panci pis,erHocperillumtex. 91 nug Notavna.l.ğestfamosafimBar.in.l.fiquisintataz fialiquis poffeffionéveiſue estapud alit L.vndevi.p coftiturainuaferit.tenereaveftituere.etdominio dapriuat28 ri.fivero rem alienainuaferit.eazreftituit.etinestimati onezcodemnat.Ernotaoistal,preditinviexpulsina,de viantcõpulsina lojturtitulusqd me.cau.dequoin.l.fi mulier.§.quipoffeffione.ff.quod me.cau.deviautez tur batiuahabeturin.l.fidus.§.fi.ff.vtipoffideris. Situvisfeirequaredicitmoméranea poffeffio .dicas Bocintelligituraptitudine.qz poffefsio éaptamodico tpeapud possidentéessesimoueverquestio desprietateaf eoquihabererius. liceracru quādosmito tpedurer/ve declaratBar.i.l.mometanee , L.vndevidequoi.l.j.C. sidemomen.pof.fue.appel.perflo.et doc. Morarey.quispallegatin.l.fiqi.L.vnvi.qdifficul tasplationis etodilidelinquerisfacitvt admittatpbar tíop iuramērāactoris.ernota gryta.l.loquikdeiurame toverirats.ndeiuraméto affections.dequo loquiturtitu Notarex.isnotabi.gr incaufa momêtance possessionis lus.ff.deinlitem iuran. admittituraliquis fine mädato.cuzcautionevati.tex.et quiſpalletatcufuaglo.in.l.j.C.fip vim velaliomodo. Situvissaaredifferétiazqueestinterinterdicride ta bu.exhiben.eredicti.quéadmo.testa.aper.et actionead pulcraglo.in.l.j.C.derabu.exhiben. Sciasqrpignusdiciteffeacceſſoriuiprincipalisoblista exhi.vide tionis.etsicloquitritu.depigno. ritamenGocnopremdicatcredirozi vrentiiurepig1026quip Notaolicerdebirozalienetvem quaobligauit credito rex.eft in.l.debitozem.C.depigno, Sciasernotradas obliuioniqe resempta expecunia muruara.noestobligatanisialiterfitcõuentu.rep, èno.. cuniapupilli.rep.habes notabi.in.l.idemqs.inprinci.ff.qim in.l.quauis.C.depigno.Goctamenfallitsiematurexpe quipocio.inpig.hube. Mota&Gypotecariaeftrealis.qzozifexiurequodquif Mar gari / Bar dilic phoca Moin περισ Mota y Husger beein Mota alema fernor State Moalle Плов femp Morag adul afumli guan tharid Gaberin ve.ficutaliereales.venotakin.§.oim.infti.deac tis.Pignorariciaaurestactiopfonalis .quia outexcon, tractu.§.fi.ifti.q.mo.recorrahiturobliga.etpulchrede claratBar.in.lepigпогів. С.дерідно. Sclaso tantu opaturoblatio.confignatio.etdeposi tio.quaruzipfafolutio.rey.eft no.in.l.creditoz.L. Spis. Situvisfcirevnucafusnota.inquo.fecundusvirre neturpdebito vyozissue.videtex.in.l.fimater.Cinqb Cau.pig.taci.contra.quemtextuznotafecunduzBart. Motaqpcuratoznopot obligaveres dñinisi Gabeat Spealemandatu velgñaleci fibera.velmsi dis fit folit obligare.tex.eno.tuc.glo.in.l.j.C.firesalie.pig.da.fir. Ernotapinistoritulodisponieqd alienavesnonpõt obligari fineconsensudni.fitamen debitonrem alienaz obligantifupraueniatiusinre,pdeftcreditori.tex.estno tabi.fmBarin.l.cu.res.C.fires alie.pigno.da.fit Laug Sialiquisobligaromniabonafua.notamevidetur obligaffefupellectilia finequibusviuerenõpot.tex.no. erisiBar.in.l.j.C.queres pigno.obliga.pof.qzin specie verifimiliternoeſſetobligaturus.exquo colligitqe scho larisdiligés obligās bonafua. novidet obligarelibros. etpHocalletofin.glo.in.l.nepos.pcufo.ff.de vbo.figni. Noiadebitozivenitinobligatiõegenerali.text.eftd semp allegat.in.l.nomen.C.queres pigno.obliga.pof. IInobligatiõegnalivenit pitiaeteriafutura.tex.e quifempallegatin.l.fi.C.eo.etratioeft.quiainobliga tionepignorisnõtractatur demagnopreiudicio. Motaqeqñqzad idempignus plurescreditozes cõcur/ runtetdubitaturquissitpotior.ideoponiturin iureru/ bricaquipotio.inpigno.Gabe. Motaysiserriduscreditor foluatpriori.vel cõsignet et deponatid qu'eidebet.in lociprioris fuccedit, etcofirmat fibipign.tex.enot.i.l.j. L.quiporio.inpigno.Gabentuz Sciasoréreglaihacmateriaoàpriorétpećpotioriiuß IllequiGaberius realepferturomnib puilegijepsona libus.tex.eft quisemp allegatin.l.eos qui.C.eodem ri Notatey.quisp allega legat in.l in.l.affiduis.L.co. vozida tepferrur omibuserdirozibe itoris etia haberis anteriozehypo tecadutinofirexpreffa.queeley ficcõiter co intelligitur. Situvisscirequedifferétia fitinterpignus cõuentio nale.etpretoan.videpulchraglo.in.l.j.ff.depigno.actio. Etsituvisetiafeirea differeria fit iter Gypotecaria+pig nozaricia,videpulcraglo inpremio.ff.i Gemio.ff.i obo.easdezres. Etnotaepignusspotdaripignozi.itadisponittitu C.fipignuspigno.datumsit. Volotibiadducerevna.l.valde sing.etfmBart.qui nefcirethäc.l.fp refpöderzcotraipam.in.l.folita.C.dere mis.pigno veidicatosiresinquasemelestremiffuzpig nusdenouoindominiodebitoris peruenerit..no reinter graturvigoreobligationisgeneralis. Quia eftin..C.rubricaetia ofcirographariapecuniaz pign retinerepoffe.dicas illadepecunia chirographa riaquesinepignoredebetp chirographu. nota.l.j.qreft Nota sicreditorprepittotfructus (sin.fmBar. exrepignorataquiafceditad quatitatedebitiiño iureē coricendebitu.rey.eft no.jsp affegaki.l.1.C.ddiftra.pig. Antespignus vēdamp creditoredz moneridebitozcui renebitcreditorineo y fraudécõmiferit.tex.eftnota.fm Bar.in.l.credito:.C.ddiftra.pig.tibividoinonot.glo. Mota.l.quamdiu.cumglo.fua.L.eodem Estrubrica.C.fivéditopignoreagatur.etibitractat sicreditoz indistrahedopiguoredoluzcomittit.debito vicõrraipſuzactio cõpetit.erin subsidiucotraemprozëdo lumpricipantez.etin.l.j.videomninoglo. Mota&inuenikGypotecariapsestane finepsonali.fi wepfonalifublata.tex.eno.in.l.intelligere.C.dlui,pig. hota.l.y.in fi.C.ft vn'ex plurib heredib creditors v debirozio.qrdorz gliterd3 fieripelusio ihypotecaria.92dz alinativepoludi.videbiti foluat.vlpossessiõesrestituat Quiaqiqs creditoznoinuenitemptorépig (creditozi noris.eiideoneceffeeftvesibipignus adijciak,ideoponit rubrica.C.deiuredo.impe.erBar.notat.l.j.contra eod.g Bolant Mora Mota tiniff maiof Gift capt Mota фар Mota Buceta part ypac.p car te  Baas faciuntcocedilicenciaaiudicibus nucis atandi omnce ſuosdebitores. nõvaletnisi noiadebitor exprimant Notao licetpacruzlegis comifforie fir reprobatus in pignore.vtfidicaturydebito nonfoluto adtempus.pig nus fitcreditozispro debito.vthabekinri.L.depac.pig. tamensidicaturfic.fipecuniaz no foluesad tempus. fir Pignusmihiempratuftoprecio,declaradoarbitrio talis tralis.quosnunceligimusin arbitratozes et bonos vis ros.talepacruzvaletvenotabiliterdicitBar. in.l.fi.L. depac.pig.perrey.nota.l.fifundus.§.fina.ff.depigno. valettamenexpost factotalepactus.vtnotabiliterpba turin.l.ij.L.co.quod ppetuocommenda memoriefecun/ dumBart.indic.l.fina. Notapulchramglo.in.l.fiquidem.C.de aria p exceptisian quando actorpoffirproparteapprobareconfeffionérer. * proparteimprobare, Scias&exceptio dilatoziadebetopponiantelitemcõ reffatam.texestin.l.fi quis aduocatus.C.deexceptio.qd CM eftveru msi exceptiodilatoria fupueniatpoft litem core/ sfataz.texeftquifp allegatin.l.y.L.decofoz.eiuf.li. Viota&cõtractusGabitusfupreluigiofa.eftipoiure nullus.quodintellige litepédente.vtin.l.fi.C.de pea fitigio. etinistamateriavidepulchreBart.diftinguérez in. l.j. §.j.ff.delitigio.etqualiterpuniaturcõtrahentessuperre litigiosa.eftrex.notabi.in.l.fi.C.eo. Sm SistatutuStosialiasinuétusfueritciiarmispuiar talipena.sinoécapt nõ dzinuet qenëfufficitfolavifio sinecaptive.tex.Hes.no.ic.gra.l.fibarsatorn.С . not Mota.l.fancimus.C.co.quia C. fidius. est multufingularis fe/ cunduzBar.etetiam.l.fifideiuffor.C.eo . Notag.l.iij.C.denouacio.eftfing.fmBar,vbihabe turyapudenquimadauitfeu ceffitactiones remanent directe.Fides eipõtfolui.nifiitribus cafib biexpreffis. Moracasuzquedebes méorieamidarekmBart.in. b vfuras.C.defolutio. quisno potcogiqd dzīvnoloco foluetialio,nisiexca,t 9ft) causeglo.abino.enumerat. Nota&venditorGereditatisno tenerdeeuictioõerez fingulariui.nififpecialitersead hocaftrinxerit.texestme moziermedad kimBari.l.j.C.dcuic. ibividegloino/ Toituvisfcireandonatorteneaturdeenic.viderexri notabi.iun.glo.in.l.y.C.deeuic. Motavna.l.notradendaobliuionikm.Bar.in.l.exp/ Sys.C.eo.panteires tradatvelpreciifoluakpõtemp/ tozpeterevtpignousobligatio dissoluat.etnoraibiglo. norabi.quevoluitq indubioprefumaťresvědi libera, NotabonucafuzimBar.in.l.nodubitat.C.eo.gi cotractu emptiõis debeteuictio etiam sinopromittatur. Givenditiofiataiudicepare obligaturde euictione, tex.estnorabi.in.l.fi ob causas. L.eod.quitexallegat ad hocpindexfacit,parsfacerevidetur Motaoqueuictioimminerinliminecõtractus,emp toznocogituradfoluendupreciu,nisifibicaueatidonee cumfideiufforib.tex.eftnora.in.l.fipost.L.eo.tibivide Bar.deremedio quado emptorfaceretdolosemouerilite Mota.l.fi.C.eo.qrestsing.fmomnes.etderatõeillius legis.dicitBar.inueftiga perteqe regula magistralis. quëdeeuictiõetenetactioeundéagentérepellit excepto.ve i.l.vēdicate.ff.deenicno habettociin Gerede fideiussozis Motaomatertenetlactavefiluzvſeadtrienniu. su pzatrienniupaterteneturnutrirefiliuz.rey.estnotaй craglo.in.l.necfilui.C.depa.poteft.intelligutti doc.ni simatereffetpaupercula. Ginotariusestcreatusauctoritatealicui ciuitatis,li cetnopoffitcõficereinſtrumēta extra territoziŭilliuscί uitatis.tameinstrumentaquefecitinilla ciuitate vires Gabebuntinomniloco. tex.estnotabi.inargumentāsez cundumBar.in.l.j.C.deemancipa fiße. Horarex.fingu.in.l.iubemus.C.eo.quiprobat e in fanspotlegittimari licetnonpoffit confentire. Пославувегедігabili decui mortedubiteknõptadiri tex.eft norabi.secundü Bar.in.l.necnos.L.decapti, ComendaméoriepmBar.l.j.C.dededona. cumalijs Dar Ami's 16 aure Dot bak.p Mota idon pastier Licer fi aliqu nspor Beine Babe matio qu Ermor Mora idia cont Ιγχριτή allegatis inglo. quitraditinstrumentuz.videturtra/ dereilludquod contineturinco. Datopaliquis foluattributa principialicuiusrei tamenapterhocnoprobaturdominiifoluentis ,textus eftnotabi.in.l.fifunctiones.L.dedonatio. Mota&vxorcostantematrimoniopotestdonarespez actionis dedote.glo habes norabi.fmBar.i.l.cöftante Quiadicitcomuniter &donatiodebetinsi (C.eod. huarifiexcedatquatitatedequa.in.l.fancimus.L.cod. flaliquisquereta tequsaccipiaturisinuatio.dicas pin sinuatio donatiõisdiciteffeqn fitin actis cozăiudice.vti exeft me hoin Notafing.tex.in.l.qsquis. (l.donatio.C.dedona. C.eo.qfialiquisdonatremretéto vfufructu.vidertraf potonp ferrepoffeffionéreadonate.etibidict Bar.noracafuz no tabi.quiaquotidieoccurrit. Etnotapin infinuationedonatiõis nõregričalicui aratio.venotable.pbatin.l.in Gac.L.dedõa.etibip Baz. Grias oinасtіsudicialib nonfuntneceſſary restes. tex.Gabes notabi.in.l.in donatioib.L.co.quêtex.pmen Regist Donatiõeshodievsqz ad quicge (daméorießmBaz. tos aureos infinuatiõenoindiget.l.fiquisp redéptione L.co.nominatur enibialiquedonatiões queno indiget insinuatiõ – H. P. Grice: Implicatura -- equatecisquatitatis fint.etibietianotable pbat.executozes vltimazvolūtatūpstātsacramentuz expederintquatitatezfecunduz dispositioné teftatoris Motacafuzsing.in.l.quoties.L.dedona.que submo. vbisidonotitioremaliquapacto apposito.vtpostcertuz tps reftituatsempronio.illi sempronio querikactio veil sinealiqua ceffioneex mespacto.quodest notabilezme moriecomendanduz secunduzBart. Ricerfintperfectedonatões.riquadosreuocatur.ido estfactus titulus.C.dereuoca.dona.etin.l.fi.C.eod.po / enti nuturcauseingratitudinisvtpoffitreuocaridonatio Motataméosidonatoznoreuocauirdūviueret.ei her resnopõr.veibi.etnotasing.glo.indic.l.qiuftaest că reuocadidonationésidonator est fact inops, dõatari noliteŭaleve.licetallegerglo.incötraviuiml. incoding tione.ff.deregu.iur.tamenifta comunitertenetur. Noragoespeneftaturecötrafecidonubères Gabent lociinHysquenohonefteviunt.rex.eftnota. merip/ petuocomendadusfmBar.in.l.hyesolis.C.co.erratio estneplusGabeatluxuriaquamcaftitas Moratex.fingla.fmBart.in.l.fivnas.L.dereuoca. dona.vbidonatio factahztacita cöditionë sidonatornō fufceperit liberos.idonato filio ipo iurereuocardonatio, Mora opriuat carcereftinhibit ,vrintitulodepraua riscarce etibiponitpena.etphiqisis Gabzine capiendi nõdetinedi.fiderinetvitraviginti Gozas comittitpriuas tiicarcere.vedeclaratBar.in.l.capite quinto.ff.deadul. vbinotabiliterdeclarat Gunctituluz Siindexftatuircertiterminiadaccusandi.vellad pfequédiaccufatione,etnõaccusat velnopsequit.non audikpoftea.tex.estnota.fm Bar.in.l.fiea.C.quiaccuf. nopoff.dequolatepenin.Etitia.ff.deaccufa. tpbarese effe Dicitstatutuocinisadmittarad alijd ernsalius.an oiadebet,pbarese effecines.tex.eftnota.ad infinita secu duBar.in.l.noignorat.C.quiaccusa.opnodebetjs ad/ mitrivetalis.nifipriusprobetseeffetalem Notaofamiliarisnopotaccusaredimdomus.tex.e nora.fmBar.i.l.fiquis.C.deaccu.qd tiitelligenisifua visuoziniuria.psetur. excipitticrimelesemaieftatis. Noraolicetpluresnopoffuntaccusarevnu.l. fiplu/ res.ff.deaccu.Hocintelligeanopponit.qedeplurib debet eligivnus.s3 sinofuisseroppositi.preditaccusatio.tex.e no.uic.gl.i.l.fi.accusatoris.Ld'accu.qdnota.fmBar. Sialias accusat devnocriminefuitabfolut.nopot iterideeodemcrimineaccufariab alionisidoceaturdep uaricationeprimiaccusatoris. cex.estin.l.fiquishomici dj.C.eodem. Situvisscirequantuztépus estq fueruntfacteglo seAccursij.videglo.in.l.incausis.C.eo.fueruntemfacte de...povije p Mor ponie Gir e.et Jupto Тилв Tag Bir Prom Notaoaccusatuspositus adtorturanodeberinterro Garidefocije regulariter.Goctamen fallitinmultis casi bus.rex.eftnota.iunt.glo.in.l.fi.L.eo. Licetindexfecularis nopoffitcognosceredecrimieco miffoperclerici.pottaméen capere etdetinereve vemir/ tatad epm.tex.no.ey Bar.coffigitHargu.i.l.j.C.dex/ Suntaliquepsonequexprerfutpriuile (Gibe.reis Ginnopoffunttorqueriexceptocrimine lesemaieftatis. rex.eftin.lnullus.C.ad 6 leiul.maic.ctibi Bar.dicatilla Gabers merig Cnorabiliffimaz Notatex.fin.in.l.fihija adulterij.C.d'adul.kimbar vbienpsumptiõeiurisetdeiurealiquiscõdamnatur. Brainiuriantcofanguineiviriia defuncti, exstupco comitrikinvidua.ficutsiduraretmatrimonius iftud notabilepbaturin.l.fimulier.L.deadul. vbidicitop ille Donat quioffenditexadulteriocostante meimonio offendik ev ſtupzodurateviduitate.etHocvalerad probandū inimi/ citias etenot.l.iftafecunduzBar. Situvisfarequepenafitinductacõtratutore.quisu ampupillasquondacorrupit.videasrex.in.l.j. C.fiquis capion eacuiusturorfuitcorruperit.nadebetdeportari omnib bonisconfifcatis. Iniuriafacrapersoneitademiicaditincrimepublicī legisiuliedevi.fifiatcoadunatis hominibus ,eliasép alius uata.tex.enota.fm Bar.in.l.ficriminis.L.ad.l.iuli.de nica f vipubli.etintelligeeriäſicoadunauitvnu.tex.eno.in.l. 9.6.homines.ff.vibono.rapto.etest notabile. Sitpe violentieillatealigo moziatur.fiue renifitus retis,veldefendétis.inferēs eftatis lociappellatio.tex.émulta expteinfe/ vispenamortispunit.nec z nota.in.l.qniaz fiple Liuli.devipub.eribigritBar.norabili stione,vtruilleàfuit coadunatus multa.C.ad deqtidianaque m Bal мбрев ad aliquaviolentiam inferenda siibiperdatarmavl'alias res.anpoffitrecupe rave.etconcludito sifuitvocatus ad remilicitas.non . fecusfiadremlicitam,vtad aliquedefendenduz.quod memoriecommedadicit Bar,vogote, city QuefirifuitaBar.vreiillequi diffoluitistas icanta tionesdebeatpuniri.etdepreſpodite no.prey.notabi. in.l.eoru.C.dematefi.etmate.ifts th preditifozo Більу ассирахбes crimialesregulariterrollūturvi gintiannis.tex.est fingu.pm Bart.in.l.querelam.C.de GifcripturaGabetdebitaformasizresteseralia, etſo, ludubitatanfisscriptura notarij.pbarp ipmfolinota/ riii.tex.eft à semp allegat.in.l.fiiquis decurio.C.defal. Vistradasobluzionihorq ad 5 ve aliquis incidatipe nafalfirequiturpillud falfuz alicumnoceat.reg.etglo.do tibinota.in.l.damus.C.defal.exquosequitur&sialige falsificarerfunlibzpuati.non effs punied.qd estnota. ciasq notari nopotcoficereinftruméru adfuivri litatez.rev.eft nota.in.l.quanqua.C.dehijsisibiascrib. inresta.tdels dispõit titulille.jd sifecerirpuitvtfalfari Riilisactio ercrimialisno poffuntfimulintentari, sedpostvnainteratăpõtrediread alia.itadisponirtritu, lusqiciulac.crimina.prein.qd rameitelligequadovna cõpetitadvindicta.aliapsequitremfamiliares.s3 sicinit ercrimialiscõpetitadvindicta vna electa nõpoteftredis readaliam.l.pretoz edixit.§.j.ff.deiniurijs. Notaosolacitatioincaufa criminaliinfamatdefac to.tex.eftmultuznota.in.l.fi.C.derequiren.reis. nota.in.l.milites.C.dequest.cribi dicitBarr,q Milesnõpõtponiad rozturaetiapcedétibus indicijs, rey.eft defenditsemelvaŭmilitem Situvisscirevnitex.quiestmeliordmūdokmbar. inquoponiturdelictain quibusexvtraq;prerequirit platio videtex.in.hfallaciter.C.deaboli. Notaycriminales questiõesdebër termiariinfra du obannosacõtestatiõeliris numerādos.iradisponit ritu lus.C.vtcrimi.queft.intracertitempustermi. Crex.l.nouerint.eo.ti.habeso finito peinſtantie.ad, Gucsupeftiudicisofficii.ad rõdemnaduprezinexpenfis dequoetiain.l.perandi.g.ilko,C.demdierinillad per 100/110 gatur Jaitley 16c reper tofat locup nec re tabilic Motac ota.ee ima legi Lim do Gir ne Motag Ιγγγνί randihaberoistariaiudicijicauß ciuilib durattriënis Motafin.glo.in.l.fi femisia.C.ad turpil.pintelligéria luriudicéciuzq ispoteftpred fuoziniuria.quomohin Conta reffligak.dicitemglo.vfq; adfeptimusgradum Situvisfcirevnicasuzinquodeiurecomunicõtra absentepueniturad cõdemnationein criminecapitali.vi del, nediu.E.depenis, quaisiBar.repurat fingula. Peculiuscaftrenfefiliy nondebetpublicari,text.efin. in.l.fifilius.C.debo.proscrip. ophi CN Rubrica verumamotaru. Scias ideofuitinuērusilleritu.neturpisetfame, saactiofurtidareturviro cõtravxoze.etecotra.ob Gono/ nozēmatrimony.ervideglo.omnino.in.l.rera quidem. ff.reruzamota.Cocubinatamenbenefurritenetur,tex. eftin.l.fi concubina.inprinci.ff.reruzamota. aritus conftatematrimoniofiveftituatdotévozi finelegittima caufa. Gabetinstar donatisis.etideopot illamdorez vepetere,fecus fieffetlegittiacausa.dequo in. 1.j.C.fidos conftan.matrimo.etvideibipulevaglo.invu bri.Etnotaqe virnõpõtsolueredotemcõstatematrimo/ 110.fuo fauore.qz videkdonare.Sed queriksi novult vre fin trel defl iftofauore.an firliberatusfolutise.itao muliernopof fitreperereab eo.etcomuniterdicituro no,nifieffz effec talocupletior.dequo perBart.indicta.l.j. Mõpotestdarifideiuffozavirovyozipzodote cöferua danecreftituenda itadifponittitulus.C.nefideiullores do.deniunctaglo,quamvide omnino.quia eftmultuz notabilis.ertex.in.l.j.C.code.affignatrationem Nota priuilegia psonalianoex tépore sedexca esti matur.vepuilegiatpferatno puilegiatoifoluedo.tex. Enota.eribipulcraglo.i.l.pauilegia.ff.dpriui credito Mota& fundus dotalisestillequidaturineftimatus indoté etnopoteftalienari.vtin titu.defun.dota.l.j.§. etculey.L.dereiveo.actio.Eft autezalienatio omnis ac tusperquetransferturdominii.rey, ênota, quifemper fid allegaturin.l.j.C.defun, dora.etibinotasili, dicate vbi 20 electio@referuaramuleri.fundeliczestimar pralienart Notae quandodaturdosfilitquadogspacta.et qua dogsvalent.erquandoq; nõ.ideorecurrenduseftadtitu. ff.depac.dorali. Thubiicadelegibusetlon Антано згибындындaconfuetudine. Sioponaturcuzintotocosporeiurisponaturdeleti bus.cureftfactusspecialis titulusdelegib.dicasy alie legesdicitdegestis hominiin ſtaaurez rubamatracta ruvdelegibuscondēdis etintpreradis Ernotaq leyesan/ ctiofancta.precipiés honestaerprohibens cótraria.vrin Ly.vbiperglo. ff.delegi.Ernorapulchairex.in.l.j.ff.eo. inver,virozu.perquezdicitibiBar.mulieresnonpof funtessedeconfilio.vndein condidis legibus velſtaturs nopoffuntdarevocem.erexhocdicitfingulariterBart. ibiqvsus mulierinopotestinducerecofuetudine.qura lex erconsuetudo equipollent.quod est singlare.Etscias •legisvirtuseft.imperare.vetare.permitterepunire. confulere,vreftrex. inc.pufcraglo.i.l. legsvirt.ff.eodez Norayconfuetudoestiusno scriptuz.mozibus.tvfi buspopulicöftitutus.etlicerfitiustamenquiaconsistir in facto debetprobariErnotaosileyestderogatoriacon fuetudinis.novalzcõfuerudo.aucten.nouigia.L. fur Viecvaletcontraius diuini naturalevelgentium.licet poffitdistinguere.vtnotatin.l.fi.C.ficotralius.Etsi co fuetudoefterronea.no habeteffect vtferueturinſimili Buscafibus. l.quod no ratioue. ff.eod.Etsciasy vsuset mozessuntcansacõsuetudinis.prout accipiturconsue, tudoproiure.caufatamen remota.naz causaproxima ê tacitus consensuspopuli.quicolligitur exvfu etmoris Ernotaoregulariterduoactusrequiriturad indus cendiconsuetudinez.etfufficittempus..anno deiure ciuilictadieprimiactusincipitcurrere decennium.etfi tractamusdeconsuetudinequerecipitlitis decisione.de/s betdeillapleneconstare.fcilicetdefrequentia actuuz.78 curfutemporis.vtGecomnia Gabenturperglo,erdocto, l Gam 1 in.l.dequibus.ff.eo.Etſciasq populi.habentex permif fioneiuris q mune.l.omnespopuli.ff.deiufti.etin. eiuris & poffintfacere ſtatuta etiam contraius co Jamstatuilabonbusmeisfinezimponereauditores chariffimi. Nec volovosmaioriveruz multitudineonera/ veGufcipiteigiturhocvtiliffimuopuscuiclypeum li Celfumflorumadiungaris.eripfumfepiffimelegatis.lec tumintelligatis.etintellectumthefauro fidelis memorie commenderis.quodfieffeceritis gloriamno mediocrem reportabitisValere. terre its pure's  mede new  tobo in all Hatu Bar Exfol onfi  postumel Bergen b Derfuntnonnullafingulariaet aureadictaiuris ciuiliser varijslocis collecta perdoctorePetri Kauennatezprovtilicate că muniadTheodericus Orekenfiliu luuzcharif imuscanonicueccleßeBremenis. Fulinterrogatusdehoccafu. Quidamabbasnouiter creatusftatuitvelle minuere fercula datafueratmo пасhіврsuospdecessores.monachi furrexeritcötra euz diceres. nopoterat. Respōdiinfauoгетопасhогиз.9г deberarredicofuetudo monastery.tey.adduxinotabi.et ibidocto.in.l.fuper.L.deiure fis.li.y. Legatusfuitcaptusalatronis velab inimicis.quer riturandebeatHaberefalariip tpecaptiuitatisvifibire ficidanaEtrespoderono.GiHocfuiculpavelnegligen ciaaccidit.Hocnotabile phattext.in.l.j.C.deremili. I 2.1sts vidéda notatap Bar.i.l.fifu.5.98 vo.ff.dfur. Quidalegat principis exceffitfinesтадані,е ettame benegeffir.dico q debetpuniripter ino Sedienciam.hoc no.pbatteyleribig doc.i.l.ferui.C.de.delato.li.y.pquo eriatex.multifinglaris.in.l.in.§.in bello. ff.dere,miti. einitasvnafecitftatutii or quiliberteneatiremlegati onefuissumptibetnociuitatis.queſitumfuitandeture poffitfieritalestatuti.ervidioficglo.do tibisingl.in.l. Honor.§.j.ff.demune.et hono.notatdocto. in.l.fiquis.C dedecu.li.y. Võcrederes forsanq iuranoſtraloquerenturdehoc. Reperitrex.in.l.cufupra.L.deremilili.vý. Quielegan terpuidetcõrrafamulosabluētes fudoresequorseu eqs sudatosin fluminevelalueopublicoad quéhabetcocur susgencinexneceffitate veldelecratiõeaque, er fimiliter tevillepuidercõtraancillas lauates panos immundов infummitareflumispciuitatedecurrêtis.inpublico co/ spectu.poffunt.phiderierpuniriquia pertale lauacrum poculiaquecorrupicermaculak.etaspectтив ридіcойст publicozi oculoziinceſſantercorrūpitermaculatErpiy/ re mixe BA TO min di in MRE Nplat leeviij. ciensturpiainfontepublico velputeopunitgrauiter ar chara bitrio indicas.l.1.§.j.ff.de extraor.crimi.Siautin puteo priuato.tenekdño ad intereffe.ecactiveiniuriaz.l.isquii puren.ff.qdviautclam.l.apud crebacii.ff. deaquaplu. arcen.facit.l.penul.ff.deiniu.Notaeriasingletex.in.dic. l.ci fupra.ciglo.cotraeos quimorebeftiariinnerecun desebalneatin flumine publicemébraoftendēdoin con specrugentiu.eftem impudicaerinbonestunudi icede re.etsenudu aspectibus hominuzexhibere Quadogstatutacomittitiudicicaufaz decidendain/ fracertitempus.fuitdubitatuquõ GorintelligatEtdi cas e intelligitcondenado velabsoluido etideosi index abfolueretparres abinftantiaiudicy.inciderer inpenaz. texeftfingularis vsiperBar.in.l.gnali.C.decu.li.y cm . Tufrisdifpofitisez l.airpreroz.§.fi debitore.ff. de queinfrau.cre. Addeqiftud etiäpotfieriinalienoter ritorio enpfequédo.glo. eftfingula.in.l.j.C.vbi quisde tabia curia.fimJo..deplate.in.l.generali.C.dedecu.li.y . vidisemelvuistatutüloquésde macellatoribuscar/ nii.digiqnohabebatlociinmacellarozibilardi.allega uitex.fing.eribidocto.in.l.j.C.deero.mili.anno.li.yy quiaibicavo etlardūponiturtans species separate. Cauiddiceresdeistocafu,quidarecusiecitiaculietGo mineoccidit.andeberetpuniri.errespõdeas et ca besfing.in.§.vriraq.v.9.1.quêtex.mihi deplatex.in.l.infamia.in &fic.tex.Ga reuelauitYo. fi.C.dedecu.li.y.Hoputota men debeatpuniridehomicidiodolofo Volo tibidicerepulcrucasuz hicestpopularisciuitats veneciarīqueestnobilissimavabii venotueſt.eribično bilisalicui ciuitatisparuevel etiamediocris.matis de Sebo elegan bethonorariiffepopularis.cafuz do ribisingula.vbiper docto.in.l.j.C.dealexan.prima.li.xi . Goctamedictuzno toni placebitmultuznobilibus. LQueroaliquisvultagerecotravnaciuitate.qualiter debeatcitari eraduerteneciterurSindicus.sed debet ci taviiffipqeregiťciuitasglo,Gesno,in.l.nonpotdolo Nij carere.ff.dre.iur.notatdoc.i.C.C.diu.reipub.ki.xip Inpribriftis vevidem fiunt multalatrociniainvije publicis sed queroqd sialiquisdiuificenlatronib illam predaeríafinesuiconfcieciafacta andebeatpuniri.etdi caso decoburi.rep.ha.fin.i.l.figs.C.dremili.ki.xy. Initaliaestbona cosuctudoy suntlocatoresequozi pcertamercedein die poneergoqquida coduxit equus eterimposuitpõdusvitradebitu etsolitumodi.tenerde omnidanoerdeterioratiõeequi.hoc norabiliplattex.in l.j.L.neqdone.pub.impona.l.vi.desetiapBar.in.l.g insula.§.mulas.ff.loca.etibi dicit.nota corraeuzq un/ ponirvalisias.equo coducto,foliad portādupfond.zin dir.l.1.dicitdoc.qncôductornodedirei fufficies pabulus et sicapterhocequusex laboze čeffect deterioz.etadd rex. 15 in.l.publici.C.dcur.pub.li.xij.pi onerauit mutuem co fuctumodierperearnotenetaddo etiatex.in.l.). eo.ti.de cur.pub.cotracoductous equozi à qnqseåspigreettar deirederesfustis vberat.exequr deteriozatvlperitope riculispectatad eosqz foliiflagell'zcalcarib'eis peutere Ганібатіргінсерsmisitdonativnuzleonesalteripn/ capiditisiverductorillipquadaciuitate.diyiged'inven poteratvetinerivitraſeptedies inciuitatib'p 96transirz allegauitex.nota.in.l.j.C.d.vena.fera.li.vi. Refertofficialisnocturn inuenisse scholaredenocte finelumine.queritan sibicredat.et dicasqsic.hocpbat rey.no.i.l.appacitores. C.dexacto.tribu.li.x.l.j.§.quies . ff.doffi.pfer.vu Sicreditozrusticiin tritico studio sul sediffertpereretpeferrilitats etexpectattépus penurieve posfitGabereprumquod Gocfacerenspoffit.Gabesglosaz norabi.perillumtex.in.l.nulli.C.derog.mili.ano.li.yy Quero&dicaturcubicularijprincipis.etridesosunt illiqpararlectosprincipis.velquiilli caligisexuiterpo witinlectoevineius cameraiacet,vt habetin.l.j.C.depr De Meria Sird tar .! po. fa.cubi.li.xij.vbipdocto ,ppofiti autefacri cubiculi funtquipresuntcubicularis ettotifamilieet aule princi pis.vtin dic.l.j.vreftmarscaleus etfuntin paridignita/ tecumprefectisprerozio ampia if op test and Habuivuŭpistorequisepenobispanereftituebatnő cortů etquiqscobustaScias ecotrapiftorespotastizco vũcaufatractarieriatpeferiato quiade his que adquos tidiana vsiszfunthoimveeftpanis ersferiatis dieb coct nofcak venotardoc.in.l.1.C.depifto.li.xi.l.publicas.infi ne.vbiglo.L.deferi. Tufcis ominoz.xxv.anis refiituitinintegri.aduer ſuscaqueomifitallegaveerpbare,lamino , vanni omiffaz.ff.deminori.Gocnopreditin dorroremmon.gr Gabesfingula.in.l.pfeffio.L.demune.patrimo.li.y . . Tufriso dominiumarisvelAuminispublicinõare riturlongotépore.l.fi.ff.devfuca. rameacquiritlögusio téporeculnoestmemoria.vtnot.pbatur.in.l.vfuzaque . C.deaqueduc.li.vi .Etsicintelligit quod dicit Bar.deve netisin.l.fane.ff.deiniur Motaetiaqtex.in.l.viam publica.ff.devi.publi.pce/ . ditduest publicaetinpublicovfu.fecusfidepublicotra Gaturadprinatiquiaricacquivitréрогесинив інíchnõ extatmemoria.glo.habes duc.li.xi. fingu.in.kdiligenter.C.deağı ITuseis gnolicetdomüvelprediŭalteri intrareinui to dno.l.ij.ff.deacqr.re.domi.etei potest resisti manu mi litari.vribiperglo.hoclimita singlenopседетедерив licăvtilitaté.glo.Hés nora.in.l.qsda.C.dmetalfa.li.xi . Dicirftatutum onemopossitesseproconfulnisihabe atmilleinbonis.Hoccafunoncomputabitdos vyozis in bomie.glo.habesnotabi.in.l.ad fubenda.L.ddecur.li Bro.x.dequoetiamperBart.in.l.lucus.§.idem respon alolit ditconftante.ff.ad munici, fims Luscisqquisnõcõpelliťemere.l.inuiri.C.decotra/ Gen.emp.l.necamere,C.deiu deli.Occipesinglavelimita tionëequrespublica Habernimisde frumétoqd'nopo restcofumeretuncpotillud inter subditos diftribuere er quilibetcõpellitemereplus velminusiuxtavalozētqua tiratesuipatrimony.tex.esin.fm vnalectura.vbipdoc. in.l.j.L.vtnemini liceat.incompatiõespeciez.li.jo. Dubitariestsemelanquidăscolarisfuerittalitempo reinquada vniuerfitateet restes deposuerito sicafsig, natesrõne adfacieillicognoscitqetücviderunt&in, spexeritlan,pbent.Erconcluditurofic. venotabiliplat in.l.ftigmata.vbiper Bar.C.defabricen.li.vi. Tudebesscirepagès hypotecariacõtra possessoreve mouetursivelit foluereestimationerei.l.paulus..). ff. mo.ping.velhypote,fol.Sedqueroquid fipoffeffor me, Moraglo.fin.in.l.j.C.quieta.li.y.qadicitqparetfi, liorefecitremillaz.dico q liberatsoluidoprimazrei exti mationefinemeliorameto.Cafuséfin.i.l.i.hijs. vbiper doc.C.depredi.etomnibusrebus nauicu.li.xi. liuscensenteadépsona.hocvezéquestinprate.tallega turqextimumpatrisprodeftfilio. Tudebesscireo sialiquisvenditcurrafeni.etdefuper ponitbonietinmedioferidi.punikeyrraszdine. l.faccu lavij.ff.deextraor.crimi.hocnopreditin venditiõe blado ruzseutriticietfimilii.92potcomifceri coruptuciiincor ruptoq2hocomibuspoteftapparereetideonodicitspēs falsitatis.fed quedaindustriase cõserundi indemné.tex. estsin.in.l.j.L.decondi.in publi.Goz.ll.x.verumeftq il letext.loquiturderepublica.. Statutudisponito demercācijsdelatisiportuzdebe atsoluigabella. horstaruridebetintelligidespontedela tienoexcaufavagétitvioléraneceffitare.rex.eftnotabi. vbiperdotto.in.l.j.L.denaufra.li.xi.Et adderex.in.l.fi na.§.fipropterneceffitatem.ff.depublica.up quispatie Volo notesvnamirabilépractica mirabilepractică ovbi sliquecaſuzamiffionis merciŭ.velequicõductivelaliuz giam Brar Macerio parip mlant radi men.gr Mariafi viiza Lufc Miquo public ир дос admir porer , onuent Внеси Metp amita exp fre hye cafuzinptibusremotis faciatibiexaminarerestes&cal su.erillepbatiões faciatpofteafidécoraindicecõpetenti. noobstate&psdecui piudicio agitno fueritcitata.pt longitudinezitineris.dictu estsinglaveBar.pilli text, in.l.y.C.denaufra.li.y). IStatutufimpliciterphibetdeferricerrasveftesvl'oz/ namita.coprehéditemvirosnomulieres. nifidemulieri busexpreffazfaciatmetione.tex.eft not.in.l.).L.nul,liv Kave limita Aribuna ce.infre.li.yi.Etsienotacafuzin &mulier eftmeliozis cõ ditionis mafculus.dequoin.l.in multis.ff.desta. Ho. pbatetiamnotabilitex.iste. q siestphibiti rustico au/ cuparipdicesfub certapena.noeuaditpena,licetdicatgo velitaucupari.causadonandiprincipi.Etnotarin ista rubricaGabetqno debetaliquisveiinfrenicarmistsel lis.necinalijsveftimetisp ſuo ornatu.iftistribusgem/ mis.margaritis.smaragdis.etiacintis.quiaiftafolum valois talit o fically conuenturprincipi. Motaosolidebетив fleстeчeдепиа cozăprincipe,vel regiamaieftate,velcorapapa.vtpbatin.l.j.C.defilen.li. Cy.etpapaofculamurin pede.glo.in.l.j.C.dedomeft.et proter.li.vij,etibi est tex.fmdocto.profuetudine queëin termulieres.queinſuissalutatiõib seamplectitur+of/ culantur.queconfuetudo eftetiaintervirosinitalia Aduertatoésofficialesprincipis op faciantboniregi men.qrdelectaturprinceps qiauditofficialesſnos lau, dariasubditis.et cafu admittitvorespopuli exclama/ tis.viuatvinattalisquiin officio sebenegeffit.vtnota. probat.in.l.1.L.dequefto.li.xj. Lufcisominorqiq; impetratveniaeratis.vtinti. C.dehisquive.eta.impe.ſed ſcias illa impetratiopro, deftquoadadministratiõesfuipatrimonij.etquoad iu dicia.veadmittaktamosmaior.th nopdeft.quo admune rapublicagloeftnota.in.l.j.C.quieta.li.y.ibi appгoba tap doc.qrimpetratio venieno augetprudéciaqueexigit inadministratiõereipublice licetglo,teneat strarium. in.l.y.C.dehijs qui veni.etacampe. notata Quidamutuauirpecuniavivo, exquaaluitvyozer, maritusnõestsoluedoanpoteritreperiillapeciniaab vo ozetuhabesdicti nota.Bar.qsic.pglo,isiin.l.hyefot ff.de codi.inde.etlicet relinquatcogitadi.ti itacomunit renek,dequo eriapBal.in.l.fi.C.ad mace.pJo. deptates in.l.vxorem.C.dedecu.ft.x. Tustisoperas.lv.annow.excufatamuneris pfonaliz citius expedit,erideo in electiveofficialii suntvocādisepolis bus.l.fi.C.quieta.li.y.l.fivltra.L.&decu.li.y.accipefin gularezlimitatiõez.qz Hocnopreditinactuquipplures nes.cafuseftfing.in.l.decurio fortuna.C.dedecu.lifo.g põtadducisinglead omneshabentes immunitates,ve porigastaliminuitasad oneraleniaz citoexpediit. Situvisscireeffectusifamiefacti.accipeglo.meliore decorpeiuris.in.l.neq;.C.de dig.li.xij.de quo etiapglo, in.l.cassius.ff.desena.in.l.cuctospopulos.C.defum.tri, etfi.ca.in.l.j.inprin.ff.dehis qui notan.infa. Quiddiceresdeisto casuquandoabsoluitaliquisin/ terdictus velexcoicatus.debettantu foluip inftrumento absolutisis.quero quid fivniuersitasqueeratsuppofita interdictoecclia eccliaftico perirabfolutione.quati debeatipfa foluere.etrespõdeo o soluertmquatuzvnuspriuat.hoc notabi.probatrex.in.§.fpostulaz. inaucten.defanctif. epis. etitadeciditJo.depla.permulta.in.l.tam collatos res.§.vrautem.C.remilira.li.xy. Acetumfitexvinoin.l.veditione.§. marcellus.ff. de contrahen.emptio,licet quados fiatartifitioseveibiper glo.queroandispositio loquis devino coprehendataces rum.etrefpondeoop no.veeftrex.in.l.j.C.deero.mili.an/ no.li.tj.Ernotaquiaibiestrey. qpromedietatetempors debearmittiin exercituzaceri.ad bibendus.vefacitflo/ rentinifecunduglo.ibi.etinteraliasrationeseft ifta.ne inebzienturvino.in quo estluxuria.etalienario mentio. Quimaleagitoditlucem.quadoaliquisvecrozreperi turpогтаvеmеrсеrprohibitas.etvaditperviam insolită efstsuspectus&portatillas contraprohibitionend alienis fruc Biper alpre Qua seftir ptem p li neguid dtigi Quer pro Devefor fa fepr rer Quia ANTOIL pret que AT ponft VITO ερί. perritosius.rcy.est notabi.in.l.qui fiscales. L.denauicu. li.xi.quemponderantdocr.Etnotaosistatutuzloquat perverbapreterititéporis,vtfiquisportauerittriticum extra territorium. tuncrequiritur actus confumatus . necfufficiteffeinfieri.glo.in.l.arboribus..de illo.ff.de bry vfufruc.dudicitlupus exitfiluaz. no tamen exiuit,7tūc fecunduz docto.punieturpenaextraordinarianon pena ſtaturi Tufris & quis noncogiturvendere.l.ficut.C.deactio. exobliga.tamenfischoledoctozuz legenciŭnonfufficult plam mal proptermultitudineauditorus.cogiturvicinusvendere domuzsuamprofeholis ampliandis,vtsingulari.pro/ Caturin.l.j.C.destu.libe. varo.libro xj.etidemfecundus docto, invicinisreligiosozii.vtteneaturvēderedomossu asproecclefiaamplianda.quod eft pulchruz.etop fauore religionisquiscogaturvendere.allego fingu.tex.in.l.fi quissepulchrum.ff.dereligio. Quiaquandosestcontentiodevaloretritici.velalia/ rumreruzmobilinvenaliuz.scias debethaberi respec tusad locumfozi publici.nonautem quanto plus vel minusvendereturextraforumpublicuz.tex. eftnotabi. vbiperdocto.in.l.feptem. L.deero.mili.anno.li.py.Bar. in.l.preciaveru.ff.ad le.fal. Quandoq; fiuntpromiffionesfamiliaribusdevesti buseftinis velhyemalib .Queroquomodo hocintelli/ gatur.Etdicoq quings mensesponunturpro eftiuis.et Septempro Gyemalibusglo.habes singu.in.l.j.C.dves, mili.li. yy.Ernon omitrasglosas notabi.in.l.i.§.eftas. ffinequid influ.pub.tin.l.).. estarem.ff. deaquaquo. etefti.g in quatuorpartesdiuiditurannus. Queroaniniurereperiatquarum'debeatacciperefar at acel tozprofacturavnius clamidis, et refpondeo& fic.quia nopoteftacciperevltravni flozenu.etiamsieffet milita/ ris,text.habes glo.notabi.ğeftfinal.in.l. fortiffimis C.devef.mifi.li.xy. 6 ij Inmultislocisvtvidetdequibusdareb ,foluitveert gal,p rranfeuresciſuis rebusSed queriťanpublican, nuspoffircõpelleretranfeutezviatozevediffoluatfaccu/ lifun.errex.in.l.j.C.qu.etquib quar.pars.li.y. facie qno.sedglo.tibiallegofingulare quetenuit vui.in.l.j. .qrõib".ff.dfal. etiainiftisfacculispromittifalfitas NoraotpeGyensis eftaduersusnauigatisi.tex.in.l. indices.L.denanicu.luxt.ertalitpenauigas činculpa. vez aboctobri,vsqzadapale.glo.in.l.quipetitorio.§.j.ff dever.ven.tameninhocattendikcofuetudo. Bar.in.l.q tiens.C.denaufra.li.xj.eribi efttex.in.fl. Nosfumusinciuitatequenohabet pulchra edificia. saas&pulcritudoedificioziceditaddecoréciuitatis.rey. Babesnota.in.l.in Bys.C.depre.eromibre.maui.li.xj j.C.deedifi.priua.erpter decore cuitatispētsupioz rõ pelleread refici didomos.tex.eftin.l. fingularin vzbi eſtſieftpotes.fecusssi fieft eftimpotes.tex.Habes.nota.in.l.13 L.deedift.prius.in.l.preses.ff.deoffi.prefi.quod të vez impotes, anvitro.§.isaut.ff.denego ges.du dzibie quispotdor muzfuamderelinquere.erpermitterepruat. Nosvideтивуqizcinessuntexemptiinaliqbus.s3 noruftici.rufticusveeuiterpublicas functiões facito ci uisematpeo.vtsubtitulo cinisnõfoluat.quero quepéa firhuiusfraudis.etvideoo res illadzpublicari, cafum finguleerisidor.in.l.f.C.denauinsexcufum singulthabes q quidelinquitcotrafifcu in fubtrahedo remsuaapublicafunctiõe.puniturinpublicationerei. Audio inquibusdalocisestconfuetudo& naufra gia.erresnaufragiotacteinmare.cocedaturcapiēti.ifta cõsuetudonovaletcontratex.in.l.j. C.denaufra.l .. aute.nauigia.C.defur.etideo malefaciuntprincipes& nauesfractasoccupatglo.nota.j.q.vj.c. difpéfationes queglo.clamatcõrraregesGyspanie,etnotafin.text. i.l. 1.C.decadu.tol. potiusvultfiscusſuoturidetraher.ve comodissubdito fubueniak.erficno Ferjiuno vultfifcex aliena calamitatelucruzluctuosumconfequi,vtindic.l.j.facie 2000 βάρη Aici her co 6fp Ene fifc otabi ( Dola Ιοτίβ tur poli Mithg Jotice beri τρή. finglerex.in.l.noputo.ff.deiu.fif.quod eftnotanducon 11/ CIF  tratyrannosquifubditosindebite affligunt. Ivolotibidicerevnüsinglariternorādūipractica,qu daturpecuniemercatoztadptemlucrierdamni,dans pacifcatcumercatores decafu cõrigereex &infurgu da nudebeatpbareinfracerriris.tex.doribi.fin. vbipsoc to.in.l.y.C.denaufra.li.yj.ernotasingle.in.l.quociens . co.ti.co adpbandiiresnaufragisperditas.velaliocafu. fufficultindiciaetplatiões domesticoz. qū vera pbatio Gaberi nõpõt.etvideqd notatBar.in.l.fiquis.exargés Tuseisq indexteneturpro (tarys.§.fina.ff.deeden. tusticianeglectaveldenegata.vtin aucten.vrdiffe. iudi. Sedqueroad requiratveteneat.endesy oportz&agis pbetconuétufuisseobligativelpeŭ nofreteritquinpba verir,fed p negligéciaindicisquiinterpellat no fecit.rev. dotibifingulareiunctaglo.in verabsoluto.in.l.de fub Fiūtmultalatrocinia (merfis.L.de naufra.li.y . etspoliainpribus iftis Queriťvtridniterritorio tenes anturademédationé.etrideoqsic.qūsaintet prohibere poffunt.92 teneturhabereeoni territoriatuta.netrafen tesspolietur.pulcraeftdoctrina Bar. cõiterapprobarai l.nequid.ff.de incem.rui.naufra.sednescio quomodo in Colonushabetp (foroconscientieprincipesfinttuti. remreddituucumfuodño.sivultvidere. dz poti vedere dñoaz alteriiusto tiprio.cafuha.fin.i.l.j.C.dmetalfa.li Notapeylapidis àfodiuturinlocispuato (broof.. vifiscus debethaberedecima sicutet in metallis.tex, eft norabilisin.l.cuncti.L.demetal.li.xj.. Ivolotibiallegarefingularelegezcotraartifices fuas artescălucrifalsificantes. etcotra fcriptoresàimmittit aliqd in incausto velittereefficiantalbe. etcontra picto, resàpingurdeadulteriniscolozibi.l. ij.C.demurilegu. l.xj.teneturemdño.etextra ordinepuniri debent. plat etiamsingle.rer.isteq quando videтив qrectorvniuer fitatisvelaliusofficialis vultacquirereofficii,veldigni tatemsuffragijsvelpecunis, estpſumpriocõtratales ij Habeatanimimalefaciédierindebitelucrandi Quädogcontingit&principesdataliquezlocumad piscandi,piscatoribus cupactooteneaturomnidiemit teread fozicertaquatitatepiscii. ficötingitorsupueniat majmultitudocuiille quatitasnõsufficitpossunt cogi portaremaiozequatitatesproreparatiõeсогрогіввита niitasingleprobatin.L.ci ad prefens.C.demurile.lib. xj.vbipBar.qd facitad multaalia. TeftatorinstituirGeredeer fecitillum executorem fui testamenti.renuciauithereditatiQueritan poterit effe executor.Et endetqno ,casuzdo ribi fingulave fecundus Bar.in.l.luciustitius. ff.defideico.liber,dequoetiam p Bar.in.l.codicillos. §.fticho.ff.deann.lega. Queroaliquis accepitremquandaſuo risigoetfortu na.quidimportenthecverba.etrespondeoo videturinse fufciperecasusfortuitos.dicti estsingula.Barto.in.l.fi isqui.ff.deacquiren.re.domi. JOuoplauftrain aliquaviaartasead inuice obuiant. quis deßerretrocedere.ru habesglo.norabi.quedecidit. illequiposuitsein neceffitareilla ciŭvideretalii preoc ſſe in.l.j..Goc interdictum.ff.nequid in.lo.publi cupaffein quamibiapprobat at Bar.Sed quero hd sialiquis nonpo/ fuitseinillaneceffitate.ettuncrefpondeo& illi primode ferendueftquiinviaprimocepitvenire.angein.l.flumi ni. inprinci.ff.dedam.infer.etphocallejoetiazglo.no/ tabi.quaomifitallegare Bar.in.l.peragri.L.deferui. etagna.Szidubio vreduéforteßmgl.i.d.. interdem. Tufris opnopotedificavialigd inlocopublico.veinti culo.ff.neequid inlo.pub.ssadfi est edificati, refpondeo taleedificiuzno debet destrui.fed debetimponipro illo soloaligpensio omianno soluida.text.Gabesnorabileet memonecomedandumBar.ibiin.l.j..figs nemine. ff.eo.quod tamen,intellige in ceterislocis publicis nõ in viapublica.l.j.§.pretoz ait.eo.ti.etBar.in.l.fi.eo.titu. Tuvidiftionon potest edificariin loco publico.fed an ad quod samp accuf Duplic em Mamiss g lano Beni Afige at 10.9 refpe mecibi fine qu ταξί uraliq ad mit exij. quid siedifico inmeo.sed edificiuz nocetviepublice.r deoop poffimprohiberi.tex.eft memoeiccomendandus.se cunduzBart.in.dic.l.j.§.fiquis infuo JQuero anpoffumindiftincreedificareinmeo.etrefps/ desor sialiquid facioinmeo exquoferozvelputredoper ueniatinviam.ego poffimprohiberi.tex.Habes norabile etmemoriecommedandifecundumBar.in.dict.l.ij.S. idemait. at liba infe dit 61 ogi Turenerismihiadhocvtagascontraalium.Quero anpoffumcogeretevragascontraillumEtrefpondeo non.quialiberaris cedendomihi actionez contraillum. Flo.GabesmemoriecomendandazsecunduBar.indica l.y.§.idemnerua. Queroansiraliquadifferencia interstratazet viam. Etrefpondeoo fic.textus eft notabi.in.l. ff.de viapubli ca.etibidicitBarr. ftrata diciturviamatonatavever/ bis fuisvtar.lapidibusviuisercortis .Erfortafsis dices tuadquidvalethoco doctoristud scire Respondeoad idquodnotabiliter ponitdocto.in.l.penul.C.depriui. domusauguft.li.ej.vbidicuntosistatutuzduplicatpe nampromaleficiocomiffoinstratapublica.et in libello accufatorio fitdictusinviapublica.nonhabebit locum duplicatiopene.quiano funtintentaraverbastatuti.qd eftpulchrum. Dufemel trafirem'p víapublicainuenim cattimoz tuiemittétesfetore.fuitamequesitianiurantaloqua turaliquid dehoc.errefpödigfic, allegauitex.fing.in.l. ediles. in fi.ff.devi.pub.vbi hocphibek.etibidicit Bart. sing. sidenoctereperitaliquis interfectus,antedomuz alicuius.estpfumptiocötradumdomus.nifi conftaret ruk dealio. 98tamelimitatRoma.in.l.j.§. hocrefcripto.ff. virter Tech 1011 adfillenia.qndūs dom'erati Peratcofuet talia facere.gr Kibiternolenspatiinicias. Leliquis deftruvitviapublicănoeſtſoluédovtpofsit illazreficere.quid erit respõdeo q vicini tenetur.glo.Ga Gegnotabi.etibi Bart.in.l.fina.ff.devi.publi. 5 uth Yod Tuſcis&quissuccubitex ineptaactione.l.).ff. fimeff fal.mo.dip.glof.in.l.j.ff.deaffes. Quero quid deinepra, exceptiõe.etrefpödeo q idem.tex.Habes notabilein.l.j. labeo.ff.deflumi.etnotad adictusnotabile Bar.in.l.ticie extores.ff.delega.).quidixitidem eſſei obscureexcipiete qapariafts iexcipere.tobscure exciper Statutaqugpuniitvimfacta cuzarmis.queroqu dicatvisfactacuarmis,etrefpödeoqlicerquis armanõ extraverit.ti fiarma Gabebatad lat 82 visfcăcuarmis. tex.habesnota.vbi Bar.in.l.iij.j.j.ff.de vi.etvi.arma uit.anillacofeffio inducatplatiões cotra eŭ. tuhéstext. Quiddiceresdeiſtocaſutestatorcofiterdebitu, supui notabi.gno.in.l.lucius.§.quifquis.ff.d.delega.j.nisipe lepla.et addetext, fuiffetpis.velinterueniffernücius,vel qued'tBar.deberenotari.i.l.q voori.ff.dau.Farg.lega eleueťmanicusille.gzno esttantivaloris libra ferrisicur Vlotanealigefaberredecipiat,tu emisvnu caldavia deramo&habetmanicadeferro faciasy inpõderatiõe libzavami.demestnota.Bar.ad wbuzperilluztext,in.l. cuauri.in ofi.idemcelsus.ff.de au.etargen.lega. Teftatorquidălegauitveszipanos lini.etlane.etq toquohocintelligatralelegatu.etdicasyveniйтрапие linietlanecontexte.erinceptiad hocvefiantveftimenta. demestnotabileBar.pillitex.in.l.vestimit.ff.deaur. etargen.legafecus fihabuiffetillospannos venales,ve eleganterdeclaratBar.in.l.dinus.ff.deBo.damna. t fand fuitquidatestatordiuesquilegauitinteftamitosusirg./ totuzargentuzsuuz amico suo.Gabebatmulta clenodia erpecuniaargentea.fuitdubitatu anpecunia cederz les gato.etresposuzest no.tex.estnota.in.l.quintus.ff. de aurostargi.lega.etin.l.cum auri.inprin.quodduobus modis limitatBar ратотодо фрrocedatinpecunia queeratinvfuexpendedi.secusſieratpecuniaque hodie noeftincursu Secidolimitatvenōргоседягдийдо по Babeoalindargentinisipecuniaz.! Unitaliamultosdoctores nouitpequononeratare gom Niel Que Morrer f pinte And18 aieft στ Mirar Stor bonde hibere lem fit medic vidi Metals vider MATE ImpreſſoriaGabéresmultos libros.aligepsuostudio.ali quoscaufacómodadifcholarib.doctorquidāveniesad pra mostélegauitoéslibros ad vfus fuiparatos.noveniut illiquos habebatcaufacomodadi.tex.habesnotab.in.l. cuinreftaméro.ff.deau.etargilega.pbateriaz singule. tex.ifte.qliteftaméti éfcriptüiterciapsona.vtqe dicat fic.taldoctoriftituittale doctoze.et rogauit envt donarz piire to tog qil ticioli620sfuos.q intelligitde libris reftatozis iheredis Quidascholarisvoluirpbare e libereratcorruptus adduxitrestesdiceres operarcoruptus.et.ptationedicit 92viderit.queritan fir fufficiés ratio.etrespondekop sic. tex.eftnota.eribipBar.in.l.fiqi.ff.deau.etarge.lega mis . quitexloquikdenegatia.vtqetalis resno habervicium qevidi.qd'estnota.fmBar.ibi,ettu affigacriarexmota. in.l.j.E.decano.fru.w.ro.li.y rept lesti Danu . Graturuimponitpenăfcholarib portarib armaof fendibilia.queroqd fiportatarma.funtoffendibilia et defendibiliasimulorei inciditinpena.erendekq debz atredicófuetudo ad que vfuztaliaarmafolētportari,dis et crueftnotabileBar. pilluztex.in.l.pediculis.§.argëto. TuGésrex.in.l.fideicomissa. ( ff.deau.erarge.lega. §.firem.ff.delega.ij.fed viderex.fin.in.l.fcribit,quint . §.idemfcribir.ff.de.au.erarge.lega.qe fireftator in legan dovraturverbis futuritpisno infpicikanalienet exnes ceffitarevelvolütate. fecus sivratverвівритівгрів ent Vtoravaitey.g palletatin.kornaméroz.ff.deauro evarg.lega.ppofitisiuris nõérñdendü.ersi alitgerer fpondeatis iusdictetsibinopreiudicat.nifi effer positio iuriscöfuerudinary,vel urismunicipalisalteri ciuitas tis.vtnotab.dclaratBar.in.l.no fatet adfi.ff. deconfef. JQuidăteftatoz reliquitpinvnaeccliadebererfieriper funGeredevnaplanetaquavruntfacerdotesqucelebrar vellemsciredequamateriadebet Geresillazfacere,eren deodeserico.tex.eftnota.in.l.ticia.§.feia.vbiper Bar.ff. Quers restarozmadauit heredig (d'au.etarg.lega. deberetfacereinquadăeccliadepingifiguraxpici aplio נונך fuitdubitatude legato, dasapies dicebat&fufficie batduoapli.qzplurallocutio, 2Erdiviegotumalefris duiftifrater.qurtu dicis 5 tex.in.d.l.tiria.§. 5.seta. ibiper Bar.q2d3itelligidduodeciz aplis.addugietiaadaaliağ Tuscis& noderrabitfalcidiadelegatis delegatis (nicomitto adpiascas.aucte.fimiliter.L.ad.l.fal.3 quero qda testa torlegauitoffiererpicturefanctoz.anistud delegatiad равсів.rndeoofir.domestno.Bar.in.l.lineamarga Терогеcumdabelliialmania (vitaz.§.j.ff.ad.l.fal. multisdecinib fueritinpoſiti equi.pofteafuit fempre сергӣу сиздавzequŭdebeategtare.qdazciuis nõed/ tauitqenohabebarequi. Grituranicidatinpena,zqbuf davidebate nõ.q fuitfem pсергiillis Gabérequu.f3. 5.vt. d'iure priti e vez.92d3itelligiilldprepti 63.ide nota.pak.in.l.fivvozi.§.cuira.Fibiintermis.В. Bar. Bar.ff.de ITestaroz legauitvoozifue vestiméta.(au.targ.leg. queriksvirib legati.endekovenitfestinatnofestina. demeBar.pillurex.in.l.medico..vozi.ff.dau.targe lega.Faddo erindem notabi.Bar.in.l.libro ..fi.ff.dle Ja.ij.vbidivit sialijslegatvoorzifiuelectii, cotinetur culcitradeferico,quafolebarponerein lecto diefolemni. Videtex.in.d.l.medico.§.muliergeft singulars &me mozie medad pmBar.plegatogrusno derogakp les Habebavnúfamiliarequeein (gatispeciciinaliduz domodimifi.fuit fibipfuafiusop deberz recedere. +pptei abfenciapaff fuzdanuzindomo.quituranGabeaalizz actiões5psuadéré,zvideoo mihidaturactio'dolo.rem ruseno.fmBar.ibi.in.l.eu quis.ff.dedo. Hoctaméglos ibiintelligit qnquideditdamnuz nöestsoluendo. Gemelfuitfeavnapulcrarrufadii quidāvellervēde revnavefte.titius mouirsibilitéfiup illavestedicés illaz veftem.effefua.etpostoj vidit.pemptorvolés emereno/ luitprederead emptisezdeftititas actione.grituranifte vnūpulezrey,quedebemus notarefimBart.ibiin.l.ven trufator fitlaudad.ru .remquanda.ff.dedo.active doloteneturferuareindemnéillumdeceptum wlur mitere bidir ratel rem fwe poffi tolles Pand her memo fellio ipof glo Tusoisqpeurator? curatordatuspõtreuocarianlite cõtesta) ta.lantelelite.ff.dpeura. των. peura.Scias thesiexiftamutatione iper voluntatis peuratorinaligélesus,teneractiõeddolo ad intereffe.tex.etglo.hossingularem.l.quida.ff.d do. Et ibidicitBart. Hocnotaredeветив Tusispres coгpalespoffuntpfcribiaduersarioigno/ rate.l.fi.in fi.C.depscrip.lo.tem.sec efti icorpalib.tex. Gismgralezin.l.qciens.ff.defuitu.et ido in practicafis memozfacerearticuli & illeèvfus coiure aduerfariofcie Volotibidicerevnü mirabileetſingu (teetpaciête lare.tudebes mihifuitutéalti nőtollendi.neauferas Hilumialiczobstruăvisfenestrasmeas.et ficnovrozco F modofuituris.fino eleuesalti licz p milleannos fictene vêcas nopdofuitutem etsivelleselenavepoffiestepsibe re.qe quous renceparietedepreffuz.fp videosesseinquas fipoffeffionefuitutis.rev.estsingt.ermirabil.in.l.Gecar. leg Sle стие sura.ff.deferui..predi.pbateria singlerepr. illein fi.p fitudebesmihifuirutérigniimmittédi,licetremoueres igniquoufq;in fozaméest aptum.videosesseinafipos feffionefcruitutis. ersienunca eamperdonisipostaj ob/ turauerisforame.etrūcpdoquafipoffeffionénoti fuitu tem.nifificreneasplongu tpemefiereerpaciête.7 bona fide.fcis ergo cautus infactoo nopmittas obturare. ja poffumprohibere.et ideo ponas aliqdfignüvellignum inillo foramineinfignicontinuarepoffeffionis Cuseisopdeiurepotvicinus cytollereedes suas etiaz ftobfcurerlumiavicini.vein.l.altius.C.de eo.ff.dferui.vz.pre.Goctamen pra fuitu.l.cum singleintelligeanexHex/ tolléscófequituraliq;vtilitatéquialicitiieft facereisuo 98fibiplacz.ctfinoceatalieno. dūmonotāgatd'alieno. inipmnihilimittat.qi facitvtfibipficiat.fer finullacõ vide May seqturvrilitaté,&fic poti facitvtalterinoceat.dom ésin. Pau&caf.i.d.l.cuco.p tex.in.l.j.§.demq;.ff.d'aquaply. arcen.et itad't feitadefacto puluisse.notatamenqvalz suetudo den eleuadodomosnisivsqz ad certa altitudi mi.glo.hissing.in.l.quiluminib.ff.defu.vz.predio , Quiddiceresd'isto cafu.debes mihifuitutëalrinătol lediciHacadiectiõeneluminib meis officiat.qricanpo/ revisplatarearboreet viridaria, dato o noceat luminibe meis.et rideo fic. qenõofficismihiaitiusedificado.sec fidiceretcopulatinealtius notollendi.etneluminib me isofficias.vriftanotabiltpbaturin.l.edificia.in.l.qdar. c.l.prederi.etibi Pau.decas.ff.dfui.v2.pdi.erideo scis Tusasdispositoez.l.interpratise.ff.dpe.de (caut Bemus usinterptarill.penales in benignioréprez . Sed qro loğrurp noiamultiplicatiua.vtfunttria. grer/ jdfileylog na.dena.er fimilia.etglo.nota phancrones voluitostét improprie.vtnomultiplicent.f3tim simpluimportent.ve trinaid eftria,denaid eft dere.in.l.qrexrrini.C.demur rile.li.pi.Sz cötraistaglo.videstex.in.l.quicīgs.infine C.dehere.errey.etglo.in.§.Gec.anteria.in obodenavi.i phe.ffori.du dribiglo.deci.er deci.ertex.in.l.j.C.dvena. ferli.xi.Etvidetpistaopinio fitverior.qe nefcio viderg nunefimusincafudubiyorin sincan) Cgoettuhabem parierēcomune.tuvisalijdfacerein Hocpariere.eregophibeo.querodeestpotior.et respõdeo fituavis facerealijd q qnoexpeditsocietativel reicomu tibisoli.egortuncpoffumphibere.fecus fiexpediret vtqz indigeret refectise tuncpotioresfscoditio facerevo leris.rey.estno. cufuaglo.vltiai.l.an vn.ff.fifuivedi. Budinstituvnosdicicopppscriptione occiditdominiu atrerius.erforteq noлдо ассіреднавпотаbilesglo,vna eft.in.l.ftedes.§. liberras.ff.deserui, vz.pzedi aliaeftin 1.in.§.expluribus.in v.poffideo.ff.deacqui.pos.qd tame intelligefmBar.quatiad pscriptiõez.qzperillazachrik tmvriledominti.quiaillud vrileocciditetextinguit ef fectidivecri fecus in/vfucapiõe.quia tienōocciditur dor minii.fzdevnoin alıŭtransfertur. Staturideooccupātesplateacuzcorio bestiegrosse. foluatemdegabella.etalijstenercouŭinmanu.ad ven dendutiramsoccupansplatendz solueresgabellaz.ita nota.cofuluitBar.in.l.quiinsella.ff.deser,rust,pdi vi Масти velpe co mes tener pedir man Ano Buen difica dieu peta mifact meferu folii Mot fidic Weaver Grat covi. dicitoccupareloci illeåtenet Bastaminmатвив. Viotabonufundaměti& qurejritconfenfusalicin inactuppterpiudiciniqoilliinferrur.porprestari anac/ tol tiivelpoft.exinteruallo.rep.eståfempallegatin.l.pfun du.ff.deferuixus.pdio.ff firegritur ad auctozifandi ac tunoдpterpindicui eius.deberprestariconsensus tépore po/ contractus.ficutauctoritas.infti.deaucto.ruto.§.cutor. vesidicererstatutu muliernopoffercötraherefinecon sensucõictori.qd'estpulchruz.me Quiddiceresdisto casu.venatoritrauit mephibérefü dumen.excepitfera. anteneatmihireftituere, erconclu/ 8 me siotenetq noglo.eftnota.in.l.diu.ff.defer.ruft.predi grer soluigreffephibit.fzrenckactive iiuriazvribipgl. Motaop defluminepublico nonauigabiliquidibzpot eyrrahereaquaad irrigadapdiafuafinelicenciafuperio ris.noficfifluméeſtnauictabile,velad aliqs minifterius mur fine publicideputatipuraad molendina ciuitatis.et prer kipediretpublic vsus. tuc emrequiritfuperiorisaucto riras.itemftaligeprius occupaſſer aquafaciēdoibimole dinanõpõraliusextrahereaquacũiniuriaafterr.text. estnorab.cufuaglo.in.l.impatores.ff. &ferui.rus.pred. оти diwer even Gemelduofratresdiuiferitinter sebona.etinter eos suentafuit illecuiobuenirerqueda curianopoſſibi edificarefub certapenapmiſſa, queritsiillecuiobuenit curiaillam alienet.anpoteritibiemptor edificare, etcon cluditurqe nõ.cüfit feruituspdialis, no tameilleincidit inpena.cuipsenspmiferitpena.13facitvtvédito:quip mifitincidatinpenda.ita notabile cofuluitBal.etsequit turaly.doc.pte.nota.in.l. cufundo.ff.dserui.ruf.pre. eftin came IGratuitibitraderequasdabreues conclusiões funt neceffarieintotamateriaferuiturū. qū dubitak an alig coceffio dicaturfuitus dialis.qenonfuit dem expresse offes tureferuitutis,quariiprimaeſtiſta qnverba fonantin simplexfacri,vtcocedo tibiireetagerepfundūmeuvel indearenavlsayufoderiftaemvba infinitiuafonatin actifacti,ettücnöeft coceffiorealis,etiam fifacta fuit 200 Ch шала occasionepredij.fzest pſonalis.Sedaest conclufio.fioba fonaciain actiireferantexpre cocedens precocederis.puta.tibi.pmitto notenerefenestrainparietemeo.no estserine ,etficalie пиветpгогpoterittenere.qe nõStranfitci GoconereTer ciaeftcoclufio.siobacoceſſionis sonat inius.vtconcedo tibrius eundipfundumeuz.etrespecturerrifunditui.er tucdicitkuituspdialis ab vtraq;pre.qd'tilimitatperca quehabeturin.l.pater.ff.deferuiru.lega.Quarta eftco, clufio.ficoceffionofit refpectu certifundi, 13 respectucee ri fundicertificadipen cuifit.etric decocessio psonalis. cey.eftnota.anl.lucius.ff.deferui.rus.pre.dequopBar. in.l.pater.ff.d.huitu.lega.Quintaeftcoclufio, fi coredo ribivtnöpoffimedificavealtius nelumibustuis officia ettrūcerit rirferuie poftq; aufero mihipotêtia.etficine ico aquadefundomeo. ticetiaeritfuit Septiaeftcóclufio cadiGepra eftcóclufio.ſicõcedo potériaeundivelducеді ratio. vtcõredotibifacultatéeundi,ista oia funtppetuo ficoredoribi poffis irepfundu meu.tūceritcöceffio pr sonalis.qr sonatditaxatinfactuadesi fiary bufacul/ méorierõmendadakmPau.decasindic.blucius.excum mesei μήστ • Multivaditlibérerdenorteyciuitateetpalienas do, Mi dictisfeciistas conclusiones. mosqunoderet.etcorratex.nota.cu fua.gt.in.l.iternihil Beligiosiquidă cocefferuntmihi (ff.commu,predio. vrinaliglocoecctie postes facere fepulturăpmeetmeis. eribiincepifepelire pofteatõueni ai eis enopossuz seper livenisivses ad certunumeri.etqno poffumibi costrue Ce cõuentio novaler.erneobstate corradictiseilloz posluz mlitar fepelirequot volazetornamēralapidū facerepurdecz. fingulariterpbatin.l.caueri.ff.coia.prediopup Quidavenditsartorivnazdomupactoapposito&ibi nopoffitillamarremexercere.queritantalepacrivaleat, ervideturdicenduz&nõ.quiaquis debetposse disponere devesuaad libitusuu.l.fi.ff.depar.Sed dicas siinter, m p estpacifcentis, vequinibi peexercerillamarre,calepacs refpo Dag pedi Polo radit qua f parier mique ere gr Macer Wern def tano alia covit. sumvaler,dictuseftnotabileBar.eribiPau.decaf.in.k venditor.ff.comu.predi.aliasfecus.text.eftin.l.quociens i.ff.deferuitu Egohabeoindomomeavniaquarioluvelcanale.p quodaquacaditindomuvicini verihocpoffumfaceres errespondeo & no.rev.eft notabi.an.lfistulas. ff.fiferui. vendi. erdumcafusfuiſſer defacto oportuitqe obturaret illudaquarioli.Ernotaqitalicata eftisuo facere quod placerdūmododealienonorangatur licetalieniincom modetur,vtin.l.altius.C.deferui.eraqua in.l.quotiens.j.ff.deferuit Lasiaquacadererincuriatuaetperfeflueretadcuria meaz.qp licita eftmihiin curiamea aliquid facerep quod impediatcursusetfluxus etvemaneat intuaPau.dcaf.  Volotibiallegarevnaglo. fingularequa Ante, dicie senescirealibi.rudebes seireqesipmitrodaresub cöditiõe ereapēdērefumplicitertrado.transfero dominii.l. dotis fructus.in fi.ff.deim.do.idem estin iureincorporali.qysi alige renekdaresubroditiseerinterimpaciatulum vtip traditiõehabet.cglo.eftfin.in.l.fututes neq ff.Spuitu. quasequit Pau.decaf.licetange, no videat illam tenere. Eucoueniftimecus&nopoffis facerefenestra intuo pariete.perquapoffisinfpicereincuria meavelincamer ra.queritaniftacõuentio valeat.etrespõdeoop simeains terest,prer honeftate.qz nopoſlium Aberevti domomeas quiaGominesnolitabomub videri, tuncvalet cõuen tio alias fecusEthocprobaturin.l.quotiens.j.ff.d ff.defuis vsiprofundamēro ponitur. nonvalerpactum deco vrilitatempacifcentis noconcernit.etibiPau.decast.in terminis.fed sino estfactaconuerio,porest quilibet isuo facerequicquid vult.quod eft pulchrum.existecafus pos teftquotidiecontingere exvtraqs Quiddiceresdebeiftocafu.ego habeodomü teviepublice.vveru poſſum facerepontem devnaadalias Errefpondes& non.texruzBabesnotabilecumfuaglof in.l...tractatum.ff.nequid inlocopublico. Erfiruvisfeirerationeiftahabeas.92ficutnopoffuz or cuparesolapublicialijd ineofaciedosinelicenciaprinci pis.itanecceluqd' estsuprapublici, rex.eftnota.in.l.fi. ff.dferuitu.ide effetfiefferfuprapriuatu.qrdebereffelibe tvfq; ad celu.l.alcius.C.de celi.l.alcius.C.deferui. eraqua. NobõaiursfundametaerifinitaGébisatuoVauenare Notaipracticasinglestaturideooccidésoccidatmisi orcidatdolose.et exposito no 63loci praftatutineciurs comunis.fzdebetaliter mitius punur.erfiftatutidicerz condeneturadpenapecuniariaqua sino soluerit ifra mensiz.decapitek.si no comisiedolu.no deberdecapiraris licetnofoluat,vtsinglevultBal.in.l.dataopa.C.qact cusa.noposidquodictoexaltar vocêfuaDaudcaf.in.l .infi.ff.dlegi. dicens hoceffememoriecomendadaprer ignozatesiudices.& volir fuarestaturaadlfazputLacet Tuseisqmultismodisaccipit alienatio.dequibin l.fi.C.d.re.alie.no alie.queroquid sistatura facirmetio ned'alsenatiõe.errides q intelligitfolide alienationep quaträffertdominui.qeponeloquédo ffaeft alfa alienatio. glo.Gabes fingkarein.l.benignius.ff.delegi.q2v6astas rutorifunt prieintelligeda.er fiidiceres statuta suntins telligédasedmius cõmuneañdebo q illud veriestd.in/ recomuni.qoppzieloquik.no quiтргорле.sipotdarip prius intellectus.questnorabile Comuniterdepratio restisdebet neceffario conclude re.proGocacciperupulcraglo.in.l.noom.ff.delegi. Tuseis preftesdebet examinariinfecreto licerdebe antiurarepiteparte.l.fiqn.C.drefti.fzquid sipars est þñequexaminatur,dicasqppterea novitiaturdictus com.f nopot poteftpoftea pducerepluresreftes.cumdidice vitreftificata.glo.Gabes nota.ad quasempremittik.i. l. minime.ff.d.legi. Notavnuzcasuzpulcruz fili,qui fuitdefacto.inconsi fiocuiusdazciuitatis fuirtractati deimponédocertuzp aumfruméro.quianimiscarevendebat.vnus exconfir Liarijs antesHorfierettotifuuz frumétivediditcharo ffici ring ite tal d mili @due den Mirea lo.f mfree ge fuer cevin. preciopofteafactaeftordinatio.emptorpotagerecontra Of fla libe n venditore.et rescinderevenditionētanasfacta infraudes legisfuture,dictu estsingulare.Cy.in.l.cotralege.ff. dle Fi.quod eftpulchrietnotabilefm Pau.decaf.abierfic etiamfrausfieripoteft.l.future. Gestornegocioruzalicui impetrauit afuperiorealiqd officiuprosuodño quimerebateterat aptusadilludoffi cium exercendi.etfoluitcācelarijepro fitteris etferitalias expenfas cõsuetas.querikan poffetrepetereillas expésas actiõenegociozgestoz.et video q fic.fidishabuit ratu aliassecus vtnotabile,pbatur in.l.que vtiliter. ff.de ne Jo.gest quiaestnegocinqdprinetad dim ratihabitiõe et 1  quianisiratihabeatnecvtilitateznecdanuzsentitipse. velresfue.giautfentiretvt si expederetinrem sua tune dicitreipsaprinere licetemnõratificetendatactio. Copronutrikquosinrusticossupalığcontétione,vtja pero.x.ru negae.ruftici diuidun restentionépmedium. codemnateminquiqsetinalijs quiq;absoluut nofun/ datessupaliquarõne, hocreprobakptex.notabi.cuzsua glo.fina.in.l.nefennius.ff.denego.geft. Volotibidicerevnucafuzquipõtquotidie defacto co tingere.gestornegociozu inpalacio difacitalijsexpen fasdelectatióisgra.noneceffario.necvtiliter.nopit repe ri.reyGabes notabi.in.l.exduobus.ff.denego.gest. licet palaciuzvideatfactimaioris valoris .quodinintellige Intalepalaciŭnoeratvenale pereaquehabeturin.l.in fundo.ff. dereivendica. Queroduofratresſteteritfimulperaliquodtempus диогиупивПавеbаtfamiliam.alterno.anilledGabebat familiarencaťaliquidplus confarediuifionis tempoze Apterexpensassuefamilic.etrespõdeoq no.vtpbatur i.d. lexduobus.eribicolligithocPau.decaf.allegasAnge. in.l.fi.C.decolla.Bal.in.c.j.de benefi.fra. Suevutcaptiinitineretres mercatozes.eta latronib periturcertapecuniequatitas.fivoluntreftituifueliber tati.extribusvnusaufugic.aly duopro eocoacti fuerie foluere.queritanpoteritrepetere.etcõcludiko no.quis novideturgererenegociiillius cũnõcõfenferitnecrati Habueritglo.habesvaldenota.in.l.nas etseruius.ff.de negojest.erGoccomenda memoriesm Pau.decast.ibi. Tuseis qsiegofideiuſſip tenpossuzagereZtenisipa foluanifiincafib notis.in.l.futi.ff.mada.i.l.fipea.L. comeoblis Hocnopreditqngeffinegociaabsentiserp Jauiadaliquid soluēdu.ipo reuersopossuzagere ipm vemihifoluat.etiaantesego folua.tex.dotibinota.luc glo.in.v.abfuturi.in.l.y.ff.denfo.ges. qrangeſſi ne/ Fociaruanōdeditibifidédeſoluédo, fecus in fideimsfore ideo nopoteftagereantequaimpleatfidem. volotibidicerevnūsingulavezetquotidiani casum. Srutores cecuratores si accefferitaio depdadi.qd colligi turexeoq bonapupilli cõuertitinspriavtilitate.velde/ negantrationereddere, nopoffuntrepetereexpensas s etiavtiliterfecerit,nifiappareatpupillaz exeis locuplet tiozëeffertieſſe.ad no effzsibonafidegesfiffent. cafuzdo tißimirabile.erib.Bal.ct Pau.decaf.in.l.fipupili.§.f3 etsiquis.ff.denego.def.etdtPau.dcas.ppetuocomeda meone.Etsituvisfcireotsuntgña negocious,feuquot modisdicatad aliui prinerenegociu.videpulchraglosaz adquafp habetrecursusin.C.fipupilli.aremqueritur. inver.ipogestu.ff.denegogef. Quidapduxitcozaindicescripturafalsaz.eralijd ob tinuit vigoreilli fcripture.qro penapuniak.tundeoq istedrobrinevepobreptioz.ex 153.ey & seqture tenet renetcrimiefal/ si.l.fije obrepferit, vbip Bar.ff.defal.tex .Hēs nota,in l.fiatur.§.item.fifunduz.ff.denegojest.quod eftperpe tuomemoriecómendadu.fmpan.decast.ibi Tufris op prestaturiuramétuz caliūniesipetatur.vei ritulodetura.calum.Sed notao quandocontestatioli ris firpercöfeffione.noeftneceffariuiuramétocalumnie glo.estmemoriecomidadasm Dau.decast,ibiin.Larg natura.§.cuz meabfente.ff.denejo.gest. Statue diciroincausisdanozdatorisufficiatprof Natio birdi Jaffic 136 polit pof.te nor proce pu oport Jingu nirva Beceri po api подев pesta 8 εφίρ. batiopiuraméti. quicid cötingitcausadanidatigaude bitdicto priuilegio.vndenõ soluz ad platiõezdam dati fufficit uurameri fzeria adplatiöez dominyvelpoffeffio, nis.purao resfitmea.velamepoffeffa.fineqbusnopos sumreciperedani. demeftnota. Bar.in.l.iy.ad ft. ff.de alime.lega.pro quo tex.in.l.cu 6y.inpai.inv.eiusdi.ff.d transac,dequo etia perHal.in.l.j.C.dere.credi Statutu dicitqemulierGabisfilios nõpoffit de dore ( fuavelinquerenifiterciaprez.queritanpoffzdonare int vinos et rideo& fic.qz burelinquereintelligitinvitia volutare.tex.eftciglo.inaucre.fed Godie.C.qmanu.non pof.tex.in.l.cu Gy.in prin.in ver. Hecoratio. ff.detranfac. etnotaquiavidiinfacto. Minozalienauitrezimobilefinefolinitate. er causa a turepmiffa.erfecitfuäcöditionémeliori.queritanvaleat alienario.quidaturiſperitrñdirq fic.p glo.in.l.cü Gy.§. eaz.ff.d transac.Etprepr.inffi.deaucto tuto.inpaan.13no aduertitopgl.tenzörium.i.l.fifundi.pani.ff.de.co.etilla Ilpeuadductaécoiterrepbara.necobftatrex.allegat.p enqeloquitqëpupillaliü fibiobligat.icau arnão vedire Tudéssrireqinrelicto alimétozvenitha (obligatse biratio.vestiariui.ercalciarii.fine qbus gevierenopot. 1.legatis.ff.dealime.lega.fz accipevni fingulare. 5no procedit inremiffione alimētozquaquisfacit etiainter ueniéredecreto pretoris .quiapredictatrianoveniunt.fed oportet qespecialiter vemittantur text.dotibiaureum et fingulare. in.l.cuGy.§.quitranſigit.ff.detransac. quod eftpulchzu.etideofisamutus quadofacisfieriinstrumen tutranfactiõis,fuper alimentisfaciasapponispecialiter Gectria,eribidicitBarr.q eftmultuzveile.quiaquando q3vxoribus defunctozuz alimentarelinquitur. postquazfactaeftmentiodealimentis.quedamnota Ciliainmaterianolo omittere.Quero igiturpamoqua dodebent prestarealimenta Err espondeo o si debent prestaripersonis morituris.Etloquimurdeillis qui res cipiunt menstruam folutionem seu diuifionem.debent foluimestrua.szqninalimentisveniñequenopossunt diuidipermenses.vtveſtimētaetfimilia, ettuncdebent foluiannua.quiafitaliafolucrentomnimenfenimiuz grauavetBeres.fedillaquedebenturpsonisnomoriturs vepauperibbus.illadebeturannuatim,vriftahabentur in.l.fi.ff.delibe.agnof.i.l.pecunie. vbipBar.ffedalime. lega. Querosodo anqilegatur alimenta cedaraquales Jato.ervideo& sic.quadosumus inregionis inquibus vendituraqua.tex.eftin.l.j.ff.dealime.lega.etibi glosa ponitregionesin bus vendiťaqua,veiaffricaetiegip to.etinpatriamea.Hocvidiquandoerampuer.Lertioq roveridebeturestimatio an vero ipaspecies.etrefpon/ desysiloquimurinillis quesiprototomensefolueretur comuperet.vraqua. carnesetfimilia.tucdebetestimatio. aliasfecus,vrista habeturp Bar.indic.l.1.Quarro que roanveniatappellatiõealimētozŭ ea prinët ad difcipli na.et ridesanō.fidebeturexteftamero.tex. efti legats.fer fiiurefanguis vl'offico indics.vtp Bar.i.d.l. legatis.Quintoquero.andebeaturmedicine.et videoq ficineoquidebetprestarealimēra fimpliciter.l.360vic/ indic. l rus.cu.l.fequéti.ff.devbo.sig.secus in eoqui prestatali mentaalicuiquioperať.quiatuncdebetprestavepuasno magnas.Bar.indic.l.legatis.Situvis scirepriuilegia singulariaqueGabercaufaalimērozi.vide fingulavirer pBar.in.l.mela.inprinci.ff. dealime.lega.etinalimen risprestandisdeberHaberi ratiofructumquipcipiuntur exbonis Gereditatis,necdebet vendipzietasbonoipali mentisprestandis.l.impatoz.vbip doc.ff.ad trebelBar, in.l.cu alimēta.ff.dealimen.lega.er illecinvelictafts ali mentaindomodebetprestaveBuiciaßmõlitatefueperso ne.Bar.in.l.gaio.S.fi.ff.dealimen.lega.notaomiaista. Pater habuitfilinquepmostuderefecit. er fibilib:06 emir.etinteftamêtovoluit.qdfilius libros coferret.co gitopaterfuperuivit filius deceffit.pater dedit posten alijsfiliolibrosillos, quipfecitſtudin. deindepater de ceffitcucodérestamito.querebatanfiliusdeferercõfer Jad ng fide ra cou Bi ant am ров Malic Babe Depl data abo amd Dicti mer gitan  re,etrefpõder qe fic.qz istilibrividetur tranflati cuz fuo onere, itainquestionefacti.viditBar.in.l.gaio.inprin. ff.dealime.lega.qddicit effènotabile Appellatisefify gings no cotineturnepos.Såpleneper Bar.in.l.liberoz.ff.de vbo.fig.hoceftveruz nifiefferner pos quêtestatorcófueueratnoiare,ettractaretags filius dictueftfingulareBar.in.l.alimera.ff.dealime.lega. cunduRoma.in.l.fivero.§.deviro.ff.folu.ma. Tuſcis otitulusestiniuredeſuppel. lega etſciaspi lingua materna nostra dicitur massaricie. fedquers ad ſialiquislegatfuafuppelfectile,feumaſſaricias.erhabet libroset armaindomo.itemlocaaptaadreponéduzista. Gaberetiavnuafiniindomo. an iftaveniat intalilega to.errides nõ.tex.Gabes nota.in.l.ij.et.ij.ff.de ſuppel. lega.erdtBar.ibinota istaqe qtidiana,necetiavenitve Tags sinc ſtis.vribinbringpas fo Debitortradenspignus creditoriremanetdie.l.pig/ nusinbonis.L.depigno.actio.Volotibidicere vnumi rabile.92 hocnopreditqnpignuseftdatuzprotatasum maqverifimiliternullafirſpesluitionis.quindicatrem exiuissepotestateetdominiidebitoris.eriudicat putdre Gusqueplenoiureſpectatad creditore.text.eft reputatus singu.in.l.qhabebat.ff.delega.in.quérey.allegat Bal.i c.j..itemfilibellario.quimo.feu.amu.in.c .), inprinci dephibi.alie.feu.p frederi. sed adderu sibi Fata.S.fi.ff.defuppel.lega in.le ifociuz in lega.Bal.in.l.manumiffiones.ff.deiuſti.eriu.dicitqpt .Bar.in.l.remlegata.ff.dadi. appellarialienatio.quod estprofecto pulchzu.ego nōdo, rebo auditoresmeos etlectoresfabulas habrila vel.is Téporebelfiinquadăciuitatefuitfacriftatutingnon poffentextrahifagitamêta.de ciuitatevera Baliſtepote rantextrahi.etquibusdavidebatop sic. quianonfuntfa Gitameta.fed incotrarium habesinsimilitex.finglarein .! quipeni.inversi.esculenta.ff.depe.lega.quia paritdif poniturdefagitametisetinftrumérocùquofagitamen tumemittitur,eritap Güetex.ibihocvoluit Barma Dij cũ onl Sialiquismercatorvultlegareapothecasun Suspanis.feruercöfilii Bar.op dicatlego tlegoapothecacum omibuspanis.fiue fintvenales, fineno.in.l. no.in namquod liquide. ff.depe.lega.. Statutueftinalijbuslocisq ftalige extraveritfan gumeinplateaalicui.amputerfibimanusnifi foluerit rentu.queritvsqs ad quatu tie poteritfoluere centuz.Et endeo & vsqzad friaz.demenota.Bar.i.l.1.§.fi.in.fi.ff. Notavnuqdquotidie fitfm Bar.restaroz (dpe.le. legatvyozicamera, queriturad cõrincatiisto legato.t endeoqnointelligikdeloco.fzitelligitde reb adcamera paratio. ervbicussuntvenitinlegato.vtnotabile pro Caturin.l.fi.vbiperBar.ff.depe.lega. Днідааткивmeus vididitdomisua fuit dubita/ tuanteneastradereclaues domus itap claveseriaveni antvēditadomo.adduxi tey.nota.in.l.quesiti.in vsi.fi ftule.ff.defun.inftruc. claues etferesuntpociodom dequoperBal.in.l.iij.C.de verbo.figni. Notavийривchzüdemdānīqddaturin'agris poti dicikdari avicinisquaab alijs. itéfurrapfumitur poti fieriavicinisquaabalijevenotabi.pbatin.l.fiira.Sofi. ff.defun.inftruc.etibipulchrep Bar.zaddo qd notabi. voluitBal.in.l.j.C.loca.er Bar.in.l.dis horeoz.in fi. ff.loca.vbi d'rpilliquihabernoticiadomusfuntfufpecti Indomusfrangit.ppteredificiornoticed.erides defacili poffunttorqueri ad inueftigationeveritatis,etido offi ciales fmBar.qncomittürurmaleficiaocculra confue uerit caperemalefactozes a qb verifimiliťpot declarari Graturadicitop qualibet bestiagrossafol/ (veriras uaturgabella.queritveriintelligaturftatuta debeftia moztuaBar.tangiretnõ videtdecidere.in.l. endelanio/ nie.in.prin.ff.defun.inftruc.ettu teneopinione appel Parionebestieveniatmortua.qzitavidetcócludi,zado notatBar.i.l.j.§.remouet.ff.Spostu.vbidixitq sifta/ rurufacitmétionédbeftiadatedanu, intelligit& feris.n aialib domestics.tncócludiribstādicilecöfuetudini.ex octr no irel 201 D t etid pe nera 11011 недес poder 16 mpo poffit www.c Coain poft . affir Li doctrinacollige singlepistatuts exhorbitāti&correcto rio irelligédaste obafmcoiez vſuz loquidi,dequo etiam Zuseisqincerti (p Bart.in.l.labeo.ff.dsuppel.lega. tudovitiatstipulatioz legati.l.critici.ff.dobo.06.laz post..gener.ff.diu.do.5 nopreditfauore alimeroz.ca/ fus hés no.i.l.qda.Gered.ff. vi.lega.vbitestarozlegauit vinu.olen.frumērāvyon.er sicidiffinite.d21bi.qv00205 Tuseisqmioznoptalienare (GieoiaqHebatrefraroz bõaimobiliafinedecreto.vriritu.ff.dre.eo. 3iddiceres anpoffitrenuaareHypothecequa63ibonisimobilib fi nedecreto. dicasq no.tex.hesno.inargumétiquezibé põderatBalezPau.dcaf.i.l.euhy.§.fivni.in fi.nam StatutuStomuliervl'mioeno (pign.ff.dtifact. poffirseobligarefineancteindies nofufficit&indexinte ponatanetare.nifistineat iniftruméropadhibuitcause 2gnitioz.vtnota.pbati.l.cuhy.§.fiptoz.vbip Paul.de Dicitcõttero valzargumétuasuffy (caf.ff.dtifac cieri priaenterative.l.pie in.thdicasoytleargumétű . furiofo.ff.de istsfui kalie. émltifallay+debile.qrqñqs jscreditenicraveoéscaf.7no entierat.gkhéo fin.i.d.S.fi Sialigeirerrogarz re.jeemdepperés rerponediidecretivlafictate ad in, (proz. dicasqilledeffzindex per risiillalite.tex.hessin.i.d.l.ci By.§.tifactiões alimero etidodicirdor. slaligevulefacere examiariteftes adp peruăveiméoria.dz5 facerecoraillo iudiceqeffssperisin illafite.qd en singlelimitatAnge.nisi nccitas fuaderet prin. ponitoftiõesfacri.jdaperusin àfait letaliťvul neratibello. fecitreftamētupadue. d 'bonis ahébatperu fy.cozateftib finefcriptura.Onge.fecitrillos examinari aproze padue.liuz nesssindex petis supillbõis.qz ne cozap ceffitas& fuadebat.92illireftes no evarituriperufium.et poffentinterizmozi.et iſtd'eftpulchai etquotidiani Tufrisq tutoretcuratorinredubiapoffunttransige re.l.preses.cumfuamateria.C.detransactio.Goctamen nonproceditincollectoribus pape. Quipoffunt dici quodammodopzocuratoresdominipapeetnontutores @ venotabilthabeturin.l.nulli.ff.detranfac.quitext.log turdepcuratorib cesaris.et exteditdoc.ad pcuratorespa peerin dicednullihasesglo.notab. licettransigend. quis dicaturalienare.l.nosoli.L.depredi.mino.Hocin telligiturquando occasionetransactiõis venditvldatur ressuperqua eratcõtrouerfia fecus fieiusoccafionereti neatur.licercaliud fiat vel detur.etaddeglo.fin.in.l.cum Gy.§.fivni.in*.transactise. ff.detransac.quaBart.in dic.l.nulli.dicitperpetuo memozie comendandā. Nota creditozes hereditary Gaberintentionéfunda tacorrailluzquipossidetbonahereditaria licetnoappa rearositheres,vtnotabilepbaturin.l.coõtrouerfia.vbi perdocto.ff.detransac.Poneem novultrespõdere.vel eftabsens.etsicnopotest interrogarietfimus incafuin quopotest,predicõrra absente vsqzad diffinitiua friazin dasinequod estnotabilemPau.decast.ibi Lamefuitquesitiquid fenciaderhesaurisquiquado/ Ginueniutur.etrecordor mealiasscripsisse.ideo hiep in ſtructionemultorquibeneno habétpericiaturis.nönul Lasbгенев сõclusiões adduca.Primaeftaliberinfuoetia daraadhocoperaporestpquirerethesauru.dumodonõ veaturarteinterdicta.vt magica.tex.eft in.l.vnica. C.d thesau.li.y.Secudaestcóclufio. inuetis thesauri édo nudei vtindic erideo sordidis artibus maculavinon debet Tertia est conclusio fiinueniat thesaurus arte reprobata debeturfisco glo est nota indic. lin. v. arte Quarta est conclusio thesaurus priefumptus acquiritinuen tori in suo vrindic. vnica. nus.f. thesaurus. ff. ard ren. rer. domi. thesauros infti. dre. diui. Et dicit thesaurus sprie pecunia ab ignotis dñis vetuftiozitpe abscondi ta cuius de positionis no extat memoria vt in dict. Et du dicitur ab ignoris dñis exponit id estab aliquib Gominibus fuit pecunia abscondita quinūöz căreperierit eribidé longiffimotéporepmansit intantupiamp ob/ linione exiuita possellise et dominio Gumanoz glosam Gabesin. l. autoze. ff. dere.vendi. Quinta est conclusio moet indie ие ACAU rabil fifol niar TAB quin mint note  mad rotic poner rales pota foli Piecar eficie Rneft Belar d'eft ntur wlern beper L  impropriedethesaurisqielusextat méozia,vtqe aliae abstoditcausalucri, metus,vel cuftodie.dehocnihilach riturinuêtoziimmo comittitfurri.ffeftems & abfcödir. velcius heredis.dic.l.nungj. §.thesaurus. l.thesaurus.ff . ad exhiben.Sexra eftcóclufio mercenari fodies inalies no.etcafu reperiatthefauri priesumpti .acórirfibi me dietate,vtin dic. Septima estcóclufioSimercenari reficiesdomi abalionouiter emptareperiatinmucovel feneftrapecuniainfacculo, velvasculo.cino sitproprie hesaurus. noestemptoris necinuétoris.fzest venditous. 9dest pulchzu.etita fuit cöfuitūp dor. floretinos prexe. indic.l.aturore.ff.dere.ven. rex.reputatsinglars+Gue casuzvidisepedefactoOctauaestcoclufio. illiquihabét etiavriledominiudicitur inuenire in fuo.vtinglo.i.d. Lj.erhabesvrilepreferthabétidirecti Nonacoclufio cre ditor.vfufructuarius.etmaritus inredotali.no dicitur Inuenireinfuo.vtinpreallegatagl.exquo sequit.rista acquisitio thefauricauſafetregulataverodñonocomu tabili.fecus indñocomutabiliMaritus tūnoreftituit'ni fifolutomatrimonio.dequoin.l.diuortio.§.fifundi.ff. folu.ma.Decimacoclufioeft. ficafu fortuitoquis inuer niatthefauriinalieno medietas estinuétoris,etmedies tasdnísoli.vrindic.l.).Undeciaest conclusio. habetiu inresoluz.nõlucrabitthesauri.etideocreditorpignons quippterceſſationësolutiõisdebitorus.imperrant iunede mingpostquaimpetratiõespotdebitorinfra biennium recuperarepign ,recuperabitetia thesaurufimulcupige noze.tex.eftnota.in.l.fiis.§.fi.ff.deacqui.re.do.Duode cimacoclufio,inalienono licznoieſuoquereredataopa etiadñivolūtate,alias inueniéspuniretextraordinez.et totueritdit foli.et ſiceft casus in quo disreinõpõrdis ponerederefuanecperconfenfuzsibipiudicare.etratio potuiteffènehomines pterhocderelinquatculturasru vales.velinuitentad malasartes addifcedas.Etfituvio firecafusinqueqenõpõtliberedisponeredere sus.vis deperglo.in.d.legecornelia.§.fi.ff.deficca.. Zerciadecia eftcoclufio.fiinuenitthefaur inloco facra velreligiosomedietasspectatad fiscuecclie.vtconcludit Jo.depla.in.dic.l.j.C.dethesau.fi fiin loco publico fis Fali, velciuitatis.dimidiapars efiſci vetciuitatis.§.ther fauros.inftidere.diui.Quartaderiacoclufio.ſtatisinue to thesauroarriturdominiuzdño soli.et ideopõr agere vedicatise.glo.in..partial.indic.l.j.in.d.§.thesau rei ros.infti.dere.diui.Deciaquita cóclufio é, vtis dicat in ueniffethesauri.vepoſſite poffitcoſequi medietate.requirit ap corpalis.glo.in.d.l.j.inv.inuenerit.Bar.i.d. prehenfio Enigi.§.thesaurus.Deciaſexta ecoclufio. side extraxit pecuniaexfundotuovbifueratabscodita.ettupetsmes dietatedices essethesaur, illenestat dices se abscondisse. ageriincibitonusplādi. meorianoexter.fmea9Babe turin.l.arbitri.ff.depba,szresincubit onus pbandig deposuerit.velabscoderit.Et op de5 extetméoria .Joh. de Jo.fa.in.d.§.thefauros. Deciafeptia conclus pla.in.d.l.1. fio.fidirectusdisinuenit infundo empitheotico thesau rū.habisvtilepõtpeteremedietatefmdocetfiabo agat Tuscisoppupilt nõobli (corraťcii.pferkvrildis Jakfineauctoritatetutoris.vein.ti.deauct.tuto.rn obli Gaturpupillusetcõtractu feruidepeculiofineaučtetuto ris.tex.Hés sing.in.l.ficer parui.ff.depecu.Er situ vel lesſeiveratione dicas q istaobligato descenditexobliga tionelegali.queno indigetauctoritatetutoгів Ludebessciveop allegatdoctrinaBar.in.l.ij.§.pretoz ff.quifatis.cogan.in.l.j.§.er parui.ff.qdvi.autclam.i.l. diuus.ff.detesta.mili.osistatutudicit& cõtralaudum arbitrozi nulla admittatexceptio. poteritti opponi copromiffuznovaluerit fztuaflegaoptimitex.in,Clicet §.fiferuus.ff.dep f.дереси. Interrogaui quendamiurifperitiq сиповдісатив qiniudicioquasicontrahitur.quomointelligathoc.vn dit mihicrasrespõderer.istud crasadhucnonvenit.di casergofic.qsuntduoquasicõtractus,vnus celebratuz Lirecoteftata.etexhocobligatveram parsinstantieindi bfen idea murg cia.c pofl mibi per be Nand diadi AHAT mota . Prir dotib Do quem L cij.cuiuseffect eftqe ceteri actus expoff fieripoffuntcõrra an absentéetcotumacevsqzad Bad ſniaz inclusine.qono fit litecoteftatas,Scdequaficötract celebratinipafnia.p quaobligatad idqdinfuiacotinetur.de inreg.erglofa in.l.iij.§.idem fcribit.ff.depecu. Dafalluscomifit felonia.dis illamremifit.querikan videaturhaberefeuduexvetericõceffiõe.erglo.fingu.te/ nuirofic.in.l.perului.§.fiere alieno..ff.depecu.er mirtirad agnatos.fideceditfineliberis. fictiif Quädogrörinfitqdisdatalijs vestesfamlo fuo. deinderecedit. Querikanpoffitdisretinereveftes. etcon cluditq sisuntcoceſſead gridianivsuz qno.fecus siad oznati.quiavideturpotiuscomodare.pro GorGabesgl. nota.vbiperdoc.in.l.ad veftimeti.ff.dpecu. Tufrispobuzpetereeftplitis cõtestatioz.l.amplius . ffrera.habe.qd diceres deobo agere.et dicas qidez.glo. dotibi no.quafolebatallegarebal.i.l.fiposti.ff.dpecu. Woloycómendesméorievnutex.fmPau.decaft.ibi in.l.nosoluz.ff.dpecu.q illudqopaturpaciêtiaet scien cia.opatur etiaignozatia.Sierartale quidqdverifilt.fi ſciuiffet.paffusfuisser.qdépulchz+nota.ad multa Tusasoponfintplures actiões electiõetollunt, non poffuntambeintentari.l.quod in Geredes.§.eligere. ff. d tributo hocverii siopponatur.Sed fiexceptiononoppo/ natur.iudiciumnoredditur nullus. glo.do tibifingularez in.l.queſituz.ff.qnac.d pecu.eft.anna. Tufcis enopoteftreuocarierrorpostfniaz.pea Berurin.l.error.C.diu.7.fac.igno ha singla . rëlimitatio5. qufuiiduct'inerrozeptuaaffertione.pos suzilluz erroréquadociq; corrigere.etiapoft fniaz5tra firinreiudicată.glo.Gabes singulareindic.l.quefiruz.Er perhocBar.decidirpulchram questionein.l.j.ff.de.co.p quemfac.erit Оссіреѵнизриваŭcafuz.ftatutudeocuilibzactieip fcribatfpacio.py.annoz.dzitelligide illis actiõib linā efferstaturii durarervlera,noautdeillis duratminus ý rev.eft.fing.in.l.cupost.queibi põderat Pau.decaft.ff. gnac.depecu.eftanna.qrintétio ftatutifuitabbreviare epspfcriptisis.noatlongi reddere quodeft pulchrum. Statutudrogmulier Gabés filios nõpossittestaride dotesua.nisivses adquartapré etreliquetresprineatad filios.querikanhocstatutupredatinmuliereviduatvi deturdiceduzo no.qrdosno dicitur nisi costantematri, monio.thincõrrariuGabes rey singlare.pquemtex.ita deciditPau. decaftan.l.fi.ff.qnactio.depecu.anna.eft põreſſeqr quoufos mulierstarinviduitate,dici Erratiopõr turftareinpriorimrimonio.l.fi. L.de bo,mater.prohoc etiapoteftallegariten notabi.in.l.etia.ff.dfundo.dora. vbidicitur etiafolutomatrimoniodicitfundus dotar lis.etficnopoteftalienari.et ifta corroborantdecisionem Pau.decaft.fzmulti facitme dubitare.illud qd voluit Bal.in.l.f.L.fiuecen.vefreli.vbi dixithocpcedereantes fundusreftituakmulieri.sedpostoj estrestitut tuncde Quiddiceresdeiſtocaſuvnus (finitiustnomé. magnusduxvaditedciuitatévnius comitis.q.ibideber fieridieta.quero a re quis debeatprecedere.aniffeduy.an comesilliusciuitatis.ru fortevideres abfq; alia cosidera rione. oduxille.fzincötrariiallesgotibifingulare zau/ reazglo.in.l.apud.ff.demanumis. voluitqmagiftra tuseriaminimus insuoterritozio ēmaiorquocisalio. quaglo.multuznotarAnge insuadisputatiõebononie fis.Bal.in.l.fiquiencofenfu.L.deepis.au.in.l.fi.ff.diu rif.om. iu.in.l.ij.§.j.ff.fiquiscautio.commeda memorie quiafacietribihonorem. Vectoralicui eccleſieaccepitpecuniamutuovefaceret aligdfestuziecclefiacöfueti fieri.queritanecclesiatenes turquasifitversuzineiusvtilitate.erdico& fic.hocnota biliterprobatrey.etibipau.decaf.in.l.etides.§.illud.ff. deinvem.ver.Erizides fiplatus ecclierecepir pecuniaadcas docredi creditoribecclesie.ecclefia tenekad biumpSoluédo Biuz.velvroesitelligātad vfuras.vtnotableprobaturi 1.ſipropatre.§.inrem.vbiperPandecaf.ff.eo, forfo in. rele fing  vide inter serc Roc velte liad C ITudebesscireadoctoresdicitin.l.fivibana.ff.decor dr.inde y sidebitores ecclefiecotraveritcuzprelato itru fo.foluedofibiliberatur.licetficötraxiffent cuzpreffore noliberaretur. Hocnotablelimitat nifidoloſe foluerent itruso.fcières ipm inteusuz 'breuiremouenduzde ecclia Etfraudatuzecclefiazralipecunia.vrnotabilirpbatur in.l.fippie .fuz.etibi Dau.dcaf.ff.eo.dinrez.so Queroalige Gabymadaruzad recipiendazpecuniam mutua.anporeritobligareremdni.tex.notabilisprobat no.in.l.dum.ff.qdiuffu .Goctamen notabilelimitat duobusmodis ibi Dau.dcaf.primonifidisita confue uiffetobligareptalire. Secundoqūaliterno reperiret vellermuruavepecuniaz. Viotavnuzfingularedemipractica.tu ſcis & mulier intercedéspalio estipo iureobligata.fsiuuatexceptione Gocexceptosiintercedit,p marito. Goctamesingulariter intelligequdetaliinterceſſioneeftcofecta fcriptura com tribusteftibus.aliasipfoiurenotener etiasiproalijs in tercedat.rev.est singularisin.l.antique. fi.C.ad vellci. queftpulchai.etpauciad hocaduertit.addetiqdBal. in.l.f.L.ad velfei.vultq fubfcriptionib teftinhodienon veimurin inftrumétispublicis.licet ergotext requirat subscriptione.fatis eft notariusattefferurtres teftesi rerfuiffe.etsequitPau.decaf.indic.§.fletin.l.fi..fi.ff eo.Etsituvisscirequot modis dicatmulier intercedere. videpulchaitex.in.l.fenatus.L.co.Et notavnaglo.no/ tabilequeestin.l.ij.in fi.opitulatur.ff.co.qap camul, releges inmateria velfeyanideclarantHotaetiä texte fingularecufuaglo.in.l.fimulier. §.fiabea.qp velleia nufuccurriturmulierieretiazfideiuſſori.licet nohabeat regreffuzcotraed.Noraetiatex.in.l.bonafideinprinci to.ti.quiaponitcafum notabile.Etrex.fin.i.l.feia.§.fu duz.pquefmPau.decaf.limitaturmultelegesilli rivz liadvelleiani.Ernotapin.l.fi. .fi.eiusdéti.ff . advelle, Pau.dcaf.cocludito novalzreniciatiovelfeianiregus Cavic, nifiiinditiovcuincamétofacta,zicafu.l.fimulier ij C.es.etaucre.fimatrizauie.C.qn muficrrure.offi.fu.pe Quefisifemelaquodā aniuraloquéciainpuatisfibi locivedieenrinfisco.edubitauit.szdixijd dubitas.tex. Gisnot.in.l.fi.ff.decopen.y ficregulariter etvide etiaz glo.in liresvenit.§.inpriuator.ff.deperi Gere. Scholaris qda soriustu.rhcodevice filiposuit libzī fuiincameratuaresciête, erpacière.ifteliberperijt.queri turantutenearisactiõedepositi.etrñdeoq no.etiafili Gerpereatlataculpa.phocallegotibigknora.zibi Pau. decaft.in.l.j.inprin.ff.deposi.qd to intelligequposuit te ſcienreetpaciente.fecus fidemandatoruo Jituvisseirecafusinquib"depositari tenetde casu fortuito,videglo.nota.in.l.j..fepe.ff.depo. Motaglo.ozdi.quesemp allegatin.l.1.§.figsargeruz ff. Spo.qmaiorcertitudo requiritinſniaij libello. Debitozquidaitapmificfuocreditozi. pmitrofoluere vbivoles.queroquidimportetistapmissio.errideopin quociis locopoteritcöueniri.grvidetibicorraxiffe.text. do tibinota etibip Pau.decajt.i.l.luca rici.ff.depo. Nota expacto appofitointraditioneveimee durat mea.acquirifalterivtilis actio.rexrus eftnorabilis..i.l. publia.inprin.ff.depo.Sed vbi no durarmea nõacqui είτανι enisiincasibus enumeratio. i6iperPau.dcast. Notavnübonifüdamētī,cöfeſſioextraiudicialnoi ducitobligatioz.f3.pbati53.tex.ed spallegati.l.publia. 5.fi.ff.depo.itelligetiopreditqupsfuitpis.zideosi agoadcerii.dicesremihiteneriqerofeffres.fuccübere.de/ Beo&dicerereteneri mihiextalicõtractu.tadHpbandu debeoiducereruacõfeffioz.fs fialigescribatin fuoliko se effedebitozëritij,licz illo absente.ftar fibro.lnuda.vbip Bar.ff.ddona. Pau.dcaf.idic.§. fi.Etsituvis scirean ispoffit acceptarscripturaalteriifuifauore. repbarei quatufaciatifauoreferiberis,vidgl.jsp affegati.§.fi. lefcire an firalig dzñain depofito pe Doellefcire niksignatainfacculo.tqëdponiknosišta,tindeo ofic 2pmocaunovidekdatalicecinvredi,isedocafufic,tip/ iref didit tati ze vide pire дрог pbe Kaite Mo Air pofiti defe aulo Mid C.va mocaunõtriffertdominiu.crepiculosponēts.ifcdovis detdatalicéciavredi.erriffertdominiuzpossessio.repi/ culo Spofitary.qztenekad tatūdezīgie.rep.enot.in.l.die Spofalioz.§.fi.vbigi.ff.Spo.etin.l.fi facculu.eo.ti. ido Motavna.l.fingula (videktutiq deponaknosita riffimafmPaudcas.i.l.fi.ff.dexerci.gq mutuas mgro irefectiõenauis 63 obligatuexercitozepourrétis quicqgd gbitex.dato et qepecunianofitnecappareatofain refec tiõenauis.zideimutuats institorii cazad quapposite etcafus eft quotidianusideo videiftam.l. Mercesgrūdamercatorfuert delarcifracia.zadno ticiazim qportauitpuenitosupiozith locivolebat vis auferre.asplures occultauit,&res cuiusdatm maifesta uitadfveilfevireri noperqverz.7 ficeuenit, fuerit igit ilfeablatealiefalueremaferut.qritanilleàmerces suasp diditpotuit ab alijs petereq fierzptributio.qap manife ſtatiosfuaz rezcererefueritfalue.errideoo fic.tex.his no.p queitadiditPau.dcaf.i.l.ij.ipri.ff.ad le.ro.d.ac. Queroanpiftrumtisnauisfiatptributio,&vndeoq no.tex.ino.i.d.l.j.§.ficofuats.qzsatse Geatmercede. zeyillo tex.mercatoresinauientes fumatcautela.qq vidětrépestate.finodubitatperiwe.ndicatmgro& certi idfaciarex daniicurrat nātūcpoteritabalijsrepeter Gés dispositioz.l.fi vno..Sitecu da.ff.loca.  fcias itelligiequpmiulioépura feceqnpmittitmerces,p Gy portabitur.qzcefer.pmiffio aditionalis.si deportabuť. vrpbaťno.i.l.fi vehida.ff.ad.le.ro.diac.vip pau.dcaf. Nosvidem qtidieponiedictaivaluisecclaz.fcias de betitaponiq ab oil poffintlegi.tex.eno.i.l.fi fipupill §.pscribere.ff.S.isti. cucroviderësemel vuŭ madatuz pofituivnavaluaecctieiraialtu & ibipoteratab oib 7 legi.dixitalemadatunligabat. qui.d.§.pscriber. Sz dz fierinotificatoputibid.qn fitfuocato.intelligequ fuitoſtitur fimplesinetpispfinirõe.sec fiad certitisz finitotpenobligatpponéte.licz hétesigret finitioffiti uz.vri.d.l..aditio,&ibiPau,draf.drmeorie mēdādi Euj Inaporhersalicu mercatozisreperiürurresempres gimin pecuniacuiusdämercatorie.no, prereailleestporivein il lis rebusnisi effentsibiexpresse obligate velnisi fuiſſet mutuata pecunia espressead hoc.vetalisres emerek.etia sinofuiffetexpreſſeobligata.talis muruashaberpriuile, gui in actionepfonali.vtCistanotabilt haberurin.lpcu ratoris.g. oris.g.fiplures.ff.detribu..in.l.quod quis.ff.deprint le.credito.pbaturerianota.indic.§.fiplures.in.glof.in ver.vendicare.q sireperiarurinapotheca qued azmerced veditepmercatoréquidă,nótaméfuitsibi solutipretiu fitamenhabuitfidédepretio.translatiiestdominii.t in illisrebusnon estpotior fecus sinohabuir fidédepzetio qeremasitdisetpotelt védicare.erindubio fmglo.nota babipresumithabuissefidedepretio niſicotrarii appa reat. veqe emptor.pmifit statimportarepecunia.etvendi toz cofifus tradidit.no presumitur habuissefidem.videt tamécócludipPau. decaf.ibi.pista ista nopredit inmercar toub.quia indubio no vident habuissefidezdeprecio.et cuaddeglo.in.l.qdvendidi.ff.decontrahe.emp.in.§.ven dire.infti.dere.diui.in.l. inciuile.C.dereivendi,&docto. in.l.fiquasi.ff.depig.actio.er elegaterpBal.in. l.finon Donationis.C.decorra.emp.Etnotavnāglo.ordi.i.l. c fundus.§.ferunruninprudés.ff.ficer.peta, o siempros foluitpecuniam alienamnon transferrur dominium quousossit confumpta.cumpoffit vendicari.et sicha beturpronosoluta.probateriafing.rev.in dic.l.pcurato/ ris.§.fi.cu.l.feque. siventiitaliquicreditozes alicuine mercatoris,quidicitfallitus.er petatfibi fatisfieri.node beteisfoluinisiprestitacautiõeo siapparebūtaly credisp tozes&refundentprorata.qznőest meliszcoditio occur pantiuinactionequedaturoccasione negotiationis. fec inalijsactionib.de quoibippau.decaf. Voloribideclararevnu.qdno est incõpendio.reperit ti.ff.decapi.diuni.Etti.ff.qd cueo.pemācipationes filius eximiturabobligatione.f3p edictii de quointi.derapi. dunareftituitactio vtilis quepriuseratdirecta ergailla Pica rif all B  Ga Dar pro naf reft NIE mb  pot deb to pat nor C.vi. reftitutio fiebatinfolidum.p edicti98cuzeo.fuitmodi ficata. 92 nopotcõuenirinisiinquätü facerepot.de quo p.glo.inrubrica. ff.qd cues. Ernotaoprincipalis intentio Guius tituli esttractarequaliter filifactus fuiiuris debeatcõueniriex cõtractu celebratoqueratinpatriapo 1 F reftate.dequopglo.in Gacrubrica.Etnopotcõuenirini, siinquatufacerepot.licetteneatinfolidus.Etnotaihac materiaotríarequiriturad hocvefiliusfuiiuriseffec/ tuscõueniatquaten facerepõr.pmo&cõueniatexcõtra cribus celebratis tpequo eratinpotestatepris.năîn cele brats pofteaceffat puilegii.quinimoqui traveritp potiores sunterdeberpreferriillis quicotraveritante.l. y.in fi.qd'estnotabile. Sedorequiritor coueniatpoſtözé effectusfuiiuris.grantepotcapietincarcerari nisicedat bonis.l.cumetfiliy.C.quibon.ce.pos.et.addequod notat Bar.in.l.fidubitet.infi.ff.& fidems.etibiin apostillapo/ nitcautelaexintentiõeBal. filiusmercatorsi dubitat nedetrudatin carcere. faciatseemăcipari.qeticnopote vircõuenirinifiinquatusfacerepõtTertiorequiritorno Gabeatbonapaterna,velfaltēnō Gabeatvltralegittima. sedGabeat priaforteacquisitapostosesteffect ſuiiurisz inillisem GaberGorpuilegiui. sihabetbonajpriatépore quoeratinpoteftate.vtcaſtreſe.velquasi.veletiaaduêti tia,inillis nohabethocpriuilegiufactusfuiiurs.vrifta Gabeturin.l.aitproz.cu alyseiusdéritibipPau.dcas. Queriturſtaligepposuitaliqué ad colligédos fruct anpoffitillos vendere.video qno.nisiįpuando seruari nopit.tex.ein.l.sien villico.vbipPau d'caf.ff.deinsti. QuadolexvelstarutiSreyalio cötractuactionénon dari.noptereaimpeditoziviciuilisernaturalisobligar tio etetiaactio sysoliexiftis obispara exceptio.tex.est nora. ir. gloan. l.in prin.ff.ad macedo.secus siillaley prohiberetfiericötractivelcerebravi.qztunc nullaactio nafcereterianatural.L.cüleg. cifuamateria.ff. d fidius. Queroeftfactumutuŭfiliofamiliasminorid?sensu patrio certieftq noobstatexceptiofenatusconfulti ma redoniani. sanpoterit restituiramos r no.tex.eft fingu.cũfuag minor Errideo suaglo.in.l.ij..f vez.ff.d. mino. Quiddiceres deHaemateria.pecuniaeftmutuatafis fiocuiuspatereftapud hostes.text. Habesnotabi. in.l.j. §.fipendeat.ff.admacedo. interim habeat exceptione. etetiamfireuertatur.quiafemperfingiturfuiffeinpote restate.sed siubimoritur.tuccõuenitur.quia fingitmoz tu pambulahora captiuitats. sicsp filiafuiſſeſuiturs Casusiftefuitinfacto.quidasinueniscupidus stude resuitadstudiuzcontravoluntatespatris. paternoluit fibi subministrare expensas. querebatur veri paterpos fitcogiEtallegabaturglo. ofic.in.l.fed etiulianus.§.p inde.ff.ad macedo.Sedglo.nota. tenuit cötrariuzi macedoniani. Ladmacedo. Erin Gor.§. proinde. depan. in.l. decast. doc.tenét illamibi. ibi. Bart.in.l.lutius.§.idez ri dit.ff.ad municipa.Querit.fipater misirfiliiadstudiū. expoftea decessit.expense study nondebentfieridecomu ni.quiaquandopatermittitfiliiadstuduinoestobliga tuspaterad cõplenduzstudiusfilio, quod eftcontragl indic.l. macedoniani. Er Bar.in.l.fifilia. .idem fcribit. ff.fami. HircisdequoperAleyan.in.l.i.ad fi.ff.folu.ma. Et Bar.in.l...fed neccastrense.ff.decolla.bono. Adde etiamdic. nota.Bar.in.l.debonis.§.nosolum.ff.adcar bo.vbidixitopaterteneturimpenderepro ftudiofilijin gramaticalibus.fecinstudijsin qb hoiesdicutmilitare Notasingleqlicetpecuniamutuataſitcõucrfainvti litatemfily. nihilo minus habetexceptione. tex. eft nota. in.l.sed etfi..hoc senatus consultum.ff.ad macedonia. Eretiamlicerfitpecuniafalua.vtibi.etsichabescafisin gulareminquoiurapmittunt&quislocupleteturcum alienaiactura.Et hocpropter odiummutuantisEtnota vnumirabilesecundu Pau.decaft.quiahocprocedtqn pecuniafuitmuruarafimpliciter.fecusfiexpreſſe,vtco uerraturinvtilitatez.Sed fifuit couersainvtilitatezpas tris.ceffatexceptio etiam fino fuit mutuata expreſſe ad Gocvein.l.fediulianus.S.proinde.ff.ee,Notaetiam f in M DI rid fiat qu HO C.vija fili foluatcreditoripecuniadonatafibiad Hvrillifoluat nonpoteftperpatrempecuniaillavedicari, fecus sifuit donatafimplicit.tex.eftnota.i.l.fs fi.f.fiabalio.ff.co. Notradasobliuionivnacaſuzfingulare. in.l. fi filius familias.ff.co.admaced. siturecipisaliğe litreras in quibuscontineturaliquidtibipreinditiale.ad hocvenõ videaris confentire.requiritur &statimexpreſſeproteste ris noconsentis.afiasrecipiedo ettacendovideris con 4 sentirequod estpulchaum. Incubzica.defur.nau.dum in.l.1.ff.furti.aduer.nau allegatur.§.ferui.adde .EribivideBart. Accipefili Theoderice Drekecharillime herpulchraetfingularia rietueprofundecommedare dicta. queтето nőnegligas Ramfacileeſt tibimulta tare. memoziter Finitfoeliciter. reci reuerendiſſimuinxpopre;etIlluſtriſſimit 0 Printipēdi DimHermannideigracia fancte ecclefieColonienArchiepim.Harri Roma niimperýpItaliaArchicancellariu.ac príncipeElectore. Westfalievangha rie ducem. fancteapostolice ſedis Tegatinatu.neспорадевошей eccleſie adminiſtratorem. PetrusRauennas. JTenuĝividi.sed amauimusincliteprinceps Ingenydotes.hocpotueretui Samatuipotuitmecogerenominisingens Diligerisnecquiplus ametaltererit Евдесивeternimundifanctiffimepreful. Principis ettantifamaperhenniserit Otreferuntomnes intebonacunctavidentur Diceris etnostrereligionis honos Anteomnestuscis doctosinhonoretenere Duneratudoctis dasquoq; magniviris Interpontifices folitibimaximalausest octuateprовітав потеп Gaberefacit Prostuistantuz.tibinonestvsibusaurum Amnissed virtusvtiturvtpropzio Pauperibusqsmanusmiferisnecclauditurvnos Docopusaffirmantfeminavirqspuer. Talibusergo tibicelestiavegnadabuntur. tbonatorfaciasmaxima viuediu. Gratulozetcertey talem nostra tulerunt. Secula.necfimilemfortefuturadabunt Accipequémitroprinceps huncsanctelibellum Qualiafintetiamcarminanostralegas. Nonegodiuitiasdandotibipluradedissem. Larminibusviues.tempusinoтпетеів. Gimeavotavalentplaceatmitiſſimepriпсерва Entermeferuoscõnumeraretuos, אוס Wen Did  Di Gra L. vij. JudIlluſtremJenatiColonien Petrus Gauennas. Bisquatereftatéperegrino vidimusогве. Tempore quo patriadulciozillefuit. Viuncestos ed patrie blandotangebaramore. Orredeammultuzprisca Ravennacupit De fatigauitprecibuslucreciaconiuny. Terprecibus lacrimas addiditillafuis. Diximus ettandem patriasredeсативадогав. Terravale.atqs iterumnonrepetendavale. Denimushancetquam benenos conspeximusvibem. Judicemenullidifplicuiffe potest. Vidimushicetnosturbamnumeriqsvirorum. Wixpopuluztellus continetistasuum. Didimusegregios ciues.opibus potentes. Necfallozvenetis ingrauitatepares. Dultaspercivesfabricatapalaciapulchre. IntusetGecetiamsplendidamultatenent. DidimusGicetiampulcherrimatempladeorum. Quorumnõnumerusсогрогаfanctaiacent. Neстeпoгatadhuc populus veneratureuntem. Offurgunt puerifeminavirq; mihi Dicfuntlectoresdocticultiqspoere. Suciuuenumsemperletaqzturbavenit. Sicquoqzquodpulchrumestiustuznõvenditurauro, Judicibuscelum.premiamagnadabit. Mansitantavidens.iter inceptumqzrelqui. Audioquodnostrinonpatienterhabent. Annuitoptatisnostrischariffimaconiung. Hecfacraqueviditcausafueremore. Gratulorociues. qmecepiftisamare. Dergitepro tanto, muneregratuscro. Adeundem Theodericu Drehennobilem PetrusHauēnas. Siquavoluntaly veniuntoptatarogantes. Diceres ed potes hoc. sicvolo siciubeo. Sicegosumtantotecumconiunctusamore. Necfuitetnullotempozetantuserit. Lumtuaſcriptalego lacrimas effunderecogos! Sictuacredemihidulciaverbamouent. Gicupisofililetummeredderesepe. Scribeprecoznoſtri ſismemozatos vale. Finit Cõpēdiūiuris ciuilcüadditíõíbusfuis Impreſſusperhonestumvirum Hermannum Bumgart deketwychciuem Colonien.ibidem fupraantiquusforumindomo.vulgariternun cupata todemwyldemanne inoppolitoſancti martinimaioris Anno incarnatiõisdñice Mil leumoquingêtelſimo ſexto Baverische Staatsbibliothek München L Nome compiuto: Pietro Francesco Tomai. Pietro Tomai, più noto come Pietro da Ravenna o Pietro Ravennate e latinizzato come Petrus Ravennas. Tommai. Tomasi. Tommasi. Keywords: caratteristica universale, lingua universale, lingua filosofica, il Deutero-Esperanto di Grice. Refs.: Luigi Speranza, “Grice e Tomai” – Tomai.

 

Luigi Speranza – GRICE ITALO!; ossia, Grice e Tomatis: la ragione conversazionale e l’implicatura conversazionale del paradosso del filosofo – scuola di Carrù -- filosofia piemontese -- filosofia italiana – Grice italo—By Luigi Speranza, pel Gruppo di Gioco di H. P. Grice, The Swimming-Pool Library, Villa Speranza (Carrù). Abstract. Keywords: paradosso. I paradossi dei filosofi. Paradoxes of entailment. Strawson Grice, paradoxes of implication. Paraoxes of the philosopher. Grice’s Paradox --  Philosopher's Paradoxes. I shall begin by discussing two linked parts of Moore's philosophy, one of which is his method of dealing with certain philosophical para-doxes, the other his attitude toward Common Sense. These are particularly characteristic elements in Moore's thought and have exerted great influence upon, and yet at the same time perplexed other British philosophers. Later in this paper I shall pass from explicit discussion of Moore's views to a consideration of ways of treating philosophical paradoxes which might properly be deemed to be either interpretations or developments of Moore's own position.  First, Moore's way of dealing with philosopher's paradoxes. By  "philosopher's paradoxes" I mean (roughly) the kind of philosophical utterances which a layman might be expected to find at first absurd, shocking, and repugnant. Malcolm' gives a number of examples of such paradoxes and in each case specifies the kind of reason or proof which he thinks Moore would offer to justify his rejection of these paradoxical statements; Moore, moreover, in his "Reply to my Crit-ics" in the same volume, gives his approval, with one qualification, to Malcolm's procedure. I quote three of Malcolm's examples, together with Moore's supposed replies:  Example 1  Philosopher: "There are no material things."  Moore: "You are certainly wrong, for here's one hand and here's another; and so there are at least two material things."  1. Malcolm, "Moore and Ordinary Language," in The Philosophy of G. E. Moore, ed.  Schlipp.Example 2  Philosopher: "Time is unreal."  Moore:  "If you mean that no event can follow or precede another  event, you are certainly wrong: for after lunch I went for a walk, and after that I took a bath, and after that I had tea."  Example 3  Philosopher: "We do not know for certain the truth of any statement about material things." Moore:  "Both of us know for certain that there are several chairs  in this room, and how absurd it would be to suggest that we do not know it, but only believe it, and that perhaps it is not the case!"  Example 1 is an abbreviated version of perhaps the most tamous application of Moore's technique (for dealing with paradoxes), that contained in his British Academy lecture  "Proof of an External  World." There he makes what amounts to the claim that the reply in Example 1 contains a rigorous proof of the existence of material things; for it fulfills the three conditions he lays down as being required of a rigorous proof: (a) its premise ("here's one hand and here's another") is different from the conclusion ("there are at least two material things"); (b) the speaker (Moore), at the time of speak-ing, knows for certain that the premise is true; and (c) the conclusion follows from the premise. Moore of course would have admitted that condition (c) is fulfilled only if "there are material things" is given one particular possible interpretation; he is aware that some philoso-phers, in denying the existence of material things, have not meant to deny, for example, that Moore has two hands; but he claims (quite rightly, I think) that the sentence "material things do not exist" has sometimes been used by philosophers to say something incompatible with its being true to say that Moore has two hands.  Now the technique embodied in the examples I have just quoted is sometimes regarded as being an appeal to Common Sense. Though it may, no doubt, be correctly so regarded in some sense of "Common Sense," I am quite sure that it is not an appeal to Common Sense as Moore uses the expression "Common Sense." In "A Defense of Common Sense"2 Moore claims to know for certain the truth of a range of propositions about himself, similar in character to those asserted in the replies contained in my three examples, except that the propo-  2. Contemporary British Philosophy, vol. 2.sitions mentioned in the article are less specific than those asserted in the replies; and he further claims to know for certain that very many other persons have known for certain propositions about themselves corresponding to these propositions about himself. It is true that Moore rejects certain philosopher's paradoxes because they conflict with some of the propositions which Moore claims to know with certainty, and it is further true that Moore describes his position, in general terms, as being "that the 'Common Sense view of the world' is, in certain fundamental features, wholly true." But it is also clear that when Moore talks about Common Sense, he is thinking of a set of very generally accepted beliefs, and, for him, to "go against Common Sense" would be to contradict one or more of the members of this set of beliefs. Two points are here relevant. (1) Most of the propositions which serve as the premises of Moore's disproofs of paradoxical views are not themselves propositions of Common Sense (objects of Common Sense belief), for they are, standardly, propositions about individual people and things (e.g. Moore and hands), and obviously too few people have heard of Moore for there to be any very generally accepted beliefs about him. Of course, Moore's premises may justify some Common Sense beliefs, but that is not the point here. (2) In any case, it is quite clear that for Moore there is nothing sacrosanct about Common Sense beliefs as such; in the Defense he says, "for all I know, there may be many propositions which may be properly called features in 'the Common Sense view of the world' or 'Common Sense belief' which are not true, and which deserve to be mentioned with the contempt with which some philosophers speak of 'Common Sense beliefs." And in Some Main Problems he cites propositions which were once, but have since ceased to be, Common Sense beliefs, and are now rejected altogether. So, if to describe Moore's technique as an appeal to Common Sense is to imply that in his view philosopher's paradoxes are to be rejected because they violate Common Sense (in Moore's sense of the term), then such a description is quite incorrect (it is, I think, fair to maintain that Moore's use of the term  "Common Sense" is not the ordinary one, in which a person who lacks Common Sense is someone who is silly or absurd; and this suggests a sense in which Moore does "appeal to Common Sense" in dealing with paradoxes, for he does often say or imply that the adoption of a paradoxical view commits one to some absurdity).  Now it is time to turn to the perplexity which Moore's technique has engendered. A quite common reaction to Moore's way with para-doxes has, I think, been to feel that it really can't be as easy as that, that Moore counters philosophical theses with what amounts to just a blunt denial, and that his "disproofs" fail therefore to carry convic-tion. As Malcolm observes, we tend to feel that the question has been begged, that a philosopher who denies that there are material objects is well aware that he is committed to denying the truth of such propositions as that Moore has two hands and so cannot be expected to accept the premise of Moore's proof of an external world. For Moore's technique to convince a philosophical rival, something more would have to be said about the point of Moore's characteristic ma-neuver; some account will have to be given of the nature of the absurdity to which a philosophical paradox allegedly commits its pro-pounder. Malcolm himself (loc. cit.) argues that such an account can be given; he represents Moore's technique as being a (concealed) way of showing that philosophical paradoxes "go against ordinary lan-guage" (say or imply that such ordinary expressions are absurd or meaningless), and argues that to do this is to commit an absurdity, indeed to involve oneself in contradiction. I shall enter into the details of this thesis later; at the moment I am only concerned with the question how far Moore's own work can properly be understood on the general lines which Malcolm suggests. I must confess it seems very doubtful to me whether it can. (1) Moore in his "Reply to My Crit-ics" neither accepts nor rejects Malcolm's suggestion; indeed he does not mention it, and it very much looks as if Malcolm's idea was quite new to him, and one which he needed time to consider. (2) Moore (loc. cit.) makes a distinction (in effect) between my Example 1 and my Example 3 (this is the qualification I mentioned earlier). He allows that one can prove that material objects exist by holding up one's hands and saying "Here is one hand and here is another"; but he does not allow that one can prove that one sometimes knows for certain the truth of statements about material things from such a premise as  "Both of us know for certain that there are chairs in this room." In his view, to say "We know for certain that there are chairs in this room, so sometimes one knows for certain the truth of propositions about material things" is to give not a "proof" but a "good argu-ment" in favor of knowledge about material things; it is a good argument but (he says) some further argument is called for, and in this case the need for further argument is said to be connected with the fact that many more philosophers have asserted that nobody knows that there are material things than have said that there are no materialthings. Now I find it very difficult to see how Moore can successfully maintain that Example 1 gives a proof of the existence of material things and yet that Example 3 does not give a proof of our knowledge of material things. (Can he deny that his three requirements for a rigorous proof are satisfied in this case?) But this is not the point I am concerned with here. What I wish to suggest is that for Moore's tech-nique to be properly represented as being in all cases a concealed appeal to ordinary language, he would surely have had to have treated Example 1 and Example 3 alike, for the denial of knowledge about material things does not go against ordinary language any less than the denial of the existence of material things. It might well be, of course, that no satisfactory and comprehensive account can be given of Moore's procedure, and that an account in terms of the appeal to ordinary language fits what he is doing most of the time, and so per-haps shows what he was (more or less unconsciously) getting at or feeling after. But to say this is different from saying outright that the applications of his technique are appeals to ordinary language.  One or two passages in Some Main Problems in Philosophy indi-cate a different (or at any rate apparently different) procedure. I shall try to present, in connection with a particular example, a somewhat free version of the position suggested by the passages I have in mind.  Some philosophers have advanced the (paradoxical) thesis that we never know for certain that any inductive generalization is true, that inductive generalizations can at best be only probably true. Their ac-ceptance of this thesis will be found to rest on a principle, in this case maybe some such principle as that for a proposition to be known with certainty to be true, it must either be a necessary truth or a matter of  "direct experience" (in some sense) or be logically derivable from propositions of one or the other of the first two kinds. But inductive generalizations do not fall under any of these heads, so they cannot be known with certainty to be true. The sort of maneuver Moore would make in response to such a thesis (e.g. "But of course we know for certain that the offspring of two human beings is always another human being") might be represented as having the following force:  "The principle on which your thesis depends is not self-evident, that is, it requires some justification; and since it is general in form, its acceptability will have to depend on consideration of the particular cases to which it applies; that is, the principle that all knowledge is of certain specified kinds will be refuted if there can be found a case of knowledge which is not of any of the specified kinds, and will beconfirmed if after suitably careful consideration, no such counter-example is forthcoming. But I have just produced a counterexample, a case of knowledge which is not of any of the specified kinds, and which, furthermore, is an inductive generalization. You cannot, without cheating, use the principle to discredit my counterexample, i.e. to argue that my specimen is not really a case of knowledge; if the principle depends on consideration of the character of the particular cases of knowledge, then it cannot be invoked to ensure that apparent counterexamples are not after all to be counted as cases of knowl-edge. If you are to discredit my counterexample it must be by some other method, and there is no other method." This line of attack could, of course, be applied mutatis mutandis, to other paradoxical philosophical theses.  I have a good deal of sympathy with the idea I have just outlined; in particular, it seems to me to bring out the way in which, primarily at least, I think philosophical theses should be tested, namely by the search for counterexamples. Moreover, I think it might prove effec-tive, in some cases, against the upholders of paradoxes. But I doubt whether a really determined paradox-propounder would be satisfied.  He might reply: "I agree that my principle that all knowledge is of one or another specified kind is not self-evident, but I do not have to justify it by the method you suggest, that of looking for possible coun-terexamples. I can justify it by a careful consideration of the nature of knowledge, and of the relation between knowledge and other linked concepts. Since I can do this, I can, without begging the ques-tion, use my principle to discredit your supposed counterexamples." The paradox-propounder might seek also to turn the tables on his opponent by adding,  "You, too, are operating with a philosophical  principle, namely a principle about how philosophical theses are to be tested; but the acceptability of your principle, too, will (in your view) have to depend on whether or not my own thesis about knowledge constitutes a counterexample; and to determine this question, you will have to investigate independently of your principle the legitimacy of the grounds upon which I rely." To meet this reply, I would have to anticipate the latter part of my paper; and in any case I suspect that in meeting it, I should exhibit the rationale of Moore's procedure as being after all only a particular version of the "appeal to ordinary language." So I shall pass on to discuss the efficacy of this way of dealing with paradoxes, without explicit reference to Moore's work.I can distinguish two different types of procedure in the face of a philosopher's paradox, each of which might count as being, in some sense, an appeal to ordinary language. Procedure 1 would seek to  refute or dispose of paradoxes without taking into account what the paradox-propounders would say in elaboration or defense of their theses; these theses would simply be rebutted by the charge that they went against ordinary language, and this would be held sufficient to show the theses to be untenable, though of course a philosopher might well be required to do more than merely show the theses to be untenable. Procedure 2, on the other hand, would take into account what the paradox-propounder would say, or could be forced to say, in support of his thesis, and would aim at finding some common and at the same time objectionable feature in the positions of those who advance such paradoxes. Procedure 2, unlike Procedure 1, would not involve the claim that the fact that a thesis "went against" ordinary language was, by itself, sufficient to condemn it; I propose now to consider two versions of Procedure 1, to argue that at least as they stand, they are not adequate to silence a wide-awake opponent, or even to extract from him the reaction, "I see that you must be right, and yet...," and finally to consider Procedure 2.  My first version is drawn from Malcolm. In the form in which I state it, this procedure applies only against nonempirically based paradoxes; indeed, Malcolm does not make any distinction between different types of paradox and in effect seems to treat all philosophical paradoxes as if they were of the nonempirically based kind. The kernel of Malcolm's position seems to be as follows. The propounder of a paradox is committed to holding that the ordinary use of certain expressions (e.g. "Decapitation was the cause of Charles I's death") is (a) incorrect and (b) self-contradictory or absurd. But this contention is itself self-contradictory or absurd. For if an expression is an ordinary expression, that is, "has an ordinary (or accepted) use"— that is to say, if it is an expression which "would be used to describe situations of a certain sort if such situations existed or were believed to exist" — then it cannot be self-contradictory (or absurd). For a self-contradictory expression is one which would never be used to describe any situation, and so has no descriptive use. Moreover, if an expression which would be used to describe situations of a certain sort (etc.) is in fact on a given occasion used to describe that sort of situation, then it is on that occasion correctly used, for correct use is just standard use. It will be seen that Malcolm's charge against theparadoxes is that they go against ordinary language not by misdes-cribing its use (to do that would be merely to utter falsehoods, not bsurdities) nor by misusing it that would be merely eccentric c usleading nor by ill-advisedly proposing to change it (that would b merely giving bad advice), but by flouting it, that is, admitting a use of language to be ordinary and yet calling it incorrect or absurd.  Furthermore, it will be seen that he attempts to substantiate his charge by consideration of what he takes to be the interrelation between the concepts of (a) ordinary use, (b) self-contradiction, and (c)  correctness.  This version of Procedure 1 has three difficulties:  (1) The word "would," as it occurs in the phrase "expression which would be used to describe situations of a certain sort, if such situations existed or were believed to exist," seems to me to give rise to some trouble. The phrase I have just quoted might be taken as roughly equivalent to "expression which, given that a certain sort of situation had to be described, would be used." But this cannot be what Malcolm means; it is just not true that always or usually, when called upon to describe such a situation as a man's having lost his money, one would say "he has become a pauper." There are all sorts of things one would be more likely to say; yet presumably "he has become a pauper" is to be counted as an ordinary expression. It would be clearer perhaps to substitute, for the quoted phrase, the phrase "expression of which it would not be true to say that it would not be used to describe..." or more shortly "expression which might be used to describe.." Let us then take the original phrase in this sense. Now what about the sentence "Sometimes the ordinary use of language is incorrect" (which Malcolm says is self-contradictory)?  This sentence (or some other sentence to the same effect) no doubt has been uttered seriously by paradox-propounders, and it might well seem that they have used it to describe the situation they believed to obtain with regard to the use of ordinary language. Does it not then follow that this sentence is one of which it is untrue to say that it would not be used to describe a certain sort of situation, or more simply, that this sentence is one which might be used to describe a certain sort of situation; that is, the sentence is not self-contradictory?  If we can combine "has been used to describe" with "would not be used to describe" (and perhaps we can), then, at least, the sense of  "would not be used" seems to demand scrutiny. I suspect, however, that Malcolm himself would not admit the legitimacy of the combi-nation. He would rather say that the sentence in question has been uttered seriously, even perhaps has been "used," but has not been used to describe a certain sort of situation (just because it commits an absurdity); and so there is no difficulty in going on to say that it would not be used to describe any sort of situation, that is, is self-contradictory (and so nonordinary). This points the way to what seems to me a fundamental difficulty.  (2) I think Malcolm's opponent might legitimately complain that the question has been begged against him. For he might well admit that the expressions of which he complains are ordinary expressions, and even that they would be used to describe certain sorts of situation which the speaker believed to exist, but go on to say that the situations in question are (logically) impossible. This being so, the expressions are both ordinary and absurd. If he is ready in the first place to claim that an ordinary expression may be absurd, why should he jib at saying that an ordinary expression may be used to describe an impossible situation which the speaker mistakenly believes to exist?  Malcolm's argument can be made to work only if we assume that no situation which a sentence would ordinarily be used to describe would be an impossible situation, and to assume this is to assume the falsity of the paradox-propounder's position.  Alternatively, the paradox-propounder might agree that an ordinary expression of the kind which he is assailing (e.g. "Decapitation was the cause of Charles I's death") would be used to describe such a situation as that actually obtaining at Charles I's death (i.e., it would be used to describe an actual situation and not merely an impossible situation); but then he might add that the user of such an expression would not merely be describing this situation but also be committing himself to an absurd gloss on the situation (e.g. that Charles's decapitation willed his death), or again (much the same thing) that the user would indeed be merely describing this situation, but would be doing so in terms which committed him to an absurdity. And to meet this rejoinder by redefinition would again be to beg the question in Malcolm's favor.  The paradox-propounder might even concede that an expression which would be used to describe a certain sort of situation would be correctly used to describe a situation of that sort, provided that all that is implied is that it is common form to use this expression in this sort of situation; but nevertheless maintaining that the correctness of use (in this sense) would not guarantee freedom from contradiction or absurdity.Put summarily, my main point is that either Malcolm must allow that, in order to satisfy ourselves that an expression is "ordinary," we must first satisfy ourselves that it is free from absurdity (in which case it is not yet established that such an expression as "Decapitation caused Charles I's death" is an ordinary one), or he must use the word  "ordinary" in such a way that the sentence I have just mentioned is undoubtedly an ordinary expression, in which case the link between being ordinary and being free from absurdity is open to question.  (3) Is it in fact true that an ordinary use of language cannot be self-contradictory, unless the "ordinary use of language" is defined by stipulation as non-self-contradictory, in which case, of course, Malcolm's version of the appeal to ordinary language becomes useless against the philosopher's paradox? The following examples would seem to involve nothing but an ordinary use of language by any standard but that of freedom from absurdity. They are not, so far as I can see, technical, philosophical, poetic, figurative, or strained; they are examples of the sorts of things which have been said and meant by numbers of actual persons. Yet each is open, I think, at least to the suspicion of self-contradictoriness, absurdity, or some other kind of meaninglessness. And in this context suspicion is perhaps all one  "He is a lucky person" ("lucky" being understood as disposi-tional). This might on occasion turn out to be a way of saying "He is a person to whom what is unlikely to happen is likely to happen." "Departed spirits walk along this road on their way to Para-dise" (it being understood that departed spirits are supposed to be bodiless and imperceptible). "I wish that I had been Napoleon" (which does not mean the same as "I wish I were like Napoleon"). "I wish that I had lived not in the XXth century but in the XVIIIth century." "As far as I know, there are infinitely many stars." Of course, I do not wish to suggest that these examples are likely in the end to prove of much assistance to the propounder of para-doxes. All I wish to suggest is that the principle "The ordinary use of language cannot be absurd" is either trivial or needs justification. Another, possibly less ambitious version of Procedure 1 might be represented as being roughly as follows. Every paradox comes down to the claim that a certain word or phrase (or type of word or phrase) cannot without linguistic impropriety or absurdity be incorporated (in a specified way) in a certain sort of sentence T. For example, bearing in mind Berkeley, one might object to the appearance of the word"cause" as the main verb in an affirmative sentence the subject of which refers to some entity other than a spirit. The paradox-propounder will however have to admit that, if we were called on to explain the use of W to someone who was ignorant of it, we should not in fact hesitate to select certain exemplary sentences of type T which incorporated W, and indicate ostensively or by description typical sorts of circumstances in which such sentences would express truths. Now if it be admitted that such a mode of explanation of W's use is one we should naturally adopt, then it must also be admitted that it is a proper mode of explanation; and if it is a proper mode of explanation, how can a speaker who uses such an exemplary sen-tence, believing the prevailing circumstances to be of the typical kind, be guilty of linguistic impropriety or absurdity? You cannot obey the rules, and yet not obey them.  The paradox-propounder's reply might run on some such lines as these. If it were true that we always supposed the typical sorts of circumstances, to which reference is made in such an explanation of the meaning of a word, to be as they really are, and as observation or experience would entitle us to suppose, then the paradox would fall.  But it may be that in the case of some words (such as possibly  "cause") for some reason (perhaps because of a Hume-like natural disposition) we have a tendency to read more into the indicated typical situation than is really there, or than observation would entitle us to suppose to be there. Furthermore, the addition we make may be an absurdity. For instance, we might have a tendency to read into what the common sense philosopher would regard as typical causal transactions between natural objects or events the mistaken and absurd idea that something is willing something else to happen. If we do do this (and how is it shown that we do not?), then even though we use the word "cause" in just the kinds of situations indicated by model explanations of the word's meaning, we shall still have imported into our use of the word "cause" an implication which will make objectionable the application of the word to natural events.  Whenever we so apply the word "cause," what we say will imply an absurdity.  Let us ask how a philosophical paradox is standardly supported.  One standard procedure (and this is the only one I shall consider, though there may be other quite different methods) is to produce one or more alleged entailments or equivalences which, if accepted, would commit one to the paradox. For example, the philosopher who main-tains that only spirits can be causes might try to persuade us as fol-lows: if there is a cause, then there is action; if there is action, then there is an agent; if there is an agent, then there is a spirit at work; and there we are. This particular string of alleged entailments is not perhaps very appetizing, but obviously in other cases something more alluring can be provided. Now if we ask how the propounder of the paradox supposes it to be determined whether or not his entailments or equivalences hold, we obviously cannot reply that the question is to be decided in the light of the circumstances in which we apply the terms involved, for it is obvious that we do not restrict our applica-tion of the word "cause" to spirits, and if we did, then all suspicion of paradox would disappear. The paradox-propounder seemingly must attach special weight to what we say, or what we can be got to say, about the meaning or implication of such a word as "cause." In effect he asks us what we mean by "cause" or "know" (giving us some help) and then insists that our answers show what we do mean.  Leaving on one side for the moment the question why he does this and with what justification, let us consider the fact that the interpre-tation which he gives of such a word as "mean" seems to differ from the interpretation of that word which would be given by his oppo-nent. To differentiate between the two interpretations, let us use  "mean," as a label for the sense that the paradox-propounder attri-butes to the word "mean" (in which what a man says he means by a word is paramount in determining what he in fact does mean), and let us use "mean," as a label for the sense which the opponent of the paradox-propounder would attribute to the word "mean" (in which what a man means is, roughly speaking, determined by the way in which he applies the word). The paradox-propounder would say  "'Cause' means (that is, means,) so and so," and his opponent would say "'Cause' means (that is, means,) such and such." Now it seems that the dispute between them cannot be settled without settling the divergence between them with regard to the word "mean." Can this divergence be settled? It seems to be difficult, for if the paradox-propounder claims that "mean" means (that is, "mean,") and his opponent claims that "mean" means (that is, "mean,"), then we seem to have reached an impasse. And it is likely that this would in fact be the situation between them.  But then we might reflect that the dispute between them, in becom-ing unsettlable, has evaporated. For the paradox-propounder is going to say "Certain ordinary utterances are absurd because what (in cer-tain circumstances) we say that we mean by them is absurd, but these can be replaced by harmless utterances which eradicate this absurdity, and the job of philosophical analysis is to find these replacements," while his opponent is going to say "No ordinary utterances are ab-surd, though sometimes what we say we mean by them is absurd, and the job of philosophical analysis is to explain what we really do mean by them." Does it matter which way we talk? The facts are the same.  I do not feel inclined to rest with this situation, and fortunately there seem to be two ways out of it, in spite of the apparent deadlock:  (1) I suspect that some philosophers have assumed or believed that  "mean" means "mean" (that what a man says he means is paramount in determining what he does mean) because they have thought of  "meaning so and so" as being the name of an introspectible experi-ence. They have thought a person's statements about what he means have just the same kind of incorrigible status as a person's statements about his current sensations, or about the color that something seems to him to have at the moment. It seems to me that there are certainly some occasions when what a speaker says he means is treated as specially authoritative. Consider the following possible conversations between myself and a pupil:  Myself: "I want you to bring me a paper tomorrow."  Pupil: "Do you mean that you want a newspaper or that you want  a piece of written work?"  Myself: "I mean 'a piece of written work?"  It would be absurd at this point for the pupil to say "Perhaps you only think, mistakenly, that you mean 'a piece of written work," whereas really you mean 'a newspaper." And this absurdity seems like the absurdity of suggesting to someone who says he has a pain in his arm that perhaps he is mistaken (unless the suggestion is to be taken as saying that perhaps there is nothing physically wrong with him, however his arm feels). It is important to notice that although there is this point of analogy between meaning something and having a pain, there are striking differences. A pain may start and stop at specifiable times; equally something may begin to look red to one at 2:00 p.M. and cease to look red to one at 2:05 p.M. But it would be absurd for my pupil (in the preceding example) to say to me "When did you begin to mean that?" or "Have you stopped meaning it yet?" Again there is no logical objection to a pain arising in any set of concomitant sentences; but it is surely absurd to suppose that I mightfind myself meaning that it is raining when I say "I want a paper"; indeed, it is odd to speak at all of "my finding myself meaning so and so," though it is not odd to speak of my finding myself suffering from a pain. At best, only very special circumstances (if any) could enable me to say "I want a paper," meaning thereby that it is raining. In view of these differences, we may perhaps prefer to label such statements as "I mean a piece of written work" (in the conversation with my pupil) as "declarations" rather than as "introspection reports." Such statements as these are perhaps like declarations of intention, which also have an authoritative status in some ways like and in some ways unlike that of a statement about one's own current pains.  But the immediately relevant point with regard to such statements about meaning as the one I have just been discussing is that, insofar as they have the authoritative status which they seem to have, they are not statements which the speaker could have come to accept as the result of an investigation or of a train of argumentation. To revert to the conversation with my pupil, when I say "I mean a piece of written work," it would be quite inappropriate for my pupil to say  "How did you discover that you meant that?" or "Who or what convinced you that you meant that?" And I think we can see why a  "meaning" statement cannot be both specially authoritative and also the conclusion of an argument or an investigation. If a statement is accepted on the strength of an argument or an investigation, it always makes sense (though it may be foolish) to suggest that the argument is unsound or that the investigation has been improperly conducted; and if this is conceivable, then the statement maker may be mistaken, in which case, of course, his statement has not got the authoritative character which I have mentioned. But the paradox-propounder who relies on the type of argumentation I have been considering requires both that a speaker's statement about what he means should be specially authoritative and that it should be established by argumenta-tion. But this combination is impossible.  (2) A further difficulty for the paradox-propounder is one which is linked with the previous point. There is, I hope, a fairly obvious distinction (though also a connection) between (a) what a given expression means (in general), or what a particular person means in general by a given expression, and (b) what a particular speaker means, or meant, by that expression on a particular occasion; (a) and (b) may clearly diverge. I shall give examples of the ways in which such divergence may occur. (1) The sentence "I have run out of fuel" means ingeneral (roughly) that the speaker has no material left with which to propel some vehicle which is in his charge; but a particular speaker on a particular occasion (given a suitable context) may be speaking figuratively and may mean by this sentence that he can think of nothing more to say. (2) "Jones is a fine fellow" means in general that Jones has a number of excellences (either without qualification or perhaps with respect to some contextually indicated region of conduct or performance); but a particular speaker, speaking ironically, may mean by this sentence that Jones is a scoundrel. In neither of these examples would the particular speaker be giving any unusual sense to any of the words in the sentences; he would rather be using each sentence in a special way, and a proper understanding of what he says involves knowing the standard use of the sentence in question.  (3) A speaker might mean, on a particular occasion, by the sentence  "It is hailing" what would standardly be expressed by the sentence  "It is snowing" either if he had mislearned the use of the word "hail-ing" or if he thought (rightly or wrongly) that his addressee (perhaps because of some family joke) was accustomed to giving a private significance to the word "hailing." In either of these cases, of course, the speaker will be using some particular word in a special nonstandard sense.  These trivial examples are enough, I hope, to indicate the possibility of divergence between (a) and (b). But (a) and (b) are also con-nected. It is, I think, approximately true to say that what a particular speaker means by a particular utterance (of a statement-making char-acter) on a particular occasion is to be identified with what he intends by means of the utterance to get his audience to believe (a full treatment would require a number of qualifications which I do not propose to go into now). It is also, I think, approximately true to say that what a sentence means in general is to be identified with what would standardly be meant by the sentence by particular speakers on particular occasions; and what renders a particular way of using a sentence standard may be different for different sentences. For example, in the case of sentences which do not contain technical terms it is, I think, roughly speaking, a matter of general practice on nonspecial occa-sions; such sentences mean in general what people of some particular group would normally mean by using them on particular occasions (this is, of course, oversimplified). If this outline of an elucidation of the distinction is on the right lines, then two links may be found be-tween (a) and (b). First, if I am to mean something by a statement-making utterance on a particular occasion-that is, if I intend by means of my utterance to get my audience to believe something—I must think that there is some chance that my audience will recognize from my utterance what it is they are supposed to believe; and it seems fairly clear that the audience will not be able to do this unless it knows what the general practice, or what my practice, is as regards the use of this type of utterance (or unless I give it a supplementary explanation of my meaning on this occasion). Second (and ob-viously), for a sentence of a nontechnical character to have a certain meaning in general, it must be the case that a certain group of people do (or would) use it with that meaning on particular occasions.  I think we can confront my paradox-propounder with a further difficulty (which I hope will in the end prove fatal). When he suggests that to say "x (a natural event) caused y" means (wholly or in part)  "x willed y," does he intend to suggest that particular speakers use the sentence "x caused y" on particular occasions to mean (wholly or in part) "x willed y" (that this is what they are telling their audience, that this is what they intend their audience to think)? If he is suggesting this, he is suggesting something that he must admit to be false.  For part of his purpose in getting his victim to admit "* caused y" means (in part at least) "x willed y" to get his victim to admit that he should not (strictly) go on saying such things as that "x caused y" just because of the obvious falsity or absurdity of part of what it is supposed to mean; and he is relying on his victim's not intending to induce beliefs in obvious falsehoods or absurdities. However, if he is suggesting that "x caused y" means in general (at least in part) "x willed y," even though no particular speaker ever means this by it (or would mean this by it) on a particular occasion, then he is accepting just such a divorce between the general meaning of a sentence and its particular meaning on particular occasions as that which I have been maintaining to be inadmissible.  In conclusion, I should like to remind you very briefly what in this paper I have been trying to do. I have tried to indicate a particular class of statements which have been not unknown in the history of philosophy, and which may be described as being (in a particular sense) paradoxes. I have considered a number of attempts to find a general principle which would serve to eliminate all such statements, independently of consideration of the type of method by which they would be supported by their propounders. I have suggested that it isdifficult to find any principle which will satisfactorily perform this task, though I would not care to insist that no such principle can be found, nor to deny that further elaboration might render satisfactory one or another of the principles which have been mentioned. I have considered a specimen of what I suspect is one characteristic method in which a paradox-propounder may support his thesis (though this may not be the only method which paradox-propounders have used); and finally I have tried to show that the use of this method involves its user in serious (indeed I hope fatal) difficulties.  Philosopher's Paradoxes  I shall begin by discussing two linked parts of Moore's philosophy, one of which is his method of dealing with certain philosophical para-doxes, the other his attitude toward Common Sense. These are particularly characteristic elements in Moore's thought and have exerted great influence upon, and yet at the same time perplexed other British philosophers. Later in this paper I shall pass from explicit discussion of Moore's views to a consideration of ways of treating philosophical paradoxes which might properly be deemed to be either interpretations or developments of Moore's own position.  First, Moore's way of dealing with philosopher's paradoxes. By  "philosopher's paradoxes" I mean (roughly) the kind of philosophical utterances which a layman might be expected to find at first absurd, shocking, and repugnant. Malcolm' gives a number of examples of such paradoxes and in each case specifies the kind of reason or proof which he thinks Moore would offer to justify his rejection of these paradoxical statements; Moore, moreover, in his "Reply to my Crit-ics" in the same volume, gives his approval, with one qualification, to Malcolm's procedure. I quote three of Malcolm's examples, together with Moore's supposed replies:  Example 1  Philosopher: "There are no material things."  Moore: "You are certainly wrong, for here's one hand and here's another; and so there are at least two material things."  1. Malcolm, "Moore and Ordinary Language," in The Philosophy of G. E. Moore, ed.  Schlipp.Example 2  Philosopher: "Time is unreal."  Moore:  "If you mean that no event can follow or precede another  event, you are certainly wrong: for after lunch I went for a walk, and after that I took a bath, and after that I had tea."  Example 3  Philosopher: "We do not know for certain the truth of any statement about material things." Moore:  "Both of us know for certain that there are several chairs  in this room, and how absurd it would be to suggest that we do not know it, but only believe it, and that perhaps it is not the case!"  Example 1 is an abbreviated version of perhaps the most tamous application of Moore's technique (for dealing with paradoxes), that contained in his British Academy lecture  "Proof of an External  World." There he makes what amounts to the claim that the reply in Example 1 contains a rigorous proof of the existence of material things; for it fulfills the three conditions he lays down as being required of a rigorous proof: (a) its premise ("here's one hand and here's another") is different from the conclusion ("there are at least two material things"); (b) the speaker (Moore), at the time of speak-ing, knows for certain that the premise is true; and (c) the conclusion follows from the premise. Moore of course would have admitted that condition (c) is fulfilled only if "there are material things" is given one particular possible interpretation; he is aware that some philoso-phers, in denying the existence of material things, have not meant to deny, for example, that Moore has two hands; but he claims (quite rightly, I think) that the sentence "material things do not exist" has sometimes been used by philosophers to say something incompatible with its being true to say that Moore has two hands.  Now the technique embodied in the examples I have just quoted is sometimes regarded as being an appeal to Common Sense. Though it may, no doubt, be correctly so regarded in some sense of "Common Sense," I am quite sure that it is not an appeal to Common Sense as Moore uses the expression "Common Sense." In "A Defense of Common Sense"2 Moore claims to know for certain the truth of a range of propositions about himself, similar in character to those asserted in the replies contained in my three examples, except that the propo-  2. Contemporary British Philosophy, vol. 2.sitions mentioned in the article are less specific than those asserted in the replies; and he further claims to know for certain that very many other persons have known for certain propositions about themselves corresponding to these propositions about himself. It is true that Moore rejects certain philosopher's paradoxes because they conflict with some of the propositions which Moore claims to know with certainty, and it is further true that Moore describes his position, in general terms, as being "that the 'Common Sense view of the world' is, in certain fundamental features, wholly true." But it is also clear that when Moore talks about Common Sense, he is thinking of a set of very generally accepted beliefs, and, for him, to "go against Common Sense" would be to contradict one or more of the members of this set of beliefs. Two points are here relevant. (1) Most of the propositions which serve as the premises of Moore's disproofs of paradoxical views are not themselves propositions of Common Sense (objects of Common Sense belief), for they are, standardly, propositions about individual people and things (e.g. Moore and hands), and obviously too few people have heard of Moore for there to be any very generally accepted beliefs about him. Of course, Moore's premises may justify some Common Sense beliefs, but that is not the point here. (2) In any case, it is quite clear that for Moore there is nothing sacrosanct about Common Sense beliefs as such; in the Defense he says (p. 207), "for all I know, there may be many propositions which may be properly called features in 'the Common Sense view of the world' or 'Common Sense belief' which are not true, and which deserve to be mentioned with the contempt with which some philosophers speak of 'Common Sense beliefs." And in Some Main Problems he cites propositions which were once, but have since ceased to be, Common Sense beliefs, and are now rejected altogether. So, if to describe Moore's technique as an appeal to Common Sense is to imply that in his view philosopher's paradoxes are to be rejected because they violate Common Sense (in Moore's sense of the term), then such a description is quite incorrect (it is, I think, fair to maintain that Moore's use of the term  "Common Sense" is not the ordinary one, in which a person who lacks Common Sense is someone who is silly or absurd; and this suggests a sense in which Moore does "appeal to Common Sense" in dealing with paradoxes, for he does often say or imply that the adoption of a paradoxical view commits one to some absurdity).  Now it is time to turn to the perplexity which Moore's technique has engendered. A quite common reaction to Moore's way with para-doxes has, I think, been to feel that it really can't be as easy as that, that Moore counters philosophical theses with what amounts to just a blunt denial, and that his "disproofs" fail therefore to carry convic-tion. As Malcolm observes, we tend to feel that the question has been begged, that a philosopher who denies that there are material objects is well aware that he is committed to denying the truth of such propositions as that Moore has two hands and so cannot be expected to accept the premise of Moore's proof of an external world. For Moore's technique to convince a philosophical rival, something more would have to be said about the point of Moore's characteristic ma-neuver; some account will have to be given of the nature of the absurdity to which a philosophical paradox allegedly commits its pro-pounder. Malcolm himself (loc. cit.) argues that such an account can be given; he represents Moore's technique as being a (concealed) way of showing that philosophical paradoxes "go against ordinary lan-guage" (say or imply that such ordinary expressions are absurd or meaningless), and argues that to do this is to commit an absurdity, indeed to involve oneself in contradiction. I shall enter into the details of this thesis later; at the moment I am only concerned with the question how far Moore's own work can properly be understood on the general lines which Malcolm suggests. I must confess it seems very doubtful to me whether it can. (1) Moore in his "Reply to My Crit-ics" neither accepts nor rejects Malcolm's suggestion; indeed he does not mention it, and it very much looks as if Malcolm's idea was quite new to him, and one which he needed time to consider. (2) Moore (loc. cit.) makes a distinction (in effect) between my Example 1 and my Example 3 (this is the qualification I mentioned earlier). He allows that one can prove that material objects exist by holding up one's hands and saying "Here is one hand and here is another"; but he does not allow that one can prove that one sometimes knows for certain the truth of statements about material things from such a premise as  "Both of us know for certain that there are chairs in this room." In his view, to say "We know for certain that there are chairs in this room, so sometimes one knows for certain the truth of propositions about material things" is to give not a "proof" but a "good argu-ment" in favor of knowledge about material things; it is a good argument but (he says) some further argument is called for, and in this case the need for further argument is said to be connected with the fact that many more philosophers have asserted that nobody knows that there are material things than have said that there are no materialthings. Now I find it very difficult to see how Moore can successfully maintain that Example 1 gives a proof of the existence of material things and yet that Example 3 does not give a proof of our knowledge of material things. (Can he deny that his three requirements for a rigorous proof are satisfied in this case?) But this is not the point I am concerned with here. What I wish to suggest is that for Moore's tech-nique to be properly represented as being in all cases a concealed appeal to ordinary language, he would surely have had to have treated Example 1 and Example 3 alike, for the denial of knowledge about material things does not go against ordinary language any less than the denial of the existence of material things. It might well be, of course, that no satisfactory and comprehensive account can be given of Moore's procedure, and that an account in terms of the appeal to ordinary language fits what he is doing most of the time, and so per-haps shows what he was (more or less unconsciously) getting at or feeling after. But to say this is different from saying outright that the applications of his technique are appeals to ordinary language.  One or two passages in Some Main Problems in Philosophy indi-cate a different (or at any rate apparently different) procedure. I shall try to present, in connection with a particular example, a somewhat free version of the position suggested by the passages I have in mind.  Some philosophers have advanced the (paradoxical) thesis that we never know for certain that any inductive generalization is true, that inductive generalizations can at best be only probably true. Their ac-ceptance of this thesis will be found to rest on a principle, in this case maybe some such principle as that for a proposition to be known with certainty to be true, it must either be a necessary truth or a matter of  "direct experience" (in some sense) or be logically derivable from propositions of one or the other of the first two kinds. But inductive generalizations do not fall under any of these heads, so they cannot be known with certainty to be true. The sort of maneuver Moore would make in response to such a thesis (e.g. "But of course we know for certain that the offspring of two human beings is always another human being") might be represented as having the following force:  "The principle on which your thesis depends is not self-evident, that is, it requires some justification; and since it is general in form, its acceptability will have to depend on consideration of the particular cases to which it applies; that is, the principle that all knowledge is of certain specified kinds will be refuted if there can be found a case of knowledge which is not of any of the specified kinds, and will beconfirmed if after suitably careful consideration, no such counter-example is forthcoming. But I have just produced a counterexample, a case of knowledge which is not of any of the specified kinds, and which, furthermore, is an inductive generalization. You cannot, without cheating, use the principle to discredit my counterexample, i.e. to argue that my specimen is not really a case of knowledge; if the principle depends on consideration of the character of the particular cases of knowledge, then it cannot be invoked to ensure that apparent counterexamples are not after all to be counted as cases of knowl-edge. If you are to discredit my counterexample it must be by some other method, and there is no other method." This line of attack could, of course, be applied mutatis mutandis, to other paradoxical philosophical theses.  I have a good deal of sympathy with the idea I have just outlined; in particular, it seems to me to bring out the way in which, primarily at least, I think philosophical theses should be tested, namely by the search for counterexamples. Moreover, I think it might prove effec-tive, in some cases, against the upholders of paradoxes. But I doubt whether a really determined paradox-propounder would be satisfied.  He might reply: "I agree that my principle that all knowledge is of one or another specified kind is not self-evident, but I do not have to justify it by the method you suggest, that of looking for possible coun-terexamples. I can justify it by a careful consideration of the nature of knowledge, and of the relation between knowledge and other linked concepts. Since I can do this, I can, without begging the ques-tion, use my principle to discredit your supposed counterexamples." The paradox-propounder might seek also to turn the tables on his opponent by adding,  "You, too, are operating with a philosophical  principle, namely a principle about how philosophical theses are to be tested; but the acceptability of your principle, too, will (in your view) have to depend on whether or not my own thesis about knowledge constitutes a counterexample; and to determine this question, you will have to investigate independently of your principle the legitimacy of the grounds upon which I rely." To meet this reply, I would have to anticipate the latter part of my paper; and in any case I suspect that in meeting it, I should exhibit the rationale of Moore's procedure as being after all only a particular version of the "appeal to ordinary language." So I shall pass on to discuss the efficacy of this way of dealing with paradoxes, without explicit reference to Moore's work.I can distinguish two different types of procedure in the face of a philosopher's paradox, each of which might count as being, in some sense, an appeal to ordinary language. Procedure 1 would seek to  refute or dispose of paradoxes without taking into account what the paradox-propounders would say in elaboration or defense of their theses; these theses would simply be rebutted by the charge that they went against ordinary language, and this would be held sufficient to show the theses to be untenable, though of course a philosopher might well be required to do more than merely show the theses to be untenable. Procedure 2, on the other hand, would take into account what the paradox-propounder would say, or could be forced to say, in support of his thesis, and would aim at finding some common and at the same time objectionable feature in the positions of those who advance such paradoxes. Procedure 2, unlike Procedure 1, would not involve the claim that the fact that a thesis "went against" ordinary language was, by itself, sufficient to condemn it; I propose now to consider two versions of Procedure 1, to argue that at least as they stand, they are not adequate to silence a wide-awake opponent, or even to extract from him the reaction, "I see that you must be right, and yet...," and finally to consider Procedure 2.  My first version is drawn from Malcolm. In the form in which I state it, this procedure applies only against nonempirically based paradoxes; indeed, Malcolm does not make any distinction between different types of paradox and in effect seems to treat all philosophical paradoxes as if they were of the nonempirically based kind. The kernel of Malcolm's position seems to be as follows. The propounder of a paradox is committed to holding that the ordinary use of certain expressions (e.g. "Decapitation was the cause of Charles I's death") is (a) incorrect and (b) self-contradictory or absurd. But this contention is itself self-contradictory or absurd. For if an expression is an ordinary expression, that is, "has an ordinary (or accepted) use"— that is to say, if it is an expression which "would be used to describe situations of a certain sort if such situations existed or were believed to exist" — then it cannot be self-contradictory (or absurd). For a self-contradictory expression is one which would never be used to describe any situation, and so has no descriptive use. Moreover, if an expression which would be used to describe situations of a certain sort (etc.) is in fact on a given occasion used to describe that sort of situation, then it is on that occasion correctly used, for correct use is just standard use. It will be seen that Malcolm's charge against theparadoxes is that they go against ordinary language not by misdes-cribing its use (to do that would be merely to utter falsehoods, not bsurdities) nor by misusing it that would be merely eccentric c usleading nor by ill-advisedly proposing to change it (that would b merely giving bad advice), but by flouting it, that is, admitting a use of language to be ordinary and yet calling it incorrect or absurd.  Furthermore, it will be seen that he attempts to substantiate his charge by consideration of what he takes to be the interrelation between the concepts of (a) ordinary use, (b) self-contradiction, and (c)  correctness.  This version of Procedure 1 has three difficulties:  (1) The word "would," as it occurs in the phrase "expression which would be used to describe situations of a certain sort, if such situations existed or were believed to exist," seems to me to give rise to some trouble. The phrase I have just quoted might be taken as roughly equivalent to "expression which, given that a certain sort of situation had to be described, would be used." But this cannot be what Malcolm means; it is just not true that always or usually, when called upon to describe such a situation as a man's having lost his money, one would say "he has become a pauper." There are all sorts of things one would be more likely to say; yet presumably "he has become a pauper" is to be counted as an ordinary expression. It would be clearer perhaps to substitute, for the quoted phrase, the phrase "expression of which it would not be true to say that it would not be used to describe..." or more shortly "expression which might be used to describe.." Let us then take the original phrase in this sense. Now what about the sentence "Sometimes the ordinary use of language is incorrect" (which Malcolm says is self-contradictory)?  This sentence (or some other sentence to the same effect) no doubt has been uttered seriously by paradox-propounders, and it might well seem that they have used it to describe the situation they believed to obtain with regard to the use of ordinary language. Does it not then follow that this sentence is one of which it is untrue to say that it would not be used to describe a certain sort of situation, or more simply, that this sentence is one which might be used to describe a certain sort of situation; that is, the sentence is not self-contradictory?  If we can combine "has been used to describe" with "would not be used to describe" (and perhaps we can), then, at least, the sense of  "would not be used" seems to demand scrutiny. I suspect, however, that Malcolm himself would not admit the legitimacy of the combi-nation. He would rather say that the sentence in question has been uttered seriously, even perhaps has been "used," but has not been used to describe a certain sort of situation (just because it commits an absurdity); and so there is no difficulty in going on to say that it would not be used to describe any sort of situation, that is, is self-contradictory (and so nonordinary). This points the way to what seems to me a fundamental difficulty.  (2) I think Malcolm's opponent might legitimately complain that the question has been begged against him. For he might well admit that the expressions of which he complains are ordinary expressions, and even that they would be used to describe certain sorts of situation which the speaker believed to exist, but go on to say that the situations in question are (logically) impossible. This being so, the expressions are both ordinary and absurd. If he is ready in the first place to claim that an ordinary expression may be absurd, why should he jib at saying that an ordinary expression may be used to describe an impossible situation which the speaker mistakenly believes to exist?  Malcolm's argument can be made to work only if we assume that no situation which a sentence would ordinarily be used to describe would be an impossible situation, and to assume this is to assume the falsity of the paradox-propounder's position.  Alternatively, the paradox-propounder might agree that an ordinary expression of the kind which he is assailing (e.g. "Decapitation was the cause of Charles I's death") would be used to describe such a situation as that actually obtaining at Charles I's death (i.e., it would be used to describe an actual situation and not merely an impossible situation); but then he might add that the user of such an expression would not merely be describing this situation but also be committing himself to an absurd gloss on the situation (e.g. that Charles's decapitation willed his death), or again (much the same thing) that the user would indeed be merely describing this situation, but would be doing so in terms which committed him to an absurdity. And to meet this rejoinder by redefinition would again be to beg the question in Malcolm's favor.  The paradox-propounder might even concede that an expression which would be used to describe a certain sort of situation would be correctly used to describe a situation of that sort, provided that all that is implied is that it is common form to use this expression in this sort of situation; but nevertheless maintaining that the correctness of use (in this sense) would not guarantee freedom from contradiction or absurdity.Put summarily, my main point is that either Malcolm must allow that, in order to satisfy ourselves that an expression is "ordinary," we must first satisfy ourselves that it is free from absurdity (in which case it is not yet established that such an expression as "Decapitation caused Charles I's death" is an ordinary one), or he must use the word  "ordinary" in such a way that the sentence I have just mentioned is undoubtedly an ordinary expression, in which case the link between being ordinary and being free from absurdity is open to question.  (3) Is it in fact true that an ordinary use of language cannot be self-contradictory, unless the "ordinary use of language" is defined by stipulation as non-self-contradictory, in which case, of course, Malcolm's version of the appeal to ordinary language becomes useless against the philosopher's paradox? The following examples would seem to involve nothing but an ordinary use of language by any standard but that of freedom from absurdity. They are not, so far as I can see, technical, philosophical, poetic, figurative, or strained; they are examples of the sorts of things which have been said and meant by numbers of actual persons. Yet each is open, I think, at least to the suspicion of self-contradictoriness, absurdity, or some other kind of meaninglessness. And in this context suspicion is perhaps all one  "He is a lucky person" ("lucky" being understood as disposi-tional). This might on occasion turn out to be a way of saying "He is a person to whom what is unlikely to happen is likely to happen." "Departed spirits walk along this road on their way to Para-dise" (it being understood that departed spirits are supposed to be bodiless and imperceptible). "I wish that I had been Napoleon" (which does not mean the same as "I wish I were like Napoleon"). "I wish that I had lived not in the XXth century but in the XVIIIth century." "As far as I know, there are infinitely many stars." Of course, I do not wish to suggest that these examples are likely in the end to prove of much assistance to the propounder of para-doxes. All I wish to suggest is that the principle "The ordinary use of language cannot be absurd" is either trivial or needs justification. Another, possibly less ambitious version of Procedure 1 might be represented as being roughly as follows. Every paradox comes down to the claim that a certain word or phrase (or type of word or phrase) cannot without linguistic impropriety or absurdity be incorporated (in a specified way) in a certain sort of sentence T. For example, bearing in mind Berkeley, one might object to the appearance of the word"cause" as the main verb in an affirmative sentence the subject of which refers to some entity other than a spirit. The paradox-propounder will however have to admit that, if we were called on to explain the use of W to someone who was ignorant of it, we should not in fact hesitate to select certain exemplary sentences of type T which incorporated W, and indicate ostensively or by description typical sorts of circumstances in which such sentences would express truths. Now if it be admitted that such a mode of explanation of W's use is one we should naturally adopt, then it must also be admitted that it is a proper mode of explanation; and if it is a proper mode of explanation, how can a speaker who uses such an exemplary sen-tence, believing the prevailing circumstances to be of the typical kind, be guilty of linguistic impropriety or absurdity? You cannot obey the rules, and yet not obey them.  The paradox-propounder's reply might run on some such lines as these. If it were true that we always supposed the typical sorts of circumstances, to which reference is made in such an explanation of the meaning of a word, to be as they really are, and as observation or experience would entitle us to suppose, then the paradox would fall.  But it may be that in the case of some words (such as possibly  "cause") for some reason (perhaps because of a Hume-like natural disposition) we have a tendency to read more into the indicated typical situation than is really there, or than observation would entitle us to suppose to be there. Furthermore, the addition we make may be an absurdity. For instance, we might have a tendency to read into what the common sense philosopher would regard as typical causal transactions between natural objects or events the mistaken and absurd idea that something is willing something else to happen. If we do do this (and how is it shown that we do not?), then even though we use the word "cause" in just the kinds of situations indicated by model explanations of the word's meaning, we shall still have imported into our use of the word "cause" an implication which will make objectionable the application of the word to natural events.  Whenever we so apply the word "cause," what we say will imply an absurdity.  Let us ask how a philosophical paradox is standardly supported.  One standard procedure (and this is the only one I shall consider, though there may be other quite different methods) is to produce one or more alleged entailments or equivalences which, if accepted, would commit one to the paradox. For example, the philosopher who main-tains that only spirits can be causes might try to persuade us as fol-lows: if there is a cause, then there is action; if there is action, then there is an agent; if there is an agent, then there is a spirit at work; and there we are. This particular string of alleged entailments is not perhaps very appetizing, but obviously in other cases something more alluring can be provided. Now if we ask how the propounder of the paradox supposes it to be determined whether or not his entailments or equivalences hold, we obviously cannot reply that the question is to be decided in the light of the circumstances in which we apply the terms involved, for it is obvious that we do not restrict our applica-tion of the word "cause" to spirits, and if we did, then all suspicion of paradox would disappear. The paradox-propounder seemingly must attach special weight to what we say, or what we can be got to say, about the meaning or implication of such a word as "cause." In effect he asks us what we mean by "cause" or "know" (giving us some help) and then insists that our answers show what we do mean.  Leaving on one side for the moment the question why he does this and with what justification, let us consider the fact that the interpre-tation which he gives of such a word as "mean" seems to differ from the interpretation of that word which would be given by his oppo-nent. To differentiate between the two interpretations, let us use  "mean," as a label for the sense that the paradox-propounder attri-butes to the word "mean" (in which what a man says he means by a word is paramount in determining what he in fact does mean), and let us use "mean," as a label for the sense which the opponent of the paradox-propounder would attribute to the word "mean" (in which what a man means is, roughly speaking, determined by the way in which he applies the word). The paradox-propounder would say  "'Cause' means (that is, means,) so and so," and his opponent would say "'Cause' means (that is, means,) such and such." Now it seems that the dispute between them cannot be settled without settling the divergence between them with regard to the word "mean." Can this divergence be settled? It seems to be difficult, for if the paradox-propounder claims that "mean" means (that is, "mean,") and his opponent claims that "mean" means (that is, "mean,"), then we seem to have reached an impasse. And it is likely that this would in fact be the situation between them.  But then we might reflect that the dispute between them, in becom-ing unsettlable, has evaporated. For the paradox-propounder is going to say "Certain ordinary utterances are absurd because what (in cer-tain circumstances) we say that we mean by them is absurd, but these can be replaced by harmless utterances which eradicate this absurdity, and the job of philosophical analysis is to find these replacements," while his opponent is going to say "No ordinary utterances are ab-surd, though sometimes what we say we mean by them is absurd, and the job of philosophical analysis is to explain what we really do mean by them." Does it matter which way we talk? The facts are the same.  I do not feel inclined to rest with this situation, and fortunately there seem to be two ways out of it, in spite of the apparent deadlock:  (1) I suspect that some philosophers have assumed or believed that  "mean" means "mean" (that what a man says he means is paramount in determining what he does mean) because they have thought of  "meaning so and so" as being the name of an introspectible experi-ence. They have thought a person's statements about what he means have just the same kind of incorrigible status as a person's statements about his current sensations, or about the color that something seems to him to have at the moment. It seems to me that there are certainly some occasions when what a speaker says he means is treated as specially authoritative. Consider the following possible conversations between myself and a pupil:  Myself: "I want you to bring me a paper tomorrow."  Pupil: "Do you mean that you want a newspaper or that you want  a piece of written work?"  Myself: "I mean 'a piece of written work?"  It would be absurd at this point for the pupil to say "Perhaps you only think, mistakenly, that you mean 'a piece of written work," whereas really you mean 'a newspaper." And this absurdity seems like the absurdity of suggesting to someone who says he has a pain in his arm that perhaps he is mistaken (unless the suggestion is to be taken as saying that perhaps there is nothing physically wrong with him, however his arm feels). It is important to notice that although there is this point of analogy between meaning something and having a pain, there are striking differences. A pain may start and stop at specifiable times; equally something may begin to look red to one at 2:00 p.M. and cease to look red to one at 2:05 p.M. But it would be absurd for my pupil (in the preceding example) to say to me "When did you begin to mean that?" or "Have you stopped meaning it yet?" Again there is no logical objection to a pain arising in any set of concomitant sentences; but it is surely absurd to suppose that I mightfind myself meaning that it is raining when I say "I want a paper"; indeed, it is odd to speak at all of "my finding myself meaning so and so," though it is not odd to speak of my finding myself suffering from a pain. At best, only very special circumstances (if any) could enable me to say "I want a paper," meaning thereby that it is raining. In view of these differences, we may perhaps prefer to label such statements as "I mean a piece of written work" (in the conversation with my pupil) as "declarations" rather than as "introspection reports." Such statements as these are perhaps like declarations of intention, which also have an authoritative status in some ways like and in some ways unlike that of a statement about one's own current pains.  But the immediately relevant point with regard to such statements about meaning as the one I have just been discussing is that, insofar as they have the authoritative status which they seem to have, they are not statements which the speaker could have come to accept as the result of an investigation or of a train of argumentation. To revert to the conversation with my pupil, when I say "I mean a piece of written work," it would be quite inappropriate for my pupil to say  "How did you discover that you meant that?" or "Who or what convinced you that you meant that?" And I think we can see why a  "meaning" statement cannot be both specially authoritative and also the conclusion of an argument or an investigation. If a statement is accepted on the strength of an argument or an investigation, it always makes sense (though it may be foolish) to suggest that the argument is unsound or that the investigation has been improperly conducted; and if this is conceivable, then the statement maker may be mistaken, in which case, of course, his statement has not got the authoritative character which I have mentioned. But the paradox-propounder who relies on the type of argumentation I have been considering requires both that a speaker's statement about what he means should be specially authoritative and that it should be established by argumenta-tion. But this combination is impossible.  (2) A further difficulty for the paradox-propounder is one which is linked with the previous point. There is, I hope, a fairly obvious distinction (though also a connection) between (a) what a given expression means (in general), or what a particular person means in general by a given expression, and (b) what a particular speaker means, or meant, by that expression on a particular occasion; (a) and (b) may clearly diverge. I shall give examples of the ways in which such divergence may occur. (1) The sentence "I have run out of fuel" means in general (roughly) that the speaker has no material left with which to propel some vehicle which is in his charge; but a particular speaker on a particular occasion (given a suitable context) may be speaking figuratively and may mean by this sentence that he can think of nothing more to say. (2) "Jones is a fine fellow" means in general that Jones has a number of excellences (either without qualification or perhaps with respect to some contextually indicated region of conduct or performance); but a particular speaker, speaking ironically, may mean by this sentence that Jones is a scoundrel. In neither of these examples would the particular speaker be giving any unusual sense to any of the words in the sentences; he would rather be using each sentence in a special way, and a proper understanding of what he says involves knowing the standard use of the sentence in question.  (3) A speaker might mean, on a particular occasion, by the sentence  "It is hailing" what would standardly be expressed by the sentence  "It is snowing" either if he had mislearned the use of the word "hail-ing" or if he thought (rightly or wrongly) that his addressee (perhaps because of some family joke) was accustomed to giving a private significance to the word "hailing." In either of these cases, of course, the speaker will be using some particular word in a special nonstandard sense.  These trivial examples are enough, I hope, to indicate the possibility of divergence between (a) and (b). But (a) and (b) are also con-nected. It is, I think, approximately true to say that what a particular speaker means by a particular utterance (of a statement-making char-acter) on a particular occasion is to be identified with what he intends by means of the utterance to get his audience to believe (a full treatment would require a number of qualifications which I do not propose to go into now). It is also, I think, approximately true to say that what a sentence means in general is to be identified with what would standardly be meant by the sentence by particular speakers on particular occasions; and what renders a particular way of using a sentence standard may be different for different sentences. For example, in the case of sentences which do not contain technical terms it is, I think, roughly speaking, a matter of general practice on nonspecial occa-sions; such sentences mean in general what people of some particular group would normally mean by using them on particular occasions (this is, of course, oversimplified). If this outline of an elucidation of the distinction is on the right lines, then two links may be found be-tween (a) and (b). First, if I am to mean something by a statement-making utterance on a particular occasion-that is, if I intend by means of my utterance to get my audience to believe something—I must think that there is some chance that my audience will recognize from my utterance what it is they are supposed to believe; and it seems fairly clear that the audience will not be able to do this unless it knows what the general practice, or what my practice, is as regards the use of this type of utterance (or unless I give it a supplementary explanation of my meaning on this occasion). Second (and ob-viously), for a sentence of a nontechnical character to have a certain meaning in general, it must be the case that a certain group of people do (or would) use it with that meaning on particular occasions.  I think we can confront my paradox-propounder with a further difficulty (which I hope will in the end prove fatal). When he suggests that to say "x (a natural event) caused y" means (wholly or in part)  "x willed y," does he intend to suggest that particular speakers use the sentence "x caused y" on particular occasions to mean (wholly or in part) "x willed y" (that this is what they are telling their audience, that this is what they intend their audience to think)? If he is suggesting this, he is suggesting something that he must admit to be false.  For part of his purpose in getting his victim to admit "* caused y" means (in part at least) "x willed y" to get his victim to admit that he should not (strictly) go on saying such things as that "x caused y" just because of the obvious falsity or absurdity of part of what it is supposed to mean; and he is relying on his victim's not intending to induce beliefs in obvious falsehoods or absurdities. However, if he is suggesting that "x caused y" means in general (at least in part) "x willed y," even though no particular speaker ever means this by it (or would mean this by it) on a particular occasion, then he is accepting just such a divorce between the general meaning of a sentence and its particular meaning on particular occasions as that which I have been maintaining to be inadmissible.  In conclusion, I should like to remind you very briefly what in this paper I have been trying to do. I have tried to indicate a particular class of statements which have been not unknown in the history of philosophy, and which may be described as being (in a particular sense) paradoxes. I have considered a number of attempts to find a general principle which would serve to eliminate all such statements, independently of consideration of the type of method by which they would be supported by their propounders. I have suggested that it isdifficult to find any principle which will satisfactorily perform this task, though I would not care to insist that no such principle can be found, nor to deny that further elaboration might render satisfactory one or another of the principles which have been mentioned. I have considered a specimen of what I suspect is one characteristic method in which a paradox-propounder may support his thesis (though this may not be the only method which paradox-propounders have used); and finally I have tried to show that the use of this method involves its user in serious (indeed I hope fatal) difficulties.Filosofo piemontese. Filosofo italiano. Carru, Cuneo, Piemonte. Insegna filosofia a Salerno. Studia a Torino, Heidelberg, Perugia e Macerata. Si laurea in filosofia a Torino con VATTIMO e PAREYSON, dottore di ricerca a Perugia, seguito da Ferretti e Riconda, di cui è stato assistente a Torino. Borsista del centro studi filosofico-religiosi Pareyson ricercatore della Alexander von Humboldt-Stiftung all'Freiburg im Breisgau, professore allo studio teologico interdiocesano di Fossano e professore ospite in alcune università europee e americane -- Madrid, Córdoba, Mendoza. Membro dei comitati scientifici del Centro studi filosofico-religiosi Pareyson di Torino, della Fondazione centro studi NOCE (si veda) di Savigliano, dell'Accademia estetica internazionale di Rapallo, dell'Istituto Tilliette, della Internationale Schelling-Gesellschaft.  Fonda a Cuneo il seminario angelus novus. Fonda la rivista “Paradosso”. Scrive sulle pagine culturali di “Avvenire”. Cura una rubrica sul mensile delle vallate occitane d'Italia “Ousitanio Vivo”, di cui è collaboratore, e collabora a “La Rivista del Club alpino italiano”. Garante scientifico internazionale dell'associazione Mountain Wilderness International. Istruttore di kung fu classico cinese, frequentando la scuola Kung Fu Chang, allievo diretto dei maestri Cuturello e Fassi. Dedicato le sue ricerche a Schelling, Nietzsche, Heidegger, PAREYSON, EINAUDI, Lao Tzu e Yang Chengfu approfondendo in particolare il problema ontologico della libertà e del male, del tempo e dell'escatologia, dei principi e del non-sapere. Elabora una filosofia esperienziale, sperimentata soprattutto in montagna, che intende l'esistenza come esperienza personale della verticalità del limite, e una filosofia ermeneutica del dialogo inter-culturale, particolarmente attenta alla teologia cristiana trinitaria e al pensiero taoista cinese. Saggi: “Kenosis del logos: ragione e rivelazione” (Città Nuova, Roma); “Ontologia del male” (Città Nuova, Roma); “L'argomento ontologico. L'esistenza di Dio da AOSTA (si veda) a Schelling” (Roma, Città Nuova),  pareysoniana, Trauben, Torino, Pareyson. Vita, filosofia, Morcelliana, Brescia,  Escatologia della negazione (Roma, Città Nuova); Schelling. Invito alla lettura, San Paolo, Cinisello Balsamo, Filosofia della montagna, Prefazione di Torno, Postfazione di Messner, Milano, Bompiani, Come leggere Nietzsche, Bompiani, Milano, Dialogo dei principi con Gesù Socrate Lao Tzu (Bompiani, Milano); Libertà di sapere. Università e dialogo interculturale, Bompiani, Milano, Verso la città divina. L'incantesimo della libertà in EINAUDI (si veda) (Città Nuova, Roma); Corpo e preghiera. La Via del T'ai Chi Ch'üan, Roma, Città Nuova); La via della montagna, Bompiani, Milano, Curatele: Pareyson, Essere, libertà, ambiguità, Mursia, Milano, Riconda, Tilliette, Del male e del bene, Città Nuova Editrice, Roma, Forte, Vitiello, La vita e il suo oltre. Dialogo sulla morte, Città Nuova Editrice, Roma, Pareyson, Iniziativa e libertà, Mursia, Milano, Baudino, White-out, Museo Nazionale della Montagna, Torino, Nietzsche: su verità e menzogna, Bompiani, Milano,  Schelling, Sui principi sommi. Filosofia della rivelazione Bompiani, Milano, Pareyson, Prospettive di filosofia moderna e contemporanea, Mursia, Milano, Recensioni: Kenosis del logos. Ragione e rivelazione nell'ultimo Schelling, Pref. di Tilliette, Città Nuova, Roma -- recensito da: Forte («Avvenire», Bozzo («Il Sole-24 Ore», Giordano («La Guida»,Bogo («la masca», Pirola («La Civiltà Cattolica»); Agostini («La Stampa. Tuttolibri», Viganò («Informazione filosofica»,  Sotgiu («Diorama letterario», Forte («Asprenas», Tilliette («Gregorianum», Guglielminetti («Filosofia e teologia», Ontologia del male. L'ermeneutica di Pareyson, Pres. Di Coda, Città Nuova, Roma), recensito da Bozzo («Il Sole-24 Ore», G. Ricci («Avvenire», Ribero («AdOvest», Sotgiu («Diorama letterario», Micelli («Informazione filosofica», Russo («Acta philosophica», Garelli («La Guida»,].  L'argomento ontologico. L'esistenza di Dio d’AOSTA a Schelling, Città Nuova, Roma, recensito da: Schoepflin («Avvenire», Bo («Con-tratto», Pepino («la Bisalta», pareysoniana, Trauben, Torino, recensito da:  Garelli («La Guida», Russo («Acta philosophica», Ciglia («Il Pensiero», Escatologia della negazione, Città Nuova, Roma, recensito da Garelli («La Guida», F. Pepino («la Bisalta»), Schoepflin («Avvenire Folin («Tuttolibri»,), Nino («Dialegesthai», mondodomani.  dialegesthai/)].  Pareyson. Vita, filosofia, Morcelliana, Brescia [recensito da: Aschero («La Guida»,  Schoepflin («Il Giornale», Orengo («La Stampa. Tuttolibri»,  Schoepflin («Avvenire»,  Pepino («Cuneo Provincia Granda», Russo («Acta philosophica», O argumento ontológico. A existência de Deus de Anselmo a Schelling, tr. port. bras. di Schirato, Paulus, Sâo Paulo Brasil, Filosofia della montagna, Bompiani, Milano, recensito da Reale («Corriere della sera», Billò («Unione Monregalese», Mathieu («Il Giornale», Vasta («La Sicilia», Curi («Messaggero Veneto», Caveri («Peuple Valdotain»,A. Zaccuri («Letture»),  Anghilante («Ousitanio Vivo», Lingua («Cuneo Provincia Granda», Brunod («PMNet», oin pmnet), M. Schoepflin («Il Foglio» A. Rosa («TorinoSette», A. Parodi («La Stampa), G. Pulina («Girodivite», Rigobello («L'Osservatore romano», ].  Come leggere Nietzsche, Bompiani, Milano, recensito da: Schoepflin («Jesus»), Vecchio (“Diorama letterario”), Pulina («Recensioni filosofiche»).  Dialogo dei principi con Gesù Socrate Lao Tzu, Bompiani, Milano, recensito da Iacona («Secolo d'Italia»), Billò («L'Unione monregalese»), Aschero («La Guida»), Schoepflin («Giornale di Brescia»), Schoepflin («Avvenire», Monaco («Filosofia e teologia», Libertà di sapere. Università e dialogo interculturale, Pref. di Reale, Bompiani, Milano  recensito da Giorello («Corriere della Sera. Magazine»,  Castagna («Avvenire», Iacona («Il Borghese», ), Torno («Corriere della Sera», *)].  Verso la città divina. L'incantesimo della libertà in Einaudi, Città Nuova, Roma, recensito da Chittolina («La Guida», Schoepflin] («Il Giornale di Brescia», Tarantino («Secolo d'Italia»); Iacona («Il Giornale d'Italia»,  Monaco («L'occhio», Chittolina («La Voce del Popolo», Ranucci («Conquiste del lavoro»,  «Jesus»); Bondi («Panorama», Nuoscio («Europa», Anghilante («Ousitanio vivo»); Festa, («»,,// ); Bartoli («Dialegesthai», 10.7.,//mondodo mani.org/dialegesthai/; D. Monaco («Filosofia e teologia»,, 1,  ];Lubrano («Il Nostro Tempo». Centro studi filosofico-religiosi Luigi Pareyson; Studio teologico interdiocesano di Fossano  Accademia estetica internazionale di Rapallo Istituto Tilliette  Ousitanio Vivo Il Giornale  La Rivista del Club alpino italiano professore. curriculum, pubblicazioni, biografia intellettuale. Pagina docente nel sito dell'Università degli Studi di Salerno. Nome compiuto: Francesco Tomatis. Tomatis. Keywords: paradosso. Refs.: Luigi Speranza, “Grice e Tomatis” – The Swimming-Pool Library.

 

Luigi Speranza – GRICE ITALO!; ossia, Grice e Tomitano: la ragione conversazionale e l’implicatura conversazionale dei precetti della conversazione civile – la scuola di Padova – filosofia padovana -- filosofia veneta -- filosofia italiana – Grice italo – By Luigi Speranza,  pel Gruppo di Gioco di H. P. Grice, The Swimming-Pool Library, Villa Speranza (Padova). Abstract. Keywords: i precetti della conversazione – praeceptum. – vide praecipio. : to give rules, or precepts, to avise, admonis, warn, inform, instruct, tech, to enjoin, direct, bird, order, etc. Il tuo contributo alla conversazione sia tale quale e richiesto, allo stdio in cui avviene, dallo scopo o orientamnto accettato dello scambio linguistio in cui sei impegnato. Tale principio ha la forma di un precetto o di una regola. Filosofo italiano. Padova, Veneto. Nacque  a Padova, dove trascorre tutta la vita, figlio forse primogenito di Donato.  La sua è un’illustre famiglia originaria di Feltre, che annove tra gl’antenati il beato Bernardino da Feltre, zio per parte paterna dello stesso Donato. In seguito all’assalto di Feltre compiuto dall’esercito dell’imperatore Massimiliano in guerra con Venezia, questo ramo della famiglia si è definitivamente trasferito a Padova, dove Donato ha i natali e vi esercita il commercio con buon successo; rimasto ben presto vedovo della prima moglie Onesta Capodilista, dalla seconda, la cui identità non è nota, ha quattro figli: oltre a Bernardino, Ludovico -- addottoratosi in artibus --, Francesco e Cecilia, andata in sposa a Bartolomeo Sforza. Dopo aver ricevuto in famiglia la prima istruzione, T. è avviato dal padre agli studi di filosofia presso lo studio patavino. Qui ha come maestri ZIMARA (vedasi), PASSERI (vedasi), Frigimelica e Carensio (il Tosetto). Come compagno alle lezioni e poi come collega e amico ha Vesalio. Alla sua formazione contribuirono altresì grandi figure di umanisti attivi allora a Padova, quali i veronesi Fracastoro, da lui assiduamente frequentato e, in anni più tardi, lo stimatissimo Monte. Fuori dallo studio, la frequentazione di Bembo e della sua cerchia e l’amicizia con letterati e dotti animatori della cultura cittadina, primo fra tutti Speroni, con il quale rimane sempre in rapporto di grande familiarità, gli permisero di coltivare l’interesse per le lettere e di completare la sua formazione anche sul versante umanistico. Consegue il dottorato in artibus, ricevendo le insegne da PASSERI e avendo come promotore Speroni. D’ora in avanti dedica l’intera esistenza allo studio e all’insegnamento filosofico, all’esercizio della medicina, alle lettere. Subito aggregato al Collegio dei dottori artisti, gli fu conferita la cattedra di logica, con l’incarico di leggere l’organon aristotelico – Grice: “Amazing how things remained: at Oxford I was wanted, but only to teach the ORGANON, as I did with Austin – and not all of it, but the philosophical bits: CATEGORIAE and DE INTERPRETATIONE. Eccettuato un breve periodo di assenza per malattia, probabilmente un eccessivo affaticamento per l’intensa attività di studio, nel quale è sostituito da Trevisano, T. sedette su quella cattedra.  A testimonianza della sua attività di docenza resta una considerevole mole di appunti manoscritti preparatori delle lezioni, insieme a numerose reportationes studentesche. I frutti a stampa del suo impegno di logico sono la breve Introductio ad sophisticos elenchos Aristotelis -- Venetiis, per Bartholomeum Imperatorem et Franciscum eius generum -- , e l’importante commento agli Analitici -- Animadversiones aliquot in primum librum Posteriorum resolutoriorum. Contradictionum solutiones in Aristotelis et Averrois dicta --, confluito nell’edizione giuntina delle opere di Aristotele, con la prefazione dell’allievo polacco di T., Breznicio, che ne cura l’allestimento collazionando, sotto la sua supervisione, gli appunti del maestro. Rappresentante di rilievo del lizio umanistico che si afferma all’interno della scuola padovana, T. si caratterizza per il metodo filologico di lettura del testo aristotelico NELL’ORIGINALE GRECO – Grice: “as we do at Oxford, in spite of MINNIO-PAULELLO!” -- nell’originale greco, nel confronto privilegiato con gl’antichi commentatori greci e i moderni umanistici e per il frequente ricorso all’autorità dell’ACCADEMIA. Il contributo da lui portato al pensiero logico, riconducibile al filone averroista del maestro ZIMARA (vedasi), consiste nella centralità delle questioni di metodo; nella trattazione del regressus come strumento logico fondamentale per la conoscenza dei fatti naturali; nell’affermazione del valore puramente strumentale della logica; nella definizione delle ARTI SEMOCINALI – Grice: “I nver knew if ‘sermo’ is natural meaning!” -- grammatica, retorica, poetica -- come arti logiche; nella distinzione tra logica del vero, propria della scienza, e logica del verisimile, propria della retorica. A ridosso della stampa dell’Introductio, e in linea con la centralità da essa accordata ai FATTI LINGUISTICO-RETORICI – alla H. P. Grice --, secondo una tendenza che caratterizza la cultura padovana, vide la luce il trattato in forma di DIALOGO, in tre libri, Ragionamenti della lingua toscana -- Venezia, Giovanni Farri e fratelli --, ristampato coll’aggiunta dei Precetti della rhetorica secondo l’artificio d’Aristotele e CICERONE. Infine, rimaneggiato e ampliato, nuovamente edito con il titolo Quattro libri della lingua thoscana -- Padova, Olmo. Insieme ai sei sonetti che apparvero nella giolitina delle Rime diverse di molti eccellentissimi auttori, i Ragionamenti inaugurano l’attività letteraria di T. Prendendo le mosse dall’‘incoronazione’ di Speroni, principale interlocutore del dialogo, a ‘principe’ della padovana Accademia degli Infiammati, l’opera intende promuovere la scrittura volgare nella prosa ‘alta’, filosofica, scientifica e, soprattutto, oratoria, mettendo al centro del dibattito il rapporto tra sapienza ed eloquenza e ri-meditando gli insegnamenti retorici dei classici e di BEMPO (vedasi) alla luce delle avanguardie padovane. Oltre a fornire testimonianze preziose per la ricostruzione dell’attività dell’illustre cenacolo degli Infiammati, i Ragionamenti documentano la partecipazione di T., almeno a partire dalla data di inizio del governo speroniano. Anche le successive accademie sorte in Padova si giovarono del suo apporto: insieme a Speroni e a Trevisano egli si adopera per animare l’Accademia degli Elevati, dove tenne lezioni di poetica latina e volgare; è tra i sodali dell’Accademia degli Eterei e tra i promotori di quella degli Animosi.  Oltre che nella composizione poetica volgare, cui continua a dedicarsi con una produzione di sonetti e canzoni nel solco di PETRARCA (vedasi), editi in diverse antologie di rime, l’impegno letterario di T., riconducibile all’influsso dell’esperienza ‘infiammata’, ha modo di esercitarsi anche nel campo della traduzione dal latino. Su richiesta dell’amico genovese, ma allora a Padova, Passano, traduce la Parafrasi erasmiana del Vangelo di Matteo, che il committente da subito alle stampe sotto il nome di T. -- Esposizione letterale del testo di Mattheo evangelista, Venezia, Griffio. Convola a nozze con Elisabetta Zampeschi, dalla quale ebbe l’unico figlio, Donato, che sarebbe morto senza figli.  Nella lunga Lettera al magnifico M. Longo -- in J. Morelli, Operette, Venezia --, Tomitano da notizia delle cure rivolte all’educazione del figlioletto e della sua vita personale, con accenni ai disturbi uditivi che sarebbero via via peggiorati fino quasi alla sordità, nonché alla recente sofferenza per una «gravissima maninconia» che lo aveva tenuto assente dall’insegnamento; e vi descrive anche l’impegno nell’esercizio della medicina e -- scacciate del tutto le Muse -- nella preparazione dei corsi universitari che avrebbe ripreso. La lettera è un trattatello ‘di formazione’, in buona parte incentrato sul valore dell’eloquenza, indirizzato al giovane patrizio veneziano appena nominato senatore. Negli anni subito seguenti ha occasione di cimentarsi nella prosa oratoria e di tornare a dedicarsi, ora dalla prospettiva dell’eloquenza sacra, alla riflessione teorica in materia, contribuendo in modo rilevante al tentativo dei letterati di definire il genere della prosa oratoria italiana e di affermarne la piena dignità. Incaricato dallo Studio padovano delle arti, compone nel genere epidittico l’Orazione ne la creatione del serenissimo principe di Vinetia m. Marcantonio Trivisano -- Venezia, Griffio. Volge il proprio interesse all’oratoria sacra in lingua volgare, scrivendo il Discorso sopra l’eloquenza e l’artificio delle prediche di monsignor Musso, premesso alla princeps del primo libro delle Prediche -- Venezia, Giolito -- del francescano vescovo di Bitonto, con il quale T. da tempo aveva stabilito uno stretto sodalizio -- Girardi, «L’arte compiuta del viver bene». L’oratoria sacra di Musso, Pisa 2012; il testo del Discorso. A Musso e al comune amico fraterno Cornaro egli ricorre chiedendo loro la disponibilità a fare da testimoni -- ciò che non fu poi necessario --, quando dove discolparsi presso il tribunale veneziano dell’Inquisizione a causa dei sospetti suscitati dalla sua Esposizione del Vangelo di Matteo. T. affidò la propria auto-difesa alle due orazioni Alli signori della Santissima Inquisitione -- Padova, Gratioso Perchacino --, la prima dedicata alla rivendicazione del suo ruolo di semplice traduttore e alla confutazione delle tesi erasmiane; la seconda, scritta dopo che già era stato assolto, di carattere più letterario, nel genere dell’eloquenza sacra -- Davi, T..  L’episodio non ha alcuno strascico, ma l’anno seguente T. da alle stampe un poemetto in esametri latini in lode di Reginald Pole, Clonicus sive de Reginaldi Poli laudibus (Venezia, Paolo Manuzio, 1556), per la missione da lui compiuta, nel 1554, in Inghilterra in aiuto di Maria la Cattolica. L’encomio di Venezia, tessuto nella seconda parte dell’egloga, la accomuna all’altra, Corydon sive de Venetorum laudibus, stampata sempre dal caro amico Aldo Manuzio, nello stesso 1556, insieme a due brevi carmi, per il prefetto di Padova Vincenzo Diedo e per il doge Priuli. La ripresa in quell’anno dell’attività poetica, di preferenza in latino, avvenne dunque nel segno della fedeltà e dell’amore di T. per la Repubblica veneziana, celebrata, già nell’orazione per il doge Trevisan e sparsamente in tutte le sue opere, come baluardo di civiltà, libertà e pace. Dello stesso tenore è l’ultima prova poetica, ancora latina, l’egloga Thetis, composta ed edita nel 1574 (Venezia, s.t.) in occasione del passaggio per Padova e Venezia di Enrico III re di Polonia e di Francia.  Sempre nel 1556, in seguito all’epidemia di peste scoppiata a Venezia, i magistrati della città si rivolsero a Tomitano, la cui fama di ottimo clinico aveva varcato i confini di Padova, per una consulenza: egli assolse l’incarico redigendo l’ampio Consiglio sopra la peste di Venezia -- Padova, Gratioso Perchacino. A questo segue un altro impegnativo scritto di medicina, avviato nel 1563: il De morbo gallico libri duo, in cui è evidente il debito nei confronti di Fracastoro: vide la luce nel 1567 nel secondo dei due volumi miscellanei sul mal francese curati dal medico udinese Luisini (De morbo gallico tomo posterior, Venetiis, ex off. Iordani Ziletti). I due scritti medici si inscrivono nella tradizione della scuola padovana, seguace del metodo galeniano fondato sul connubio di ragione ed esperienza.  Il 1563 segna la fine del magistero di Tomitano presso lo Studio: deluso per non essere stato chiamato sulla cattedra di filosofia naturale resasi vacante alla morte del vecchio maestro Genua, egli rinunciò alla sua di logica, sulla quale salì, nel 1564, l’illustre discepolo Giacomo Zabarella. A partire dallo stesso 1563, oltre alla composizione del De morbo gallico, egli mise mano alla riscrittura e al ponderoso ampliamento dei giovanili Ragionamenti che diventarono nel 1570 i Quattro libri della lingua thoscana. Dal 1571, all’indomani della strage di Famagosta, prese a comporre, portandola a compimento, l’imponente Della vita e dei fasti di Baglioni, il condottiero perugino, da lui conosciuto personalmente a Padova, barbaramente ucciso in quella tragica circostanza storica.  L’opera, in cui alla rigorosa narrazione biografica e storica si mescola la declamazione oratoria, e che si inscrive nel filone veneziano del compianto per gli eccidi della sanguinosa guerra coi turchi, più che della celebrazione della finale vittoria, è rimasta inedita, eccetto che per qualche estratto pubblicato nel corso dell’Ottocento.  Ancora, nell’ultimo anno di vita Tomitano si dedicò insieme a Manuzio il giovane a un progetto, non realizzato, di edizione del suo epistolario (Girardi, 1995, pp. 30-33). Nel 1576 una nuova epidemia di peste si diffuse nel Veneto e Tomitano scrisse ancora una breve lettera sul modo in cui affrontarla (Copia di una lettera per conservatione della vita humana in questi tempi calamitosi di peste, Venezia, s.t., 1576; M.R. Davi, Bernardino T...., cit., pp. 44-46). Ma lui stesso non sfugge al contagio, a causa del quale muore. Venne sepolto, come da suo volere, a Padova nella chiesa di S. Francesco.  Fonti e Bibl.: La bibliografia delle opere a stampa e manoscritte in M.R. Davi, Bernardino Tomitano filosofo, medico e letterato (1517-1576). Profilo biografico e critico, Trieste 1995, pp. 165-181.  L.A. Ferrai, B. T. e l’Inquisizione, in Id., Studi storici, Padova-Verona , ; L. De Benedictis, Della vita e delle opere di B. T., Padova 1903; G. Toffanin, Idee poche ma chiare sulle origini del Secentismo, in La Cultura, III (1924), pp. 481-488 (poi in Id., La critica e il tempo, Torino); E. Riondato, Per uno studio di B. T. filosofo, in Aristotelismo padovano e filosofia aristotelica. Atti del XII Congresso internazionale di filosofia, Venezia... , IX, Firenze 1960, pp. 221-229; Id., B. T., in Enciclopedia filosofica, VI, Padova 1967, pp. 111-124; C. Vasoli, Su alcuni problemi e discussioni logiche del Cinquecento italiano, in Id., La cultura del Rinascimento, Manduria Simionato, Significato e contenuto delle “Lectiones” inedite di logica di B. T., in Quaderni per la storia dell’Università di Padova, , n. 6, pp. 111-124; M. Accame, Le rime di B. T. tra petrarchismo bembesco e manierismo, in Atti e memorie dell’Arcadia, s. 3, VII (1977), 1, pp. 165-203; G. Papuli, La teoria del «regressus» come metodo scientifico negli autori della Scuola di Padova, in Aristotelismo veneto e scienza moderna. Atti del 25° Anno Accademico del Centro per la storia della tradizione aristotelica nel Veneto, a cura di L. Olivieri, I, Padova 1983, pp. 221-277; M.R. Davi, B. T. e la “Quaestio de certitudine mathemahicarum”, ibid., II, pp. 607-621; M. Verdenelli, Introduzione a B. Tomitano, La lingua toscana. Quarto libro, a cura di M. Verdenelli, Urbino Pecoraro, T. B., in Dizionario critico della letteratura italiana, diretto da V. Branca, IV, Torino , pp. 313-318; A. Daniele, Sperone Speroni, B. T. e l’Accademia degli Infiammati di Padova, in Filologia veneta, 1989, n. 2, monografico: Sperone Speroni, pp. 31-53; M.R. Davi, B. T. filosofo, medico e letterato, cit.; M.T. Girardi, Il sapere e le lettere in B. T., Milano Colombo, B. T. e i “Quattro libri della lingua thoscana”, in Momenti del petrarchismo veneto: cultura volgare e cultura classica tra Feltre e Belluno nei secoli XV-XVI, a cura di P. Pellegrini, Roma-Padova 2008, pp. 111-133; M.T. Girardi, Il ruolo delle humanae litterae nella riflessione di B. T., in Philosophical readings, VIII (2016), 2, pp. 79-82; Ead., T., B., in Encyclopedia of Renaissance philosophy, diretta da M. Sgarbi. Fondatore di accademie letterarie, autore di commenti alle opere d’Aristotele – lizio -- e autore di scritti di logica, alcuni dei quali ancora inediti. Da una famiglia originaria di Feltre, frequenta il corso di filosofia a Padova dove si laurea. Deputato dal senato veneto a leggere l'Organon di Aristotele alla scuola di logica di Padova. Nel periodo in cui rimane a Padova stringe amicizia, fra gli altri, con SPERONI, BEMPO, SADOLETO, GIOVIO, NAVAGERO, FRACASTORO, e MANUZIO. Fa parte degl’infiammati, il cui proposito è scrivere compiutamente in dialetto veneziano. Le discussioni degl’infiammati sono alla base dei quattro libri della lingua toscana. Scrive anche due brevi dissertazioni matematiche: il Moisè-Geometria, la dimostrazione del teorema due rette possono avvicinarsi all'infinito senza mai unirsi, intuito dal profeta ebreo per grazia divina, e “Introductio cosmographiae”, lezioni di geometria a fondamento della cosmografia tolemaica. Accusato dal S. Uffizio di eresia per la sua esposizione LETTERALE a parafrasi implicaturale al vangelo secondo Matteo. Dimostra che quella parafrasi non è sua, ma edita a sua insaputa da un nobile signore N., con cui è assai famigliare. Creduto e assolto, ma da allora in poi i suoi saggi divennero alquanto conformisti. Lascia Padova e si trasfere a Venezia. I saggi più importanti del periodo veneziano, a parte la biografia di Baglioni, sono il “De morbo gallico” e il carme encomiastico “Thetis” in onore di Enrico III. Altre saggi: “Introductio ad sophisticos elenchos Aristotelis. Eiusdem brevis methodus diluendorum paralogismorum per divisionem, praeter illa quae Aristoteles habuit in Elenchis. Quam methodum B. Tomitanus ex dialogis Platonis et ex Aristotele nuper invenit, adiecta sunt Famigerata veterum Sophismatum exernpla, ad exercitationem adolescentium” (Venezia); “Ragionamenti della lingua toscana, dove si parla del perfetto oratore e poeta volgari, dell'eccellente flosofo Tomitano, divisi in tre libri. Nel primo libro si pruova la FILOSOFIA esser necessaria allo acquistamento della retorica e della poetica. Nel secondo libro si ragiona dei precetti dell'oratore. Nel terzo libro si ragiona delle leggi appartenenti al poeta, e al bene parlare” (Venezia, Farri); Quattro libri della lingua toscana, dove si prova la filosofia esser necessaria al perfetto oratore e poeta con due libri nuouamente aggionti, de I PRECETTI RICHIESTI AL CONVERSARE con eloquenza” (Padova, Pasquati); “Sonetti e Canzoni, in Rime diverse di molti eccellentiss. autori nuovamente raccolte. Libro primo, con nuova additione ristampato” (Venezia, Ferrarii); “Esposizione letterale del testo di Mattheo Evangelista” (Venezia); “Sopra le Pistole di S. Paolo” (Venezia); “Moisè”; “Geometria (Mantova); Introductio Cosmographiea (Venezia); Prediche del reverendissimo monsignor Cornelio Musso, vescovo di Bitonto, fatte in diversi tempi, et in diversi luoghi. Nelle quali si contengono molti santi evangelici precetti, non meno utili, che necessarij alla interior fabrica dell'huomo cristiano. Con la tavola delle cose più notabili in esse contenute” (Venezia, Giolito de Ferrari); “Oratione recitata per nome de lo studio de le arti padovano ne la creatione del serenissimo Principe di Vinetia M. Marcantonio Trivisano, Venezia, Clonicus, sive de Reginaldi Poli laudibus, Venezia Consiglio sopra la peste di Vinetia. Al Magnifico M. Francesco Longo del Clarissimo M. Antonio” (Padova); Corydon, sive de Venetorum laudibus, et Carmen ad Laurentium Priolum Venetorum Principem” (Venezia, Breznicio); “Animadversiones aliquot in primum librum Posteriorum Resolutoriorum. Contradictionum solutiones in Aristotelis et Averrois dicta, in primum librum Posteriorum Resolutoriorum. In novero Averrois Quaesita demonstrativa Argumenta, Venezia, Consiglio de l'eccell. m. Bernardino Tomitano sopra la peste di Vinetia, Padova, appresso Gratioso Perchacino, De morbo gallico, inVenezia, Vita e fatti di Astorre Baglioni; “Quattro libri della lingua thoscana, ove si prova la philosophia esser necessaria al perfetto oratore et poeta con due libri nuovamenti aggionti dei precetti richiesti a lo scrivere et parlar con eloquenza” (Padova); “Thetis”; “In adventu Regis Henrici III Galliae Christianissimi et IV Poloniae Serenissimi ad felicissimam Venetiarum urbem, Venezia, Ziletti). Aristotelis opera omnia cum commentariis Averrois. Animadversiones et solutiones Et alia plura” (Venezia, Iuntas). I primi due libri sono tesi a dimostrare che la filosofia è necessaria all'oratore e al poeta. Il terzo libro ha per argomento i precetti della retorica necessari alla scrittura e all'oratoria. L'ultimo libro è dedicato alla prosa d'arte ("locutione oratoria, et de' suoi ornamenti, con la ragion de i motti, facetie et apologi"). Poppi. Ricerche sulla teologia e la scienza nella scuola padovana” (Soveria Mannelli, Rubbettino); “Ricerche sulla teologia e la scienza nella scuola padovana” Poppi; “Oratione prima alli Signori de la S. Inquisitione di Venetia” (Padova); e Oratione seconda alli signori medesimi, Venezia). Quest'opera è nominata solo da Doni nella sua Prima Libraria, un repertorio dei libri italiani stampati. L'opera del T., pertanto, deve essere stata scritta. È una biografia in VIII libri su Baglioni, il capitano ucciso con Marcantonio Bragadin a Famagosta. La filosofia rimase ignota ai contemporanei del T. ed è in gran parte ancora adesso inedita. Ne sono stati stampati solo alcuni brani. Storia della letteratura italiana di Tiraboschi, della compagnia di Gesù, bibliotecario del serenissimo duca di Modena, Firenze, Molini e Landi, Dizionario critico della letteratura italiana, Torino, POMBA, su sapere, De Agostini. Opere Aulo Greco, Enciclopedia dantesca, Istituto dell'Enciclopedia Italiana.  RAGIONAMENTI : DELLA LINGVA TOSCANA Di M.BernardinTomitano. I PRECETTI DEL. LA RHETORICA SECONDO J'artificio d' Aristotile e CICERONE (vedasi) nel fine del secondo libro não' = uamente aggionti. Antonins àlutius pomnor Labios a t.Leonardo Bonis VIRTUTE meno lakingVeneto. DVCE FURTVNA COMITE Co'lpriuilegiodelſommo PonteficePaulo III . dell'Illustriß.Senato Venetoper anniX. ن 2 ALREVERENDIS fimoMonsignore,il S.Alesandro Farnese', Cardinaleilluftrissimo, : Signorfuo. LIBRO PRIMO. Aturalisfimo costumeeffen= do generale ditutteleco= ſedalla naturacreate , Illu= strissimo Reuerendissi = moMonsignore , amare lalo ro perfectione , & àquella contemperato paſſo mouen= doſi tutte leloro operatio= ni indrizzare, comecheà quella arriuando uengano diogni lorocompiutabeatitudine poßcditrici , nonho potuto ancheio,perubidire alle ſantißime & uenerabi li leggidießanatura,tantodaqueſto ſteſſo diſio tem= perarmi,cheiohabbiafofferto di eſſerenel numero di quellichetardi ò nonmai cercanodipoterla aseguire. Ilche èſiaſtato inme natural prontezza di animo,oue ropiutostouna proſontuoſaeffettionedi conseguirla, Sempretuttoiltempo &fpatiodellamia giouenezza, tutte lemie fatiche& studi ,tuttelemie fperanze & penfieriho perabbracciarla,àquestoſegno indrizza= ti:laquale perfettione negli huominimaießeraltro nö mi diedi ad intendereche loſapere & conoscere,effen= dola cognitionedellecoſe quello,onde noidallebeftiefe= 2yandoci,  parandoci,ueniamo àfomigliarci allecelesti justanze,nonmenoàglialtrihuomini ſopraftandodi quello cheeglinoà gli glialtri animalifi ueggono di diuine granlunga efferefuperiori.Et perchela natura & d'animo dicorpo cifeceformati, due istrumenti fi milmentecidiede,co'l mezzo de quali potessimo allo aßeguimento diqueſtanostracommunefelicita inuiar= ci,chefono lalingua&ilpensiero,dono neluerofpe cialissimo grande , honorato , & dinoidegno. Conl'unole ammaestreuolidiscipline, l'arti gioue= uolisfime appariamo, &lecagionidellenafcenticoſe, et dalla natura apprendiamo.con l'altro lecose,per noiap parate àfodisfacimentodeliefuturegenti & à lor prò epra memoriadeluiuernostrolasciamonotateetiſcritte. DataCaDoueampiamentefi uedel'unoſenzal'altro non pote= ingua reeßeredellaperfettionnoftra apportatore & mini= Sunstro,ne menolalinguaperſeſola niente ualere diquel= Seribuloche ſenza dileiilpensieropoßafare. Ilchejim mi wer derodiedeafarconoscere&affermare la cognitione delle auce cose nonpoterestareperalcun modo dalla'eloquenza Jeparata, come ne anchoqueſtadaquellaper alcınama= niera diuifà.Etqueſto nonpurene glioratori auenire mhopensato; ma nepoetietiandio altrotanto è molto piu.Laqualcosameco stesso rauolgendo, uedendo moltihuomini,quali dalla affettionedelle curę ciuili, quali dalle domestiche & famigliari, & quando dauna cofa,&quando daun'altrafuiati,credere,non effer altro la eloquenzache un portare commune uolga PRIMO uolgare,ſenza alcun gusto S cognitione di philoſo phia,perſeſteſſo naturalmenteafſeguibile;mihaparu= toconueneuole quelle pocheragioni in contradittione di ciòandarteßendo,cheper labreuitàdi queltempo che miuienedallagrauezza&pesodegli altrimiei stu= diconceſſohopotutoalmeglio ch'ioſeppi &ualſi ac= compagnarinsieme.Oltreche iodimostrero (che cheio micredo)non efferequeſta nostra linguapocofa cre= Sciuta &nodrita, daciascunohaggimai Toscanaad domandata,priuadiquelleformedi ragionare gentil= mente&diquepregi,cheallagreca Romanafauel lafuronoconceduti. Ilchefacendo(come iofpero ) uerro àſcieglierelaperfettaforma oueroidea del buono faggioſcrittor Italiano.Ilcheanchora che eglifia cosa moltodifficile malageuole perla uarietà tudinedelliſcrittori fi poeticome inproſa raglonanti; nondimenoperciocheſempre giudicai eſſere lodeuolif= molti fimo lo eſſercitarsi nelle cose grandi& istimate dubbiose,piu per farifperienza del mio affai debole ingegno mi diediàciòfare,che perla fperanzache iom'haueßidiuolerequesta coſa compiutamente trat= tare,òdifarprouadicoſa,doueiohabbiafentitogli al= trihauerneſenza lor prò &giouzuolezza grande riz portatofatica.Laqualcosa(che che ella ſiſia)ſono tenu= tiàfareper l'iſteſſa ragione tutti quelliche uogliono hannofperanzadipotere alcuna cosaimportante et lodeuoleconfeguire.Doueſe iodi moltecosene li ande rod'intornoraccogliendo,lequali ad alcunoparranno troppodifficili,ouero impoßibili piu toſtoàpoter eße reinunfoloſcrittore ritrouate & uedute, per modo cheiofia anzicagionechenò dirimouere glianimi de cofifatto studio,liqualiindeboliti dalladiſperation loro nonvorrannoinquellecose affaticarſi , doueſapranno Jenonpoterfareò ritrarne profitto alcuno,à questi breuementerispondono,che nondebbonopurciòſgomen tarſiinquantoche noi quellaforma ricerchiamo , alla qualechi pius'appreßa , uincitorſi rimane &àtutti glialtrifuperiore.Oltre che s'alcunofia òper natural diffetto,ò per debolezza d'ingegno,òper estrema dif= faltadicognitionefidelleſcritture antiche, come etian= dio delle fresche &giouani,meno atto àpotereßeredi questaperfetta ideacapace;eglinõpotědo eſſere de pri= mieri,cerchera almeno di noneßernel numero defez zai.Chesi comeueggiamo tra greci Homero hauer il primoluogo nePoeti ritenuto &tra liOratoriDemo Ithene,&tra RomaniCicerone &Virg.non ep que= stoche infiniti altriſcrittori appreſſo,quando nell'una quandonell'altralingua,nonſienoſtatid'nfinita lo= de, pregiotenuti:quaifurono Pindaro,Sofocle, Archiloco, Thucidide,Mifia,Gorgia, Xenofonte, Ifocrater et deRomaniOrat.Catullo,Tibullo,Proptio,Ouid.Ces fare,Liuio,saluſ.et altri molti.Nep questo laprotaset diuina,etleggiadra,etin ogni partedi sefelice lingua. diCiceronefudi tataforzaschepoteße molt'altri Ro manirimoueredalloſcriuere,fi come neilBoccaccio ne il Petrarcatranoi altrihaogninostraſperanzadi uiuereperaiutodelleſcrittureestinta.Ilchemedesimamen tehannofattononpurlediscipline epittori l'arti stesse;ma ſcultori altresi.Perciòche lafamadi Phi= dia,d'Apelle,etdi Mironenonha perciò potuto ſpauen tareà nostri di Michelagnolo , Titiano , Bellino inſieme condi molt'altri, liquali nell'una difciplina furonoſcientiatißimi : nondimenoàpettoà gliantichinonhannodalliſcrittori unamenoma parte diquelle loderaccolte,chefuronà quelli ch'io dißi coff abondeuolinente donate.Donde ueuienefimiglianteme= nell'altra techelafperanzadegli altri ſcrittoriche uerranno, nondebberaffreddarsi&fpegnerſt nello eſſercitarfià uiueredoppomortecon l'animadegl'inchiostri, lauitadellebuone penne:inquantoche posto anchora chenoinonpotiamo auicinarſi allaperfettion maggior d'alcuna cosa , cheche ellaſiſia ;nondimeno loacco cõ ſtarſele&farſele di nonguariuicinoinferiore,ſempre fudiperfettione & di loda cagioneàchi diciòfareuen nein'destro . Et forſeche io nel ricercarela perfetta formadel Toscanoſcrittoreanderoquello effempiofin= gendo,alquale niunofumai ,per quanto mi creda, appreſſato.Auegnache iononuo ricercando qualefia ſtatoànostritempiò neiſecoli paſſatiinquestalingua primiero,mafolamenteunanorma&unaideaſempli= cißima dello ſcrittore , laquale Cicerone perla boc= ca di Marc'Antonio piu tosto nell'aninio fingeua, theinalcunoratore dellaſua lingua ritrouaßi . Che percheſt come li pittorich'io dißidiſopra, uolendo a 4 alcu= 1 8 LIBRO alcunauaga&leggiadrafigurapěnellare,èdi mestie rechenell'animo loro ritengonounaſemplice& pura fimiglianza di quellache ſenſibilmentefanno penſie= rediſegnare òdi ritrare ;medesimamente nell'animo dell'oratore delPoetaſi ricercaunafalda& intie= raperfettionediquello,onde essihannodifcriuere alcu nacosa,openione:lafimiglianza della qualecongli orec chi giudichiamo, come con gliocchi quella poco da uanti dal pittoreformata .Questesono quelle ſemplici fpiritualiforme,che nonfolamente ildottissimo;ma etiandioeloquentissimo Platone ha per costume di ad= domandare idee,che altro non importanoche eßempi normediquellecoſe,che nascononaturalmente,oar= tificiosamentefifanno:lequalifempiternedel tutto dureuolifono,fi cometutte l'altrecose nafcenti man= cheuoli &mortali ,&à mutationedi continouofog-. giacentiſi poſſono addomandare. Di questa forma ad un quech'io dißi &fpecie delo ſcrittore uolgare inten= doquellepochecosedire,che inquesti mici breui ragio= namenti cheseguono,furonocon frettolofofubbio or= dite, damenonhaguariinquesta maniera,cheft ue de,almeglioch'ioſeppi,teßute.Maiouedo prestamen te alcunriprendermicheiohabbia cofipertempo que sta mia nouellaforma diraggionarediriuata dalmez= zodellaphilofophia, coſanel ueropoco allanoſtra età conueneuole,&difficileà quelliche nonhanno di coff fattadifciplinaalcuna contezza,ouero alcun ammae Stramentoappreso.Alliqualiio brieuemente rispondo, che PRIMO cheeiluero che sempremiſono sforzato d'andare la lingua conlaphilofophia tramettendo quanto piu mi fupossibile:ondenon poſſonegare,chetutto quel poco difpiritoè di lume,che inqueste cosedame raccontate fiuedra,nonſiaſtatoda mepiu tosto acquiſtato nelleg gerlegrauifententie degliantichi philoſophanti,che il Boccacciofolo,ò ilPetrarca. Lequaline deono dare parole,chepernoiuengon fatte intutteleopere dette,uerateftimonianza& quafi unaleale dirittura dellaverità.Etcofiil conirario operandolenostre fa= tiche nißun gusto ò buonsentimento diuera narratio= neportinoconjèco. Et qualeècolui chenonsappia,o nonhabbiadimenopiuuolteuditodirelebelle & gra= uifementieeßerefpirito neruodella eloquenza?da cui l'orationenaturalmente prendendo ilfuo nodrimen tofi dimostrapienadiprecetti , ricca abbondeuole dimo'tacognitione,&finalmente grauidadiquel di= lettamento&gioucuzlezza,cheſonotenutedirenderci tuttelebuone&uaghe ſcritture certo niuno. Perciò chelacopiadelleparolepiu ſcielte , & l'abbondanza dellifententioſi ammaestramentiè dacofi fatta cogni= tionediriuata . Ilchemi hafatto crederefenza dubbio non poter alcunoè perfettooratoreè gentil poeta di uentareperalcunmodononhauendodaleicolto alcun diquefiori,diche loſuo fertile & uerde campofem= presidimostra uermiglisfimo &fior to. Che perche hauendonoid'intorno alle cofe& àgli effettidi natu= ratuttodiàragionare,fpecialmenteconampio gra= ds не  uestile,parmi di neceßitachehabbiamo dimestiereha uerlungotempoincotaleſtudio logorato buona parte dell'horemigliori. Laqualragione diede acredere al diuino ſaggio Platone,Pericleeſſere ſtato àglialtri parlatori greci fuperiore non per altro,eccetto che pereſſere stato eglidi Anaßagora discepolo.dalquale affermò egli haueredimolte belle ſaggiecose intese, efferfatto neldirecopiofißimo, & quello che ima portapiu,ageuolissimo nelmouere&placaregli ani midegli ascoltanti:ilche di Demosthene altresi affer= mòpiu uolteCicerone,per eßere statoda Platone ama maestrato.Et noi inſiemementepotremmo quello ſteſſo diredi Cicerone del Boccaccio:l'uno hauendo non pure laphiloſophia apparata;ma moltißime coſe ſcrit tedilei comefluede,&l'altro per eßere statodiDana te del Petrarcaamicissimo,huominicomesifa inten= dentissimi ſaputi.Neluerocomehabbiamoà penfar noiſenza coſifattamaestrapoterealcuno dirittamente conoscere lefpeciedelle cosedalla natura produtte, quelle diffinire,distinguere,refoluere,argomentare,giu dicare le uere ragioni,comefieno dallefalse differenti, uedere le coſeconſequěti,diuidereledubioſe,&difcerne relerepugnanti?Machediremo dellanaturadellecose, lacognitione dicuiapportaquasi unainfinita copia di ragionare della uitahumana?degliuffici àlibero huo appartenenti?delleuirtu?de i costumi ?dellareligione? dell'altre cosi fatte cose,tutte dal fonte aniversa lissimo deriuanti, che éeſſa philoſophia? Lequal coſe pur PRIMO purſononeceßarieadeßerſapute,uolendo ampiamen te &accomihodatamentefauellare:quantunqueciò non eßere neceßario habbino alcuni creduto,liquali d'eße= re nelloſcriuere & ragionarprontißimiſi diedero ad intendere . Ondenasce,che eglinon èda marauigliarsi Jenoiueggiamopochissimiefferquelli anzichenò , li= qualihanno meriteuolmente ilnome d'ottimo oratore di leggiadro Poeta:comechedifficilecoſaſiaquinci l'arteconla natura accompagnarein maniera gentil= mente checome giustecorde in un ſemplice, ſолие tuonocorrispondino,quindi la cognitione dallo studio della natura andarritogliendo,ſi come &dalli oratori Poeti etiandiolebelle &pregiateformedi ragiona reſciegliendo.La onde nonſenzacagionedißero molti mentre dell'arte dellanatura cercauanola forza, mainonhauereleprimepartidel benfauellare donato L'arte,nel'estrema lanatura. Laqual cosafece credere M.TriphoneGabriele(huomo intiero&fcientiato, dallafuafanciulezzaauezzo nel leggeredi continouo gliotttmiſcrittori,&àcui doniamo nel giudicarela bonta &ildifetto delleſcrittureleprimeparti. ) Mar= c'Antonioeßerestato alſecolo de i Romanihuomo giu ditiofissimo & aueduto perhauereglidetto(comeſap= piamo)perla linguadi Marco Tullio hauer ueduto moltioratorifacondi,maniunodiueroeloquente. Per ciocheeglinell'animo hauea quellaſemplice & pura formadelloſcriuere &parlar abbondeuolmente,laqua leeglipiutostouedea congli occhi dell'animo,checon : quelli LIBRO 12 quelli delcorpo.Piacemi adunquechenoi del uolgare ſcrittore douendo ragionareproponiamo di uederefot= to breue dottoparlamentoſopradi ciòhauuto non haguaritraalcunirari&eccellenti ingegniin Pado= ua.liquali di queſta &d'altre buonelingue fanno grandissimaprofessione,tuttequellecose,che alloIcriue re compiutamentefinelleprofequantone uerfifanno dimestiere.Ilchenonſera altro cheun ricercarela fem plice&naturalideadiſcriuere in questanoua lingua, chesteabene. Dicodunque,chegiahaueanogliAcademici infiam mati,l'anno dellafalutifera incarnatione del figliuolo d'Iddio M DXLII. elettoperloroprencipe gouerno M. Sperondellafamigliade Speroni, ilqualefi perlamoltacognitione che eglidelle cose di philofo= phia, dellalinguaToscanaritiene comeetiandioper la naturale&prontauirtu, cheegliha diconſigliare nellecosedubbiofe &difficili,&finalmenteperloamo recheàuero meriteuolepadredifihonorata & il= lustrefamigliafi conuenia,futanto èanchoraàcia= Schedunodinoigioueuole, caro,quantoalcuno altro dei precedenti capififuße.Auegnadio cheeglinel rez gimentodifidolce etgenerosa compagniafumoltofag= gio& aueduto :follecito &pronto nellefue priua= te&generalbiſogne, caldo feruente nelfare che neſſunodellipreſcritti diſenzaqualche bella leggia dra lettionetrappaßaße ,& finalmente diligentißimo amministratoredi tutte quelle cosecheperlo commun bene 13 gioueuolezza nostra cifaceuanodi mestiere. Auennedico,chenel tempo,cheegli noftro capo principefucreato,chefu l'anno predetto al comincia= mentodi Nouembre,fi ritrouauano di leggiadri giudiciofihuominiin Padoua,tra qualiu'erano, se bene tomi ricordo,ilMagnifico M.Lorenzo di Prioli elet= toquell'annoallaperfetturadi quella città,lo eccellen= teM.MarianoSoccino, M.GiouanBattistadiMon teM.LazzarodaBaßanochiamatoſopra nomeilPa= AreilReuerendo Monsignor diMaiorica, M. Cola Bruno,ilMagnificoM.GiouanCornaro,M.Benedet= toVarchi,M.DanieldeiPrioli, M.MatteoMacigno, il Conte Fortunatoda Martinengo, & molt'altri in= fieme.Traqualidimolte bellißimecoſe phia di philoſo= delle lingueſi ragiono:& fpecialmente della grande&iacognitioneche alfelice dicitore ficon uiene:Nelqualragionamentofurono ( per quanto cid= ſcunopotea comprendere )conosciutidi molti dotti generofifpiriti,liqualiper non raccontar ad uno , ad uno,mi tacerò. Fornita lafolenne&felice incorona tione,&datofilicenzaà ciaſcheduno dipartirsi, que ſti molt'altri inſiemech'iodißi àragionarfi diede= rochid'unacosa chi d'un'altra,ſecondochepiu ha= ucanoindestro,tuttauiadelleuedute uditecose non fochebuccinando.Etfuronoquesti cotal ragionamenti fi uaghi ;chetuttoil rimanente deldi infino àfera ci učnetrapaßato.Douedibellißimecoſe &marauigliose furonodette ascoltate:dimaniera chene lunghezza di tempo,neingombramentodicure, neaffalimento di penfierepertorbido &maninconioſocheeglifia, han= nopotutoperfinà queſt'hora cancellare la dolce & fresca rimembranzanell'animomiodicofifattoplace= re.Perciòche molte coſefurondettedell'altezza pre giodella uolgareloquenza,molted'intornoalle gentili compofitionidel Petrarca delBoccaccio,&infinite altre appreſſo circagli ordini nostri, &delmodo che s'hauea àtenereperfar ſentiredi bellissimi componi= mentiſottoil reggimento di M.Sperone.Mail giorno SeguenteritrouadosiM.MattheoMacigniinſieme co'l ConteFortunato, M.Paolo Manutio , &M. Vi cenzoGirello incaſaM.Sperone,conmolt'altri genti= l'huomini, traquali ſpecialmente u'erail gentilissimo M.MichielBarocci, M.LucaGirolamoContarini, dovedimoltecoſeſipreſero addire,affinedi dar occa= fionediragionarepiuchetamente&conmaggior or= dine d'intorno à quelle cose,che per la breuitadel giorno precedente , & per il tumulto delle briga= te nons'erapotutofare. Ilpercheeßendo tolto M. SperondalConte Fortunato daM.Paolo in mez= zod'entrambi, fidiederoàcaminarelungounaaperta aſſaifpatiofafala . Doue eßendofi quattro òfeiuol= tecaminato,ilConteamicheuolmente riuoltoin contra M.Sperone, &con tranquilloſembiante guatandolo preſeàdire,Dehperchenon facciamo noi Signor M. Speronenella guisacheciinſegnanogli antichi Philo= Sophantischeperche,eßendocommune&generaloppe= nione  IS nioneloro,che,l'animenostre diventano perlo ſedere Sapute,inquantochelaquietedelcorpo rende l'animo piutranquillo&temperato àmeparrebbecoſagioue= uolemolto,quandoàuoi fußeingrado,chenoi lascian= dol'eſercitiodelcorpo,trouasfimolauia d'affaticar le lingue, eſſercitare leforzedeglianiminostri: Ilche lafciamoſtareche egli ci fied'utile grandißimo cagio= ne,chepurepersesteßoſuole eßer caro, & amabile, questo anchora dipiubeneci rechera,che noi procaccia remoloſodisfacimento diquest'altrigentil'huomini,li= quali(perquantoiom'auiſo)perudire piutosto alcun uago&dilicato ragionamento,cheperaltrofare,ſono inquestoluogouenuti.Facciaſi allabuon hotta riffoſe M.Sperone,come uoidite S.Conte , ch'ioperme farò prontißimoinubbidirui,maggiormenteincofa,laqua= Lenonci può eßereſenonutile&gioueuolisfima.Ilche eſſendo da ciascuno degli altri affermato &hauen= doefamigliarirecatodaſedere,immantinentefi raſſet= tarono-Douepocofpatio taciutoſi alquanto, il Conte a cui li dotti rugionamenti,&leuaghe questioni fu= ronoſempre àcuore,preſo per la mano dimeſttca= menteM.Paolofiglidiſſe:Etcome ui ſono piaciutele nostrefeſted'hieriM.Paolo?ditecidigratia chenti qualiparuteuifono. AcuiM.Paoloconlietafronte ri fpondendo diße.Taimiſonoparute S.Conte,quali Fion altramenteparere midoueano,eſſendocofi belle& cofihorreuoli,qualiioneleuidi, nelueronon ſenza ragioneciòfufatto, auegnadioche douendosihonorare :  reM.Speron,ilquale cotanto la nostra Academia ha conlefuebelle pregiateuirtuhonoratissima rendu= ta,fu bendegnochedaciascunodiuoicofi prontamente amoreuolmente(comefacefte)fuße eglihonorato al= trefi.Ma dellafua leggiadra, doke,& inogni par tedifefeliceeloquenza,certoche poteno io altro fare cheinfinitamentemarauigliarmi ? oueromilleuoltetra mesteſſo andar benedicendo la natura,laquale formò quellafacratissima&felice lingua diſi leggiadre gratiofetempre?nequeſtofeciio percheeglimifuße co Janouaadudire,mapiutosto ladolcezza&foauitàde lasuauaga dilettcuole orationefu dellamia maraui gliacagione.Ond'iodubito,chechi m'haueſſe potuto in quel põto uedere,haurebbedi metemuto,checome quel li cheil capodiMedusa rimirandodurissimepietre di uentarono,nonhaueßiàdouerperſempreun infenfibile faßorimanere.Etquantunquelapreſenzaſuami douef= Sehorafaremeno arditodi trappaſſareperlocapodel= lefuelode io puredaldefideriodelloamore, ch'iogli porto, dalriſpetto ch'iohoſemprehauuto alla ueri tà,stimolato,non poſſofaredi nondire,mail'apinonha uere il loro melepiu dolcemente nella bocca d'altrui piviaraccolto &ftillatoche nellasua.Ma uenendoall'ordi= Inanu ne&gouerno dellanoſtra commune Academia, dico somechequandouogliamo haueralcunriguardoallaqualità finsdegiudiceche cisono &alla bontàloro inſieme co'l que frutto & gioueuolezza,chene éper douer nafcere di adedi in diperlocontinouo;nel uerochenoinon potiamo in ofmot ngheig parlaalman deni m Senon So hatte una insegre  ſenonprometterletuttaquellagloria &que pregi,di che sonoandatenonpurlemoderne;maetiandio lean tiche lungamentefajciate ornate.postoche ſiauero quello che generalmente uien detto,chelo fuccedimento delle cosedallagrandezzade principiloro ficonoſca. Dehuoglia Iddio,aquesteparoleintraponendosiilBa rocci,diffe,che come ella è stataper lo adietro,poſſa eſſe reper innanzi,auegnadiocheſelealtre cose, comun= que elleſiſieno,ſemprehanno hauutililoroprincipi de 1 boli&infermi, daquellihannoapoco apoco ac= cresciuta la loro auttorita,&questacoſi alto& caft generosoprincipiohariportato,comeſiuedeperl'aut torita,&d'Orsini, diCorneli,&diGonzaghi, diSperoni,non habbiatutto quel sforzo dimostrato cheualſe, puote nelſuoprincipio.Ilchecomechemol teragionimipersuada aciòdouercredere,&temere, purunafola&sempliceſpecialmentemi fiparadauan ti,lequale èche eſſendo interra di studio,douetuttodi fi leggonolebelle&grauifententiedegliantichiphi loſophanti, oltre aciòlatheologia,leleggi,la medi cina, leletteregreche,&latine,&con riputatione piuchegrade,&auttorita nõ mezzana,pareche affai dellajuaforzaučgaſcemado: inthe no farebbedoueel lafuſſe in altracitta,lofplendore di o nonuerrebbep dendolumemaggiore.Questa èunadelle ragionirifpo JeM.Sperone,laqualeha dettoil Barocci,cheio altre uoltemi ricordahauerusatalaentro mentre piu fiate ſiragionò degliordini &maniere,chefideonotenere nelleggere.Perciò cheio era,&coficifaroſempre,di questa opinione che niuna lettioneſi legeſſe,che uolgar nonfuffe:ilche a credere,Graffermare miperfuafe,che facendoflaltramente noierauamodifouerchioinganna ti,ſe penjauamo con quellaſteſſa auttorita &maggio= ranza leggerele lettioniGreche, & Latine, come fi fanellostudio generaledaldottissimo M.Lazaro no= stro, per questo mi diedi a rimprouerarglile quella uarieta,&dijordine,& quaficome una confusadifcor diadi lettioniche la entrofi fanno,perche ſempre fui diquestaopinionecheſi haueſſeroacontinouarele to= ſcane,noſtre &di noi proprie,piuche l'altre,laqualco facoſitosto cheioharrò l'incarico diqueſtopeſoſoſte nuto,cheio intendofarecheplo piu òsemprefiofferui. Auegnadioche eſſendo a noitrapeiata , & peruenuta L'occaſione di adunare questa nobile & generoja compagnia d'huomini non peraltrofine, cheperac= crefcere alcunlume &uaghezza & dignita a quez Stalingua,chenoi Toscana addomandiamo, nonper farneunapopolarescafrataglia òſinagogazuorrei che nonfusſimo d'altra opinione chedi far leggere altro che il Petrarca, il Boccaccio,&douendosi altrame= te operare;uorreichequestasomache tohotoltoafoste nereniunapersonalami haueſſedata:cheiopur trop= po ne le restereiobligato.Rijea queste parole il Maci gni,&diffe,nequestouigiouera p alcun modo M.Spe ron afarecheuoi nonſiatenostro prencipe,pofcia che con tuttaquellaprontezza &forza,che lanatura ui diede  diede,  l'arte u'inſegnò,&conlaqual uoicofifacil= mentedegli animi nostriu'infignorite , non poteste tanto operarconnoi&perjuadercichetuttinoia pie nauocenon ui chiamassimoper noftro principe piu uolte, nel uero mai non mi riccorda d'haueruiudi= to ragionare ò nella Republi. uostra ò nell'isteßaAca demia,che uoi nonhabbiatepotutoprometteruituttele nostreuoglie, impetrarequanto a uolera ingrado eccettocheallhora,doue neßuna poteste perfuadere ad efferuicontra,per maligno, òperamicoò per nimico cheegliuipoteſſe eſſere tanto èl'amorecheciascunoui porta,dimaniera cheſipotea direuoi hauer allhora perfuajoſenzaperfuafione.Detto chehebbe ilMacigni M.Speroneprestamente riſpoſe,questocheuoi ditefu amoreuolezza &bontadell'animo uostro,&nonpo= caforzadiperfuafioneM.Matheo,ilqualefête auezzo conlauostranatural cortesia farparer gli huomini . piuche mezzanamenterustichi &fozzi,doue forſe glialtriſeguendoilgiudicio uoftro, nell'iſteſſo difetto caderonoaltresi.Allhota M.Paoloilquale buonapez= + Zas'era taciuto,riuolto al Conte figli diffe,maleuafi gnoriſe 'Academiauostra,dellaquale primieramente cominciai afauellare,ficonuerte in motteggiare, mari tornandoaquellocheioincominciai addıre,uagliaà raccontarefignor Conte,ſeio di tropponon uigrauo, alcuna cofa cercagli ordini leggidiquesta noftra picciola Republica:fpecialmente ilmodochefitiene di leggerelaentro, qualisonoqueste lettioni,cheſene traggono tuttodi,cheiopermeneſonſempre statode= fideroso d'hauernecerta contezza. Di nientesipoz tete grauareriſpoſe il Conte,ma il modochesi tiene M.Paolo èquesto.Primieramente uiene creato il prin cipe,come uoi uedestehieri,l'ufficio delquale non èal= tro che ilfare che leleggi nostre ſieno oßeruate con quella riuerenza & tema,che lefi conuiene, oltre a ciò eglihadaprouedere,cheſieno lettedi belle & ua= ghelettioni toscane E ilueroche come M.Sperone ci ricordoſono stati di quelli,chehanno tralasciando que ſtalingua,lettoquando Homero, Theocrito,quado Vergilio &Horatio,&quandol'unpoeta&quando l'altro.Et mi ricordad'hauer uditodiquelli,checihan nofattofentiremoltefiatehora una lettione ditheolo= gia,horadi philosophia,er quado diquest'arte libera le&quandodiquella.Ilchefefufſſelorobene auenuto òno,nonintendoperhorafarnealcun giudicio.Doma dateneuoiM.Speronequello cheeglidi cotalfatto ne ſente.Iofuiſemprediqueſtaopinione,riſpoſe M.Spe= roneimmantiněte,chele coseditheologiafi lasciaßero alleſcuoledifratifignor Conte, me quelleche con la lingua tojčananonhanno alcuna conformezza òfimi= glianza, cofi lo studiodelle leggi,ilqualereputodal noſtro communfinelontanissimo.Madellaphilofophia ui dicochenonpureio istimo checon lo intendimento dellalinguafi confaccia,ma tanto efimile &conforme, tantogioueuole, neceffariacheio credo non potere alcuno ottimo oratore ò poetapoterdiuentareperalcuna manieraſeeglialcunprecetto dileinon ritiene:tan to èdame lontanoche iohabbiadapenſarealtramen= te: uolete che ioue neadduca unaragione,laquale ſemprehotenutoperuerissima?Eglinon èdubbio al cuno,cheappreſſo egreci&latinisemprefulaloquen zaconlaphiloſophiadi maniera congionta,che auole rel'una dall'altrajeparare,diceuano tanto eßere per uenturasquanto uolerdiuidereloſpiritodal corpo, ilfoledalmondo,ò s'altra cosasi ritroua, laquale da un'altrafeperata poßafarepiudi ſouerchio dijordine fconueneuole.Percio che laphilofophiache potiamo nel uero credere eßer altro,che neruo fpirito,nodrimě to,fermezza,&fostenimento della eloquenza?checosa giouar cipotrebbeunparlare artificiojo &fplendido Jenza lumed'alcuno buon precetto?Cheprò cipuoren dere unafelice &prontaoratione,nulla insegnandoci, niuna opera di uirtuproponendoci?Inchehauremo noigiusta ragione d'ammirareladolcezza d'unafa= gratissimalingua,pienad'ambrofia celeste, ricca di be ne accomadateparole,ſejottola bucciadellefempliciuo ci,noncomprenderaalcungusto dicognitione?Che hi= Storie,che eßempi,che argomentiche narrationi,cheri trouamentipotrannoeffer quelli cheaguiſa di tumide uesfiche nientehauranfecodiferma&jodacognitione naſtofo?certo niunocredo eſſer di noi,ilquale nonſap= pla&tengaperfermo,altronon eßereilparlare,che istrumento dell'anima nostra,ilqualeeßa usa. adope rafecondocheegliualeariportarne quast come per 3 Juo a b fuo natural interprete aldi fuori testimonianza di quelle coseche in eßafi contengono.Ilche ſempremidie deafarcredereilparlarepersefolo niente altro poter effere,che argomento di nostra imperfectione, auegna= diochel'anima eſſendo(cometocredo)coà diuina , fempiterna,conuieneinchinarſi,&piegarsia richiede= requafimendicheuolmente l'aiutodella fauella, laquale operatione del tutto corporale mancheuole perla corrottionedello istrumento.La ondeche noiueggiama Iddiofantissimo, &glialtri intelletti purissimidelcie 10,l'unl'altro guatandosiintenderſi,ſenza fauela uso dicorporal istrumento.Perlaqualcoſaje coſi potef fonoglihuomini rasſimigliarsiconDio,in questa,co= meinmoltealtre perfettioni poſſonosnel uerochegli huominimainõfi affaticarebbonodi parlare,anzi l'un L'altroguardandoſi,ſcoprirebbonoleloro impressioni, cheche,ellefifuffero, dell'animo,ſempre mutoli,ctſem= pretaciti stado . Mapcheciò nonpotiamofarep alcun modosperquestolanaturapiatosissimadifpenfatricede ſuoidoni ſopra noi,ci diedelalingua,et lafauella,laqua lepartedinostra uolonta,&partenaturalcosafuffe,p 1ocuimezzonoiagiatamente,&facilmentepotessimo madarfuori leuociintestimonianza denostrihumani penfieri.Crebbedipoiildefideriodegli huomini& il lorostudiodi diin di,diritrouarquellepiubelleetpiu uaghecheloropossibilefuffe:acui ftdiede con lanostra industriaforma, regola, maniera diſaperleusare inguiſa,che dilettaſſono,& giouaſſono, ne chea caſo fuffero PRIMÖ . fuſſerodetteciparefſſe. Diqui tanticomponimentinac querodiregole,diprecetti, &normedelfauellare,in= fieme conl'usodellarhetorica, ) tantemanieredima= nifestareliconcettinostri:qualifono le orationi,lelette re,l'historie,lefauole,e motti,le comedie,le tragedie, Pegloghe,l'hinni,&altreſifattecose,& questo non peraltro fine,eccettochelefuturegentiinloro quafi in Lucentisfimi fpecchi rimirando,poteffero apprenderedi moltiprecettiper la lor uitaopportuni.Vedetehoggt= maiadunque,comeilparlareperfefolo nientegioua, niuna,perfettione ci arreca, niſſunbene.Vedetecome eglicifu datop riportarne alle orecchie d'altrui, quel= lo cheagliocchi nostri ecotanto oscuro &difficilea fa perſi,il cuoredico,etil pensiero.Se cotanto di impfettio neadunqueciapportalanecessitadiparlare,che è quel lo chenon ueggiafimilmente , tanto la lingua ualere, quantoibelli puriconcettide l'animo lafanno eſſer tale? certoniuno.Oltre chetanto potiam dire il parla= re prender diperfettione dal penſiero,quanto ilpenſic ro diventaperlo meſcolamento delleuoci imperfetto. Anzıuidicomoltopiu chele parolede gli huomini 1 dette a caſo &fenzaalcunjèntimento,ſonopiggiori af faichequelledegli afini, decani,òdebuoi.Auegna qui dubi diochequellede glianimalibruttiſifanno,anchora che t ſenzaarticolatione alcuna ſiſiano,affine di manifesta Fiove realcuna loro allegrezza òdoloreòd'altra passionedone he ſenſibileche essifentano,che quelle che materiali sonotristes femplici deglihuominialtrafignificationefecononpockicab portano,cheargomento della stoltezza, &melenſagi= nediquetali,che ne leformano. Eccodunque come la lingua&ilparlaredatocidalla naturatantohadiper fettione,tanta elodeuole. &uago,quanto egli riporta alcunjenjato concettodell'animo noſtro con eſſolui.La ondeJenediriua,chequantopiufarannoeconcetti noz stri alti &generofi;altrotantone diuerra il parlare alto, generojo.Etperchela philofophiaquaſiuniuer Salisfimo abbondeuolisfimofonte,moltiriui&infi= niti canali,è ne glianimi nostri degli alti&genero ficoncettidifpenfatrice,non mi potete negare,che ella nonrendailparlarnostropiumagnifico, plumatu ro,&piuperfetto,che ciascun'altra difciplinachefiri troui .Ilche affermandofa dimestiereaddire,fola laphi lojophia effer neceßariaperlo acquiſto della perfetta intieraforma diragionare. Ilchenonpuredellamo= raleintendo,ilche èdase steßo manifestissimo, cer= to, madellafpeculatiua ò contemplatiua ,che noi uo= gliamdire,altresi.Et questo dicopiualsecolo nostro, cheaquellodeRomani conuenirfi&starbene:auegna diochenoi nonhabbiamo hora quelleſcientiate rep.do uetuttodipossiamo eſercitare laforza dellalingua dell'ingegnonostronello accufare & difendere.Ilchese purfifaalcunauolta,comenelueroueggiamo nellaRe publica Venetiana, &nella nostra;non si faperò in quellamaniera chegli antichiuſauano difare.La onde nefeguechelamaggiorpartediquellichenella uolga re eloquenzasi affaticano,ciofannononperfarcela udirne gruisfimi Senati,onelleRepubliche, mapiuto stoperlasciareneglianni chelor uengonodi dietro, unalongamemoriadella uitaloro. Etquestoſono tenu ticonpiujèntentiofe&belleparoleaffare,quantopiu hannoda stareapiufeuerogiudiciolilorocomponimé ti,chenonfannoquelliche ne Senatififèntono.Concio= fiacheogniparlare,comunqueuago &dolce che egli fia,puo bastevolmentedilettare all'orecchie dellepapo= lareſche persone,&ancho a quelleche nobilifono & intendenti,manongia ilputra farea quelliche hanno tempo&ifpatiodigiudicarlo nellescritture.Perciò chepiufeuero giudice aſſai è l'occhio , &il pensiero, chel'orecchiajola.inquantochepocadolcezzapunba Stareper recar nodrimentoall'orecchia,ladoueche l'a nimo infinitanericerca.Haueteuoimai ueduto alcun buffone,opublicodicitore che predicando perlepiaz= zequa&laſi tiranon diròjolo dietrogli huomini groffoni &materiali mamolteuoltedepiu grandiet piuſtimati,nonmenodiquello chefaceua Orpheolebe Stiefeluatiche &glialberi,ne questocon altromezzo con checon laforzad'unadolce&pronta fauella lauaghezzadefuoigesti,nulladimenose quellecole,che glidice,fuffero perfe in iſcrittura confiderate, rende= rebbono all'animo dichi lor leggeſſe, fastidio noia rincreſcieuolissima ? Vedeteadunquequantofi ricerca 'farelefcritturein bonta piu perfette,diquello che prouedutamentefiparla,quanto l'animo èpiude l'o= recchiagenerofo.Ilchemihafattopenfare Cicerone,et bos innanzi 1 ja  innanziàluiDemosthene,contutto che eccellentisfimi dwiniparlatoriſienostati,nohauer maidettofibet le, sigraui &fifentëtiofeparolene lor Senatipar lado,quatoſonoquelleche allefcritturefiueggono,qua fi allaloro eternitaricomandate, &conſegnate.Etpdi redime,ilquale anchorach'ioſappiaquanto debole freddoparlatoremiſia, oltre a ciònientecõuenirmi fi il nomed'oratore: purep ilcommune&generalbe nedella miapatriamifuforza piud'unauolta publica menteragionare.Quanteuoltecredetech'iohabbiadet todellecoseperquesto steſſoriſpetto,ch'ionon direinel lemiefcritturescertoinfinite.Etquelloche iofento di me,credo chefimigliantementeſi poſſa diredi Demo= sthene,d'Eschine,di Thucidide, di CICERONE (vedasi), di Ceftre, di SALUSTIO (vedasi), di LIVIO (vedasi), di LUCIO CRASSO (vedasi), e di MARC’ANTONIO (vedasi), aquelfelice & beato fecolo de Romani.Ha ueaM.Speroneàquestosifattoragionamento postofi ne;quandoilGirello,che attentissimamentehauea ogni parolaraccolta,ruppelofuo tacere inquesto modo, | diffe.Ionondubitopunto,cheſequestouostroragiona= mento , andaſſe adiſquitino M. Sperone,fi come andò quell'alpoco dauantidalMacigni ricordatos che egli non perdeſſe per uoi ſpecialmente quella parteladoueuoidiceste, cheleparole dauoidettenel uostro conſeglio ,fono da uoi detteinmanierache di porle in iſcrittura non ui bastaſſe l'animo; per cioche lasciamo stare che al nostro giudiciononfo= disfaccino ,come che uoimigliorifacciatelorofen= tire d  tirenelle nostre penſatissime ſcritture,ſpecialmente ne dialogiuostri;à me nondimenosempre misono parutetali,che nondeueanofolamente temere d'anda re algiudiciode l'animo,ma neancodiqualfiuoglia piufeueroCatone,òcrudo Nerone.Percioche io miri= cordocheparlandodellareligione, miempiste l'animo d'unospauéto, temadell'irad'Iddio, piuchemezza na.et lodando l'humilta mifaceste,defiderarepiu uolte dimettermi intornounohabitofratefco, ilche tutto'l modo, eccettocheuol,nonmihaurebbe pjuaso.Etaltre uolte mirimembra,uoicon ilneruo forzadellalin= guauostra,hauermifattoturbare&tranquillare,muo uere&quetarel'animo mio non altramente,comefeil frenodegli animinostridepēdeſſedallalinguauostra. Malasciandoanchoraquesto indifparte,nelueroiomi fentohoggiperquestanostra nuouaperfuafione,posto amalpartito.perciochedicendouoila eloquenza do= uereffer conlaphilofophiatrameſſa &accompagnata mipare diuedere mehauertuttelemiefatiche ز studi indarnofpesi,Dauendo ioſempredefideratodimetterla nelleleggiciuili, nonconlaphilofophia mescolarla. il chequantomirincreſcad'hauer fate Dio'l sà. Rife M.Sperone, poidiffe,DuecofeproponeteM.Vicen zo:l'unadellequalinonmerita altrarisposta cheui fi dica,eccetto cheuiingannatedifouerchiozet chel'amor uihatoltogranpartediqueldrittogiudicio,chenell'al treeojeaffaigrande dimostrate.Ma cheuoi,quantoal L'altra ragioneuostra,nonfiatetenutoa temereche te vostrefatichenonfienoperdute,anzi debbiate fperare d'hauerelettounaottimaparte;io uidimostro:Auenga chelostudiodelle legginon èaltrochepartedellaphilo Sophiadanoimoraleaddomandata, perciò accompa gnandouoilelinguecon le leggi,niente altro faceste chequelloch'iodisfi.Ma iononhoappreſſo dime per dubbio,cheſelapartecontemplatiuanele accompagna ste,chela eloquenzauostra non miglioraffe,in grauita forzamoltopiu.Coſianchoraquando iodico.chela eloquenza non ſi dee feparare dalla naturadellecose,in= tendocofi,chealcunononpuo eſſereneoratorenepoeta di intieraperfettioneſanzaphilofophia,&incotalgui ſaſonounitisfime&accompagnate:manon mifentire tegiadirecheperfettissimophilofophononpoſſa eſſe= reſenzaeloquenza:anziuidico,cheſe l'uno &l'altro diquesti dui fi ritrouano,che egliècoſa tantopiu diui na, &marauigliosa, quanto cheeglidirado fuole auenire.comecheperlopiudelleuolteuedrete migliorphi lofophifanza eloquenza,che con eloquenza.Et perche uoiiluiintendiate;uoglioraccontarui alcune mie breui pocheragioni,cheiotengoper costumedi formare d'intorno acofifatta conchiuſione, & primieramente unauenehà,cheforse èlapiuuera &piufodadi tut= te l'altre,laqualeſempre mi persuase ilphilofopho effe reamatoredella ſapienza, ſicomepareche anticamen= tefuſſeda Pitagoraperproprio nome addomandato: madigratia confideratequellocheimportaquesto no= me,amatorediſapienza:certoeglialtro non puo significare  ficareche amatordella uerita,maditemi,laueritadoue consiste,nelfauellareforſe,ò nelle uoci? certoseciò di= rete;niuna cosapotra eſſere piu iſconciamentedetta per uoi:in quantocheleparole nonfannoefferelecofe ue= re &falfeperalcunmodo,perciocheſe ciòaueniffe.na ſcerebbechetutta uolta che noi alcuna coſa raffermassi mosiluero òfalſodicesfimo,&quello steßo negando. ondedicendo che Iddio èmortale;neſeguirebbe cafief= fereineffetto,ficomedicendo la ingratitudinenon effe re uitio;farebbeiluero , &pelcontrario dicendo Id= dio noneßeremortale,&laingratitudine eßereuitio, ilfalſopronunciarei,ilche éfalfissimo. Dunquese pur cofi è comeuedetesgia aſſaimanifesta coſa è chela fa= pienzaricerca lacognitionedellecose,&nonl'usodel leparole:&fi comedianzifudetto,tanto eſſereleuoci per lacognitioneneceſſarie,quanto la nostra humanita nonconſenteapoter manifestarci l'un a l'altro,li pen= fiernostriſanzaquestoistrumentaccio corporale della uoce,ilqualeilpiudelle uolteſcordato &distemperato malecorrifpondealsuonodella uerita,anziinfiniteuol teconfalfisfime&ingiustissime corde ci rendenell'a= : nimo unquaſidiſordinato, &fallaceconcento , Onde quante uolte babbiamonoileparoledalcuoredifferen ti ?quanteilpenfiero &leuociſono contrari ?quan= teuoltetacela linguae'lcuorfi lagna?quanteſotto lu fingbeuoli accarezzamentid'alcunoſcelerato, mali gnohuomosinascõde l' acerbouelenodelmortalodios quante pel contrarioſottoturbatafronte gongolerà l'animo del falso simulatore ? certoſeinfiniti testimo= ni ci măcaſſeroa nostri dizmi darebbel'animodicõdur uiaglieffempidell'historie degliantichi.Ma quat èdiuoi chenonsappiaCefare,poiche iltraditor d'E= gittoglifece dono dell'honorata testa , pianse per gli occhi,celando nondimeno lamanifestaſua allegrezza. cofi Annibale,quando a l'Imperio afflitto,uidde farfi lafortuna nemica , contraria , risefra lemolte la= grimedefuoifoldati,nonperaltro che per nasconder il cordoglio, & il doloreche, eglifentiua nell'animo. Questochepuoaltroſignificare,eccetto l'animo non hauereneceffario abbracciamento con la uoce ? & per questocagionarſi l'amatordellauerita poco riguarda reallabuccia delleparole,ladoue che alla midolla de buoni &uericõcetti ètenutodiſempremai teneroccu patoilpiſiero.La onde,fi come uidisſt,ſefuffepossibile alphilofopho ſenzaaprirbocca eſſereinteso ; sempre egli mutolo starebbe,sdegnadofid'ufarpiuleuoci gre chechelatine,òtoscane.Ma cheleparoleportino mol= teuoltepiu,d'offesa allaueritache digiouaméto;ditemi quantefauolehannogli antichipoeti cantate ? quante fintioniritrouiamo nefogli intieri libri difcritte ? quantemenzognetengonol'animedele genti uolgari miferamenteingombrate? quantebugieſi innestano tut todiparteperſemplicita,&parteper malitiadi noi nella nostratroppocredula estimatiua ? &comeabba gliatidallalucedelſole cifa eßeremenodifpostia di= fcernereleuere opinioni.Certoche piupossibilefareb beil 31 beilpoter annouerarquantefrondifpoglial'autunno, PRIMO. &quantearenepoßedono,e marini lidi,òquante stelle paſcono ilucidijereni delcielo,chele falſe opinioni , &menzognecheognidigermoglianonelle nostrefem plicimenti,&questo nonper altra eccetto cheper le uoci,nonmenodellafalfita,chedel uero malignissime, peruerſe relatrici. Etfeuolete fottilmente uedere quantobabbinodiforzale menzogne;guardatealledi verse&cosidfferentiforti di leggi&religioni delle quali(eccettuando la nostra uerisſima ſantissima) tutte l'altreuedretehauerhauutoforzadi congregaz reinfinitibuomini a guiſadipecore ò montonifotto il gouernod'un pastore nelleloro adorationi,&far fa= crifici nonpur delle bestie quando al ſole,quando alla luna,&quandoal'unpianeta, quandoa l'altro;ma leuiteproprie offerire miſeramenteinſacrificio loro, arderele steffecarni,macerarle,sbranate, bruscia= tele loroceneri in riverentia de loroDij ,gittarle al uento.Maquestesifatteingiuriedella ueritaſarebbono State anchora comporteuoli,je lefalſe menzogne, non haueffero hauuto ardire di mescolarſipiu oltreche ne glihuomini materiali&grossi,aquali fucoſa facile ageuole ilpoterdar adintendere lebugiede primi inuentori delle loro religioni, auegnachefi come bene dißeunphilofopho Arabo,lafede&semplicitadeluol gohadatoalleleggi&religionifondemento,perleg giintendendononle uostre ImperialiM.Vicenzo;ma leperfuafionireligiose,&constitutionidiquelle per lo cui traſgreſſo ueniano ingiustamenteglimaluagi Scheranihuominidialcunlorofceleratisſimo misfatto puniti comeſonotra noi glihereticigiustamentecasti= gati.Maquellochedipeggiosenetraße,fu,che lebu= gie,per le uoci portate &fignificatehebberoforza di contaminare l'Egitto,laGrecia, l'Italiagranpar= te, &mettereinpianto tuttelenationidelmondo, fpecialmenteglihuomini di piuingegno&Japienza. Ilche comeaueniſſeui dimostro.Furono dagli Arabi incominciando infinitiphiloſophi, liquali ingannatidal lefalſe dottrine loro insegnate,&udite,hannodettoil cielomuouerfi contingentemente,l'anima nostra eſſere unafola &fempliceintuttal'humanafpeciequinci quindi ingombrantelaperogniverſo:&altri ciascun hauereunapropria animaprodutta,nondimenoperge neratione nellaguiſa chefifanno e torchil'un l'altro: altri concedettero iluacuonellanatura comeneceßario etdeltuttogioueuole istrumēto diquella. TraGrecial cunidifferoilmondoeſſere generato a caſoper lami= Schiadecorpiindiufibili,altri eſſerepiu mondi raffer= mauano, infinitialtresi altri,unjolohannodettori trouarfi, mafarsi&rifarsida Iddiopiuuolte,nel laguisachefannolifanciullii tumori diterra,giocan do: l'animanostradidiuerfeforme,&fpecieagui= SadiProteohannofabricata,perciochehorahannodet toeſſeremortale,horafempiterna,hora corpo,horafri rito,horaſangue,horatemperameto,hora stellare effen za,hora parte d'Iddio,hora una,horapartitamentedi umja. 33 uiſa.Deprincipi diNatura alcunidiedero iluacuo, alcuni departi fimiglianti & difimiglianti,alcuni il Chaosalcuniglielementicon ladifcordia & l'amore, alcuni il caldo, ilfreddo ,ilſecco, &l'humido alcuni ilnero &ilbianco ,&quandol'unacosa, quando l'altra ,nonmenoàdannodeglihuominifacilia cre= dere,cheabiafmodellelorfalſe menzogne hebberodi raffermare ardimento.Che uidiròde glierrori de gli aftrologi,decosmografi,degliaritmetici, de mu ficidegeometri,de stereometri , de rhetorici,degra matici ?quantemenzogne, chimeredecabalisti,in= terpreti deſogni ,magi, indouini ,&altrefifattedi ſcipline?dellequalichi lebugiepoteſſeſottrarne; cer= tamentepiu rari, mengrandi componimentiſene leggerebbono&forſechedimoltedi eſſe,niunauerita ſenelaſcierebbeſcritta . Et perciòche nelle ſcritture nonfifa(ilche pur dourebbe eſſere quellochefogliono farelilauoratoridelleterre , liqualidiunagranmaf= ſadifrumento,diloglu,&diterramescolati infie= me,fattalaſcielta,unpicciolo tumore digrano pur= gatonecauano;perquesto leueritaconlefalſe opinio nimescolate,&confusamente tramesſſe,&lepiu uolte permaluagitaòperinconfiderationedeſcrittori gene ranotantifogli,tantilibri&tantecarte,chenoi tut todiueggiamo.Laqualcoſa, oltreche erroriſopraer= roriinfinitamenteciaccrefcie nell'animo; questodipiu anchorafacheglihuomini òfaftiditi dalla grandezza moltitudinede uolumi ſiſgomentanodi poter alcuna cosaapparare , &gliſtudi stessi perdono in granparte diquella grauita&natural riputatione chehebberoperlo innanzi. EtuoleſſeIddio chefi faceffehoraalmenoquellocheildiuino&faggio Plato= ò ne cilascionelleſue non diro leggi; mainfallibilioraco liricordato,che nunaſpeciedi componimento poteße priuatamente ò publicamentealle manideglihuomi nimandarſi, ſenonfuſſeroprimaſopradeßieletti giu dici,liquali esaminatili, tracorſili condouuta dili= genza,testimoniaſſonodellalorobonta,eſſendobuoni,ò lidannaſſono,eſſendocattiui &indegni di luce,Laqual leggeſe Iddiouoleſſe cheſi offeruaſſe; non dubiti pon= to,chelacopia moltitudinedi tante ſcritture non fuseminore&piuperfettaQuello ſteſſoch'iodißi ef feretraGreciauenuto,tatopiue traLatiniinteruenu to : lequaliperunaloronaturale& ardita pontenza d'animo,nonsolamente hebberoperbasteuole iluedere lecosedaGreci&barbarilaſciate;ma uolfero etian= dioquelle steffehora accreſciere , hora ſcemare ,hora dannare,horariformare,&quandol'una coſa trarne quando l'altra.Ilche quanto habbiagliſtudinonme noſciemati diuerita, che cresciuti , infalſe opinioni; ciascunodiusiilpuò agiatamente comprendere fanza ch'io ildica. Maperdiredellaforza, chehannolemen= zogneſopra delfarcicrederequelcotantochefi uede marauigliosa coſadeltuttomiparecheſla quella,onde tante perſone &dellepiuſenſate & giudiciofes'in gannanodifouerchiozilcredere intendoche per forza diin lu  di incantamento poſſa naturalmente ſanza inganno muouerfiuna imaginedicera ò d'altra materia fimi glianteformataperſeiſteßa,quandoinſuſoquandoin giuso, quandoingiro. Altridarannoquella cre= denzaalcantardellacornice,alfuoco,all'acqua,apon= tiinterrauergatiacaso,alfume,allefaue,alcaderdelle Saette,alleampolle, eraltrefpeciedibugie ;che allepiu uere&fenfatecoſeſiſuolprestare, uerenonaltramen= techelebattagliedetopi &lefirened'vliffe,ò le cor tinedi Phebo : tantaforzahaurannolefallaci perfud= fionid'unamaluagiauecchia,ò d'unoſcelerato barro. Conqueſteperfuafionimetteteinfiemequelladeglihuo mini ò donnecheadarte,o purperacutezza d'humo= remaninconico,piucheueramentefifannofpiritate: la qualee nondimeno dall'altre ch'iodißi differente in questo, chequelleritornanoſempreinutilediquelliche nelefanno,chequestamolteuoltein iſconciodannone rieſce,inquantoche alcunoperfuadendo àse stessod'esse refpiritato,nonpur a glialtri,uieneadefſſere martiri zato&flagelatoin diuerſemaniere,quandodafrati preti ,& quando d'altrui . Ilche molte uolte uienfatto daquelribaldofrate, ilqualeconquestomez zofperadi mostrarelafuafinta&hippocritaſantita forseper dimostrard'hauere quellauirtu,con laquale il nostrofignore uerace , ueracementediliberaua liue ri demoniati . Etpoſciacheli ragionamenti mieifin quam'hannocondotto ;piacemiracontaruiunanouella ch'io uidi, infimigliantecaso. Era unfrate,ribaldo, C 2 di peßima uita, ilqualescongiurandouno diquesti cofifatti huomini in unaſua celletta,doueio & alcuni altri amicipiuper ridere,cheperaltrofare,erauamo preſenti,ci promtteua difarci uedere questosifatto miracolo , che uſcendo lospiritoromperebbe nell'uscir unuetro d'unafinestrina ,laqualeporgeua lume alla celleta, riguardauaſoprad'unhorto : il chefenten= do,la douegli altri attentißimamente riguardauano ilmaninconico , toſempre tenni gli occhi al finistrino riuolti , piu per uedereſe l'occhio di uetro uenia rotto daalcuna personache nell'hortofuffe;chedallo spirito douerfi rompereestimaßi,quando nelcacciarfuori del demonio con alta uocedelfrate,un'altro chene l'horto • Staua perciòfare ,preſounſaſſo,ſanza molto confide rarnepiu oltre,lo lancio nellafinestra,macoſidestra= 1 mente, che due occhi neruppe,& ilſaſſopaleſementefi uidde :ilfrateforſe confiderando menon eſſeredel ſaf ſo adueduto ,diſſe , dominequesti erano due fpiriti nonuno:nelueroche'lDiavolo éungranfeduttore, quantopinpenſiamo di conoscerlo , tanto eglipiu no= ueinfidie ci ordifce . Ilcheſentendo io, marauigliato midella ſua iniquißimahippocrifia, immantinente ri= ſpoſi guatandoglimiei compagni,fratellinon toccate quella pietra,cheuoi u'inſpiritarete , laqual cosafenten domeſſer lofratetuttodiuenneroſſoneluiſoper uer= gogna,nemaifeppeche rifpondere. Etnoiridendo mottegiando della bonta & religionedelfrateci par= timmo.Riſofu da ciascuno affai ,sentita queſta beffa delfrate, mapoſciacheleriſaſirachetarono,&cia= fcunodifiderauacheM.Speroneſequitaſſe; egli ripre= ſelefueparoledacapo , quest'altrecon le precedenti uennecontinouando.louidiceua testefignorile uoci eſſeredimolta noia cagione alla uerita , &le parole effereilpiudelleuoltedibugia chedi ueraopinionere latrici .Hora ueniamoaddirequantofieno statili Bar bari &delparlareinetti ,philofophi nondimenofcien tiatißimi &aueduti, perciocheuoi trouareteilpiudel le uolte li BarbariphiloſophantiportarnelpettoMer curio,&nonnelalingua ,fi comeesemplici oratori fannofouente.Hqualportamentotanto èdipiu perfet tioneargomento ;quantolalinguapuomentire cheil corenonpuò, quantoèlalinguapiuche'l pettoda loſeggio dell'animolontana . Per questoſempre sti= mailaphilofophiapoter staredalla cloquenzafepera= ta , &nonquestadaquellaper alcunamanierainqua tochealuolere dirittamente &perfettamente ragio narefadi mestierehauere alcun ricordo&ammaestra mentodalla reina dell'arti dellecognitioni raccolto ladoueilphilofophoquella uaghezzadi parlare,che nell'oratoreſi ricerca , non diſidera , ma quelleparole Solamentecheconpluſemplice &dimestico modo por= tano aldifuori lauaghezzadefuoipensieri,oltre che eglianderaper maggior breuita & ftrettezza delle fueparolefingendodimolti nomi ,ageuolißimi&ac= comodatialla materia diche egli tenzona o uestiona, liqualinellauaga artificiosa orationenon potreb c 3 bono hauerluoco.Fugge ,etiandio ilphilofopho ogni ornamentodiparlare, pernonfuiaregli animi perla dolcezza della oratione dalla profonditadefuci concet ti.Ha lebelleuociinodio,percheledotteJententieama moltopiu:Serbaſotto la pouertadelle uociun quafiin finito theforo di ricchi penſieri:freddißimoparlaper= ciò cheferuentißimamente confidera : uſaparoleinfer= mepereffcrepiu fano& piuarditodello intelletto : fprezza li colorrhetorici,mentre la Natura & life= creti d'Iddio contemplando ammira, & finalmente egli lascialaſcorza delleſemplici uoci pergustare la Soauißimamidolladelleſoderagioni,Anziinfiniteuol tehouedutoiodiquelli,cheanchorachenaturalmente fapeſſonofauellareaſſaiprontamente ; nondimeno por tanti dalferuore&impetograndißimo defuoi concet ti,malediceuanopercoſacalamitofißima & infelice, il bisognocheeßihaueanoditrouarparole,cheacconcia= mentefaceanodimistieriperdire quelloche l'animo Loroformaus,fpecialmenteraffrontatiſiinſieme a puz blichequestioni.Ondeiomidoà penfare,cheſeeßiha ueſſono inquelponto potuto fare delliintieri periodi Sempliciuoci,&delle nocifillabe, dellefillabe lette reſemplicißime; chehaurebbonoliconcetti lorocol'al phabetosolamenteefpreſſo,non chedalelunghechiu furefifuſſono astenuti. Confiderate oltrediquestotut teleſcientie intelletuali & arti fpeculatrici hauer da Barbariprimieramente hauuto origine .Et (fe bene mifouiene)parmicheildiuinißimo, ſaggioPlato= ne  neraffermaſſeſouentehauere li Greci dagli Egitti, Chaldei tutti lifecreti della natura appresi : liqualpo poli,perquantositiene,barbarißimi eſſendo maldel= l'artedi dire, &d'eloquenza nonhebberoalcunbuon gusto. Nõdimenodaquellidiriuaronoquasi tuttel'arti che noiliberaliaddomandiamo , &fpecialmentelaphi lofophia ,di cuisi ragiona . Etje alcuno midiceſſe Pla tone &Aristotele contuttigli altri maggiori philo fophieffer stati eloquentißimi,comefi uede;à questo rifponderei cio eſſereſtato perche Natura uolendociin ſegnarequantoinaltopoteuaafcenderela noſtrahuma nita ,&forseper dimostrarcila forza& uirtu che ella ritieneſopranoi ,&diquanti doniſopra di noi Steßisiadifpenfatrice, questidue buomini l'un quafi fpecchiodi diuinita, &l'altrod'humanita produſſeal qualsegnoniunoperquantogeneralmentesi crede,fu maineferaperl'auenireuicino. al cuigrado perciò che niunoardiſced'approßimarsi;per questo non ha tantohuomodafidarsiche poſſaageuolmente diuenire nel'una&nel'altra profeßione maestro . oltre che Platone&Aristotelenonfurono tantoeloquenti,qua tophilosophi ; nealtra cagione loroproduffein costho noratalinguafauellanti , chel'usodellapatria,&le uocid'Athene,ilqualeparte dallenutrici apparato, partedamaestri in uaghezza & ornamento piu fplendido &chiarorenduto, affai facilmentepoterono dell'uno dell'altro diuenir capaci,ilchedi noi per moltißimeragioni nonsiconciede, Etche illoropar= c 4 lare  larenonfuſſeugualeinperfettione allaloro cognitio= ne;egliui fi dimostra . Auegnadio che Platone Aristotilenonhebbero maine traGreci, netra Barba ri , netra Latinialcuno che nelſaperſuperiorelor fuſſe,o uguale,mane etiandio inferiore uicino,che benediquellin'hebbero chenellaforzadelparlarefu= ron lorodi granlongafuperiorietpiuperfettischen tifurono Demosthene , Eſchine , Pericle . Et que= stoſteſſo trouaretetra Latini:dequalilimigliorphi= lofophi ,piggiori oratorifi ueggono,come li oratori piuperfetti,mancophiloſophanti:ſpecialmente Cice rone,Liuio,Salustio,&Cefare,laeloquenzade quali nonèdubbiochedellalorocognitionetrappaßo liter= minipermolto.Oltrecheper questoil parlar Greco d'Aristotile, di Platone,piu che mentrein Romane ucifauellano,noaccreſceauthorita allacognitionedel lecofelordetteperciòchequello steßocheſotto laſcor zadelleGrecheuocifi contiene,fedelmenteſottoleRo maneintefo,&nonpurquelle,maleToscane,Venetia ne,Padouane,Bresciane, &altreuoci rendera quello ſteßoodoreàchiunqueillegge, chenelle Greche. Tutte leSentenze eßendonaturaliſonoàciaſchedunocommu= ni:tuttigli animi noſtri dell'isteßociboft nodriscono, cheèlacognitionedellecosenaturalmented'una isteßa maniera impermutabile,leuocipaſcono l'orecchie, ibuoniſentimenti&ueri concettiſono d'ellanimo nodrimeto.Questefiuariano,&alterandofiuanno quellinonmar,queſteſonodinoſtro uolere , quelli per natura  naturas'acquistano, lecosefanno l'huomoſaggio, leparoleilfanparere .La uoce conlebestie ci rende communi&fimiglianti ,ilpensierodaquelliſeperan= doci,con Iddio ci raßimiglia. Ne altro credo hauer uolutogli antichipoetiintendereperlefirene , eccetto cheleuagheparolette,ſanzaſentimento d'alcun buon concetto: lequali affogano glihuomini, mentre dalla dolcezzadel canto &della uoceloro addormentatinõ fi dilettanodelfilentio della uerita.douefe noià guifa diprudenti vlißi le orecchieotturandocihauremo piu curadiſapere,ched'eſſeretenutiſaui,noi nonaffogare monelmaredell'ignoranza per alcunmodo. Un'al= traragione nonpiuintendoaddurui , onde ueggia teilphilofopho nonfar stimadelleuocipiuGreche che Romane,piu RomanecheBarbarelaqualeèquestache notinfiniti grammatici ritrouaremo,liqualifedelmen= tedalleGrebceuociriportarannoleſentertie d'Arifto tile , di Platone,ò d'altrocheſiſiaphiloſophante,nelle Romaneinmaniera,chedaciascunaſauiaperfona otti= mamentefie compreſo,&nulladimenouedreteeſudi in terpreti traduttori cheuoglian direeffere àquefen finonaltramente,cheafini allalira,comeſiſuoldire: il chedourebbeeffereilcontrariofeilparlar d'Aristotile ,comealcunisciocchi &materialigiudici penſano faceſſedimestiereper lointendimentodellefuefenten tie.Ma nel ueroqueſtitaliſonoallaguiſa che ueggia moquellichefannolelancieetleſpade, liqualianchora chenellefaccianopeggio di tuttiglialtrilefanno maneggiare.Laqualcosa conſiderandopiuuoltemipoſein animocheeglifarebbe giustißimamětefatto,cheunaleg gefi ritrouaffe,laqualeſottopena d'efferfrustatouie= taſſeàciascuno ignoranteil ragionar di philofophia. Mahoggimai etempocheiomiritornicold,oueto ui lafciai,quando addire incominciai la FILOSOFIA effere piuchequalunquealtra disciplinacheſiritroui alla elo quenza gioueuole,&piu ornamento &fplendore ac= crefcierle,che l'altrenonfanno:ilchecomefia uengo horacõquellepiuſemplici Guereragioni adimostrar louichemifiparano allamemoria . Certanacosa è uerißima tutti gli oratori douere giouare &di lettare,&quellosteßo lipoetiſonotenuti affare per l'isteßaragione :ma tanto dee eßere ilgiouamentode l'oratorepiugrande; quanto èildilettamento delpoe tamaggiore,ilche comesifacciaaltramente noninten= doprouarloui, eßendoperleſcritture degliantichima nifestißimo daciascunocreduto.Ma lasciando ildi= lettamento cherendeil poeta &l'oratore, parlan= dodella gioueuolezza; iouiaddomandocomel'uno, L'altro di questi due,ch'io dißifi dice giouare? perqualcagione? Nel uero nijsuna altra ragionemi potete aßegnare,eccetto questa, percioche l'oratore ilpoetacipropongonoalcun utileprecettoper la uita humanaopportuno.Queſtiprecetti adunque ouero ci inſegnerannouiuer bene &beatamente,òcheci rende rannofolamenteperaldunhabito intellettualeSaputi,li quali contemplatiui fi addomanderanno, comequegli altri PRIMO. altri morali:gli uni  glialtri de qualisono parte neceffariadellaphilofophia,ficomequello che Dante diffe. Iocominciaipoeta,chemiguidi, Guardalamiauirtus'ella è poſſente, Primacheàl'altopaſſo tumifidi, >> Tudicichedi Siluioilparente. &quelcheſegue: Doueilpoetapquesteuoci cidiedeun precettoin tellettuale,ilquale èche leuirtufenfitiue nell'altezza delacontěplationeſiſgomentano,ondeſono costrette àrifugiodellointelletto , ouer ragionefourana ricor rere,uafo&materiadellefpecie uniuerfaliinteſe.Vn morale nepotiamo ritrarneperquelle,doue e diffe. 1Maperche tu ritorniatantanoia Perchenonfali ildilettoſomonte Che èprincipio, cagionditantanoia. Mung Douelaragionfuperioreraffrenandoloſenſod'in tornoallecofe mondaneſuiato&àpiaceri, preponen dogli ladolcezzadelfuturopremio, l'inalzaal gio= go erto difficiledella uirtu,delquale altroue ilPe trarca lasciòfcritte quelleparole. » Oueroalpoggiofaticoso alto > Ritrarmiaccortamentedallo tratio, » Dalqualhoggiuorrebbe&nonpuoaitarme. Sedunque,comeuedete,tuttieprecetti che ci rendo no ipoeti &gli oratori,ſonodiqueste due maniere òmorali,ointellettuali,nonsi puo negare che questi dalfonte uniuerfalisfimo dellaphilofophia non fend diriuati. Potrebbe alcundirelipoetiperlopiueſſer mě daci&bugiardi,nealtroeſſerele loro ſcritture che dimenzognepiene.Percioche alcuna uoltafentiretelo rohauerdetto,glihuomini eſſer doppoildiluuio nati di pietre, gliDij delcielohauerſi tra loro à morte odiati,effereaccesi delle mondanebellezze, quandofe= minili &quandomaſchili:hauerinfortediuifi ecieli, gli elementi,& l'inferno,eſſere in diuerſeforme traf= formati,quandoin oro,quandoinoca,quandoin A= quila,quandoin toro,&horainuna,&hora nell'al traforma:hauerenonpureinfiniti adulteri commeßi, mahomicidi,rapine,&incesti,hora conla firocchias horaconlafigliuola mescolandoſi:eſſere ſtatiaquelle Steſſe paßioni che la nostrahumanita tengonofollecita foggiacentiglihuominieſſere congliDij mescolati,et dalorosdegni,horainfaßi,hora inpiante,horain al beri,horainfiumı, horain augelli,&pefci, &altri animaliconuerfi, accrefciendoilnumero nutto di,del= lepietre,delleſelue,dell'acque, deglianimali , non menoàdannoloro che auituperiodelleingiuste uen= dettedicoſifattiDii . Cheuidirò dellemura alzate dalcantod'Amphione?ched'Arioneportatodalmã fuetoDelphinoperl'onde?chedellaforzadella poſſen teincantatriceCirce? che della indouinatriceCumea? delle cortinediPhebo ,defeminatidentidi Cadmo? dellenozzediTheti di Peleo ? dell'eta dell'oro,de gliaugelli Caucaſei,delfuoco di Prometheo,delletraf formationi di Thirefia,delſcelerato amor di Pasiphes uittoria di Theſeo,de pomid'Atalanta, delle fi= gliuoledel Sole in albericonuerſe,delcasodiPhetonte dell'originedella SeluaGrinea,delledue Scille, &del lacagionedell'anticodiluuio ? neluero che piutosto temerei,che il giorno mipoteſſe uenirmancato ,cheà memancaffemateriadiſempreragionarne. Aggiu= gnete appreſſoàquesti licasti amori diPenelope,gli ardenti difii d'Enone,la difperationed'Ißiphile,lefpe ranzediBriseide,ilfurorediPhedra, lamortedi Di done,lefiammed'Ermione, li ramarichidiDeianira, ilpianto d'Ariadna:l'incestodiCanace, lo sdegno di Medea,lagelosiadiLaodomia, lacrudelta d'Hiper= mestra,la fedelta d'Hero, laſemplicita diCidippe: acuidipaririſpondono glierrorid'vliffe, lainfidel tadi Paride,laostinationediGiaſone,la durezza di Achille,il Laceramento d'Hippolito,lafuga d'Enea, ilmicidiod'Oreste,lefatiche, & l'arſurad'Hercole, la mortediMacareo,l'incendio &leuittoriediGia= fone,lefinidi Protefilao,laſaluezza di Lino,loſom= mergimentodi Leandro,iltradimentod'Aconcio,& lacrudeltadi Phaone,lequaicoſe anticamentefauoleg giaronolipoeti,piuperdilettare leſemplici mentide lematerialipfone,cheperuer dire.fauoleggiamětifu ronoetiandio,gli amorid'Endimione,ilfurtodi Pro Serpina,losostenimentod'Atlante,ilpartodegli an= tichi giganti,ilmutamento d'Atteone,diProgne, Philomena,dellepichediDaphne,d'Alpheo &d'A= rethusa,dellefigliuolediClimene , diNiſo, di Mir= rha, LIBRO 46 rha,diBibbo,diBatto,di Giacintho,d'Echo,diLicao nedi Narcifo,diClitia,della cethara d'Orpheo,di Po liphemo, altrifimigliantieſſempi. Lequaliauolere d'unoinunoraccontaretropporincreſcieuolefarei,et perauenturalunghissimodijouerchio. Ma quello che adalcunopotrebbedar giustamente occafionedifar parere lipoetipiu bugiardi,équelloche essi tutto di uannodellenoueMuſepredicando di Phebo, del giogodiParnafo,infieme co'lfiumedaloro permesso addomandato.lequalcoſe alcunoageuolmentepotrebbe credereeffere inganneuoliſogni &fallacißimemenzo gnepiucheombrediuere narrationi. Ma nondime= nouagliamiquellalicenza &authorita,laqualmipa re checoncedutahoggim'habbiate,dipoter dire ragionarea miouolere,laqualeintendo hora d'ufare infimigliante propofitoperdifenſionediqueste uera cißime bugie,che daglipoetiſonoſuteimaginate.Do= uetedunqueſapereduemaniere di falfita ritrouarfi, l'unadellequalielamenzognafraudolente,laqualene uirtupuo eſſere,nedi uirtu alcunaombra ritiene:l'al= tra èmenzogna artificiofa,laqualeudita comefi dice Superficialmente, ritiene difallibilenarratione odore nulladimenofecondiritto occhiouerra confiderata, riporteraſeço una fincera &ſempliceuerita. Simil menzognefonolebellefauole&magnifichiritroua= mentidepoeti, liqualiiſpoſtiſemplicemente , dannoa crederedife, eßi noneſſeraltro, chetorte &fallaci bugie;maseconfanoocchioſanamente uerrannoper noi intese – H. P. GRICE: IO SIGNIFICO, IO INTENDO -- ; nouſolamente diſgombrerannoogniſofpet to dimenzogna;maartificiosamente cifarannouede= re dimarauigliofi &fauiprecetti al uiuer humano appartinenti.Etperche egli ui fifacciacomprendere chealtropenſateuoi cheſignificar uoleſſero li poeti perilgiogodiParnafodouehanno dettoeſſere lefel= ue amenißime &ſempreuerdi, iprati di fiori &di herba minutißimaripieni,glialberitrafenascondenti milleuarieta d'augelletti che dolcißime uocialdifuo= rineriportanoconfoauemelodia,&doueilfiumeper meſſo conpuricristalli dolcementetrappaſſa,cheladi uinita &forzadiquelfurorceleste,di che lefelici ani medepoetiingombrate,uengonoa poſſedere partedi quellagioia,dicheſono lementidiuine appagatißime, fatie?Perl'altezza & malageuolezza delgiogo, Significando lafaticache nelloafcedere alla diuinafpe culationedelle altecoſepatimo,per l'acque eßila uita attiuaintendono,laqualepurißime fempiterne ope rationiper louiuerbeatamentecipropone,perlaſe= renita & temperatezzadell'aere.l'animo nostrotra quillo,&fereno, &da ogni perturbatione lontano perlefelue,&perliprati uerdißimi ,la ſoauita moltitudiuedelle cose,pergliaugelli,ladolcezza infi nita delle belle uoci,hebbero diſignificardesto.Queste Jonoquellemenzogne uerißimedapoeti ueracißima= mětecantate.Questesonoquelle bugie,lequalifecoco tantodisconosciutauerita apportano,questeſonoquel lefauoleacuisifacilmenteglialti intellettideglihuo mini A  minipiuſaggiconſentono,quandoleſemplicimentide materialinonardiſconodiraffermarle. Etfinalmente questo èilParnaĵodapoetifauoleggiato, mentreeßi uolandoconl'alidelpensieroalcieloſiſpeſſoche qua fi effere Iddij diuenuti loropare,paſcono lameěte d'un ci, finobilciboche ambrosia&nettar non inuidianoa Gioue.Fingonoepoeti Orpheo,con ladolcezza della těperata cetharahauerſitirate dietro le rigide quer datomouimento aipiudurifaßis ifiumifer= mati, &allecrudefiere di manfuetudinefentimento hauerrendutofouente: nequestoſolo,mahauerco'lte nordellemusichecordeplacato l'ira di Cerbaro de leinfernali ombre, &humiliatoilſuperbo nocchiero diſtige,nonperaltrofinecheper darciad intendere l'animaragioneuole,poſtoilfreno alli concupifcibili appetiti,ſignoreggiare lafierezza &durezza, & mouimentodelleperturbationi,lequaliagli animalidi Stemperatiquel cotantodi trauaglio &follecitudine rendono,chefanno Cerbaro & lefurie infernali à quelleanime infelici dichi cantarono.Perquellaſteſſsa ragionemiferol'anime uirtuosedepaſſati nefelici Lieticampi elifi : onde ſiſapeſſe. l'anime diquelli che contemperatopaſſoperlauia delle uirtu caminano, Seperatedalor corpi poſſedere ilfrutto, lamerce= dedelleuittorie loro.Il mondo farsidell'anticoCha= oshannodettoſouenteperdarcia conoscere niunaco= fanaturalmenteparlandopotersigenerareſanza al= cunamateria:&perconfequente ilmondodiſſfero ef= fere . feredalla difcordiaprodutto ,  corromperſi dallo amore,inquantochela difcordia ecagionechetuttele fpecieſperandoftuengonoaformareilmondocosiuago cofi ben ordinato chente noi ueggiamo;fi come quelle stefſſe permezzo delloamore inſiemeſi meſcolaſ Jero;nenafcerebbe l'antica confufionedalorocofi ue rißimamentefauoleggiata.Ilſonnohauerduepartel'u nadicorno l'altra d'auorioestimarono:perchenoi Sapeßimoalcuneuolteeſſer leuiſioni notturnefallaciet alcuneuerißime . Amoreneglihortidi Poro Penia effernatocantarono,ſignificandoeglieſſerepiu nella giouenezza lecito che in altraeta, laqualepro di prißimamente adunuago &fioritogiardinoſiraßi= miglia.PerPoro perPeniailconſeglio la po= uerta intendendo,ouerl'occio &lalafciuia,ft come accennòilpoeta,d'amorparlando . >> Einacqued'ocio dilafciuiahumana >> Nodritodipenfier dolci&joaui. DoueeſſereleVenerihannodetto,l'unadiuina, l'altramortale,percheſiſapeſſeglianimininoftri,po= terſid'amorceleste&di bellezze immortaliraccende re,ficomedicaduca mancheuole, alle terrenebel= lezzerivolgendo ilpensiero. Medefimamente dicen doVenereeſſeredellafpiumadell'ondemarine creata, cidimostrarono, l'appetito concupifcibile accrefcierst innoigenerarsiperla copiad'humorifalfi,&mor daci,liquali confoaue stimolo ,al difideriodella gene rationeciučgonoprouocando.FingonolipoetiPanId . dI dio  so diod'Arcadia eſſereſtato mezzacapra et mezzafor= mahumana:conduecorna,uermiglio nelfrõtepiuch'el lerubiconde bacche,o'lminio,con unaſampognadiſette cannecõposta allato,laqualefiguraficomepareche la Suauoce importiil modorappreſenta. Percioche tutte lecosechefono ò diuineò humanefono, lequalip ledue formeineffſo lui raccoltefurono intefe:Per lecorna la diuinaprouiděza,(auegnadiochefi comequelle inſuſo fileuanoscofi lifecretidi quella dall'intelletti humaniſi diſcoſtano)fignificaronopil uolto affocato etuermiglio laquinta eßenza cidiedero a conoscereco'lfuocoinfie me,plabarbailpetto,etlepartipiuſetoſedilui,glial tri tre eleměti,liqualisono piumateriali etimperfetti delcieloet delfuoco:p lauerga ilreggimēto della natu raetgouerno,cheIddiolediedeſopradellefpeciecrea= te:p lafampognadifettecannefabricata l'harmonia et concentodolcißi modeſupernigiri:perle macchie che nelſuocorpofiueggonodipinte,l'ornamentodelle stel lefignificarono,lequaliconfi uago ſi puroartificio furono,dallanatura nell'ottauocerchioimpreße , non menoàuaghezzadelcielo,cheàregimento dellemon danecoſeHannodetto quelli steßiCirce potentißima incantatricehauerpiuuolteallehumane forme recato ferignoafpetto,mutandoinporci glicompagni d'V= liße, &egliperildonoda Mercurio riceuuto hebbe forzadiresistere aſuoi incantamenti, che altro nonfi= gnifica,che l'anima humana,laquale con gli habiti delleuirtu , con l'aiuto della ragioneà leida Iddio cona 1 conceduta, . conlaſapienza racquſtata(uedutala mortalitadefenfi ,liqualicompagnilefuronodallana turadonatı,temendo dinon eſſereinferignaforma di celestecangiata)fi donaalla contemplationein manie= ra,chenullafollecitudineprende dellemiſere pertur= SI bationi , Nequestosolohannouoluto inferire,mase gli errori d'vliffeintieramente leggerete il configlio fattodaDeifopradilui, ildimorar conCaliffo,lana uigatione, la fortuna marina,l'aiuto di Leucothea, diCalliroe,l'accetamentodiNaficaa,l'entrare nella re= galcorted'Alcinoo,igiuochi &gliſdegnigiocando conceputi,laguerra con leCicognehauuta,lapenetra tionefattaalleLotophagi,l'astutia ujata nello acciec= carePoliphemo,lanauigatione alli Leftrigoni ,laper ditadellenaui ,il difcendereallo inferno, il ragiona= mento diThirefia,ilpaſſaggiodelleSirene , il perico= lodi Scilla & Cariddı, lamorte decompagni ,lafal= uezzaſopradellegno hauuta, ilritornonella patria addormentato, lamanifestatioue diſefatta alſuofigli= uolo,il conuito degli amadori,labattagliad'Iro , il celarfià Penelope,la conteſa,con gli amadori ſof= ferta,iltirardell'arco,la uittoria contradeRiuali riz portata, ilcastigo delle fanti,la manifestatione dife fatta allamogliere,&finalmentela prohibitionefatta daMineruadellediſcordiecheper la mortede Riuali s'apparecchiauano ànafcere, neluero che altro non Leggereteche un librodella uitahumana nelquale Vlißeuederete chealtrononfignifica che l'anima ra= d 2 gioneuole  gioneuoleper'la mescolatura de ſenſitrauagliata, Semprefollecita tenuta dalle miſere perturbationi fin tanto,chequelledomeſoggiogate,in libera &tran quillapacefi riposa . Quello stesso, cheiodißi d'V= liffetraGreci,poßiamo tra Latini d'Enea rafferma= re, di Philocolo tra Toscani componimenti:gli errori perturbationi de quali,niuno èdiuoi,per quantomicreda,che nonsappia, interdersi per gli affetti &mouimenti degli animi nostri. Questi eſſem pidella uitahumana furono con ampia artificiofa narrationedaDantepertuttalafuacomedia descritti, Sottotrenomi,dipurgatorio, d'inferno,&di para= difo,liqualifignificanoli tre stati manieredella ui= tahumana,liquali statitantofurono dalpoetamera= uigliosamenteefpreßi, quanto egli d'Homero di Virgiliohebbefpatiodiconfiderarnele ſcritture et quelleconlareligionecofi gentilmenteaccompagnare . EtilPetrarcatato meglio diluiloft fece,quantocon piu breuita, piudolcezza di rimequesti statidel ui uernostro lasciò fcritti , ne triomphi dico,liqualinon altramente ammiro , cheli precetti d'Aristotile nelle вонач leggimorali , le institutioni della religion nostra. Pa oltrechequasituttoquelloche & d'VliſſeHomero d'EneaVirgilio, dife steßoDanteſcriffe cofi am= piamente, il Petrarcacon merauigliosa breuita, dolcezzadiſemedefimoindieciuerſi lasciòſcritto, le= qualinonaltramenteche un Oracolofonodame riue= riti ,&questi int endodi ricordarui, acciòchemeco fiate . flatedellamiamerauigliapartecipi. Perchealuiſod' Amorportaua inſegna Moſſeunapellegrinailmiocoruano, Ch'ogni altramiparead'honor men degna, Etleiſeguendosuperl'herbauerde 1 Vdidiraltauocedilontano Ahiquantipaßiper lafeluaperdi. Allhor mistrinfi all'ombrad'un belfaggio  Tutto penſoſo,&rimirando intorno Viddi affatperigliosoil mio uiagio, Ettornai indietroquafiàmezzoilgiorno. QuesteparolerecitatedaM.Speronefuronocagio neche ilBarocci rottoil tacerediffe .anchorachenoi ueggiamo l'altezza&diuinitadi coſi fatte rime da uoiM.Sperone raccontate;egli nondimenocifie caro ſenoico'lpellegrino giudicio alcunecose d'intorno à questa coſifatta materia ciragionaretelequaliper ef= fereci ſprouedutamenterecitatedifficilmente furonoda mecompreſe. IlcheudendoM.Sperone, &quello stes Johauendoglialtri raffermato inſieme,coſipreſead= dire:graui cofe &merauigliose per auentura ſono quellecheleuocidameraccontate fignificar poſſono . Tuttenondimeno allo ſtato dell'innocenza &de gli affetti deluiuerhumanoindrizate, &primieramente comeottimophilofopho,ilquale èdelle cagioni di tutti glieffetti,comunquesifiano , offeruatoredallacagione incomincio addirequelloche egli di inferire cipropo= ſe,ilche haforza quellaparola,fi come ciascunfa, d 3 PER  PERCHE Sicomealtroue édiße,  Percheioueggio miſpiace, Chenaturalmiadoteàme nonuale Nemefadegnod'unſichiarosguardo, Sforzomid'effertale, Qualàl'altafperanzaficonface. 1 Maquello,cheegli haueadadire,eradelloStato, chefu predadelle concupiscenze ,&diquello,onde eglidagli affettifiritraſſe, lecelesticoſeſidiede, alla contemplatione del primieramentedellostato ſen ſualeparlando,nelquale egli giouane accenna d'effere Statoinuolto,diceche la cagione,ondeunapellegri= nadonnamoßeilſuocorefupercheegliportauanelri ſol'inſegne amorose:ilcheperiltempo dellagiouenez= zas'intende,nellaqualeloſtatodellaconcupifcenza riz ceueluogo: fignificandosenon eſſereſtato sforzato ad amarcostei,peralcunamanierazilche haurebbe tolto Lalibertadel nostro uolere, mamostrandoegli efferne Stato cagione, dice cioeffer auuenuto PERCHE AL VISO D'AMOR PORTA INSEGNA, per effer egligiouane,& dilicato, & uago, difpostoperſeſteſſoalricevimentodelle pel= legrineperturbationi,nonchealtrinelsforzaffe: per ciocheeſſendoquestosifatto amorefenfitiuo;nonpo= teasforzarlo: ilchebenepoſſonfaregli amorcelesti,li qualihannouirtu à forzadi ritirare lepotentiehuma= neal loro amore.Diquestofenfitiuoamoreragionan= doilCaualcanti,moftrol'iſteſſa liberta nostra dicedo. : 24 Donna " 23 " » دو , Donnamipregaperch'iouoglia dire D'unaccidente cheſouente éfero Etèfialtero chefichiamaAmore. ss Douelauoce, PREGA,haforzadiincitare stimolare,piutostoche d'uſarforza: flmigliantemen= teperquelloche èdiffe ACCIDENTE ,percio chel'amor celeste èſustanza impermutabile, fi come ilterrenoaccidentale:&perquello altresi FERO, effendoildiuinoamorebeatißimo, tranquillißimo , inognipartediſefelice & dolce. Ilpoetadunque ne pluuagamentenepiuleggiadramentepuote efprimere la libertahumana ; chein questomodo ,ilche altroue lasciòfcrittoanchora. » Haituilfrenoinbaliadepensier tuoi, Dehstrignelohorchepuoi Nondimenocontuttaquestaliberta ,chenegli af= fettifiritiene,confiste laforza de primi mouimenti, à qualı perdifettodel lorofproueduto aſſalto ,& della noftrahumanita, nonpotiamousareresistenzaperal= cunmodo, ficomeéfcriffe in quelle rime dell'anima دو parlando. Però turbatanel primiero asfalto >> Nonhebbetantoneuigorneſpatio ;  Che poteffeal bisognoprender l'arme.  Etaltroue Trouommi Amordeltuttodisarmato Etapertalauiapergliocchi alcore, Chedilagrimefonfattiuscio uarco. d 4 Et ce  se Etquestoamore,chefenfitiuofiaddomanda,tan topuotedurarenelpoeta,quantofu& hebbedi uiuer fpatioildifioconceputod'intorno allebellezzecorpo= ralidellaſuadonna:nelqualtempoeglihauere ama= tofiuedeficomefannocommunalmentetutti egioua ni,ilchelasciò notatoladouefcriffe,  Conleifußiiodachefiparteilfole, Etnonciuedeße altrichelestelle,  Solunanotte &mainonfuße l'alba. Etaltrouefimigliantemente >> Pigmalionquanto lodartidei » Del'imaginetua,ſemilleuolte 2. N'haueſtiquelch'iofol undvorrei الله L'altroamoredelpoeta,chefupiutosto humano, chediterrenabellezza diſio ,hebbe principio,dache eglifi diede adamarel'oggettodegli occhi,dell'orec= chie delpensiero,nuladegli altrifenfi curando,il chericordandoilpoetadiſſein un'altro luogo, › »Etfentieheuerteilmiocore interra Talfu,qualhoraèin ciel,nemai non uolst Altrodateche'lfoldegliocchituoi. A Ilches'intendedellostatodeſecondiamoridel poe= ta, nondeprimieri,altramenteneſeguirebbediſor= dine&ripugnanza,diſouerchio tra se stesso . Ma auertitecheeglidiffe, PORTAVAsilchecidimo Straeffer stato attouolontario elettione,AL VI SO,nellafronte,negliattiesteriori:dove iluiſodif= Se eßendoiluoltoquafifpecchioſemplicißimo &pu= rißimo 4  rißimo dell'animo,doue pergliocchi eſcono tuttele paßioni&mouimenti delcuore, ondeilCaualcanti . دو entrano altresi, Voichepergliocchi mieipaßaste alcore, دو دو » Etfuegliastelamenteche dormia. Et ilPetrarcha isteßo. Tralechiomedel'ornafcofeillaccio Alqualmistrinſeamore, Etdabegliocchimoßeilfreddoghiaccio, Chemipaßonelcore » Perlauirtud'unfubitofplendore. Questodunque ècagionechel'animo alterandofi, turbandosi, oppreſſo eßendo,di tema,didefio,di follecitudine d'allegrezza ò di dolore , immantinente pergliocchine rende testimonianza ,&questo non peraltro, chepereßere iluzdereſentimentopiu fpiri tuale&piupurodeglialtriquattro.ilcheficompren deperquello chefudetto. دو Occhi leggiadridoueAmorfanido. › Occhiſoprailmortalcorſoſereni. Etmille altriluoghi,de qualiognifoglio,ogni carta del poeta fi uede piena . Diffe egli appreßo INSEGNA D'AMORE,che tantoualse, quanto addire,chenella fronte haueua impreßo ue= ſtigia d'amorosodiſio ,come che i L lagiouanez= za&lastagione,&iluagopensiero dilui tutti fa= ceßonofedeegliperſehauereilcuoreàpellegrine im= preßionid'amoredifposto.VNA PELLEGRI ds NA,  NA,inueced'unauaga&leggiadradonna,MOS SE IL MIO CORE,doueédaſapere,ilmo= uimentoprendersi hora corporalmente,hora fpiritual mente:l'uno&l'altro dequalimouimentiſipuo age.. uolmente intendere, cioè questa pellegrinadonna mof= ſe, àferitraffe ilmio cuore, il miodifio , ilche èpro= prioparlamentodepoeti, liqualifingono dallelordon neuenir lor tolto il cuore, miracolo in eßi piuſpeſſo , chemarauigliofo :ouerofpiritualmenteintendendodi= remmo chemoße,cioèeffettofimigliante al mouimen toproduße:perciochegli amanti nelliloro ogetti pers duti, tuttele lorouoglie, difii &fperanzefondano nellecose amate,ondeparecheil cuore habbiano pera dutodeltutto . Alcuna uoltaſt prende ilmotoper la mutatione , quaſtdiceſſe, moſſe ilmio cuore, cio é riz traſſe delprimiero stato .ilche èpiu tostoda dire, che alcunodeglialtrifentimenti: ciòauuiene perchel'a Amokmoreuerißimamentesigenerapergli occhi tuttauol= comenta,chelacosaamatafiuienenelloamantea raffrontar fieglicongliocchiperle bellezzepenetranti portaal cuneimpreßioni di quelle,lequali àguisadel ueleno macchiando lepartipiupuredelfanguea gliocchiuici no &doppoquelle l'altrefucceßiuamentefintantoche alcuore ne uengono,alterandoloin maniera,chepoi lungotempoinfettoetpestilentiato ne rimane tuttonel rendepestilentißimo,&infermo:diquiſimuouelafol lecitudine,checotanto ci distempra ,fipercheilcuore èdelſuo stato rimoſſo, che naturaleet dimestico hauea.  ſi percheleimpreßioni riportatedefiderano unirſt alloroprincipio .Perquesto dichiamoardergli ama tistruggersi, impiegarsi,impazzirſi,& eßi eſſere arst distrutti,impazziti,piagati,legati &traffitti.Ma di cendo, VANO , ci dimostracome lapreſura del poetafuperfuacagione,ſicomeiodißi,piuchesforza tamente, & àquello corrisponde PER chealuifo d'amorportauainſegna.Pofciafoggiugnendo CHE OGNI ALTRA MI PAREA D'HO= NOR MEN DEGNAtoccalacagionedalla partedell'obbietto,che ad amare locostrinfe,laqualèくこ perche diuinacosa leparue la ueduta bellezza. Etben diffeMI PAREA, perchedi ueronon era,in= quantocheegliamauabellezza terrena&nonceleste, come efiperfuafe inſuquelpunto, &questa opinione naqueinluificomenasconotuttel'altrefalſeimagina= tioni negliamanti,ficomequadoeßidiconole lordon ne effere bellßime, quantunche ne belle , neuicinedi granlungaàbellefifieno: diche l'affetto, &ilcon= taminato occhio, &ilpensieromalfanoneſono cagio ni . ET LEI SEGVENDO SV PER HERBA VERDE, uuoldire,iouintoda cofifattabellezzamortale , mi diedia seguir lei con ugualdiſfio,per l'herbe uerdi intendendo lofpatio della giouanezza,laqualeadunauerdeprimauera uienecõ= paratafouente,&adun horto verdißimo &fiorito . Ilchefecegliantichipëfare Amore eßernatoneglihor tidiGioue,diPoro ,&di Penia ne natalidiVenere sicomealtroue àbastanzas'è detto. VDIDIR ALTA VOCE DI LONTANO,percio chenonpotendola ragioneſempreeßeredalfenſoſog giogata,destandofi , &lasua miseriaueduta , comin cia à richiamare l'huomoreo allauiadelleuirtuoſe ope rationi .ilcheſottoaltre uoci efpreße Dantela douee diße.  Mentrech'iorouinauoinbaßo loco D'innanziàgliocchi mififu offerto, Chi perlungofilentiopareafioco. VDI dunque,fignificandoilragionamento,che falapartemiglioreinnoicontradelſenſo. VOCE, infpirationepermodo &ſimiglianzadi uoce ALTA, dalla ragionfuperiore,laquale èalta , ouero perche ènobilißimaparte&diuina,òperche éfatico= Sa malageuole,ilchefacheilpiudeleuoltela uita uirtuosa ragioneuole uienead un'altißimo giogo rasımigliata,ondeDante.....  Ma potcheiofuialpied'uncolle giunto Ladoueterminauaquellaualle, Chem'haueadipaurailcorcomponto, ১১ Guardaiinalto, uiddi lefuefpalle. DI LONTANO,riſpetto alpoetaèdetto perciòchecaminandoegliperloſtrabocche uoleſentie= rodegliaffettitroppo lontano dalla ragione,ſipoteua addomandareAH1,uoce dolentißima ,&di com= paßione dimostratrice.QVANTI PASSI,quan teoperationi,oueroquantigiorni.PER LA SEL 1 VA L PRIMO. 61 VA PERDI,perlauitadelleperturbationi,aman docoſaterrena: ilcheproducela perdita delle huma= nefatiche,inquantoche niunobeneſe neracquiſta, an= zilanaturanostradellapropria humanitafpogliando fi,d'habitoferignosiriueste:ilchealtrouediße. » Ond'ioſonfattoun'animalfeluaggio. Questaseluafignificarpuote,ficomeio dißi,laui= tachedietro agliaffettisiconſuma :ilchecon uaga gentiledifcrettioneufoDantenelleprimiere uocidella fuacomedia,mentrecoſidiße, » Nelmezzodelcamindinostrauita » Miritrouaiperunaſelua oscura . ALL'HOR MISTRINSI AL'OM BRA.douedimostraperquellauoceALL'HOR ſeimmantinentehauerconosciutolofuo errore, qua fiinunosteßomomentohauerſitoltodelprimiero sta= to,ilchefu cosahumana liberale. MI STRIN= SI, dimostralaforza della cogitatione,laquale nel pensamentodellecoseimportantitutta inſeſteßaft rac coglie,per eßere di piu ardito&forteuigore: ilche é naturalproprietadituttelecose inse steße uniteet rac colte . A L'OMBRA D'VN BEL FAG= GIO,cio eallacontemplatione dellealte bellezze mi diedi . TVTTO PENSOSO , parteper marauiglia dello statoprecedente,parteperil periglio delpresente, &parteperdefideriodeconſeguireilfu turo,tanto miglioredeglialtri, quantoquellifonodel terzopiumiferi, piu precipiteuoli , RIMI RANG A  RANDO,pensando, auegnachegli occhiperta perfettione&Semplicitaloroperl'animoſi prendono, ficomeilmirareperlopenſare,ondefi legge. Quandomiuolgoindietro àmirarglianni. INTORNO, aguiſadichi temeuicinodan= no,ilqualed'ogni intornoguatando, nonsitienemol toficuro delfofpettato pericolo . VIDI, com= prefi,mettendo puril uedere,per lo conoscere comprenderemetalměte. ASSAI PERIGLIOSO, difouerchiopieno d'affano,disollecitudine ditrauaglio IL MIO VIAGGIO, la mia uita, laquale CAMINO addomandò Dante,fi come s'è detto . ET TORNAI INDIE= TRO QVASIA MEZZO IL GIOR NO. diffe. TORNAI,rispettoallamutatio nefattadalprimieroalſecondo stato . INDIETRO, quantoallostatodegliaffetti.A MEZZO ILGIORNO,nelmezzodellaſuauitazla qualeperlogiorno ,fi comelamorteperla notteuic= nefignificata,ficomeegli altrouediffe. ১১ " Egli occhimieiſtanchi Etera'lfolgia uoltoalmezzogiorno, di mirarnonfatij, Quand'iocaddinell'acqua ti ellafparue. Ecco dunquehoggimai ritornando allipoeti,chene qualifieno li fauoleggiamenti loro, &quante cofeuengonofeco tutte uere ,tutte ſemplici, tutte Schiette riportando . Fingono quelli isteßi etiandio-Hercoletrauagliato &affaticato,dopo lunghietfortuneuolicafiallafinearſodiſoprailmonteEta, effere nelcielodoppol'incendioſuo trasferito:Eſſempio agia tißimo àdimostrarciquellaimmortalita,laquale dopò leuittoriedelli terreni affetti,riportanogli animi no= striſempiternamente dellepaſſatenoieilfrutto poffedě do.dallacuifententiofißima favolahanno l'insegna lor presalinoftri Academici,dal'arſura d'Hercole infiam mati,comeſapete, nominandoſi.Che altro puote figni= ficareArionedalDelphinoper l'ondefolcateuarcato, che l'animonostroilqualecon ledolcicordedelle uirtu mette paceco'lſenſo, &uieneda quello stesso, anchora cheferignosifia,con temperatopaſſo allido ſicurif= fimo della contemplationeſcorto? Che dirò d'Am= phioneche conilsuonodella dolcecetharafece di The= be alzarlemura?laqualfintionecidichiarala eloque za &generofitad'unsolohuomohauer potuto inani= mareunpopolo intiero alia adunatione inſieme,et a cin gerelecittadi fortißimemura. Simigliatemente cheal tropoſſonoſignificare lefatichediGiaſone,che l'huo= motemperato,ilqualedoppo infiniti trauaglicon l'aiu todiMedea,cheperlaragiones'intende, urene a far= acquistodel uelodel'ora che èquafi ricchißimo pre= miodell'opere uirtuose : macomedallaragioneft par= te,&prědealtra mogliere,che la ſenſuale concupi= ſcenzafignifica,uienemiferamente conlei &cofigliuo li,chefuronoleinstabiliſue operationi, arjo , &di= Strutto. Tuttigli amoridegli huomini &delle don= nedapoeticantatiniente altro fignificano , chele uaz rie & diuerſeattionidella uitahumaua.CheliDijfie nodellehumane bellezzeinamorati,questo accreſcela perfettionedellaſpetienostra,uolendocicon questi ef= JempifarcomprendereIddiodiniunaſpecie hauerpiu cura,niuna piucaldamente amare,etconferuare,chela nostra,tantopiudell'altrefelice ,quantoquellefurono diminor donipriuileggiatedella nostra.Letrasforma tiontd'huominiquando inaugelli,quadoinpesci, quan doin altrianimalı, quadoin alberietpietresetqua doinfumi, in altramateriaaltro non ricercano, cheglihuominiper lo traſgreſſodecommandamentidi Dio delleleggi,diuentarealcuna delleformech'io dißi:ilchemedesimamente alcuniantichiphiloſophiheb berodidireopenione,liqualiraffermarono l'animeno stredopolaſeparatione da lor corpi,ingõbrarelicor pideglianimalibrutti,ſecondolanatura delloanima le, glihabitidanoicontratti uiuendo. La moltipli cationedi cotanti Dij,chelipoeti diederoquando nel cielo,quando nellaterra, &quandonel mare, altro nonimporta,che idiuerfiraggi&uirtu qua &la perlomondodiuiſe dalladiuinaprouidenza,&acció chesimoſtraſſequellocheſouenteda Platone ſidiſſesil mondo eſſeretuttod'animaripieno.per questo hanno dettoeſſereſetteDij del cieloprincipali, tantinell'o ceanofparfi,&perli fiumi &infinitiperleſelue,per gli antri,per limonti , &tante nimphe,&dee qua Olaperogni luogopartitamentedwife:chealtronon importano,chelediuerfe&differentiuie,perlequali tutto 65 tuttoilmondoàguiſad'un ottimo iſtrumento conferua l'harmonia &proportioneditantecosedalla natu raformate. Costhanno detto li poeti , Thetifecon= dafigliuoladelcielo effere stata dell'Oceano moglie, natadiVesta:ilchedimostra lageneratione dell'ac qua,laqualedellaterra produtta,per forzadel calor celeste,fa quello elemento coſi ampio & cofi grande chenoiueggiamo,fignificandodue cose effere nell'ac= qual'humore &lafalſezza,quaſiinſiemenaturalmen temaritati composti . Merauigliosamente hanno trouatalafauola delle tre Preche ,per dimostrarci quatoincerta dubbitoſaſiala uitahumana, effendo inarbitrio di trefeminelle posta, dellequale l'unalo Stame della uitafila , l'altra l'innaſpa ,& laterza lotronca,chesonogli effetti deluiuer nostro naturali, fonolaſcorzadicotalfauolaartificiosamentedifcritti. Il parto anticodegiganti,cifacomprendere la ruina diquegli intelletti,liqualinatidelle uifcere terrene feccioſt,hannoaridredimeſcolarſiconle diuinefusta ze,&raffrontarsi conDio,gonfi&fuperbidepropi honori ingegni, di maniera,ched'effereà Diofu= periori ,argomentano.Etfinalmente niunoatto,niund operatione,niuno effetto puòfarela uitanostra , che fotto iluelodelle poetichemenzogne nonſi nasconda. lequalihannocomeperloro propi certißimi priui leggi gli animi ritrareàſeperlodifideriodi intender cofe nuoue.Oltrediquestofelamateria il comporta, armareuno effercito, metterei granRe inbattaglias . e I coprir la marina dinauilij,nonmeno àſpauento delle Nereide, che à terrore deglihuomini accendere lefan guinofequerre, ilcielo, la terra,e'l mare in pochiuer fi restringere,donne, donzelledifiori dighirlan deincoronatedifcriuere,gliattide glihuominidigra doingradodistinguere ,stimolare lifonnacchioft, affi dareli timidetti,accendere alle uittorieglianimicorag giofi,ritrareli preſontuoſi,piegare,&muouereglio= tinati,tranquillar gliturbati,punire li uitiofi,&con premi, con lodemandaralcieloil nomedegliec= cellentifatti. Maſopratutto in questosono da eſſere li poetilodati,che con tutto cioche eßicofealte&gra ui dicano,con maggior dilettodel philofopho il fanno, fi comequelliconpiu grauitad'eßiil ueggiamo fare, oltrea cio tuttiegualmente coſiſaui come indotti dilettare,queſti con l'artificioſo ritrouamento dellefa= uole,quelli con la midolla,chedrento dellefintionifi co tiene.Etper dire delpoeta,che noipiuch'altri habbia motoltoà dipingere,il Petrarca dico , infinite coje egli appreſſodi jeritiene,lequalieſſendo uditeſempli cementepaionomenzogne,pojcia con dritto &Jano occhio uedute portanofecouna ampia &infinitatesti monianzadelfuo ingegno: ſpecialmente parlando de gliamorofiauenimenti,miracolid'amore addomanda= ti,nondimenofanamente intese,ne miracolisonone me rauiglie,fi come è quello, » Talhormiafſale in mezzo a i tristipianti » Vndubbio,comepofſſonquestemembra ” Da lo spiritoloruiuer lontane. Percioche effendol'amante,ſicomeliphiloſophan ti dicono,nell'oggetto amato trasformati,uiuononegli oggetti inſeſteßimorendo : ilche faeffer uero quello cheeglidiffe,lofpirito uiueredallefue membra lontano questo stefſſofaanchora effer ueroquello chefidice,l'a nimadello amantenel diuiderſi dall'oggetto presente partirsidalui, ſeguir lacoſa amata.ilchefifaper= cioche ilpensiereſeguendol'oggetto,fa parerel'huo دو 22 morestarJanzauita ,&fanzal'anima, che l'ingom= bra.ilchefidiffe là, >> Largataalfin conl'amorosechiaui L'anima efciedelcorperſeguiruoi, Etconmoltopensieroindififuelle. Auegnadio cheil dilettodiuederl'amatadonna al largaleuieperladolcezza dello amante , che allifpi riti uitali,& animali danno ufcita: ilche fa l'anima con ilpensierefuggirſenedallo amante , que pochi difpiriti,che rimangono ,ſmariti perlaperditadell'a nima, perilperderedelloamato oggettos'attrifta= no:laqual tristezza alghiaccioperle jue proprietafi raßimiglia, perche agghiacciarsifidicono lifpiriti,on defilegge, >> Maglifpiritimieis'agghiaccian poi, >> Ch'iueggioal dipartirgli attiſoaui >> Torcerdamelemiefatali stelle. Ilchefpeßißime uolte diede occafione al poeta di chiudergli occhi uedendo laſuadonna,accio che l'animafuggedoperla dolcezza dell'oggetto amatono'l دو دو دد دد laſciaſſefreddo &fpento, Lohetemodelcor,chemisiparte, Etueggiopreſſo ilfindellamialuce, Vommeneinguisad'orboſanzaluce, Chenonſaouesiuada, pursiparte. Vn'altracosadiconogliantichiphilofophi, chel'a mantenonamatoſipuo addomandaremorto deltutto insestesso, &muodiimperfettauita nello amato og getto : auegnadio checolui ,ilquale riamato ama,due uite proua deltutto poßibile &uere: l'und uiuendo nell'oggetto,l'altra dell'oggetto ,che uiue in eſſo lui. ilche é cagionetantodi beneàqueſti,quanto ditormen to àquelli,ilqualequantofiagrande,& dinoia ca= gione ;teftimonianza rendonoquelleuoci delpoeta,le qualidelſuo cuoreparlano, „ Hors'ioloscaccio, nontroua in uoi „ Nel'exilioinfelice alcunfoccorso, Nesastarfo'l,negir ou'altriilchiamas Porriaſmarrir ilſuonaturalcorſo. Quafidiceffe iochenonpoſſo altroue uiuer che in uoi, uoifdegnandoch'iociuiua; potreidel tutto re Itar, morto . ilchenon meno artificiosamente che con grauedottrina fudetto.Altreuolteeßihandetto l'a= manteinuecedelfuo cuore,cheeglialtronde nemanda formarsi nelpetto unaimaginedellacofa amata,laqua= lein uecedelcuorefſostiene l'amante,onde nonpera: il ches'intende rispetto alla cogitatiua , laqualedi nien= te :  te altroconfidera no all'oggetto difiderato,onde ilpoeta, 69 penſa adogn'hora,che d'intor= , Mapoiuostrodestino àuoipur uieta L'eſſer altroue,prouedete almeno  Dinonstarſempreinodiofaparte. L'amoreguidardonato,chenoi riciproco addoman diamo,unmiracoloproducetale, chel'amante nelpen faredellacosa difideratainquellatuttofi traſformadi maniera,cheegliinse steſſo morendo,uiue nell'oggetto il cuore dell'amante cedendo all'imagine della co= Ja amatainsestessoconceputa , nell'amatorientra, fa delfuo efilio piaceuole uendetta ,in quanto che le fiamme,ondeegliarde, tormentano parimentel'og= gettoamato. Laqualmerauigliafoloha luogo ne gli amantiriamati,de quali el'amor reciproco ne l'uz    no &nel'altro,ilcheper quelle uoci leggiadramente dalpoetaſegnatesicomprende, Quando giugnepergli occhialcorprofondo, L'imagin donna,ogn'altraindiſiparte, Et leuirtusche l'anima comparte, ›› Lafcian lemembraquafiimmobilpondo,  Etdelprimomiracoloilſecondo ,, Nafcetalhorche lascacciataparte >> Daſeſteſſafuggendoarriua inparte → Chefauendetta,e'lſuo efiliogiocondo... Questoſteſſomiracolo amoroso èmolte uoltedella pallidezza negli amanticagione,diche nerendonote stimonianzaquelle uoci, che le precedenti ſeguono,  » Quinci  » Quinciinduouoltiuncolormorto appare,  Percheil uigor,cheuiuiglimoſtraua, Danißunlatoèpiulà,douestand. Etaltroue, ,, Volgendogli occhi almionouo colore, Chefadimorterimembrarlagente. Il qualeeffettoquo comportare lauita 1 l'amor nello amante inſiemeſanza ,ueruna contradittione : auegnadio che gliamanti uiuonone gliamati ogget= ti , inſeſteßimorendo, ondeilpoeta ,inperfonad'A more. " Sicomei mieifeguaci difcoloro, Einunmomentoglifo morti&uiui. Un'altra merauigliafoffre amorehauere nefuoi feguaciluogofouente, che l'amanterimirandola don= naamata,ficomeella lui,perla conformezza delle pellegrineimpreßionifatte nell'anima , nelsangue nefpiriti uitalidell'uno &dell'altro, tuttele uo= gli&pensieridella donna comprende,& la donna quelledelloamantealtresi .Lacagiondicioſempremi perfuafieſſerela trasformatione dell'amantenello ama to, &oltreàciòlaconformezzadeloropenfieri:on= del'animapergliocchi ſcoprendo gli affetti fuoi ad unoadunonelle rapresentaaldifuori , nonaltramen= techeſed'uncristallo traluceßono . ilchelasciò ricor= כל datoilpoetaperquello, cheediffe, Poi chenoftrouedereinme rifplende, › Comeraggiodifoltraluceinuetro ; »Basti . Bastidunqueildefiojenzach'iodica. Laqualcosafucagione chegli occhi fenestre del l'animanostrafufferondagli antichichiamate, per effe 71 reminiftri &apportatoridellepaßioni &moumen= ti dell'anima al di fuori, nondimeno , eccettuati gli amanti,non è neceßario,cheſempre gliocchi &iluol torendinodelle interne impresioni testimonianza,fl comefilegge, >> Etcofiauien,chel'animo ciascuna >> Suapaßionfotto ilcontrariomanto » Ricopreconlauista horchiarahor bruna. Matratuttigli eßempi ,che della trasformatione degli amantifipofono ritrouare , &dique fpiritel= li cheper gli occhi loroeſcono entrano mentregli loro oggetti contemplano,unoueneha, ilquale non Sanzaifconciodelpoeta,gline duenne,bauente forza di mostrarui , quantoin fimili cafi habbinodi potere leimpreßioni portatedal lume de glioggetti amati pergli occhidegli amanti. Conciofiache,natural menteparlando ,ſi ritroua ,non pur loamantehauer preſo qualitafpiritalepergli occhilasuadonna gua tando;maetiandiocorporale:diche uncaſoneraccon= ta ilpoeta,che eßendo laſua donnadell'unodeglioc= chifuoi offefa ,il poetala uidde , &comeeradifuo costumefiſſamente guatandola preſenell'unodeſuoi, permezzodellepellegrineimpreßionidafpiritelli por tati,quello steßo accidente,cheera in lei ,st comefi uedeinquelleuoci. Che daldestr'occhio, anzidal destrofole : » Dellamia donnaalmio destr'occhio uenne Il mal,che midiletta, non midole. Questa cõformezzadi diſio è cagione d'un'altro miracolo che lo amante beneſpeſſoguatandolacofaa= matadiuienefimilenel comprenderea gli angeli del cielo,ouerointelletti diuiniche uogliam dire : liquali l'un l'altro fiintendono merce diquell'occhio mentale, ilquale nedi lingua,nedifauella diuto ricerca,ondees fiueggonſi l'unl'altro li lor inuifibili penſfieri,ilqua= le effettouagamenteeſpreſſeladoue il poetadiffe, Conobbbi allhor,fi comein paradiso Vedel'unl'altro in talguijas'aperſe Quelpietoſopensier,che mainons'erſe, >> Mauiddil'io, chealtrouenonm'affifo. Ilquale effetto per alcunamanieranon ſeguirebbe, ſenonfuffelafimiglianza &conformezzadelloaman tecon l'amato,ouer la trasformatione . Ilche chiarofi rendeperquellochealtrouefilegge. >>.Nelfondodelmiocuorgliocchi tuoiporgi Atepaleseàtutt'altri couerto. Merauigliofißimo équello,che hannodettogli an tichimaestrideſegretinaturali ,gli amanti diſiderofi delmorire nell'atto che eßi compiutamente ueggono gliogettiamatipreſentifarsi allamorteuicini ,poſcia perlagioia,cheſentono diſouerchio rimanerinuita, >> Ma'lfuonchedidolcezzaiſenſilega >> Co'l grandefird'udendo effer beata, L'animaaldipartirpresta raffrena. Quest'altradistemperatezza pruouano nella lor uitagli amati chel'uncontrarioaccrefcielaforzadel l'altro, unfimigliantel'altro perdeſouente.ondedo uendoconlelor donneragionare,lauoceagghiacciata دد nelpettomanda parolein manierafredde &fpente, cheapenapoſſonoefferintefe, Ond'ionon puotemaiformarparola Ch'altrocheda meſteſſofuffeintesa,.. Coſim'hafatto amortremante&fioco. Vn'altradiſaguaglianzaſentono gliamanti, per= che nesdegni &orgoglidelle lor donne,mirando in effefentonfi ,trasformare, quando inghiaccio,quando inmarmo, quandoinaltraforma: ondefi leggeap preſſoil poeta di Lauraparlandotuttauia, >> Poquelloinmechenelgran uecchioMauro >> Medusaquandoinfelcetrasformollo. Etpocodipoi >> L'ombrafuafolafailmiocor unghiaccio Etdi biancapaurailuifotinge,  Magliocchihannouirtudifarneunmarmo. Lascioanchora stare infinitialtri miracoli,onde la uita degliamanti è piupiena,chedi stelleil cielo, ò di cocchiglij li marinilidi : fi come il uiuere di doppia morte ,ilmoriredidue uite , il morir uiuendo,il ui= uermorendo, il riderpiangendo , il temere ardito, il : gelarardente,ildolceamaro, l'utiledanno,ladubbia ſicurezza,l'infidofostegno ,il caderfido , il chiaro e s dubbio, l'occultofapere, iltacitogrido, il loquacefi lentio, ilgiustotorto, lasdegnoſapace, ilfidelingan no,lalibertaferuitu , l'utildanno , l'amaroconforto , lidolciguai , gli amicheuoliodi ,le perdonatriciuen= dette, il freddo ardore , la timida fperanza, ilueder fanzaocchi,l'amaraltruipiuchela uita propria, il perdersesteßoper ricercaraltrui ,iluiuerdidoglia, ilpiangercantando,lo stancoriposo,ilchiaro disho= nore,ildannoſo guadagno.Aqualifeguonodi dictro queglialtripensiero ingrembo ,uanitate in braccio , fuggitinodiletto,fermo affanno,dubbia fpeme, breue conforto,penitenzadoppo leſpalle,lunghierrori, ui fionfallaci,falfe opinioni, torbida confuſtone, ragion pigra, &follecitofurore:dellequalpaßioni&foffri mentila uita de gli amantièpiupiena, chedi fiorile campagnenella primauera, òd'arenelimarinifondi : laqualcosa,comecheil poetauerißimoamanteſi fuße, ilfecetantedellefue carte lasciardicotescecontradittio niuergate:ondefileggepertutto.-- L'amarm'èdolce, utileilmio danno, E'luiuergraue. Quantaariadalbeluiſomidiparte Cheſemprem'eſtpreßo&filontano. Sentoamorfid'appreßo, Chedelfuoproprioerrorl'alma s'appaga. Ouiuamorte,òdilettoſomale, » Comepuoitanto inmes'iono'lconſento? " Si lieuedifauer d'errorfi carca; : Ch'imedeſmononſoquelchemiuoglia. Ettremoàmezzaſtateardendo iluerno. Ch'ipiangol'altruinoia&no'lmiodanno,  Etciecaaljuomorirl'alma conſente. » Cheprò,feconquegliocchiellaneface >> Diſtateunghiaccio,unfocoquando uerna ? ---Questahumilfera un cordi tigre òd'orſa, Ch'enuistahumana,e'nforma d'angeluene, Inriſo,e'n pianto,fra paura &fpene Mirotafich'ognimiostatoinforſa. Nonpuopiula uirtufragile&stanca Tante uarietatihomaifoffrire  Che'nun funto arde, agghiaccia,arroſſa,e'mbianca. » Etudiſoſpirandodirparole, ... Chefariangirimonti, starifiumi. Lequal contradittioni ſecondritto occhioferanno uedute;farannofeded'unainfinita, &ia ,&fe= licecognitionedelpoeta, non altramente lifuoi leg giadricomponimentirendendouaghi ,diquellochefac cianoleſtelleil cielo:ſi comequeglialtriteftimonian zanerendonoaltresi. » Veggio,penso, ardo, piango, &chimisface. " Semprem'einnanzipermia dolcepena. Cofiſold'una chiarafonteuiua. Moueil dolce &l'amaro,ondeiomipaſco. Unamanſolamiriſana &punge. Milleuolteil dimoro &millenasco. Amormifpronainuntempo&affrena,  Affecura &fpauenta,arde, agghiaccia -- Gradisce sdegna,àfemichiama &scaccia. Hormiteneinfperanza & horinpena. Dolce&acerboch'ipauento, bramo, D'amor tragge indiun liquido fottile Foco, chem'ardeallapiu algente bruma. Dolciire,dolcisdegni, dolcipaci, Dolcemal,dolce affanno,&dolcepeso, Dolceparlar, dolcemente inteſo, Pien di dolce ora, piendi dolcifaci. Macom'piumen'allungo&pium'appreſſo Et perfar miedolcezze amare&empie. Sottobiondicapei canutamente, E'nhumildonna altabelta diuina. Etquebegli occhi,cheicorfannofimalti, » Poſſenti àrischiarar abißiti, Ettorre l'alme à corpi darle altrui. Questi affetti o distemperatezzede gli amanti, ſo noquelle, che ficomeuidißi,fannoparere li poeti bu ui giardi,per efferfuor dinatura &àſeſteßi ripugnan ti . Liqualinulladimeno inteſi dirittamete,fannopiuto sto della miferia degliamāti,chedelle mězognedepoe ti fedechiarißima:fi cõenõrincreſciědoui , questialtri agiugnerò,liquali alla memoriahora miſoučgono. Innobilsangueuitahumil&queta, Etin alto intelletto un puro core,  Frutto ſenilein fu'lgiouanilfiore, E'n affrettopenſoſoanimalieta.  Etunattocheparlaconfilentio.. Puofarchiaralanotte, oscuro ilgiorno, E'lmelamaro, addolcirl'aſſentio, Sappiailmondochedolce ela mia morte..... Diquebegliocchi, ondeihoguerra &pace Chi micuocono'lcoringhiaccioe'nfoco. Lietepenſoſeaccompagnate&fole Donne,cheragionando tteperuia. Indi manfuetudine,&durezza, Et attiferi &humili&cortefi, Forte egualmentenemigrauanpesi, Nel'armi miepuntadi sdegnifpezza. Arda,òmora, olanguiſcasun piugentile Statodelmiononèsottolaluna. Sidolce è delmioamaro la radice. In dubbiodimio statohorpiango,horcanto, Et temo &fpero,&inſoſpiri &rime Sfogo'l mioincarco,amor tuttejue lime >> Vſaſoprailmio cor afflittotanto. Constil canutohaureifattoparlando 77 ر » Romperlepietre, pianger didolcezza. Conquestefifattediſcordanze ad unoisteſſo termi ne anderannolefintionidelli poeti amanti , mentreef= fiin unpuntofentirannodagliocchi delle lor donne millefoaui dolcezze meſcolati con altri tanti amarißi mi affenzi:ilche cagiona inloro tutto di, paura , ardi= re,dolore,dolcezza, fpeme,timore, pallidezza, rof= Sezza,manfuetudine,furore,uolere, &diſuolere . O quandoeßidiconoſe àguiſadifarfalle andar dietro à quellochegli arde:quandoseaquileallume deglioc= chidellelordonnefifanno , &talhora alcigno,&al lanotio'a, &adaltroanimale uannoſiraßimiglian= do. Oquandolelor uociperpiagge & monti can= tandon'anderannoprouocandoapiangerglialberi, i fiumi,leſelue, &leoccultedeitadellaterradelordă ni,ficome rallegrarsi& riderede lorripoſiquelli stef fi. Similmentequando eßidicono paſcer il cuore de fofpiri,di lagrime ,nodrirſi tutti e pensieriloro ef= ſereſaetteacutißime,il uiſodellelor donneunfole, il defirfoco,lafperanza unſprone,lagelosia unfreno, iltimore unghiaccio , ildisdegno unoincendio, lalor uitaunanauesipenfier remi,ifofpiruenti, le lagrime pioggia,l'irenebbie,l'error &l'igonranzafarte, gliamatiogettitramontane,&porti . O quando eßi diconoeffereffronatidalla uoglia ,guidati d'amore, tiratidalpiacere,traſportatida l'uſanza,& lufin= gati,beati effer infogno,contenti di languire, felici d'abbraciar l'ombre,uaghidiſeguirl'aure,nuotare in profondo &cupomare,folcarne l'onde,fondarnell'a rene,ſcriuerneluento,uagheggiar il Sole,cacciar con buezoppounafuggitiuadama,effer cicco nelſuo bez neprontonelſuodanno,mercar lagrime, &doglia, languirdolcemente,arderdalunge &agghiacciarda preſſoportarnelfronte lifucicordogli impreßi,far leggidell'altrui uoglieàſemedesimi,etcangiarfiinun puntodipiucolori . Oquandodellelor donnefauellando &fcriuendo dirannoquelle eſſereangelidalcie loinformehumanediſceſi,gliloro capelli,diranno eße rehorad'ambraterja,hora difinißimooro ,la fronte lucente, digrauitadifpenfatrice,gli occhi stelle del= lepiufcintillanti&chiare legotematutinerosecongi gli ò con neuemescolate,ilnaso di bella&uagamisura Sanzadifettoche gli s'oppona,la picciola boccahora al minio,hora al cinabro, tal'hora àcoralli ,& ru binetti orientali andera agguagliando, lagolaalleco lonnedifinißimoalabastro , ilsoppostopettoal bian= comarmo ,lepopelline àipomi acerbi&crudetti,la perſona allepiu belle &immortal dee,lemaniàcinque perle d'oriental colore , il caminare all'andamento delleformedel cielo ,pienodigrauita &magnificen= za,&finalmenteniunapartedirà eßereſenon bellißi ma&commendabile.Oltrecheeglidirà le chiomeef ferelacci &nodi strettißimi, onde ilſuocuorerimaſe in liberta d'altrui,gliocchi dirà accenderfiamme ar= dentißime,la bocca traledolci perle mandar paroleat teàfpezzar ifaßi, arderlaneue, & aguifadi quelle diGiofuefermar ilfole,quelleall'harmoniadefuperni giriindolcezzaegualirendendo:legotedira hauerfor zadi raßerenar ilcielo,et imprimere nell'aria unadol ce&foauequalitaamorosa,lemanilanciardardi strali pungentißimi,&portar millefafci d'impiagati cuoripreda,il petto eſſere d'amore,di gratia ,d'hone= sta,difenno,di ualore dicostumiun fonte,pieno di Jaggietaltipensieri,tutte l'animede mortalialla contemplationedellecelesti bellezzeritiranti,& finalmen teognipaſſofarfiorirep le sterilpiaggie gli acanthi piuuaghi, lerosepiuodorate:niuno atto,niuno mo uimento estimando effer,senonè dilettoſo,dolce, dileggiadria infinita pienonellaſuadonna ;nella cred tionedi cui,dirà le stelle & ilcielo &glielementi ef ferſt à prouaaffaticatiperfarla nõ altramente chefpec chiodinatura, ò eſſempio dellemaggior bellezze che maifi uiddero,ò testimonianza delle ricchezze del cie= lo:&efferſi co'lfortunato parto dilei tuttele ſtelle benigneaccompagnate,& difperſe tutte quelle,che dellemondanefciagurefonoministre,&difpenfatrici ; ondealmondopiuchiarolampo di uirtu &dimeraui gliane ufciffe,&inpocofpatiofi chiudeßono , costu= miangelici,beltanaturale,habito adorno, regalnatu ra,intellettoangelico,anima chiara,uista pronta, oc= chioceruiero,prouidentia ueloce, altopenſicro,genti lezzadifanque,defiod'honore,gratia ,fenno, destins ualore ,leggiadria,arte,natura,&uirtufopranatu= rale.Questa diraegli ßereunsoledibellezza,un'an= gelodi costumi, unfonte dileggiadria,unmard'hone= Stasuna idea deluiuerbene,uno eßempiod'Iddio ,un Specchio dimarauiglie, unafcalachealcielo ci guida unaphenice orientale diincomparabiliuirtusunſeggio d'amore,unachiaue d'amorofedolcezze, un albergo digratia&cortefia,un ricchißimotheſoro,un termi nedeglihumanipensieri,un candidoarmellino di puz dicitia un porto deglihumani naufragi,una tramontana dell'amoroſe tempefte,uno ogettodituttie beni, unmiracolo dell'etànoftra,un mostrodinatura,un pe fodegnodiVirgilio,etd'Homero,un contrastodi bel lezza &d'honesta,unafiammaoltralebellebella,un Sostegno&colonnadeglihumanipenfieri, unultimo sforzo delcielo di natura ,&finalmenteunabelta Sanzaeffempio. Molteuoltelipoetiamanti, per isfo garelaforzadiqueldefiocheſentono, &perfpiegare ipregidegliingegni loro, diranno,licaresguardide lelordonneefferedi tal forza &ualore,chedellalor dolcezzauengonoàfpezzarsilipiurigidiscogli,l'ac quecorrenti &fonore atacere&fermarsi, ilcielod rallegrarsi ridere,la nottedi torbidaferenißima di uenire,gli alberip alcunapiaggiapafſſante inchinarſele perriuerenza,la terradaſantiueftigitocca d'ogn'in= tornodigigli etdi roſe uermiglißimafiorire,li boschi piupienid'animalidarſi che perl'innanzinonſoleano euenti,allhorachecon maggior sdegnouannoperl'a= riaguerreggiando,alloappariredelfuobeluiſochetar filegrottepiuriposte &herme da puriraggideſuoi begliocchiqualitaprendendo diuenir lucentißime, l'on demariueconmaggiorforza dacontrari uentipercof ſeinunmomentotranquillarfi ,gli augelletti di mera= uiglia starſenefu l'aliſofpefiet pendenti, acendo,lefie repiucrude &feluaggie,qualalsuono dellacethara d'Orpheoplacarſi,altenoredelledolciparolediplag= giainpiaggiaſeguitādola,gliangelida lor cerchimo učdofi,uenir adascoltarla pmarauiglia,ilfolefu'lmez fI το zogiorno la statefarsid'inuidiapieno,piudolci, piu uiuiraggiin lei ſcorgedo, ognicosa delmõdo uedědolafarfegnodi stupore&d'allegrezza.Quelli Steßi l'animo rivolgendo alleſciagure et trauagliloro diranola loruita nõefferaltro,cheunbersagliodell'a moroſejaette,che in eßiuengonoper l'empiemanid'a morelanciate.Horadaloroprendera ilpoeta nome, poſciacheeglilefue uogliejempreuerdi &stabili por ta:Hora di Cigno animaleàlui fimigliantißimo pche con il cato àpocoà pocoualàſuauita&le sue ango= fcieterminando:Horad'unſaßouiuo &sbigottito,s'a uienecheallaſua donna auicinandofi vin leirimiran= doučga,nonaltraměte cheſeilcapodi Medusahaues Seueduto,in durBima pietratrasformato:Hora d'un fiumerapidißimo&fonante,hauendoallo abbõdeuole humoredellelagrimerisguardo,chedagl'occhiglipio uono:Horad'unaJelcedurißima,hauendo rispetto alla uitafeluaggia &ficracheegliàguiſaditroncouatra hendo,Horain unuago&folitarioceruo,perrimem branzadiquella ardentefete , alfonteditutte ledolz cezzenelcostrigneà correr tutt'hora uelocißimamen te.Hora nell'acquila reina degli augelli ,forſe ramen tandosi diquellaarditafperanza ,laquale di primie ro uolo tant'altonelrileua che egliperloſole stem= prandol'ali, qualIcaro uieneper l'aria cadendonel maredelleamorose angoscieadeffer inghiottito . Ho ranella Phenice , fpetial merauiglia dello Oriente , percheegliconpari accidenti nella piu alta cima de suoipenfieriſottoeraggidell'amatoſoleardendo,piu chemaiuago &ardito negliamorofitrauaglirina= ſce:Hora allefontidell'iſolefortunate ,poſcia cheegli uiuemorendo &muor uiuendo: Horaadunaferrata naueper l'indianomarepaſſante,laqualeda glinafco fiscogli uienetra l'onde ingozzata quello stesso inse medefimoprouando,ilquale perlomaredellelagrime trappaſſandouienedalliduriorgogli dellafua donna nelfondo dellemiſerieſommerſo.Altreuolte eglian= deradicendoſeeſſereloHelitropio, cheraggirando al foledegli occhi amatimai prouaun'hora di tramißio neafuoi rivolgimenti.Dira lafuauita non eſſere altro perauenturacheunastanca naue, colmad'oblio,paf= Santeperafpromareſullanotte il uerno , fra Scilla Cariddi,alcui gouernoflede ilfuonemico,coremi depenfieri,conlauela da ſempiterni uenti di ſofpiri combattuta,ſottopioggiadilagrimare&fortuneuole něbodisdegni,con lefarted'errore, &conignoraza attorto,lontanodalla Tramontana delporto incer to. Diraſeeſſereilferrodall'indianapietra moſſo . DiraſeeſſereAtlante,poſciachefi grauiſomefoprale miſereſpalleſoſtenne ,quale èilpesodegliinfinitiſuoi trauagli&penfieri.Anderail mal uolante Icaropro uerbiando , che delle create penne raßicurato diede perl'aria losfortunato &pocofeliceuiaggio , quafi comeſe l'alidellefuefperanze haueſſeprejo, nonha= verebbecadendomiſurata l'altezzadel cielo ,&dato nomealmare. Infinitewolte pensando allo cadere di f 2 Phetonte,dira uolere eſſere stato nelli steßigiornial mondo, auegnadiochecon lacopia degli humori,che dagli occhiglicaggionohaurebbe potutola terra di Secca&arfaimmantinentefatta diuenire uermiglia et fiorita. Egli Eolo Iddiode rabbiofi &sfrenatiuapo= riandera fupplicheuolmente pregando,chequelliuo= gliaraffrenare,che dalſuojofpiroſo petto uengono tutt'hora portati.Tal uolta argomentaranon effereal trolofuocuoreche unafeluafoltißimap limolii stra= liàlui perl'empiemani dellafuadonnalanciati.Al= cunafiata anderalaſuadonnadifurto grauißimodan nando,nonsolamenteperhauergliinuolatol'anima lepartimigliori,diche eglileggiermente l'afſſolue,ma conat perhauertoltodueſtelle alcielo, lo fplendoreal jole, rolle li penfier casti Jaggi all'anime beate,le paroleà gli angeliſanti,iluiſo à Venere, loJembianteàGiunone, la destrezzaà Minerua,l'oro,l'odore & le per= o Cobrodile all'Oriente,niente in lei naturale proprio lascian inni; do,chel'ire,&li ſempliciorgogli. Similmentela ſuauitadiraeſſereungiardino incolto quale co'ltornaredellauaga sterile, il odoriferaprimauera, tutto uerde &fioritoſidimostra,poſciachein effo lui fimileufficio fannolidolciraggidell'amatadonna, la= qualecongliferenisguardidefuoi begliocchitutto nel rended'altipenſieri etdi tranquille uoglieripieno fiorito. Perquestacagion isteſſa l'amatadonnaaljo= lediraeſſerefimilißima :laquale comperatione èpiu d'ogni altranelle bocche de poetiamanti ,ilchefafor= fe 85 ſeriguardandoallaſemplicita Gunitadellaſuadõna, . laqualefola&fimplice,codolciraggidellefue bellez zeredealletenebre di luidepeſterijuoi infinitofplen= dore:Horadirachesia unafierafuggitiua iſnella, poſciache allefueuoglieſempre rubella &fugace la comprende:Horaaduntranquillo &ficuroporto,per eſſere lofperatoriposodeſuoi lunghiuiaggi: Horaal l'indiana pietra come àuerißima &primiera cagio= nedeſuoiſommergimenti:Hora ad un bafilisco,che co ilmortalißimosguardoilpocofperto rimirante bene fpeſſoancide, posciacheegliguatandola dolcementefi muore:Hora adundiamante,ella ueggiendo nonaltra mětepiegarsialsuonodefupplicheuoliprieghi diquel lo,cheeglififaccia allepercoſſe del martello : Hora perl'iſteſſa cagioneaduno immobilescoglio, effendo di taledurezza;che neper pianti & lagrime , che egliſparga,puo rallentaregiamai ilfreno degliostina ti orgogli:Hora adunricco &generoso palagio di bellißimo tetto d'oro ,difinestre lucētißime, dimura alabastrine, in ogniparte diſe felicementefornito: HoraadunaPhenice,parteallaeternita delſuo grido pensando,partealla incomperabile bellezzadi lei, la= qualeàjemedesimasola onoaltrui raßimiglia:Hora aduna fieracon voce humana, cacciata da due ueltri, poſſente àraccenderdiſeGioue nel cielo :Hora ad unanaue con lefarte diſeta &la uela d'oro,d'auo= rio&d'ebenocontesta ; Hora adun'alberoegualed'o dore, diperfettioneàquellidelParadiſo:Hora ad f 3 und  unachiarafontanaſorgente d'unſaßo, &acque fre= Schißimeconfoauemormorarfpicciante :Horaadund bella&leggiadra&penſoſadonna contra se stessa bu mile, &incontrad'amore anziſuperbettachenon, in biancauefted'ororiccamente fregiata caminante: quandoinunaforma, &quandoinun'altralaſuadon naàguiſadiProteo mutando &alterando,cirende ampiateftimonianza degli effettid'amoreconperfet= to drittogiudicio:liqualiperciocheſono ueri&da gliamantiprouati;perquestonondebbono macchia= redi mentitoreil nomedelpoetaper alcunmodo . Et postochemenzognefalfißimefußero ;elle nondimeno nonhannodaeßereimputatealpoeta comepoeta ,ma Solamenteinquanto amante . Percio che amanti dico nodiſentirequeste sifatte diſcordanze nelli lor cuo= risondelapenadellamente afflittaseguace , ne manda aldifuori nellecartemillerimepienedifuocodi ghiac cio,di paura,d'affanno,difperaza,di ftratio, dimorte, di pianto.Chequeſti tuttiſonode gliamanti come amatipriuilegi,difarmatiandarſicurı, ingõbratid'or goglioandarhumili,lietißimiſconfortarfi,tranquillißi misturbarsiguerreggiatihauerpace, immobilimutar figiacědo interrap locielo uolare,tutto il mondo ab bracciarenullaſtrignedo,prigionato uiuerin liberta, anciſo nosentirangosciaſanzaochi ueder lõtano,ſanza uoceparlare,bramosodimorirchiedercoforto,ſeſteſſo odiadoamar altrui,paſcerſid'affanno,etdidoglia,co mefußeilmaledellaſusuita dolcißimo nodrimento . Questi affetticofifattiſonodegli amanticomeamanti PRIMO. madapoeticantatigentilmente parteper giouare& parteperdilettarefcriuendoſt,chente eßihanno per costumetuttelecose alla uita humana appartenenti di fare. HaueaquesteparoledidirefornitoM.Sperone quandoilBarocci &M.Paolo ſopradiquesta materia ragionando ,doppol'hauerſidimoltecofequando dal l'unaparte, quando dall'altra jopradi questofatto dette,s'accorferoche ilMacigni piegato ilmentofopra delpetto ,dormiua,ondeciascuno auedendosidiciofor risealquanto , rachetaronſitutti immantinente. Il qualenonguaridoppo riſuegliandofi,&leuando la testa s'auidde,che eßi il rimirauano,onde diffe,la dolcezzanonmeno delle parole di M.Speroneche del= lamateriadalui raccontata, mihadi maniera fopra prejo&uinto;che iohoramiaddormentai,& unfoa uefonnomibaueane gliocchimandato. Forfeuoleud= teinferirelanota il rincrescimento,riſpojeloSpea roneimmantinenteal Macigni, csere stato dellamia digreßionecerca allipoeticagionedelnostro addormē tarui,poſciachedouendouiiodimostrarediquantagio ueuolezzaſiala FILOSOFIA alloſcriuer bene, ui con= dußiàuederelaphilofophiaeſſeremolteuolteſcompa= gnatadallelingue ,&lipoeti noneßere buggiardi e maioneluerotestémeneueniuo ladoueioera gia fa buona pezzaafpettato.Dico dunque che,se bene ui ricorda sioui dißitutti eprecetti,ondegioual'orato re&ilpoeta,eſſere è precetti moraliouero intelletud= f 4 lili lizliqualidi neceßitaſiprendonodalla cognitione del= lecofe diuine &humane.Ilche eßendo ui domando comepotrannogli oratori et ipoetiilfine loroeſſegui re,fanzala cognitionedellecofe &diuine&humane? certoin nifſfunmodo.Effendo adunque la philosophis cognitionedell'une l'altre ;non mipotetenegare, chenofacciademestieràdouereſſeralmenoinqualche parteinteſadachiunque intuttelelinguefperadifcri uerbene.oltre che(laſciando tuttel'altrelingue&del lauolgarragionando)lecojedi Dante Aldıghieri delPetrarcatutteſono d'altißimiſegreti diphiloſo= phiaripiene,tuttediprecetti moralietintellettuali me= ſcolate,come iopotreitutteleuolte dimostrarui che eglifaceſſe di miſtiereet questo intuttele lingue cõue nirft&starbenemiperfuado. QuiuirifpofeilManu= tio,be m'haueteperfuajouoiM.Speronetaphilofophia eßereneceßariaalloapprendimento dellelingue:percio chetuttelecose,chenoiſcriuiamo ricercanounafalda etintieracognitionediuarie cofedinatura,lequaliuoi diteconoscerfidalla philofophia ,ma nonueggioper= ciocomenonſipoſſadire lofimigliantede l'altredot= trine arti oltrelaphilosophia . Chepercheeſſendo leleggipartedellaphiloſophiacome tuttiaffermano , uoidiceste nonhaguari , uoihauendo dettola philofophiaeffer neceffaria perſcriuer ottimamente, quelloſteſſoneuerra( s'ionon mi inganno ) delleleg= giſimilmente &cofidiremmo della Theologia , &di tuttel'altre,lequali trattando dicofe ò diuine ò humane,parecheſottolaphiloſophiaſicontenganoper l'i steßaragione,ò cheto leuostreragioni non beneinte= fi.Oltrechenoiueggiamoeffer  in Dante &nelPe trarcadimoltiluoghi nonmeno diphilofophia pieni , ched'altre arti difcipline,comeſonoquelli che hora mifouengono nelPetrarca. Mapercheiotemochefarebbeunuarco  Dipiantoinpianto,&d'una in altra guerra ; Diquadalpaßo,cheanchormisiferra, ” Mezzorimangolaßo &mezzo il uarco. Etaltroue.  LaffononàMarianon nocqueàPietro Lafede,cheàmefoltantonemica. Etinquelluogosimilmente, Nellastagion che'lcielrapido inchina VersoOccidente, che'ldinostrouola >> Agentechedelaforſel'afpeta. InDanteinfiniti qua &la ſparſi ſene ueggono quafiin ognidifciplina:ma questi duieffempiperhora  basterannodifouerchio. Ondel'humanafpecieinformagiacque, Giuperſecolimoltiingrand'errori FinchealuerbodiDio difcender piacque. V' lanatura,chedalſuofattore S'eraallungata,unioadfe inperfona Coll'attofolodifuo eterno amore. • Etquell'altro doueeglidiße, Nellaprofonda&chiarasubsistenza e fs »Del'altaluceparuemi tregiri Ditrecolori d'una continenza, د د " Etl'uno l'altro come irida iri Parearefleßo , e'lterzopareafuoco, Chequindi&quinciegualmentefpiri. $ QuiuiloSperonemezzosorridendo diſſe, queſtoe altro M.Paolo,chela dolcezza dellemie parole ,fi come teste diceua il Macigni,perciò che uoi mouetedub bida rifuegliar Endimione,piuchedarenderfonno a gliocchinostri: &fecoſiperauentura haueſſe fattoil Macigni ;iomipensocheilſuoſonnononfarebbe cost dolceſtato,chente glidice:ma uoglio nondimenoche uoisappiateeßermicarotuttauoltache ioragiono,che ciascunochem'ascoltaſanzariſpettodica lafuaopenio= ne . Perciòcheiosonoilmaggiornemicodella adula= tioneforfed'ogni altraperſonacheciuiua : che perche anchoracheioalcunacosadifenda ;non stimoper que= stolemieparoledouer effere l'Oracolo d'Apolline, ò lecortine di Cuma ,auegnadio chenoi tutti huomini flamo, &tanto ageuolià errar difouerchio , quanto noile nostreforzepiudeldouutostimando,diamotro= pocredenza allenoftreopinioni Mauenendo alledu= bitationiuostre,dicoche bene mi prouate tutte l'arti tutte le difcipline poter dare alla eloquenza nonſo che dipiucognitione &ornamento,ma non neceßita peralcunmodo. Inquantochelacognitionedelloſcrit toreòdiproſa òdi uersoquantofiepiu grande,tanto daraalleſcritturé maggiorfpledoreetriputatione. che quelli nonfaranno,che null'altroſaprannoche laphi= او lofophia &l'artedeldire.Et dicendole leggi eſſere parte della philoſophia, è ueroincotal modo,chele leggisonoradicateetfondatenellaparte moraledilei: manonſegueperciò,chesicomelapartemoraleè gio ucuoleper loſcriuerbene:cheleleggiqueſtoſteßo fac cianoanchora. Etquesto auienepercheleleggi han= noallargati & latique termini cheſoliper la mo ralecierano basteuoliper lofcriuere. Maquella am= piezza&accrescimento , checi uienper leleggireca to, noncigiouaperalcunmodo,anzidalfinedella eloquenza ciuengonoſeperandotuttauoltacheperleleg giintendiatequeuolumi &que libricoſt ampietgră dichefuronodagliinterpretiſcritti.delliqualifottrage dogliamaeftramentideluiuer bene&ciuilmente,nien tealtrohaueretefatto che tolto lepretioſe gemme del lamoralphilofophia, naſcoſenelfango dimolteciancie lequali non altramente campeggiano lorbene d'intorno diquello chefaccia un'anello dipiombo ò di ferro adunfinißimo &oriental rubino.Questi precettidi copurißimi, ſemplicißimi , &fantißimi,& diniund pece macchiatibauretedalfonte della moral philofo= phia,intrepartidistinto , chesono l'Etica,la Politi ca , &l'Economica d'Aristotele: lequalileggendo du bitareteſe Ariftotelefupiu leggista,chefacerdote, piu Sacerdotecheprofeta, &piuprofeta,che miracolo di natura . Quandouoipoſciadella Theologiaargomen tatechefianeceffaria,perciochedicoſe humane &diuine ragiona ; ui rifpondo che no,inquanto con la Theologiaconprincipi &fondamenti ,&conclufioni dalle philosophiche dißimigliantißime fauelia , anziſe iodiceßi che contrarie&repugnantiſiſonodeltutto; non temereid'errarfouerebio. &percheegli uifi di= moftri, lasciando gli infiniti eſſempicheſe ne poßono adducere; prenderemo qu llida uvinel Petrarca inDanteſegnati,non uipare che lasciando anchora Stareleintierefententie, nonſienoquelle ſemplici uoci Pietro,Maria Fede all'orecchiedephilofophanti ne miche,che uoi diceſte ? lequali nonaltramente fprezza rebbe d'udire ilphiloſopho;diquello cheuoifarestele fauoledalleuilißimefeminelle raccontate d'intorno al focolare : &perauenturasisdegnarebbenon altrame techeseuoigliuoleſteperfuadere cheilcapo d'Ence= ladofuſſe in proportionecorrispondentealcorpo della Formica. Oltrecheeglidirebbe, noicredendo quello cheDanteneprimiuerfida uoiraccontati lasciòfcrit= to, effereopinionepiumonstruoja &spauenteuole,che l'aspetto di Cerbaro odiThiſiphone, che Iddioilqua leèunafola ſemplice &impermutabileeffenza, do ueßeper cßereperſonalediuijoin padre,figliuolo , amore, cheil uerbo incarnatosi neluentre d'una Verginefanzacarnalconcupiscenzaueniße a termina reladependenzadellanaturahumana noperfonata,la qualdependenzaella ritieneconefſſouerbo , permez= zodellafigliatione( &perdonatimiſequestinovi ter= miniuòfingendo àmiapoſtain cotal modo)detta dalliTheologirelatione originale.Ilchefa molto benene il padrene l'Amore,àqualisifattarelationenoncon= uleneterminare etadempierequella dependenzacheto dißtperalcunmodo.Anzisdegnatofidella nostra ofi nione, conalto gridodirebbe, ſciocchi cheèquelloche uoicredete & miferi iltantoſeguirele perfuafioni del uulgoche uigioua? uoi errate , uoitorcete dalla ue= ritauostra perfettione&fanita,per daruiin preda della bugia imperfettione degli animi humani, grauißimafebre dell'immortal uostro intelletto :alqua leuoiporgendodico ſifattemenzogneilueleno,difem piternopluchemortale etferignolofate malgrado di uoidiuenire:maninconici bestemmiatori della natura, bambicheuoifiete. &udendo appreßo la contin= genza,chenoicrediamoeſſere in Dio,la cognitionede particolari,lapellegrinatione di Christoper amorno Stro nelmondo,il peccatodelprimopadre,ilpartofan tißimo della Vergine,ilmorire,ilritornar inuitapoi chefumorto, l'andar incielo;riderebbetanto, che Scoppiarebbe nonaltramente,chefuceilfauoleggiatogi gantello,uedendo la Simia calzarfi.Manoipieta pren dendo dellafux mifera & ostina a openione diremmo, noiconlumeſopranaturale esceleste effer fattidi tut= tequellecosecapaci,cheeglifalfißime riputana , stol= to,cieco,uaneggiante, maninconico nelfangodella lordanatura attuffatto etſommerſodeltutto,falfißimo istimado eſſere il credere ilmodo eſſereſempiterno,l'a nima nostra unafola etfemplice in tutto ,gli angelinö eſſereſottod'unasteſſaſpecieingrannumero multipli cati,Iddiononoperare contingentemente,& hauere dellefolefpecie contezza,eſſeredifinita poſſanza, & nonpotersi lasua eſſenzacomprenderſt,per diftintio= nedi treperſonepartitamenteefferdiuiſa. Questa lite difcordia maggiorchenonfuquella,chedel chaos ilmondoallageneratione riduſſe,&piu mortale di quella chefutra Cadmo &gliſeminatı děti;mainon uerrebbe àpréder tregua,maiàrapacificarfi,seilphi lofophoda lumeſopradinaturaingombrato,nonuenis Seadifcrederelifuoideboli, natural principi, à cui eglifigrande & fiferma credenza uiene porgendo Etperquesto conchiudo chepoſtoanchorachelaTheo logiadellecofediuine ragioni, &piuueracementedel laphilofophia; nondimeno ella non portaconficoquel lo stretto&neceffario nodo,che alla eloquenzafadi mestiere, qualelaphilofophia conuiene.Auegnadioche àl'oratorepuobastare una cognitionedellecosenatu= rali&femplice:neuipenſateche iouoglia l'oratore ogniragionamentocheeglifara, ogni parolacheegli netrarraaldifuori,fiapiena di queſtioninaturali ò diuine ilchedicendofochealtro nonfarebbe che un met terelatestad'Atlanteal corpod'unmezzanohuomo: madicoui, l'oratore , &ilpoeta douer una cognitio necoſiſchietta&sempliceritenere dellecofe alla phi= lofophiaappartenenti,lequali egli tacendole mostrera difaperle, oltredi questogli ferannounaguida norma,ondeeglipiuuaghe&Jodefententie ne dirui, maggiorfpledoredoni à tutto quello,ondeeglifcri . we òparla.Sicomeueggiamo unoeccellente & accor= todipintore con l'aiuto delpennellofingere nelle pure femplicifuperficieun corpo rikuato, &perforza dell'ombrependentein maniera,cheà chiunqueil mi reradaraadintendere,chelarghezza,lunghezza, altezza ritenga, nondimenoſemplice&ugualepiano Saradiueroparlando . Medefimamentel'oratore vil poetadeonointuttelecosepresupporre quella dolce, Soaue cognitione,nonaltramete lor propriadiquel tocheſieno le stellealli giri del cielo,loſpiritoàcorpi, ilporto alle naui , lalucealgiorno, l'humore all'ac= que,&lafaluezzaalloinfermo . Laqualcognitione nonè altro,chebase&colonnafermißimadell'eloque za,neruodegliefordi,sostegnodella narratione, ui= tadegliepilogi,lumede gli effempi, fortezza de gli argomenti ,ſpiritodelleconfutationi,guidadegliotti mi concetti,difpenfatricedelle regalfententie,&final= mentemelefoauißimo &gratioſo condimentodi tutte leattioni ,chealuero&perfeito oratoreappartengo no.Nemaiuiddi notteſi ſerena&per moltestelle lu= centißimeuaga,nemaipratonella primaueradifiorifi riccamentefregiato,&teſſuto; quantoferena,Guaga riccamenteornata direte eſſer l'oratione di colui,il qualehauracuradirendereleſueſcritture talische& giouarpoſſonocon lagrauitadellecose dette, &dilet tareconladolcezza delleparole,eſca, nodrimento, refrigerio questadell'orecchie etquelladell'animo no Stro.  Stro.Macomeuoidite infinitiluoghi inDante ritro= uarfisliqualiſemplicephiloſophia addomandarſi poſſo no ;riſpondoche è uero,ma nondimeno auertite,che quelle talcofenonjono per l'intendimento della lingua altramenteneceffarie diquello,cheſienole uoci France Je,Alemane, altreBarbaredaluiconfuerime acco pagnate. èuerocheper la cognitionedi que luoghifa dimestiereſaperle,manonquanto allalinguaToscana: Laqualefemplicementeuiene conosciutada chi legge,in tende, offerualepurißimeprofedelBocaccio&del Petrarca laleggiadra Poefia. Etperdiredi Date; egli poteuaJanzadubbiocofid'altramateriaconquellestes Jeuociquandoàlui fufſepiaciutocantare,comedi quel lafifece:dicheforsenefu cagione l'eſſerepiudottophi lofopho, Theologo,cheſoaue rimatore:ondetrafpor tatodall'affettionehebbe piucuradi dire liconcettinel  l'animocomprefi,chedi limare, &polire lo ſuo stile, renderloinperfettione maggiore,ficome ediffe. Etnoneraanchodel miopetto exausto L'ardordelfacrificio,ch'ioconobbi Ilfolitarioftato,accepto &fausto. Checontantolucore & tanto robbi M'apparuerofplendordentr'àdueraggi; Ch'iodißi ò Helioschefigliadobbi. Succeßedi dietro àluiil Petrarca,huomoſingo= lare diuino,nelqualetuttigli affetti dellegratiepor ferouirtudifaperequale coſaeradadire,onde poteffe tuttigli altri rimatoridi quetempi, anchodefuturi fecoli  fecoliduanzare,&qualeſidoueſſe tralasciarein di fparte:ilqualetemperatosidaquel defiderio, cheha= weacoſtdistemperatoſouenteloſuomastro ,la philos fophia&l'altreſcientieapparòdimaniera;che nello feriuere,copiofo,gioueuole, maturo &grauenelren deffe,manontaleperciòche nonfuſſedagli huomini piudolceporta stimato , cheſeuero philofopho,tanto pludalloscriuerephilosophicamente ritenendofi;quan toDanteneera stato piudi luiambitioſo:maper lo contrariofifueglidellalinguauago,quanto M.Dan= tepocoamore&pocacuranehaueuadileiconceputa. Nondimenoquellecose, chenelPetrarcadiphilosophia uedrete ſegnate, tanto piubelleſonoda chiunquele confideragiudicate, quantopiuconla loro gratia raritariſerbanoreputatione &odoredinonſochedi uinogiudicio ,alquale pochißimi ſonoarriuatiò per dirmegliode nostripoetiniuno.Oltrechemaiperco Sadifficile&ofcuradirailPetrarachepura schiet tanonfia, &adombratad'unanatiaproprieta,laqua lein ogni tempofidimostra candidißima alliocchi di quellianimichenelamiranotutto dolce,tuttofoaue, tuttofelice&gratioſonelmirarete,nonduro,magra ue:nonfeuero,mamaturo :non rustico,maciuile:non fpiacevole,maſoaue: nonambitioso,ma temperato; nongonfio,maalto:nonphiloſopho,maſententioso : nondimeſſo,madolce , &inognipartediſefelice il miroquandoioil leggo.Lagratiainluifpira,piouo nogli dottißimiprecetti;abbondanolemoralfenten 8 tic, RAGIO.  tie,germoglianoi coloriamoroft, fioriſconoin lui le ſcielte &belle uoce:finalmente niunoè,chenonsappia ὁnonveggaleggendolo, in luicomeinchiarofpecchio lauitadelpiuperfetto & intiero &fingulare huomo chemaifulſe,la modestia,l'ingegno,ladottrina , &un giardinodi gratieſempreuago,ſempreuermiglio, ſemprefiorito. Ma lasciando anchora starele lodidi questoleggiadro, &gentilepoeta,lequaliper cõto che àmehoranon molto importano, ritornadoallaphi loſophia uidico,non efſſere cotanto ilmouimentoal cie 10,loſpirito alle membra,ilſepolcroà morti,ilporto al letrauagliatenauineceffarioet propio,quanto ècoſtei àcoloro,che diſcriuere gětilmenteet uagamentes'affa ticanointuttelelingue . Conquestaveggiamo leco= ſenonuifibile,tocchiamole impalpabile, udimole non fentibile,gustiamo le ingustabili, &futiamo le non odorabili,fiamodella primiera cagione ,che èIddio ottimo &grandißimo, comprenditori,ſappiamo in chemanieraſonolecosediuineal gouerno delle terre= neordinatamente preſcritte : ueggiamo l'ordine del fato ,della prouidenza , &della eternitadelleſeconde cagioni :diuentiamo contemplatoridiquelpunto indi= uifibile, dalqualecon moltiraggicotantefpeciedi ui= tenelfenodellamadre Natura rilucono:horalabellez zadiluiconfiderando,horalagiustitia,horalapro= uidenza infinita, inſiemeco'lmouimento decieli , co'l lumedellestelleforme, conglierroridellefette uagan ti,conl'ordine,proportione ,& harmoniadi tutte, infieme 1 . infieme, co'lgenerare&corrumperdegli elementi, وو conl'eßerdellepietreſolo &ſemplice, co'l uiuereac= crefcere, etgermoglieredellepiante, co'ljemplicefentir dellemarineconche,co'lſentireperfettoetnobiledegli altrianimali , finalmenteconlo intendere, &fa= pere ,&uolerdegli huomini,termine&fine delle operedinatura, doueellaperuenutafiriposa, met= tefilentio, &comefidiceſuonaàraccolta,nientepiu oltreprocedendo. Maqual cosa èdimaggiorforzas qualepingrande, &piu stimata, &dinostra natu= rascheil ritrouarefra il numeroditanti &fi diuerfi buomini,chenoituttodiueggiamo,uno,ilquale pof= Saperſeſolobasteuolmente fare tutte quellecose, che noiueggiamo apenafareàgranfaticale migliaia?O quale coſa èpiudolce&piucaraad eßer udita,che unaorationepienadiſaluteuoliprecetti , ornatadifen tentiegrauißime,colma d'ammaestreuoli ricordi alui= uerhumano appartenenti,ricca diquellecose, chefan= nogl'intelleti nostriseperarfi dalleterrenefustanze,et conl'alidelpensiero andareperlo cielo àfuo liberouo lerepenetrando?Ouero qual cosafu maiueduta piu poßente&piu lodeuole,che il placareli moumenti ciuili,comporre leperturbationipopolareſche ,la re ligionedegiudici, & lagrauita d'un Serato andar mouendo ,&ciònonconaltromezzo ,checon lafor zad'unaornata &leggiadra lingua ? finalmerte qualcosa fiuiddemaifi grande,fi liberale&magnifi ca,cheildareaiutoàfupplicheuoli,mouer fperanza g 2 àgli  , àgli afflitti,recarſaluezzaàmiferi,liberarequestoet quellodagraui ,&ſopraſtantiperigli, &conferua= reglihuomininelle caſeqerpatrie loro ? Checojapiu neceſſaria aluiuer humano che ildifenderelecitta,le propriecafe, &l'isteſſe uitenostre ? perche noi nonpotiamo(mercediquestonoſtroſecolo tralignan= te)cofifpeßospiegareipregi dellaeloquenza nepubli chiSenati,qualcosafipuopenſare piudolce,piu foaue piuhumana,cheunraggionardimeftico etfamiglia re,degnodilodein ogniluogo et tempo?colmodiquel Ladolcezzadicheglianiminostribeneſpeſſofinodris Scono,nellaguiſachehorafacciamo.Perciochein que= sto piuchein altro ,doue allebestieſoprastamo ,ſo= gliamoauanzarloro, &eſſeredallaloronaturadißi= miglianti ,in quantochenoi raggionarpoßiamo , quellecoseandar efprimendoaltrui che negli animi nostri dimorano,ilchegli altrianimalinefannonepos fono. Ilche eſſendo,chi dira che noinon habbiamo daaffaticarsi coogni nostropotereàsforzarsid'af feguirquella,ondenoinonmenoſiamoàglialtri huo minifuperiori, di quello chefianogli huomini isteßi allefiere ? Etper diretuttoquelloche ioneſento,qual forza,qualuirtufipuopensare,che fia stata cagione dipoterglihuominiper leſelue ,&per lidefertiqua lafparfià guiſadibestieſanzalegge,ſanzacoftu= me,&fanza religioneinunluogoraunareinsieme et dauitafeluareccia ,&ferignaàcostumi cittadineſchi gentiliandartrahendo , allecitta recarelefan= tißime . lof tißimeleggi,li feuericostumi, &tuttel'altrecoseal uluerhumanoappartenenti,eccettoquest'una eloquen zapostainſiemeconla uaga&gioueuolecognitione dellanaturadituttelecosediuine mortali?Maquel locheèpiu,qualcosasipuopenſare,che piudeldiuino meravigliosoinſeſteſſacontenga,chequella, onde noihuominilasciandonelleuaghe,&gentilcompoſitio ni larimembranza dellauitanostra, ſiamoneſecolifu turida infinitialtri conosciutiletti , nonmeno per uaghezza&fodisfacimentoloro,cheà noſtraſempi= ternalode?certoniuna.Ilperchehoggimairitornando oueiouilasciai,potetegiudicarequellocheiodello stu diodellaphiloſophiaſentad'intorno alloſcriuerbene. Quiuiilconteàmepare M.Paulo,diße, chemoltofex testatofacilenelconcederechela philofophiafianeces fariaallalinguahauendo detto M. Sperone cheniuna coſafipuodirepernoi,chesteabene, noneffendoda lacorda dal'archipenzolodi queſta coſi pronta, ifpedita giudicatriceapprouata.Hora dicocofl uagliami il defiderio,&la riuerenzach'io tengo alla ucrita)ch'io coſi aſſolutamente no'lconcederei . Oltre cheioſochefi ritroverannoinfiniti non chemolti di quelli,liqualiaffermando l'oratore &fpetialmente il Toscano, delqualesiragiona,douereßere intuttel'ar= ti&disciplineammaestrato,dirano laphiloſophianõ efferepiuchel'altrecognitioni àlui neceffaria &pro pia.Maquellodouerfiaddomandareloquentechepo= trainognifpecie,in ogniforma, &inognimaniera dicoa  di cognitione gentilmenteragionare. Ilche(ficome'io estimo ) nonèfarepiul'oratore &il poeta philofo= pho,cheTheologo&leggiſta, o Mathematico; ma ugualmenteintuttelecognitioniammaestrato . Que= sta ragione,penſatoci alquanto,che uoi ditefignor Conte,rifpoſe incontanenteM. Sperone,èstata con= fideratada mepiuuolte.Percio cheeſſendogia due an= nifainquesta terra il Reuerendißimo Cardinal Bembo infiemeconMonsignor Cola,& M.LuigiAleman ni,huomo,comeſapete ,gentilißimo, &incofi fatti Studidallafua fanciullezza nodrito ,miricorda d'ha= ueruditofare questo ſteſſo argomentocheuoi diceste inſiemecon di moltialtri appreſſo:de qualiparea che fidoueßelaphilofophia nonpur lasciarin difparte, mafuggireſommamente comenemica &repugnanteà potereageuolmente afſeguireilfinedellaeloquenza, delloſcriuerottimamente: inarbitriodiquellilaſcian= dola, chetuttodiuanno perleſchuole &perlepubliche coronedeglihuomini mormorando Sillogifmi , gittando argomentifraledita . Maio neluero non Sonoſtato( dicheneringratiolanatura ) cofifacileà credere ,che io habbia mai potuto perfuadere àme Steßo coſiſciocca &strana opinione,chente equesta: anziudendo laforzadelleragionidette;mimerauiglia uomolto,cheuolendo l'auttor di quelle ſchernirelo studio della FILOSOFIA, moſtrauanelloſcioglierelera gion contrarie, nell'ordirleſueunagrande &am= piacognitionedi quella,maio altro nopēſoeffercagioz nedi 103 nedicoſifatto errore,che ildifiodi uolerepiu toſto PRIMO. allepropieopinioniprestar credenza , &lasciarsi tra fportarepiudalla affettionedinoi steßi ,chedalle ue= rita. Mauenendoalle ragioni uostre fignor Conte, ui dicochela cagione, ondeſtache giouare&effere ne ceßarialaphilofophiadißi &non coſi l'altredifcipli= we, èperche elladitutte cose comunqueuili , &co= munqueperfetteragiona ,lequalinondimeno alpoe ta&all'oratorefannodi mestiere: ma l'altredottrine nonapportanoſecoqueſtaprontaneceßitachedelle co Separtitamente &nongeneralmente fauellano :difcri uel'Astrologoilmouimentodelcielo,gli afpetti,etgli accidentidelle stelle,parla ilgeometra dellemisure Spatij ,fauella dei numerietproportioni loro,l'arithme tico&ilmuſico,tenzonanoleleggidellagiustitia,met tonoinquestione eCoſmograpisila diftintione dell'u niuerfo ;macomelaphiloſophia dico;unaſcienza intendo,laqualetuttele coſe, &humane&diuinecom= prende.Ilchefaquestaeßerealloſcriuerbene opportu na,&nonquellechenoifignorConte ciproponefte. Maquandouoiditecheuolendoformareunoſcrittore fecondoilmodochehauetedettouniuerfale di tutte lecofecapace&pronto inragionared'intornoàtutte lecose,cheallhora nonsolamente laphilosophia; ma tuttel'arti &tuttelediſciplineuiferannorichieste,ut rispondocheèil uero tuttafiatacheuoineluogliateta le,qualeformò Craſſoper la bocca diCicerone :ma uolendalo,comeionelricerco, ottimo &perfettonel saperdirenelletrefpecie oforme d'oratione,chefone ladimostratiua,ladeliberatiua , &lagiudiciale;fo lamentequesto&nonpiuintendo effergli neceffario. quellochedell'oratoreui dißidel poetaaltro tantointendo,nonuisinegaper questocheegli hauendo tuttele dottrine del mondo(chentediſopra uidißi ) questotalenonſiaincognitionemaggior deglialtri, chequelcotantononsapranno, Etperritornaralmio propoſitouidico, non effercoſapiurozza&materia le,niunapiuschifeuole&stomacoſache lamoltitudine delleparolegonfie &ornateſanzafplendore d'alcuna uiuafentenza, laquale & uaghezzaet alimentoleren da. Ets'alcunodiceſſeeßerenell'oratore nel poe= taalcunefentenzeloroproprieet naturaliatteàpoter ornareleuoci&leparoleſanzailuoler ricorreread alcunaarteouer difciplinacome àfacra ancora;riz fponderei,cheſonooueroàcaſouenute nell'animo di chiunquel'uſa, òcheſonodaluiindustrieuolmenteap= parate, douese con industria ſerannoappreſesegli d'al trouenonlehauraraccolte chedalfonte uniuerfalißi mo&abbondeuoledellaphiloſophia:    &ſeàcafosme ritera infinitobiafimo:auegnadio cheniunacosa èpiu Sciocca °nadi riſa,niunapiudallanostranatura differente,&nemicaàcolorochetemonolegiuste rez prenfioni de glihuominiaccorti;cheilfauellareàcafo quellocheàgran pena potiamo penſatamente andar 4 efprimendochestea bene.Hora cheècolui, chenon fappial'oratorehauernella linguaunagrandeetqua fiina  Rinfinitauirtuſopraglianiminostrinelplacarelep= turbationi,ammorzargl'incendidel mortal odio, quello stessoraccenderenenoſtri cuoripiacendoglisol trediquestomettereet leuarelepaure,raſſerenaregli animi torbidiconfortare,etimpaßionarlementi,affida re disfidare gli animi? lequal cose comefara egli giamai,ſenoncinquello studioeſſercitatocheàconoz fcerelanatura, laproprieta ,laforza il potere, ilmouimento, &lecagionidi moueregli animi ap= partengono?certonon mai :oltreche moltefiategli uerraoccafionedifcriuereòragionard'intorno(come infinite uolteueggiamo ) allanatura d'Iddio,allapieta allaconcordia , alla amicitia , allagiustitia, alla tem= peranza,allagrandezza,&maggioranzadegliani mi,&quellocheèpiu,all'armoniadelcielo ,alle Idee, alFato, allaprouidenza, alla religione,alla immortali tadegliintellettihumani,eta coſifattecoſetuttodiper lebocchedegliottimioratori ,& per lepennedefaga giſcrittori mouentißi . dellequali coſiil Toscanocome ilGreco & il Latinonepuofauellare,&contantoor namento&uaghezzadiuocianchora,contanto fplen dore,&lumedifententie, finalmentecontuttique priuileggi,cheall'altrelinguefuronoconceduti . On= demirimembra,allhorach'iouidißichediquesta maz teria in cofifattoluogoſtragionò dinanzial Cardi= nale,d'hauerlo udito affermare questa stessa openio= neconfalde&tenacißimeragioni; M.AluigiAle mannieſſeretuttoacceſoetriscaldatoſu'lragionarne, 8 s anchorachealcunifiritrouaſſonoàqueſta tentionepre ſenti, alliquali parea , che nonſi poteße dar ad inten= derequasta pura &ſemplice uerita . Percioche eßi diceano alcunopoter ritrouarſidi tantoingegno &di taluirtu ;che tuttili precetti , cheal bene ſcriuere benragionare uolgarmente appartengono,ſopra met ter inoßeruationeſanzahauermai alcuna coſa udita dintorno alla cognitione dellanatura & delle nascenti cose:fi comefi uedenello ſcriuer famigliarmente, nelle orationi , fpecialmente in generegiudiciale fcrit= te,&nellefauole,historie , nouelle,chentiſonoquel ledel Boccaccio ,&altre compoſitioni fimiglianti . Douemiricorda, che ilCardinale àcofifatto dubbio togliendoil nodo riſpoſe, che erapoßibile poter iscriz uere lettere , &orationi, &fauole, historie, nouelleſanzacognitione di philoſophia ueruna,ma che laſcrittordi quelle nonſarebbeperòdiquellaforma et perfettionecheſi ricerca : auegnadiochediquell'orato reò poetanonfi ragiona,ilqualeconlauaghezza delle paroleſolamentediletta&piace , madiquello etian= dio,checonlagrauitadellefententie, & conla pro= fonditade ibuoniſentimentiſommamente gioua. La= qual rifpofta anchora che uerißimaſiſia,&uenga alla dubitatione togliendo il corſo ;nondimeno,seben uiricorda quelloche iodißidiſopra ,ſignor Conte ne ghereipotereßere,chealcuno è lettere,ò nouelleàd'al tracosafimilefcriuendopoßaſanzala cognitionedelle cofe afſſeguire quellaperfettioneche egli ricerca . Per cheionondißichelelettere,leorationi, 107 tutti gli altricomponimenti debbanoeſſerepienidi precettiphi losophici :ilchefarebbeunuolerfarel'oratore efferphi lofophosemplice &nonoratore, ma inteſiche à uo= lerbene tuttelecosenella lor materiadifcriuer,quan= tunquesemplici&mezzaneſiſieno,fadimestieroche loſcrittoreseperatamente ritengacognitione diphi= lofophia . Etuenianopergratiaallelettere famiglia= ridoue uoi uedete,che anchora che loftiledi quello fiapiudimeſſo piu baſſo degli altri; nondumeno qual ècolui ,cheſcriuendo non cerchidiconſeguireal= cunfine,percheeglialloſcriuerefi diede? horacercan doalcuna efortatione ? hora eccitando all'odio,horato gliendolo,hora ricommandando,hora racconfolan= do,horaiſcuſandosi,boraalcuna altra cosa facendo? Doueémanifestißimacoſa,chechiunqueàfarciòsidi= fpone,cerca diuincere domarglianimi:Ilche come potrafaregli,nonsapendolanaturadellecose,lafor= za glimouimentiloroinſiemeconle cagioni ,onde Amouono,onde fi turbano, ondefi placano,ondefi rimettono, in milleguiſefluengonoduariare?Che Jealcunopotraconlaforzadelſuoingegno tutteque= Itecoſefarecomeàluipiacera, ſanzahauermai lettoò ueduto alcunafentenza dephiloſophanti; neluero egli hauradaeßereallanatura obligatißimoperſempre ef Sendoegliſtatodaleiphilofopho generatoſanzafati= ca.&fanza maestro:ma confideri nondimeno questo buono oratoreòpoeta moltobeneſopra leſueforze: acciochecredendodire alcunacoſauerißimaetda ogni contraditionelontananonſiapiu falsa, cheilaceramen tidi Scilla , & l'antico falto di Phetonte. Si come quelloàcuiuennediftodi metter nelleſuerime quella Jentenzadeperipatetici,ondeeßi dicono tuttele cofe naturali naturalmenteeſſereadunafola operatione in dirizzate, &quellecheſonodiliberouolere effere di tuttelecoseindifferentemente capaci,miferamente conſommainfelicita &biasmo diſſequestefifatteparo le ,parlando tuttauia del fuoco. » Eglinaturalmentehauendoilmoto >> Versoleſtelleinquelcerchioripoſa, -- Che dalla fredda Luna èmen rimoto: Mal'animogentil, cheadognicosa Mobilepernatura,fi rivolge Aquellaparte,ch'epiudilettoſa. DoueseilToscanoſcrittorehaura opinione diuo lerdire quelle cose,chead altro studiofonoapparte ciuili, nenti,ſi comeàuolerquistionare delleleggi naturali, dellegenti, dellaguerra, della pace,de magi Strati, degliuffici,&dellegabelle ; diròinquelcaſo, cheegli ètenutoricorrere allefententiediquelli, chefu ronoin cotalidiſciplineſcientiati , oueroàconſeglio di quellicheleſanno . Costhauendoeglidaparlare indi fenfione è inaccufationedichisi fia,ſpecialmente d'un proueditored'alcunacitta òprouincia,ſifaeglidi mes ftierecheegli alla cognitionedeluoghi,depopoli; delle cittacost marinecome terretri ricorra. SeneSex nati allapresenzadellegraui orecchiedimolti, ò diun  Monarca, hauradamostrare laforzadellalingua, ipregi dellaeloquenza; nondiròmaicheeglinonhab biadaprouedere d'unagrande&quafi infinita cogni tionedi leggi di coſeciuili. Medefimamenteuolen doeglifauellaredelnumero delle stelle,dellagrandez= zadella terra,delle misure de corpi, dellaſcienzade inumeri ,delle indouinationi,delle interpretation de fogni,dellamagia, finalmentedellecosecheallareli gioneappartengono,libero arbitrio , predestinatione, gratia,chiauipapali,diuifionedellediuineperſone,fa cramenti,&altre cosifattecofe;confeſſodouereaquel leſcientie riportarsi ,chehanno ditrattar questefifat tecofèperlorofine,oueroàquellicheleſanno. Per= cheioſemprehostimatoeſſeralcunearti à quelli pro= priefolamentechehannofpeſotutto iltempodella lor uitanellointendimentoloro, lequalisonodallo scriue= reft diuerſe, comedelleprofe remotißime & differen ti. Malacognitionediquelle cose , chefa& opera lanatura,miparetanto all'oratore &alpoeta con= forme& propria;chel'unodall'altroſeperandoaltro nonflachel'animadalcorpo, &lo spiritodal cielo andartogliendo. Hora ioforſeditroppouigrauoco'l miolungodire,&ditroppoardimento migiudiche= rete,poſciachequestecose da me raccontate no tutto hogginarrando, non meno rincreſciendoui conlalo rolunghezza,cheoffendendoui inuoler cofi pronta 1 mentedi lorofauellare &quiflionare, comecheio uo= leßi  leßi fermamente giudicare cost efere, & persua derminiuna altra ragionein contrario diciòpoter= fiordire. Maioboggimaitacendomidoad afpetta= re,che uoi meglio,giudicathe come giusti& legi= timigiudici lamiatentione,aggiugnendo la doueio perauentura fia mancato . Niuno giudicio potete afpettaruoi,cheper noifidia M.Speroneriſpoſe il Barocci , eccetto che coſi ècome à puntofententid= ste: necoſamifaprei, peruerifimile chefuße, incon= trario recarui , &perciochemai fu la ueritaal ue= rorepugnanteperalcunmodo . Tuttauiasequest'al= tri ,checifono,haueßonoſopra delle raccontate co= fealcundubbio;potrannoageuolmente addomandare quellochelor uerraà destro . Incontanenteà questo dißeil Conte,per certoniuna coſa da dubbiarem'e rimaſa , &quando benealcunace nefuße;il fole é hoggimaiinclinato afſfai; ondefarebbemeglio quan dodaraggionare alcunacosa restaſſe ,cheella fuffeà domani inquesto steßoluogo &à queſt'hora d'hog= gi differita. Questeparolefeceroleuar latesta in= contralefinestreàciajcheduno ,&uedendosi ilfoleef ferepocomenochegiunto all'occaſo ,M. Luca Giro= lamorompendoil tacerediffe , eglinon é dubbio,che delle cosemolteciſiparanoſempre incontrala uerita, ſenonuere,almenouerifimili, poſcia che in infinito crescono&germogliano leopenionideglianimi no= stri. Etchinonſachenonciflaalcunodinoi ,alqua= lenonpiacciafostenerela parteauerfa, effendo,come Sapete,anticaopenione d'alcuni,tuttelecoſehauerin ſecomunque uere ſi ſieno alcuna contradittione ? Et postoche questo non fia , almeno dobbiamo cercare d'eßer altuttodomaniin questoluogopercheM.Spe= roneprendaoccafionediragionare infimile materia odin altra , come(non recandogliſiniſtro ) piu glifie dipiacere: &noihauremode inostripaßi guadagna taunabuona ufura . DiſſeallhoraM.Sperone ; male procacciarebbonogliHebreiiluiuer lorocofigraſſo et fplendido,fignor Luca,ſeeßinonfaceſſenodimiglior usura acquisto . Et dicouicheſein alcuna coſaui può giouare ilparlarmio , puòegli in quanto, che confl= derandolemiefciocche & bambe ragioni , apparate co'l uostrotacere &modestia,quatoiotorco daldrit toſentierodella uerita troppo ampiamente fauellando. Et noi,riſpoſe ilGirello,hauremoàgrado d'appara= redomanialtrotantediqueste nostre ſciocchezzaM. Sperone,peruedere quanto elle moltodipiuc'inſegna nochelefauiezze d'altrui. Queste, diſſeilMacigni, tanto piuci gioueranno , &tanto piuhaurannoda eſſe reudite belle &uaghe ,quantoM.Speronehaura tem podapenſarciſopra,chehogginonhebbe. Me non ha ueteingannatodi nulla,quiui traponendofiM. Paolo diffeM.Matheo,percheioquello steſſouoleadir an= chora, faluoſenoidifouerchionondiſagiamoM rone.Cofim'haueste occupato .. Spe diſagiato noi , come non faceste, riſpoſe M.Sperone,ch'io fperarei d'ha= uerinquestamanieraſodisfatto all'obligoch'io tengo conefſſouoi,poſcia checoſi chetamente&honorata mentem'hauetehoggiascoltato, mercediquellacorte fia&bonta,laquale èinucinonmennaturale&pro pria;chein mel'ubidirui,doueiosappiadipoterfar coſache ui diletti,Fudaciascunoringratiatoſommame teM.Speroneneldirediquesteparole:& eßendoftdi moltecosetralordetteinquestaconchiuſioneſi rifolue rono,cheilgiornoſeguente,ſuquell'hora,che quello isteſſo dis'era fatto, ciascunoſiritrouaſſeincajaM. Sperone,affinedifornireilrimanentediquellecoseche restauanoàdire,tuttauiacon leparoledafeder leuan dofi. Quandoinuiandosiciascuno versoleſcale, cheinca podellafaladauano ladiscesaalbaffo,nacqueun ro= moretrail Barocci, &ilMacigni, dall'unaparte, M.LucaGirolamo &ilGirellodall'altra,seal To= Scanopoetafußeconueneuolealcunauoltaragionar di philofophia ono:doueM. Lucaargomentando,chele cofediphilosophiamalpoſſononeuolgaricomponimen ti tramettersi,mostrauad'eſſereſopradi ciòtutto ris Scaldato&acceso, aſſegnando ragionifortißime&con fortißimauocedette ,lequalifaceanopertutta lajala rimbombareillorfuono.PercheM.Speroneforriden ; 1 dodiffe, leragioniche uoifateM. Lucafono diuero potentißime,nulladımeno,poſcia che difauellar doma= ninehauetailcaricoconsegnato;piacemi raccontarui l'opinionmiaincontradittionediquesto,come placen doàDio, uoiudireteramemorarui:&fecofiaglial= tripiace;intendo conſaldıßimeragioni raccontarlaui tripiace;intendo confaldißime ragioni raccontarlaui prouarlaui. Certo dißeM.Lucaiouorreihoraal cunacosafentirne,cheſe bene il giorno ha fornito lo fuouiaggio,puretanto uene resta,che alli miçidubbi potrete ſcioglier enodizne stabenechefatica alcuna in cofifattecofefi rifuggia.Nofi rifuggia , etragionisi, diffeM.Sperone,sepurecoſiuolete M. Luca, onde ui dicobrievementeilpoetaToscano poterphiloſopha redituttele cosecoſi diuine come mortali, perauen tura,cofiuagamente&ornatamente,&contanta al tezza&grauitadiparole,comedaGreciet Latini poetifufatto.Etpernonandarui troppo in lungori tirando,udiretequesti pochi uerſi che il Petrarcadel ſpettato L'immortalita deglianimi nostri lasciòſcritti.Neldi rediquesteparole,uolendoſeguitarpiuoltre,uenneun famigliaredellafignoraBeatrice Pia degli Obizzi ilqualefalutatolo riuerentementegli diffe,come era a= dalei damolti gentil'huomini in caſa diſua ſignoria ,doue s'haueada fornireun ragiona mentodellasignoraBeatriceſoprala dignita de gli huominilasciatolafera auantitralo Sperone,&M. Cardino, Monsignordaſan Bonifatio interrotto. IlcheudendoM.Speronefece àquelloche uoleaſeguiz tarfilentio ,&fattoſi recarlaueſte, incontaneteſce ferolescale &dellaportausciti,tuttiinſiemeperſen= tirfifattoragionamentoàcasadellaſignora Beatrice s'inuiarono. Finedelprimo libro. . br1  . EMPRE maiiomiſoncredu to,Illuftrißimo & Reuerendißi= S moMonsignore,&hora piuche maitengo per certißimo douer eſſere,che la eloquenza non deb= bia dalsapere &intendere delle coſeſeperarfi,nontanto per openion mia, cheſopraciò m'haueßi, quantoper commune uniuerfal giudicio degliantichi: liquali estimarono tanto alcunodouer effere ingegnoſo &maestroartefice,quantoegli d'ac costarsi alla perfettionedella naturahebbepiudestroet potere:Douefiuedetratuttiglialtriilpittore piu di quelli alloſcrittore uicino,tutta fiatache eglidi pennel larealcunauagaformafapensiero,cercarcon ognisuo Itudio &sforzodi ritrarlanenaturalißima, al uero quantopiupuotefomigliante: &inquesto noistimia mol'unoartefice efferdell'altropiuperfetto,comeche eglidiuerocofifia, &non altramente . Laqualcosa effendo;hopenjato tantopiudelpittore eſſere di far tenuto,&ilpoeta, &l'oratore,poida che eßi sono piufaggi&piu eccellentiarteficidilei,quanto quelli hannodametterelelor operefottoilgraue&maturo giudiciodell'animo nostro, delpensiero,&ilpit tordegli occhifolamentefanzapiu.l'unodequalicon ifciolto . iſciolto et libero tracorſodiparoleètenutod'appreſen tarciunaampia&naturalformadiprecettiper loui uerhumanoappartenenti: fi come l'altro con certa quantita, numeroetordimentodiuociè tenutoquel Toſteſſodifarealleuolte. Ilche eſſendo , come potran nosifattofine afſſeguire, ignorandolanaturadiquelle cofe,dacuiognifoda&pellegrina compofitioneſidi= riua?da cuituttelebuone&leggiadreſcritturedeo= nofar ritratto?certo non mai. Spetialmente quella parte,laquale, alle institutioni del uiuer bene beatamente, & al metterinquistione cheche ſiad'in tornoallecosechetuttodiſi muouono, fa di mestiere: perlopoetaleproprieta,gliaccidenti, lecognitio ni, leuariationi,glieffetti ,lefomiglianze, &le riz pugnanzedieffecoſehoralebuone &lodeuoli opere facendo, hora contemplando non purquello che co'l giudiciodell'artefifa ;maquelloaltresi,che daſape= re&prouidenzadiDiolorfacitore &conferuatore maestrofidiriua: confiderando gliordini,lecagio ni&imouimentiloro, &ſopratuttoiuari&diuer fifini,àchevengonolenascenticoſedalla benigna JaggiaNaturaindirizzate. Laqualcoſaanticamentefe cecredere raffermare dueeſſereleparti, onde ad efſſa philoſophia partimento&diuiſioneles'èdata:l'u namoraleaddomandata, l'altracontemplatiua,que stadell'intelletto è propria,quell'altradellaragione, et dellavolontanostra .l'unailfare perfuo fine ricer h 2 cd,  2 ca,l'altra l'INTENDERE – H. P. GRICE: IO SIGNIFICO, IO INTENDO -- &fapereperſuo oggetto rice ue: nondimeno &queſta & quella all'huomo, che di compiutamente bearſi,diſidera conueneuole &richie sta.Percioche &utile, &profitteuolecoſa èmolto il difender lapatria, offeruarle ſantißime leggi à prò &faluezzadellecommuni&priuate congregationi, prouocar ilbendi tuttigenerale, il reggereſomma= mente lapropriafamiglia &finalmente ilfareſopra dije steſſolaragionedonna &fignoradella uita,fog= giogarelaferigna&bestialnaturade iuitij,&alle belle Todeuoliopereaprirlauta:ma gioueuolisima profitteuolß'ma eilfarsiper la contemplationdi uinaſaggio &intěděte,ornadoſil'animo d'intellettua li uestimenta, e quellecoſeſapere,che Dio fatte hà, conlecagioni effetti loro,fcientiatißimi, &inten= dentissimi dituttelecosedimostrandofi:coſa tantopiu dellaprimieraeccellente, generosa,quanto eilſape redell'operepiuperfetto ,&l'intelletto della uolon= ta piugentile piudiuino .Oraſe loſcrittore coft diuerfocomedisproſa, nonperaltroſi dicegiouareet eſſerci profitteuole,cheperche egli alcunabella&ua gacosac'insegna: &eſſendo ogni insegnamento(per quantoiomi creda ) òd'intorno al conoscere, ouero all'operare;non è dacrederſiſimilmentetantopiugio uaralcun poeta &oratorequanto laſua cognitione piularghi ampi &fpatiofitermini, doue si dia ſtende,ricerca? certoſi.Ilche ci dimostra ampiamente l'uno &l'altro eſſeretenutod'appararelecosedagli antichi philoſophanti lasciatenon altramenteànoi,che legittima &comunenoſtraheredita etdituttiglihuo mini chedaindiinnanzicivengonoſuti generati. Et + questo nonconaltro mezzo,che con leferitture, no= bilißimo generoso ritrouamento di perpetuaribuo ni ammaestramenti,iqualiin eßi raunatifoglionoil calle del uiuer noſtro renderepiu certo menofofpet to d'affai: ne quali , comein lucentißimi cristalli ri= mirando,uegniamo à difcernere tutto quello che à drento dimacchiato torbido l'animonoftro ritiene. Perqueſto ueggiamo tuttodi appararſinuoue cofe, affaticarsimolticosi nellecose,chealfaperefan dibifo= gno,quantoinquelleche alloſcriuer perfettamentefo= noadhuoporichieste:nonperaltrofine cheperdimo strareeßi non eßernel mondo indarno, morti uenutilasciandocon l'oßa per uiuer: con le ceneri in lungofilentio glilor nomisepolti:&perfargiouamě toàglialtri che verranno doppodi noi,non menolor cari &uiui parendo,diquellocheà noipaianotutt'ho ra tantiſcrittori, Phenici, Greci, &Egittij, & Caldei, Romani, e Toscani leggiadri tunqueeßiper molt'anni &morti&ſepolti cari,qua disa fattiſiſieno .Nonpertanto lebelle & eccellentifcrit tare,indegneditacere,etuaghe di rinfrescarci ledolci memoriedepaßati, colafamadiſiderofediſupplire allo accorciamento dellauita,coſiprontamente naturalmenteci dipingonoleuite di loro che mestiereno cifaalcunodi uedernelicongliocchidelcorpo,quando àquellidell'animodipiuforza &uirtu ſienoadogni horapreſenti &uiui.Questa steßa ragioneàmepor fe fperaza &ardiredidimostrarinquestalinguano uellamentefacresciuta nodritaquantoet alpoetaet all'oratorefi conuegnailſaperedellecose.Ilcheancho= racheſipoſſapersesteſſo comprendere piu che glifi facciadibisognoprouarlo,comeche ogni cosa nefiadi eſſempi ripieno:&perla cognitione che hebbe Dante, Petrarca, e Boccaccio, &nelsecolochefo praquestifu,deiRomaniCicerone, Salustio, Liuio, Cefare,Virgilio&Horatio,&innantialoro iGreci pronti leggiadrimaestriſidelle lingue comeetian= dio delle discipline&cognitioni;nodimenoàme épa= rutononefferfuordi ragionel'introducerepe'lmiopo terequestanouella &formadi ragionare&questafi fattaquistionenelli uolgar componimenti,quelleragio ni trafportandoinqueſtalingua,cheanchornella Gre caet nellaLatinaJono inpie,etuiuonotuttauia.Lequa li alcoſteiincontrononhauranno diritirarsidisdegno efſſendo ella hoggimaipiena &riccadi molteſcientie dottrine,diche traGreci & Latiniſt gareggio fo uente, tantopiuperauenturautainnanzi,quantoella haueadafperare&diſideraredipoter effere. Percio cheoltre icomponimentidique primi ch'iodißi, puo= uisi aggiungere altresi l'auttorita d'infiniti,i qualitutto diquandocomponimenti da Grecitrahendone, quando da Romani, fanno della sua perfettione & bonta non leggiera esperienza. Aqualiſe noi uorremo hauerriguardo;troueremo di ueroeßihauerfatto quel lo stesso, che i Romani fecero tostamente che s'auide roindarnohauer i Greci nell'armifoggiogati,ſequelli ſteßinelloſcriuerenonhaueſſerod'auanzar ricerco. Il cheframiocuorenon èaltro uncofifare,cheunſaper fiaccommodareàinoui parti&nascimenti delle lin= gue,auegnadiochemalpernoisiprocacciarebbediui Juereconlospirito dellepenne, con lauita de gl'in chiostri,ſe conqueſti &conquelle nonſi componeſſe roſcrittured'altramanierache i Romani noniscriße ro:effendohoggimaiilnumerodelle Latine cofe cre= ſciuto inmaniera cheiluolerdipiu,cheshefia,ſcriuer latinamente , ſarebbeoperapiuperduta,che l'affatiz carſidi raccontare l'arenedelmare,&chiuder tutto l'Oceanoinunpiccoluetro.Per laqualcoſaeſſerci biſo gnocomprendo, ficome i Romani dalla Greca lingua alla loro paſſandonediedero uaghi &gentili compos nimentiinfinitiper aventura ;coſi noidaquellaallano Stra Italiana addomandatapaßiamo,queltanto dipiu inquestaualendo,quantoin quella ſcrivendo poßiaz modimeno ualere. Laqualeè hoggimai non guari těpo ſiampia diuenutaschemestierenon lefail piura gionarne:percioche ella èperuenuta à tale ; che non pureàgliſempliciragionamenti raccontamentida b 4 luogo;maàdimestichelettere,etfententiofiammaestra menti , &dottenarrationi , &bellißimepoesie,fi co metragedie,comedie, historie, fauole lettere oratio= ni, quiftioni, priuatiragionamenti , hinni, ode,ele gie, egloghe,fermoni , nouelle, guerre:lequalcoſe trapiuuolteàpocoàpocofuronodalli coſteifcrittori composte. Et haccenealcunafiuaga, ſipura , gentilmentedetta; che leggendolalaſcianonmeno l'o appiac recchie del tuttopagbe&contentediquello,che fac ciano quelledi Demosthene & di HomerotraGreci, odiCicerone Virgiliotra Romani : frec almente lapoesiadelPetrarca, &lasciolta orationedelBoc= caccio. Ilche,quandocheſia ,intendo di dimostrarlo nelli ragionamenticheseguono . Tuttauia fi eglimi parecofalagrimeuole&dannoſa, &àpenſaruicifo 'pra noiamiſene accrefcie infinita,il uedere di molti uaricomponimenticoſidiproſacomedi uerſo dalli lorfacitori &maestriformati, liqualià tratto à trat tospuntandofi ueggonoſanzafrutto ,&fanzaalcu= naperfettionecreſciere,non menoinbontarari,chein mancamentofpeßißimi ,&àpoco pròdichiunquene lilegge:liquali,ſecomecheſiafufſſeroda chi nelliſcrif Je,confaldogiudiciomiſurati ,&con l'archipenzolo dellaragionepiuchecõlaprestezzadella pennaſegna ti;nondubito,chemoltimenononſeneleggeßero, minorenonnefuſſelalor copia,&inbonta piuper= fetti . Diqueſtonientealtrogranfattomi diede ad intendere  intenderepoter effer lacagione, eccettoche noi pri= macidiamoalloſcriuere,chequellecose per noifie= noapparate , chealbene fcriuere fanno di bisogno: fpetialmente lanaturadelle cose ,&l'istessa philoſo phia,dicui àbastanza s'èdettodifopra, uitio nonme no grandißimo,chegenerale. Ilcheècagione ancho= ra chealli nostri dipiu amiamodi parer faui&dot tische d'efferci: cofalaquale e agliantichifufpiace= uole, &dee recardifparutezza à tutti quelli,chebra manodifuggire legiuste riprenſioni degli huomini accorti, il biafimode i perfetti giudici. Quest'uno Studiodellaphilofophiafueanchoraditanta eccel lenzatenuto;chepuoteallo amordiſe rivolgere accendertuttelenationi cofi straniere , come dimejti= che:ilchemainon puote nedominiotemporale,nereli= giosainstitutione.Perciocheſemprefurono quandonel l'Afia,quando nell'Aphrica, &quando nell'Europa diuifioni grandißimetra lorgenerali,&partitamen te inciascunad'effepriuate:laqualcosa mai nonfecelu gotěpopoter star tutto'lmondoſottod'unfol Impe= rio,ò d'unſcettro unito,ne quello puote unafola reli gioneoperargiamai:coſa neluerodimarauiglia gra dißimacagione, eſſendotuttele religioni almeno nello fun dela adoramento d'Iddioconformi &fomiglianti.Benpuolia te&ualſelaphiloſophiapermolti & infinitiſecoli Stimolarehora gli Egittij, hora i Caldei, hora i Pheni ti, hora iGreci, hora iRomani, finalmentetuttoil e hs mondo, L modo,ilqual effer lonefecelaphiloſophiaſottodelfuo reamepacifico &tranquillo,alterandonondimeno Sette Academiedi loroin molteguiſe:pciochequa AcademiedoStoici, Academici,quandoEpicurei,&Peripa tetici, quandoCinici Platoniciſiſonouditi ue= duti trasegareggiarede principidinatura,d'Iddio, dellaimmortalitanostra,degli elementi,della materia prima,della generatione &corrottione, della eterni= ta nascimentodelmondo,delleIdee,degli uniuer= fali, altresifattecoſe,diche lungamente tenzond rono,&horatuttauiain questionfi mettono.Et que ſtononfolamenteinunaſemplice nationefi uidde;ma tratuttedelmondos'èpotutocomprendere, incominciando daOrpheo, Lino, & Muſeo,iqualid'Iddioco fialtamente&fecretamentecantarono:aqualifuccef= ferotraBarbariMercurioTrimegisto , Abdala, Zoroastro.T ra Greciparlaronoaltamenteetperauen turapiu profondamentediquello,chenonportanolelo roſempliciuoci, Anaſſagora, Empedocle di GIRGENTI (vedasi), Heraclito, Democrito , Leucippo, Parmenide di VELIA (vedasi), Meliffo, Hippia, fil.... Hippone, Eudoffo , Calipo Socrate, Alcibiade, 2 Pithagora , Zenone Zenone VELINO (vedasi), Cleante ,& fimili. ceffero dopò di loro Platone , Suc= Aristotile , due lumi chiarißimi&lucentißimi , l'uno didiuinita, &l'al trod'humanita,traqualitutte leuirtu & discipline, comein lorproprio &naturalnido, preſero felicis fimoalbergotantodegli altri,cheſoprad'eßifurono maggiori, SECONDO. maggiori,quanto glialtrihaueanoper iprincipi della philoſophia, liqualıperlopiu fogliono eſſere deboli,  1 rozzi, perla rugginedellaetàuecchia&antica loro, menopotuto allargareiterminidellaperfetta ottima contemplatione.Succeſſono medefimamenteàque ſti infiniti altriquandotraGreci, &quandotraLati ni Barbari.Tra Barbari Auicenna, Auerrois,Auč zoar, Abumafar,Xamolſide, Abbari, Zoroastro,Al Ba chindo, Euante, Alpharabio, Auempace, Abuba= cher, altri. Tra Greci Theophrasto, Eudemo, Alef Jandro, Themistio, Ammonio, Simplicio, Philopo= no, Archigene, Euftrathio, Magentino,etquestipe= ripateticifurondetti . Furono Gamblico ,Proclo, Si riano, Plotino , Porphirio,Calcidio, Pſello,Alcinoo, Damafco , Olimpiodoro altriPlatonici. Tra La tini hebbero nome infiniti,liqualihora non mifabifo= gnodinominareadunoaduno .Aiquali alcunoche fiaauenědofi,et in eßi leggedo,trouera uno ſteſſo stu dio,&difiderio comune,ilqual èdi ricercarlamidolla dellauerita: & quelloche èdipiu, ciascuno d'eßi ha dichepoteregrande&uago&gentile auttoredimo Strarsiachiunque nellegge . Et per incominciarda **Greci,eßihannounacasta &finceracognitionegene= ralmentedella uerita:ilchefa,cheleggendoli, ueggia mo in Theophrasto unagrauitaindicibile, in Simplicio dituttelecosecopiagrandißima, in Aleſſandro co ſtanza, dottrina,in Themistiobreuita generosa,in Ammonio  Ammoniocandidezza&fplendore,in Philoponofacili tamarauigliosa,in Porphirio moltitudine di coſe con fommareligione,in Plotinoabbondanzainfinitaquan= Huy dodicoſe humane & quando ſopranaturali, in Giambli cofecretißimimisteri di natura, in Proclo uaghezza in ilk comperabile, quello steßoin Damasco et Olimpiodo ro.Tragli Arabi ritroueraßi,etſpecialmetein Auer ' rois,cognitioneferma,etfoda et in ogni partediſefeli ce,inAuempace ingegno,in Alpharabio grauita , in Auicennaaltezzaprofondißima&diuina.Etuenědo à iLatini ritroueraßiingegno & acutezza nelli loro fcrittinonmezzana.Matroppo longofora il uolere adunoadunoraccontaretutti quelli,chearsi impia gatidal difiderio diquestauaga &gentile donnatut todiuiſoprabbondano,&fiſono tuttodiper lei affati= catineluergare tante &cofi infinite cartedellefueme rauigliosebellezze.Da queſtocantoſolo dirò il poeta l'oratoredouer affaticarſi diſapernedi leiqueltan to,cheperloſcriuergentilmentecifadimestiere: to= gliendonelcofifarl'esempioquandoda Homero , Pindaro, Hesiodo, &quando da LUCREZIO (vedasi), VIRGILIO (vedasi), ORAZIO (vedasi): fpecialmente tra tutti dal Petrarca,ilqualequelcotantoneſeppe, nellefue delicateri me perifplendore&uaghezzaledaren'aggiunse,co mefi uede.Ilcheper meglio dimostrare , percheà quelli nonfimanchi, àcui porferodilettoi paſſati par lamenti;uerròhoggimaiàfporrequelbrieue &dotto ragionamento cheilgiorno ſegučtetra quellifufat to,che ildi auantihaueanocoſigentilmětefauellatod'in tornoallecosep lo scriuerbene apparteneti.Aucgnd= diocheeſſendoritornati igiouani à cafa M. Sperone, ch'iodißi altreuolte,nell'hora apunto cheilfole Segna ua diperuenire al meriggio,pocomeno della meta di fuodifpendiohauedouarcato,poſtiſi inuna camera, la= qualedal'undecantidellafala àmanmanca fi dimo= tra,tutti,comeilgiornoprecedente s'erafatto,fi die= deroàfedere.Etpoſciachediuariecoſeſifu alquanto ragionato,fattofifilentiod'ogniparte,M.Speroneper piccolofpatiofermatoſi afine di pēſarequaldır uolef= ſepiutostozincontanente uerſogli altri riuoliofi diede incotalmodo àragionare. Io uiprotesto ſignori una coſaſola ſemplice,chegia cominciafarmiſiſentireil Contarini hoggi efferuenuto(p quantoio m'auifo)ar= matodituttopunto cõfalde etfermerazioni,forſeper fauellarinquestamateria contra la philoſophia come philofopho, nocomefigliuolo uero &legittimo di lei:et uedetelui uoi comefieramente et arditamentelo ne fara.Ondeio uipromettodouerhauerlefueragioni grandißimaforzanelpſuaderci,maquesto nõpaltro, eccettopchenonmenodotteſerano, dall'istessaphilo fophiadiriuate cheprotissime eteloquěti.ſtrand &fie racosadapensare,cheunfigliuolouero& legittimo debbiadifcendere ad accufare lafua dolcemadre . Il che forse egli fa, per non eſſere in fauor di lei 1  lei parlandoſoſpettoaccusator tenuto : &perpoterdi mostrarcilaforza losplendore,che eßaphilosophia diedeallasua lingua,potendocotrail giusto&hone ſto&giustamente &honestamenteparlare.Ma iomi penso,che laphilofophiafiabeneuendicatadicoſifat= ta ingiuria:auegnacheaccufandonela mostrera tacita mented'efferdi leiardito difenſore:percio che uolen= domostrarcinientegiouarecotesta cognitione alloſcri uere ragionarperfettamente;cidimostrera egliha= uernond'altrui,chedallaphiloſophiaquesta bella , dottalingua,che uoi udirete , appreſa. Rife ciascuno hauendouditoilparlare diM. Sperone, l'un l'altro guatandofineluifo,come moltimerauigliatoftdellasua natiaprontezza,quando M.Luca,fattosembiantedi ridere altresi , preſe addire,Et io uifo intendereſigno ri dicioſopralafemiauenerendoficuri )menon peraltrohauerhierſeramoſſaquestaquiſtione , eccet= toperche noi habbiamo fpatiodifentire M. Sperone inqueſtamateria à ragionareanchorhoggi: ilchefor ſeneperprieghi,neperſuplicationnostre nonhaureb= befatto ladoueche ildiſideriodi jciolger imiei dub= bihebbe di ciò fare poſſanza: oltreche quel tanto che io nedirò contra della philofophia fie piu toſto da medettoin ueced'altrui; che per me stesso me lo fia ito fingendo . Percioche io uoglio che noi inten diatelacagionedi queſta miacredenza(ſe credenza fipuoaddomandarcofaalla qualenonmoltafede fipreSta) alcunicortigiani,liquali maſchiamentefanno pro feßionenonpurediqueſtalingua,chenoiuolgare ad= domandiamo;madelleGreche &Latinecompofitioni etiandio,àcui diedelor credere (perquanto ioudid'a alcunid'eßi proferire eſſendo iohoggimaiun'annofa, inVinegiain casal'ambasciator dell'Imperatore) und certacommune&generalopenione,ſicomediraccon taruiintendo,chenonpurelaphilofophia ſia dalle lin guelontana;manoceuole moltoanchora, e diuero contraria. Perciocheeßi in cotalmodoargomentano, egli non èdubbioalcuno,chelo studiodelle cose dalla malageuole,ſiper naturaprodutte, égrauißimo lagrandecognitionedellecose, come etiandio per la breuitadellauita nostra,laquale èun breue uolgerdi cotal difciplina occhio,riſpettoàquelcotantoche cifa nello eſſere in istudio ſcientiatißimi di mestiere: quello steßoauiene dell'arte delloſcriuerbene òpar lare. Auegnachelaperfettaforma del ragionarefl inuerso,come inproſaricercaunalunghissimaefer= citatione,&unamoltadiligenzanelleggerlecoseda Greci&daLatiniſcritte,inſiemecõle belle offeruaz tionidella linguaToscana, &poſciaquelloche n'auan zanelloſcriuerefpendiamo,douedi molto tempoci fa dimestiereanchoranel riuedereleſcritture, nelloam mendarnele,nelloaggiugnere,nelloſciemare, correg gerloro.Dunquejelauita humananon è peruno di questistudibaſteuoleapenasquantomanco èdapenfare che DIC che loſcrittore pofſſa ilfinedell'unoet dell'altroconfez guiré etquestaèlaragione onde eßidiconol'unoeffer all'altro piu tostocõtrarioet repugnate, cheprofitte= uolecomecheuoledoetqueſtietquelliafſeguirenonpo tiamo laperfettaformanedell'uno ne dell'altro intie= ramenteconseguire . AllhottaM.Sperone rivolto al Contarinidiße,questi uostri cortigiani magnificoM. Lucahaurebbonopotutofaregrandißimapaura àLu cioCraßocon queſtelororagioni,quando eßifußero statiàquellatentionepreſenti,che eglihebbe con Mar cantonio, &conloSceuola, gli altrial uecchio tem po demiglior dicitori , Percioche,fi come uoisapete, appreßoCiceroneegli uolle l'oratoreeßer quello,che nonsolamentedelle cosediphilofophia ragiona;ma di tuttele coſe,ditutte l'artı discipline artificiosamen tefauella douefiuede, che questa ragione molto pix Strettamente darebbe àluinoia, che ellaperauentura à menonpotrarecare,poſciache io dellaſemplice co= gnitionedi naturami contento . Mauenendo alnodo diquesti tali,uidico,chepostoanchora che breue& cir confcrittadi piccoli terminiſia la uita nostra come fi uede, debole àpoterelapurißima Ideadel perfeito philofopho &oratore aßeguire,cheè unasemplicefor madell'uno dell'altro,ageuolepiu tosto àdouer ef= ferricerca,che aßeguita, come diceua Marcantonioà quelfelicefecolo,nondimenol'auicinarsi piu à quella forma&àquelfegnohadaeßerlalodanostra; sico meperl'eſſempiodi Demofthene, e di CICERONE (vedasi) fi ue de&del Boccaccio. Hora che lacognitionedelle co= Seallaphilofophiaappartenentinonfienocotrarie alla lingua;chedirebbono questi tali M.Luca,quando noi affermaßimochel'unofuſſepiu tosto all'altro d'age uolezzacagione,cometopenſo:&chenelconſeguire lacognitionedellecosefußeutilemolto loſapere del= lelingue,&perlocontrario,laphiloſophia recaſſeal loapprendimento della lingua preſtezza &facilita? perciòchequestidueſtudi tanto ſono amicheuolmente P congiunti&confifattafratellanza trameßi & posti inſieme;che l'uno ageuolando l'altrociarrecano piu preſto la loroperfectioneinſieme congiuntietmisti,che persefoli nefarebbono , ne potrebbono , giamai .Et cheeglifiail uero, conunaſola ragioneiluidimostro. Certoèchetantooperala linguaistrumentodegliani minoftri,quantouienedalpensieremoſſa,cheseilpen flereedibuoni&leggiadriconcetti ornato, conuiene chelalinguadiluiſeguace ottimamenteragioni,fi co= memalamente,occorendoche l'animo noſtroſia pri= uodiquelli ottimiconcettichedallacognitionedelleco ſeuengonoàproducerfi. Dunquesecoſie,perche ne garemisi potra,chelaphiloſophiaaccrefcendoſogget ti materiedadire,portandoprecettiperlo uiuere perfcriuere perloragionareoportuni,empien= dol'animod'habitiintellettuali, ornandoci ,uſtendo= ci,colmandocilementinostredi tutteleſecreteoperedi Dio & dellaNatura,nonaccrefcaageuolezzaper lo . i fcriuer bencfimilmentes&per locontrarionon ciſce miquellafatica,cheſanza eßadiuero ci fopraftarebbe maggiore&piulonga?Etqueſtobastipdimostrarela philofophia la cognitionenon apportare fatica malageuolezza alloapprendimentodellelingue. Qui uiilBarocci traponendosi , M.Speronediße,egli non haguari archora ,cheritrouandomi con M. Triphon Gabriele,&conalquantigentil'huomini ,chedi que Stalinguauolgarfanno profeßione , douedimoltebel= leetdottequistionifuron moſſe,udij dired'alcuni,iqua li(ficomepurhorahadetto M.LucaGirolamo)erano di questa openione,chel'oratore &ilpoete Toscani, altro nonfußerochefpediti&agiatifauellanti,inquan tochel'uno liberamente la linguaſnodando, l'altro conpochißimeregole&leggi alquantopiu riftrette ragionando, fcuopreipriuileggi et gratiedella lingua lequalimoltobenediceuanopotersiperſe medesimeap= predereſanza dipiugrauarci co'luolere iprecettidel Lelingueaccompagnareco'lstudiodellecose naturali. Altriuieranodicontrariosentimento&giudicio:per ciòche eßi diceuano ,chequelli , che noifcrittoriaddo mandiamofideuerfi comediproſe, ſanzauerunacogni tioneeranopiutosto degni d'eſſerchiamatipredicatori di uolgo , dicitori dipiazza cheoratori,ouerpoe= ti,Maoratoreetpoetauoleanoſolamentecoluidouer eßer meritevolmente detto , &àlui cotalnome degna menteconuenirfi &star bene,chescientiatamentepar landoſapeandituttelecose redere laragione,cheDio . lanaturafattehanno.uolendodifinire la elo= quenzadiceano ellanon efferaltro,che unabella lo deuoleprontezzadiragionare,postainſiemecõlaco  tezzadituttoquellochepDio,etp laNaturaueggia mooperarfi.Permodocheàchiuqueſidoueadar nome diperfettooratore&poetafaceadi mestiereche fuße nellacognitionedi tuttelecoſeeſercitato. Argomentan dochetutteleuolte,che noid'Iddio ragioniamo; delle intelleteualefustanze,del gouerno della Republicadella giustitia , dellafofferenza,della temperanza,del fine ragione ditutte lecose, & diquelle ſpecialmente chehannoforzadi muouere&quetarelo statode gli animi,nonpoßiamoaltramenteraggionarne,checon unalunga ejercitatione,&fermogiudiciod'intornoal lacognitionedellecose,ilchediceuanohauerp'uuoltein Demosthene ueduto ,alqualeper laforzafi dellafaz pienza,quanto etiandiodelleparole non era disdetto ilpotereglianimi degliascoltati giudici muouere,que tare, fpignere, fermare , turbare , tranquillare à fuopiacere. Etquestoſteſſo diceano di Cicerone delBoccaccio altresi . Alliqualirifpondeano i primie rischeerailuero ,cheDemosthene , ilBoccacciohaueano unagrande Cicerone ampia libertadi poterciòfare,machecotestononcraperaltro,ſenon ! perloro stremo&merauigliosogiudicio,&prontez zad'ingegno,nel direquellecoseche difarefimili effet= ti eranoualeuolizoueroperchebaueanoglifecreti della philosophia,non comesi ricerca,intieramente appreſt, i ma piutostoinuolati. Oltrechediceanononeßereda farsimerauiglia ,chenoi conlaforzadellelinguepof= ſiamo gli animi domare,&uolgere comecipiace ,per cheuoleanolasteßanatura hauerne creati&formati pur troppoageuoliàluſingareconla dolcezzadeuez zi,efortarecon laforza delle ragioni ,ſupplicare con l'humiltadecuori ,inanimare conilfuoco delleparo leaccese,fpauentare con il terroredelle minaccie,tur= bareconl'empitodelle uoci,tranquillareconlaficu= : rezzadelfuturobene,confermare lenostre openioni conueriargomenti ,ſcioglierlefaljeco'l disgombrare la nebbia delle menzogne,mettere indubbioche che fiaconleragionidaciascunlato ,distinguerelecosedi piuparti,unirele diuife,diffinirele nonconosciute, rifolueriltuttoneſuoiprincipi,dilettareco'lgesto,cõ lauoce,&co'lmouimento, nodrireglianimidichiun queascoltaconladelcezzadella prolatione,eſca , cibo, alimentodell'orecchie conditißimo &foauißimo,et finalmenteconragione giuditiointiero intieramen teoperaretuttoquello, che alfatto nostrofadi mestiere.Pofciaàglieffempiporgědodimano,dicenodeGre ci da Latini infiniti eſſer istatiſipoeti comeoratori Janzacognitionediphilofophia ueruna. Etuenendoà nostri , diceano cotaließere Salustio, Cefare ,Liuio, Horatio, Catullo , Tibullo,Propertio,Gallo, Stella, Martiale.Indi al Petrarca al Boccaccioperue nendoargomentauanoeglino haueretuttoiltempodel laloruitain appararleleggiciuili,confumato:ets'al cund čunacofadiphilofophiataluolta diceano eradettaàca ſo,oueroper eſſere statidaM.Dantein qualchecosa, chetuttauianondimeno era pochißima , ammaestrati. Taleeral'openionediqueſti tali: iqualidiceanodime cheniunacognitione di philofophia,come cheio ho= rapochißima n'habbia,nonhauea anchora compre= sa: &nondimeno(fi comeeßiaffermano)Japea mol= to bene&ragionare&fcriuere.dellequalcoſel'una ageuolmente credea,l'altra per burlarmipenjoche mi diceano, ouerochedella lorocredenza prendeano in= gannodifouerchio. Ma chepiudiròio d'intornoa questofatto,quando eglino conqueste,&con altrelor ragionicercauanodidarmi ad intendere nonpure la philofophiaeßeredallostudiodelragionarlontana:ma niuno oratore ò poetapoter compiutamente afſeguire alcun'altra cognitione èdifciplina che che ellafi fuffe. Dallaqualopinione iogran tempoingannato,si come horadeltuttoſgannatonefono,nonpure hebbi ardire di ragionarnenellepriuatecamere;maetiandio alcuna cofafcriuerne talhora . Quello cheio horanefènto, nonèaltrocheciocheuoi diceste M. Sperone: allaqual ueritacredoche m'habbiafpintoquellapoca efperienz zach'iofici,&leuostrefalde&fimpliciragioni con fiderando, cheuoi n'aſſegnaste. Onde ioui dico piu chemolte uolteleggendo ilDecamerone,parmi cheal cunafiataeglinonempia del tutto l'orecchie mie,ne ueggaquellapura &sempliceIdeadellauolgarfauel la,dichepiutosto unaforma unoeſſempio nell'animo comprendiamo, cheinalcunoscrittoreueggiamo rt trouarfl. Ne edameravigliarsi,percheglihuominimol teuoltedall'ambitione &gloria deglihonori, dal lecurequandopubliche quandofamigliaridiſtolti, rivolgendo ilpensiere altroue,poco ejercitano&poli Jconoquellaparte,dichedourebbonohauere maggior istudio&diligenzache d'altro.Maiouidicoperquel pocodigiudicio,ch'io tengo,potere alcunacosa per l'auenireindouinare,&per quellefiamme,ch'ioſen= to accenderſi negiihuominimoderni,ch'io nonmiſgo mento, nediffidodouereßereanchoraperſona,laqua leconpiucaldo&maggior istudiodiquello ,che noi facciamohora,&feronoglialtripaffati , conpiu ageuoleprestezzad'animo,&conpiumaturodifcor ſo,&faldaeſercitationenelleggere &ſcriuere,debbia. eßer tale,chente noi ricerchiamo,ilquale meritevolmen teſipoßaaddomandareperfetto oratoreToscano :in= quanto,chealla Ideadellauolgar eloquenzaperuenen= do,fiadella lingua &della cognitionedi tuttele cofe fcientiatißimo. Alcuiſegno s'alcunoſanzarispettofi puòdire cheſlagiunto;diremo eßereildotto,etſaggio felice dicitoredi queſta lingua Monsignor Pietro Bembo,hora laDiomerceCardinaleillustrißimo, miofignorehonoratißimo.Dopo ilquale,s'alcunouer= ramaidiquelloſteſſo ingegno giudicio, dimag= gioristudio nellecoſeſi alla lingua comealloſapere ap partenēti,nel uero miſtimo cheeglipotradi pocopiu foprastargli.Quiui tacendosiilBarocci,diffeil Girel lo, . to,iohauròdarenderinfinitegratiealla miabuonafor tunahoggi,laqualeèfutacagionech'iofia dcofi fat= ti parlamentipreſente:laqualcoſa nonpotea effermi piu cara,nepiugioueuole. Auegnacheniunoragionamen toàmepardimaggiorgioueuolezzachequesto, doue nonpuretraToscaniſenequiſtiona; maſemprehapor tomateriadiragionarene gliannipaßati alli ſcrittori Greci Latini . Etneluero chedi coſifattaquistione citrouaiſempre dubbioso difficile il nodo:&taluol ta òmenoèpiudelconueneuole,horaſchifando,hora orcando la chiarezza dicoſifatto dubbio,trauogliato &iſmarritomifonrimaſo.Ondeuncaldo&ardente diloin menacquedipotereconalcuna perjonaraffron tarmi,laqualefuße e digiudicioetdidottrinaabbon dezole, con cuiampiamente ragionandone &fanza ? moltorispetto,comeogni perſona aueduta&intenden= tefuolfare,operaßiſi,chequesta lite,ch'io prouo,à miogiouamento &prò uenißeun giorno in me termi nata. Eſſendo lauerita dellequiſtioni condimentofoa= wißimodegli animi nostri, diletteuolißimo nodriz mētoàchiunquedi ricercarelafuaperfettionericerca. Ilpche horahauendouoi M.Speronefatto àcofistret to&malageuolecalle&peranchoradamenoncono kiuto aperta&fpatiofala uiafipercheuoifojteilpri mieroàragionarne,&fi perchedi quelgiudicio fapereui conosciamo, cheſiete ſanza alcundubbio, ui preghiamochefanzatramißioned'altramateria,ciuo gliatepiulungaměte ragionare di questa moltacognitione 2  tionedelli ſcrittori, &fpecialmente del poeta, come chedell'oratoreaffaiampiamente netentioninogli al tri, uoi n'habbiateàbastanzacotante ragioni affe gnate,tuttafiatache non uifia graue &fpiacevole il raccontarnele.Laqual coſaſeci uerrafatta ;hauronon menodaeßeretenuto àquestafala&àquestogiorno ch'io &allescuole,& altempo,ch'ioquellepoche co ſeapparai ,ch'io tengomipoſſadireubbrigato Aque storiſpoſe conpiaceuolesembiante M.Sperone,&dif fe,&perchenonprouocateuoiM.Mateo, oueroi Barocciincofifattosteccato,chenteèquesto ?M.V cenzo?perciòcheeglinotanto digiudicio dia perefoprastannoil mio debole ingegno,quanto twi auanzatetuttiquelliche cercanodipoterconcorrereco eſſo uoi d'amore di gentilezza : ſapetequanto delalorotenerafanciullezzaperfinoàquest'horapre Sentehabbinofattoprofeßionegeneralmentedituttele buonelettere, &comeſon prontinel rifpondere alle raggioncontrarie,etdifendereleloro,quantunquehog giilMacignimaßimamente habbiarottoloſcilingua gnolo.Cheiopermeuolentierigli afſegnotutta quel laauttorita&luogo di ragionare ,ch'iotengo:con= ciofiache questi ragionamentihoſemprerifiutatiqua toiohopotuto:ilcheneperſeluatichezza, neper uil tad'animofono auezzo difare,maperfuggirpiu to stoquelle riprenſionichecidanno gli ſaldi &fermi giudici,metreche noiòdallacredězadinoistessi,òdal laaffettione d'alun'amico traffortati, uogliamoquelle cofeueracißimamenteraffermare, lequalida un'al= troperfalfißimeferanno tenute .Allhorail Macigni rottoiltacere , &àM.Speroneriuolto,M.Sperone difſſe uoi nonhauetecagioneuerunadi diriuare questo fufciofopra lemie debolifpalle,eſſendouoigagliardif fimofostenitore&franco,comefin quiconosciuto ui habbiamo . NonJapete uoi riprese incontanente M. Sperone,Atlante,anchora chedi grandißima for= za gagliardiafifuße; hebbenulladimeno caroche Hercoleueniffeconpiccolatramißioneditempoleuan doglialcunapartedellafaticachefostenea .Se Atlan= te,ſoggiunse immantinente il Macigni,fuſſestatodi quella prodezza &forzanelsostenerelaſomadelmó do,qualuoifietenelportare lofascio chehauete pre-. JoM.Sperone,nonpenſo che eglihaueffe hauuto cas roperfolleuamentodifatica l'aiuto d'Hercole,ma che perfarifperienzadell'altruiforze l'haueßefatto, nel= laguiſa cheuoi accennatedi fare del mio poco deboleingegno,grauandonelo diquelpeso,che tut ti fanno eſſere aluoſtro purtroppo liggiero.Onde Sarebbestatomeglio,chenoi alprincipiodiquesti fa uellamenti haueßimofatto nella guiſa,che ueggiamo fardellenaui,lequalinon eſſendoforti àdifendersidal de uenti, cariche folamente delle P'ira dell'onde mercatantieagiongonuidimolta harena nellafentina perpiuſicurezzaledare. Ilche diuoiM.Speronepo tiamdirefanzaalcundubbio,alqualeseraggionando d'intornoàquestamateriaueniffealcun iſconcio ;uer  rapercertoperhauernoiimpostotroppopicciolamer ceallanauedel uostrofottileingegno . Queste parole, moſſonopiacevolmenteà riderglialtri,ma M. Spero nequiuiincontanente foggiunse,percerto M.Mateo uoihaueteungrantortoàuolerecoſi tosto questamia nauerimettere alladifcretion dell'onde:percioche ape= naègiontainporioàjaluamento; che uoi cercate con tral'opinione&potere delnocchiero di rimandarla danouoincofialto&gonfio pelago,qual è questo . MafiaconDio, ricordateni,chenonſieteperandar reaßoltoanchor uoi,percheioho intesoda M.Paolo cheegli èperdimorarqui in Padouaanchor otto,òdie cigiorni allafila,doue &àuoi , &alConte , &à lui inſiememente tocchera di fare una giornata.Quiui M.Paolotraponendosi,diſſe,ſe uoi mi uorretearifchia reàcofifatte lotteM. Sperone ,locon buona fronte negherouui, quellocheuoi diceste,ch'iofia per dimo= rarein Padouatantidi tantopiu nõeſſendo statiàquel lastipulationetestimoni preſenti; & questo non gia porfaticach'iomi ricuſi,incoſadoue ioſapia douer= ui recareil mio feruigio beneficio ò trastullo che di troppo in ciograuarnon mi potreiper amor uoftro caſocheioanchorapesoprendesi,ondeio inpoco d'ho raſapeßididouer restar fiacco &debole:mala ca= gioneècheiononmiſofingere lo Sccuola ,neil Got= ta. Soggiunseil Conte,seuoinonfapretefingereque fti due, che uoi dite S.Paolo , fingerete. Marc'antonio è Lucio Craßo ,comepiu àuoi piacera . Voimotteg giate 139 giateſopra dimefignor Conteriſpojeil Manutio,qua . do&àuoiſiaparimenteimpostodallo Sperone come. àmedi fauellare . DißeilConteogniregolapate ec cettuationeM.Paolo, ond'ioperquesto priuileggioho penſatod'andarnelibero: &poiſapete che l'oratore nonhadafarJentenza alcuna. Ilperchenon puoM. Sperone,effendonoi in uice digiudici alsuo ragiona= mentoprefenti,terminarealcuna cofa ,senoi non gli neconcediamo auttorita ,anzibenpotiamonoifenten= tiandelui imponergli ,che ilrimanentefornisca,come hadi ragionare incominciato.ImponiamoglinecõDio diffeil Barocci, quello steßoreplicòpiuuolteilCon tarini . MailGirello, efiuuolediffe operare,cheM.. Speroneparlidimaniera,chenonmenofiada ileggi= sti ,&semplici grammaticiinteſo,che da philofophi.. Iononho riprese M. Sperone, la linguadello fpirito Santo,ond'iopolsada diuerſenationi effere egualmen= teinteso:manehounafola apena basteuoleàragiona re,fiche egli bene stea : laqualeſeioſapeßi uolgere d miomodo, douemidarebbel'animo ;felicißimo fortunatißimo miterrei .Cofi poteße eßere,riſpoſe il Macigni,percheageuolmente inſegnarei,cofieffendo ritrouarla eloquenzaàtutti quellichebramanodifar fiottimi &perfettioratori, chenteuoifieteM.Spero ne. Etinche modo, riſpoſeegli ,ciò fareste ? man= dandogli,foggionſeilMacigni , àragionarepotendo conquellaperfonacheuoi ſopra tutte l'altreamiate , auegnachedallasua bocca stillerebbepiuche dall'ora= tioni 1401 tioni diDemofthene T? di Cicerone&dalle proſe dat Boccaccio melefoauißimo &dolcißimo. Rifeciascu no , &effendosidimoltecoſedetequandodal'uno quando dall'altro ; M. Speronedi poco tacito dimo ratofi,coſiparlandonelſuopriemierofauellavefi rimi Sequalestatoperdiosi puo addommādarepiu tranquil piuperfetta,quale Studiopiu degno di lode,chequellodi colui ,che lalin lo&felice,qualeuita piu beata guadolcementeiſnodando,&le paroleJaggiamente ifprimendo,ſemprecifaudire alcuna uaga sentenza, Jemprec'insegna,ſempre ci gioua, &fempreci am maestra? Ilchecomefara colui,ilquale lanaturadelle coſeignorandogittaleuoci aluento ,&leparoleim primeneirapidifiumi, ſanzaſodacognitione&fermi concetti? Efanzadubbioqueſtopoeta &questo ord= torequello,dicui ildiuino Platone dißepiuuolte,do= uer efferedalle citta&dalle communanzedegli huo= miniſcacciato . Conciòſiache niuna cosa èpiu noce= uole, niunadimaggior danno cagione,ch'una ueloce prontalinguafanza cognitione&ſanza precetto. Questisono quelli, l'ufficiode i qualinon è altroper auentura ,che esortare alcun prencipealla tirannia: metter difreschegabelleadunabene angariata Repu blica: trouareilmododitenere emiferi populi afflitti dmeßi:fuiareglihuominidalle diſcipline dai Studimigliori : infiammaregli animialleuendette:me ſcolaretraletranquillementi depacificialcuna efca di riſſa è dinimista :recare allefceleratezze quelle lodi queglihonori, cheallemaggior uirtufi rendono : finalmente tenersicaro appreſſo alcunpotenteMo narcaconlaforzadellemenzogne &dell'adulatione, piuagevolmentediquellochecon il mezzodella ueria ta delledottrinenonfaraalcun buono .Ma colui , checon lanaghezzadelle parole, &con la natural protezzadelragionarehauraunagentile&delicata uita,acquistata conglihabitidelle uirtu morali, &nel Tofcriuerediquellecosefara mentione,che alla parte piudegna di lei appartengono; non purefieda me lodato&commendatoſopraglialtri;materrollo non altramente,che unooracolodituttala cittazouc eglidi mora. Etqualedolcezzacredettecheſiaquella quan donoiindeboliti fciancati anzichenòdalpeso,che glianni&laneueci recano ,non potendoquelle co=NARIA Jefarel'usodellequali tatofoleaper loinnanzitrastul nopere litions larelauagagiouenezzaconlaNatura ragionandoho mot rafoliet otiofi dimorati,horanella guisachein questo luogofacciamoquiſtionando, òpurepiu tosto alcuno desuoifecreti con bellißimaproſa òcon delicato verfo Scruendo,hauer nonfolamenteà uiletutt'altri diletti; matenerli pernulla, rifpettoàquella dolcezza ,qua leprouiamonelſentire lenostrecompofitionieffer lette damolti, lodatedai perfetti giudici, &ſperare che perl'auenirepoſſanouiueredoppole nostremorti lon gotempo? Potrei addurui l'esempio di M.Claudio Tolomei :la uecchiezzadelquale rinforzata,conloac erefcere de ibenidell'animoſipuoteuntempo chiamar freschißima  freschißima et gagliardißimagiouanezza.Potreiquel lo ſteſſodiruidelnostro caro giudiciofoM.Trifone Gabriele, ilqualeallontanatosi dallecitta &diuiſo da lecurepubliche,cerca nellefolitudiniperdergli altri huomini per ritrouarse steßo . L'etadelquale quanto venga raddolcitadalle uifitationi deidottiingegni daipellegrinigiudici;falloil Conte nostro , ilquale per le piu uolte ( merce di quell'animo,cheſt per tempo s'e auezzoàdar luogoài maturipenfieri)la ſciandolefeste lecarole, chelaſcapeftrata gioua= nezzaporgeinnanziàglialtri, prendeconeßoluido mesticamentefauellando &follazzo&gioueuolezza nonmezzana.Etpernonandaruiperglieſempi tut= t'hoggi rauolgendo;un'altro folo uene addurrò,di cuifanza ch'iolongatentioneui faccianelprouarlo, sa petepuoisteßiquatihonori,quatigradi, quantedi gnitagli habbinola uecchiezza &loſtudio recatoil BEMBOdicolauita&icostumidelqualepermol tecagionimifadi mestierech'iotaccia,pernon diredi altoſoggetto &rocopoco . Moltißimisono stati anchora,iqualinellauaghezza dellostile , ònella pro tezzadelragionare, nellaprofonditadelfodogiudicio mescolateconlacognitionedimolte cose naturaliet diuineſonoà questofegnoperuenuti:alqualeloapprof fimarfifusempre lodeuole,noncheil poterlo aßeguire. Quest'unopensiero prouoioinmedigrande conforto alleggiamento alle mie cure:conciofiachefacendo miincontro haggimaià quella eta cherende il corpo menoarditoallenaturali operationi,ſentonon poter mancarediquelladolcezza, laqualehora forzadı in= dilettarmiſommamentenellapiegheusle uecchiezzaò lecoſeſcritted'altruileggendo,òalcunadame compo= Jtaconlasquadradelgiudiciomiſurando.Laqualdol= cezza inpropriaformauiraccontarei, quanto ècara àglianimi &gioueuole,segiustacagionedi dirlaho ranonmitoglieſſe. Laqualeèquesta ch'ioſoche voi damesifattoragionamentonon ricercate,maplu to stovolete,che ioper lecompofitioni conducendoui ui dimostri quantouaghe ,&quanto gentili renda la philosophia le uostre fcritture . Ilche farocon quella breuita,ch'ioſaproimaginaremaggiore . Non effen dodimiodifiderio&ufficioilteneretroppoin longo le nostregiudiciofe orecchieoccupatecon quelle cose, ch'ioſodouerpiutosto hauerforzageneralmented'in crefcerui ,che giouarui. Tuttauiaiouolontierile ui ifporro nonmenoper eßereà uoiubbidiente, & am= mendatoinquellecose,doue io uerro mancando; che d'hauergiustaragionedifentiredauoialtri alcunaco Jad'intornoàcofifatta materia,chente è questane giorni,cheseguono. Maprimachealtropermesi di ca;uogliodaalcunipochiprincipigittar l'ordimento della miatela: da iqualiuerròlemieconchiuſioniàpo coàpocodiriuando. Veggiamochecosa èoratore,che ilpoeta,chefineil loro ,&incheguisa partitamente uengonoilorogeneri àdiuiderſi. Ilcheueduto paßa remofimilmenteallaphiloſophia,confiderandoilfine la materia, ilsoggettodi lei, dituttelefueparti: posciauenendoaglieſempi&auttoritadel Petrarca, uifaro noto,tantoeſſereapunto infatto , quanto con Jempliciparoletesteui dißi. El'oratore , quello che conladolcezzadelleuoci,&grauita dellefententie ageuolia perfuaderealcunacaufapublica dibellauoce, di gratiofemaniere, ciuile, è dichiarafauella dotato: l'ufficio delquale è ilpotere compiutamente parlarediquellecose,cheall'ujo ciuileſono ordinate, conleggi&coftumizinmanieracheegliuenga adin= fignorirficonlaforza della lingua , conlamaesta deſuoidettideglianimi&confentimento di coloro, cheascoltano: nepotendo ciofaredeltutto ; cerchera nondimenod'accostarsiàqueſtoſegnopiuche egli fa= praimaginare, òpotrafare.Etqueſto ufficio, ch'io hodetto,nonèaltrochelamateriaisteſſa,diche egli tratta:ilquale ufficioſipuodirecheſiauno atto conue neuoleàciaf-hedunapersona,comunque ellafifia del lafouradettadiffinitione trouareteanchoratrecoseda gli antichi addomandate constitutioni: cheſonoconiettu rale,legittima , giudiciale:treparti de l'oratore, lequalifpuntano dal'ufficio,&germoglianodallama teria,diche egliragiona. Altramentefu l'oratore dettohuomoperfetto, attoaragionarbene. L'effer buonoconfiftenellanatura , nei costumi, nella uita, nell'arti . L'efferpronto. ageuole al parlarleg giadramentefifadallabella & artificiola eloquenza: la quale cinque coſeritiraconfeco, che ſono inuentione, difpofitione, parlare, memoria ,& pronuntia . Co luiadunque ,cheſaprafauellared'intornoà quelleco= Je,che òàcafo òàdeliberationeſeglifaranno incontro fauellando ornatamente&congentile maniera profonda memoria,uferaunaregale &quafi matura grauita neldire,feradegnodiquesto leggiadro ho noratonomedi ottimoparlatore.Alqualedue lodido niamo, l'unaèdeldifputarefottilmente lecose,perca= l'altra di mouerſi con grauita affabilepercontodimoueregli animidegli ascoltanti gionedi infignare; ineſcarli con la dolcezzadi quellamagnifica &ge neroſa prontezzadeigesti,lagrauitadeiqualisi co= mefuoleeßereſopratuttel'altre cosecomendabili , coft apportaſecounaartificiofa &leggiadramaesta, laqua lenon altramente de gli animi s'infignoriſce, cheſeil freno teneßede inostrisensi delle nostreuoglie.Et perche ilparlaregeneralmenteſopratuttele cofe ren= deteftimonianzadinaturale prontezzaàtale eſerci tio;perquestofi ricerca,che egliintuttele coſeſia ac= commodatonelparlare,e habbia uirtudi perfuadere tuttoquello,che alfuoanimo uieneòpercaso,òper diz Liberationeofferto . Horaueniamo àitregeneri det ticapi:iqualiconſeguitanol'ufficio dell'oratore,chefo nodeliberatiuo,dimostratiuo, &giudiciale. Ildimo ſtratiuo èdetto nonper altro , eccetto perchefi attri buiſce in lode ò biaſmod'alcuna cosa. Inlodefi come ladouedißeilpoeta. 22 Chiuoluederquantunquepuonatura, RAGIO . : e E'l ciel tra noi uengaà mirarcostei. Si come in biasmo &uituperioſonoquelle rimeono elasciòſcritto. Fiammadalcielfuletuetrecciepioua >> Maluagia,chedalfiume&daleghiande Perl'altrui impouerirſe ricca egrande, Poiche dimaloprar tanto tigioua . Il deliberatiuo èdettointalmodo,perciò che èpo ſto indeliberationediperfuadere èſconfortarela cos ſadichefifauella. , Signormiratecome'ltempouola, Etficomelauita Fugge&lamorten'efouralespalle:  Voifietehorqui, penfate allapartita, Chel'almaignuda&fola Conuien,ch'arrive àqueldubbiosocalle: Alpaßarquestaualle Piacciauiporregiu l'odio losdegno , Venticontrarialla uitaferena. Etaltroue difconfortando ,in cotal modo. Vergine, incuihotutta miafperanza, Chepoßi uoglialgranbijogno aitarme, Nonmilasciarinful'estremo paſſo: Nonguardarme,machidegno crearme, ? No'lmioualore. Il giudiciale èquello , che poſto indifcordia ha= inſe accufatione,ouer domandacon difenfionedi chi parla.L'una l'altra di queste due parti fi uede la たば oue دد . oueil Petrarcadiffe. >> Ferastella, ſeilcielohaforzainnoi >> Quant'alcun crede,fu,ſottoch'io nacqui, Etferacuna,douenatogiacqui, >> Etftraterra oueipiemoßipoi. Etinaltraparte. S'il dißi mai,ch'io uenga inodioàquella, Delcuiamoruiuo &Janzailqual morrei.  : Alleuoltefi troueranno &l'accufatione & ladi= fenfioneinfiemegiunte, il chein due modififa : ouero inunasteßaperſona, Imifoglio accufare ,&hor miſcuſo, » Anzimipregio,&tengoaßaipiucaro. Oueroin piu,ſi comealtroue diſſeil poeta  Mauoieſcuſo , &mesteßoriprendo, Chenatura àuolaru'aperſel'ali Amediedeocchi, iopurnemieimali › Litenni ,ondeuergogna&dolorprendo. Etpoſtochequestitregenerifianocapidella Rhe= torica, nondimeno puostare che partitamente alcu= noſiaperfettodicitore ,quantunquene l'unoſolamen= te di queſti tre generifia eſercitato .fi comedi Tera= mene,diZenone &diGorgiasileggenell'antiche me= morie,l'unodequalifufolamenteattonelgenere de= liberatiuo , & l'altro nelgiudiciale , ſi come il terzo nel demostratiuo fueccellentißimo parlatore , anchora che nonmancaſſerodiquelli,chehebbero opinione,che il dimostratiuo doueſſeſeperarfi: &cheduefolamente k 2 rima= :  rimaneffero . Laqual opinioneneà gliantichiGreci , ne alli Romani dicitori piacqueper alcuna maniera . Eccol'inuentioneſegue laquale èla prima diquellecin quecorde,chefannoharmoniaJoauißimaper lalingua dell'oratore . Quastafudagliantichidiffinitorichia mateimaginationedicoſeuereò uerifimili almeno, at teàrenderelacausa dellaqualesi ragiona probabileap preſſo ilgiudicio degliascoltanti .Seguela difpofitio ne ouerocompartimento,laquale èunoordinedi quel lecose,chedal dicitore uengono disposte:fi come la leggiadrafauella è compofitionediuoci &difententie ordinateàfpiegarequello , chedella inuentione uenne ordito &proposto . Lamemoriaèferma&Sodaco gnitionedell'animo,incuicomeinfacrouafe uengono àconferuarsituttelecose,che dalladifpofitionefurono con douuto compartimenteordinate. La pronuntia e l'anima &lofpiritorenduto allecosetrouate&difpo Ste .Laqualesifa conunagraue & matura raggione dimouereiluolto , lauoce e igesticonleggiadrauenu sta . Questa èquella, chede glianimi s'infignoriſce : pajcendodinonſoche nettaregliocchi,l'orecchi, et gl'intellettihumani ,fa chel'animebeandofi noncura= noinquelpuntomaggior contentezza : ne inuidiano l'ambrofiadelli Dij . Lequai coſe tutte uengono à ger= mogliaredatrepedali : che ſono l'arte , l'imitatione , l'effcrcitatione . Con l'uno l'oratoreprendeuna cer ta debita &ordinataragionedidire, conl'altrotolto l'esempio d'alcunleggiadro et uago dicitore,cerca alla ſua perfettioneaccostarsi,& finalmente co'lterzoſt uiene con la confuetudine uso delparlareàgenerar quell'habito , che & prontezza & facilita,come lu= mealletenebre, ci rendenelfauellarbene . Maritor= nandoalla inuentione ,dicoella dagli antichi maestri hauerpreſoſei parti,dallequali uiene à terminarſi finire,detteEfordio, narratione , diufione, Confer matione , confutatione,&conchiuſione. L'una entra congraue&maturodifcorjo nelparlare; l'altralaco ſaſpiana &dimostra: laterza ordina &distingue:la quarta neruo &fpiritorendeallecose di chesifauella: laſeguente indeboliſcele ragioni dell'auerfario , &la fezzaiaraccoglie tuttoquelloin breuita,ches'è detto dafine alconto. Etperparlareàbastanzad'intor noàquestepartidico l'Esordio eßerel'incominciamen todelparlarechefifa, nelqualeinescandoglianimi de gliascoltanti : cattiamoattentione, beniuoglienza , inſtruttione. L'uno mettefilentio,& acquistatuttele giuridittioni degli ascoltanti . L'altro fede &cre denzane rende . Sicomeil terzofa gliauditori bene informati instrutti del caso , di che fi ragiona. Sono dueEfordi,l'unodettoprincipio & l'altro fimulatio ne.Dalprincipiouengonoàfarsigli ascoltanti attenti beneuoli,istrutti . Attenti co'lprometteredi parlarco Sealte,graui,neceßarie,gioueuoli , grande,nuoue, inufitate, alla commune ſaluezza appartenenti: allare ligione, allapieta ,alliDij, ò àquellicheascoltanotut tauia. EccoilPetrarca tuttopenſoſo e marauigliato  k 3 pros  produrne gli ascoltanti una infinita attentione,nel principio di quellacanzone. » Iuopensando, nelpensierm'aßale >> Vnapietasifortedime stcho. Benzuolisi rendonogli ascoltantiin quattro manie= re,danoi steßi,dagli auerfari , dagli auditori, dalle cose, di cui fifauella. Danoi,jel'ufficio nostro uferemofanza alterezza, &ferannolelodipernoida teànoimedesimiconmodestia , ſi come. Perchelauita èbreue.  Etl'ingegnopauentaàl'alta impreſa, Nedilui,nedileimolto mifido : Mafperocheſiaintefa >> Ladoueiobramo,&ladoueeßerdeue, >> Ladogliamia,laqual tacendo iogrido : دو Occhi leggiadridoueamorfanido , Auoirivolgoilmiodebileſtile » Pigrodaſe,ma'lgranpiacerloſprona . Similmentesedalcommun bene cominciaremo, co دو melà. Italia mia ,benche'l parlar ſia indarno >Allepiaghemortali. Odaparenti amici, » Spirtogentile,chequelle membrareggi. Odagliascoltantiſteßi , Voich'ascoltateinrimeſparſeilfuono, Queroſenoiproporremodiraccontareinos fagi,pouerta,folitudine,&miferia . ostri di 1 » Laßo . .. Laßomech'iononſo inqualpartepieghi; Lafpeme,ch'eiraditahomaipiu uolte.  Etaltroue, Toltom'hai morteilmio doppio thefauro : Chemifea uiuerlieto &giraltero. Et in un'altro luogo. Dipenfierinpenfier , di montein monte Miguidaamor. Etaltroue, Chedebbiofar,chemiconfigliAmore? Tempo èbendimorire, „ Ethòtardato piu,ch'ionon vorrei. : Trouafianchoralabeniuoglienzada noi steßistut tauolta chefimostra noinonhauermai fperatoje noz neinquellaperfona,conlaqualesi ragiona, come nel lacanzoneVergine bella, Amormifpigneàdirdite parole  Manonfoincominciarfanzatua dita, » Etdicolui,che amandointefipose. >> Inuocolei,cheben sempreriſpoſe. Chi lachiamò confede . Dallapersonadegliauerfaritrouaſtanchorabeniuo glienza,dandoli inpotere dell'odio,dell'inuidia, &del la difcordiade gliauditori , dell'odio, Fontana di dolore,albergo d'ira, Scola d'errori tempio d'heresia. Della difcordia ,  L'auara Babilonia ha colmo ilfacco  k 4  D'ira  D'ıradiDio &diuitij empierei. Dell'inuidia.  Odiluuio raccolto > Dichedeferti strani  Perinondar inoftri campi. 4 : Dalcantode gli ascoltanti firaccogliela beniuo glienza,ſenoi diremo uoleriuftamente, fortemente " parlaredicoſe, che adesiappartenga,&lodandoli. Riconoſcicolei,che primatorſe » Ipaßituoi dalpublicouiaggio. Segue hoggimai L'ATTENTIONE, la= qualesifadatuttelecosediſopraraccontate: e maßi mamentequandopromettiamo diparlarecofe alte importanti:  Conquestealzatouengo àdirhorcoſe, C'hoportatonelcorgrantempo afcofe. 1 Lofimile hauraforza di operare il uolere iſnoda rele cose dubbie,dechiarire ledifficili ,ſcoprire lenon conosciute ,&le coseda altrileggiermentetoccate con ordine diftintionemarauigliosa esaminare. AMMAESTRATI firendonogli ascoltanti pro= mettendoildirecofegioueuoli, &attead instruiregli animi loro . „ Poiſeguirofi comeàluin'increbbe » Tropp'altamente, &chedi ciom'auenne » Dich'ioſonfattoàmoltagenteeſſempio, „ Benche'lmiodurofcempio „ Siascritto altroue, »Siز " Nefongiastanche. . Sichemillepenne Doueproponeilpoetadidire alcune marauiglio=  ſetrasformationi : lequali &instruttofaranno altrui attento.In struttoper lofuggire dagliamorofitra uagli,attento perlamarauigliadel caso .LaSIMV LATIONEfifadalfingeredinonuolere alcuna coſatrattare ,&nondimenotacendo ,artificiosamente fauellarne, mostrandola neceßitadi dovere d'alcu= nacosa,communqueellaſtfia,ragionare . Tacernonpoſſo&temononadopre > Contrario effetto la mia lingua al core. LA NARRATIONE èditregeneri:il primo èquello,onde ſi racconta loſucceßo di alcu nacofa. Iodicochedaldi,cheilprimoasfalto 22 Midiedeamor,molt'anni eranpaſſati. Etaltroue, >> Standomiungiornoſoloallafinestra, » Douecofeuedeatante&finoue. " ده L'altro èquello, onde filodaalcunapersona,con dottiincidentemente àparlaredital coſa,ſt come. L'almach'efolda Dio fatta gentile , Chegiad'altrui nonpuòuenir talgratia, Similealſuofattorſtato ritene . Il terzo édallecose ciuilipiu remoto, nondimen eglifamolto prò l'esercitaruift inquello altresi.Ha dueparti:conciofia che appartiene àifattio plle per ks fone 4 2 Sone. Hailprimiero trecose proprie &àſe richies ste, lafauola, la storia ,& l'argomento . Elafa uolanarrationeneueraneuerifimileper alcunmodo --  Lastoria écoſapaſſata,lontana nondimeno dai no= stritempi . L'argomento é coſaimaginata, nondime no uerifimile , chente èl'argomento delle comedie,del= lafauola, Facendomid'huomuiuoun laurouerde, Cheperfredda stagionfoglianonperde. Della storia accennò la ilpoeta. » VinſeHannibal&nonſeppeusarpoi  Benlauittorioſaſua uentura . Del'argomentoladoueediffe. tettod'oro. >> Murierand'alabastro Quellochenelle perſone consiste,dee hauere pid= ceuolezzadi parlare , diſſomiglianze d'animi,graui= ta, affabilita ,fpeme ,timore ,ſoſpetto , diſio, fintio= ne,mifericordia , mouimenti dicoſe , ſtraboccamenti difortuna , disagi ,ſubitane allegrezze , &lieto fine dellecose,gli esempiprendete nel Petrarca di tutteque ftecoſeraccontate,fènon ui ènoia l'udire. >> Pigmalionquanto lodartidei  Del'imaginetua,&quellocheſegue. Etaltroue . Pacenontrouo, &nonhodafarguerra . Della grauita accennò in quelluogo. » Donna,chelietaco'lprincipio nostro. Dell'affabilita altroue ediffe , Quando amoribegliocchiàterra inchind. Lafpemetoccainquellaparte, Piuuoltegiadalbeljembiante humano • Iltimorenellerimeche cominciano , Quandofontutto uolto inquellaparte . Delfoſpetto accennò quandoſcriſſes  Idi einguardiaàfanPietro,hornonpiunò. Deldiſioparlainquel luogo, Semaifuocoperfuocononfifpenfe. Dellafintionealtroue , Standomiungiornofoloallafinestra. Dellapieta inquellaparte. Tacitouo,che leparolemorte » Farianpiagnerlagente  Deistrabboccamenti uari di fortunain quelfon netto. .. Omifera horribiluiſione. Deidiſaggipurdouediffe , > Paſſermaifolitario in alcun tetto. Dellagioiafubita inquelluogo, > Dolciire,dolcisdegni, dolcipaci. Dellietofine, دو Felicefaßo che'l beluiſoſerra Chepoi, ch'hauraripresoilſuobeluelo, >> Sefubeatochi lauidde interra; >> Horchefieadunqueàriuederla incielo? Maperchelanarrationefu diuiſa dagli antichi in treparti,perquestoſeguendol'istessa openione:di= CO << co lanarrationeeßere di tremaniere, Brieue,Chiara, Verifimile. LaBrieuecomincia dallecofe neceffarie , nondagliultimiprincipij , maingencraletoccaleco fe,&ferpendoàpocoapoco ſiritira finladoue egli fabisogno,&nondoueandarfipotrebbeconlauaga ده  fauella scorrendo . Eccobrieue,foccinto, &fanza cir= cuitione di parole: ilPetrarcainquellaparte. Mainonuòpiucantarcom'iofoleua, Ch'altrinonm'intendeua, ond'hebbiſcorno. La narration chiarafifa tutte le uolte, che noi diremole cofe cofifinceramente ,comeuennero opera te ,toccandoitempi &l'ordinedellecofe,fecondoche furonopofteinefecutione. Quiuihaßi conmolta diliz genza àconfiderare,chenonfi dicanole coseconfuse,ò torte,òdubbie,ò nuoue,òchefi paßi daunfatto all'al tro, &daunamateria adun'altra diſſomigliante differente dallaprimiera,oltre àciononfidee comincia reilragionamento da molto lontaniprincipij, nemol= to in longodifferirla tramadel'orditoparlamento,nó lasciando le coseneceffarie, neabbracciadolefouerchie. Tuttequestecose diligentemente offeruò il leggiadro poetaquandoediſſeinquellauagacanzone,laqualeper 1 esempio&Ideadelbenfcriuere non menolasciòil Pea trarca,cheperdichiarationedituttalafua usta. Neldolcetempodella prima etade,  Chenafcer uidde, anchorquafiinberba,  Laferauoglia,cheper miomal crebbe, >> Perchecantandoilduolfi difacerba, Canterocomeiouißiin libertade. Lauerifimile fi fa, toccando quelle cose,che l'uso tollera , & l'opinione &laNatura , &i tempi: conla ragionedelleperſone,dignita ,conſigli,luoghi , conueneuolezze,&costumi, iqualifiorituttiqua laperlouerdegiardinodel canzonieredelPetrarcafi trouanononmenoàuaghezza dell'orecchiechegli odo no,cheà conforto, dell'intellettoche lifiuta,ſparſi,  uditene intestimonianza di ciòquesterime. Neltempo,cherinouaimieifofpiri >> Per la dolce memoria di quel giorno, >> Chefuprincipioàfilonghimartiri. Conglialtriquattro terzetti,cheseguono dietro alraccontato Aquestepartidell'oratoresi aggiugne la CONFVTATIONE, CONFERMATIONE altresi, cheſono dueuie,per lequali ſiprocedeallaper Suafione,finedellaRhetorica,comealcuni vogliono. Faßi laconfermationefortificando leragioni nostre, ft comedebilitando lecontrarie la confutatione. L'una di fende noisteßi,l'altra offendegli nimici. Questa re= calauita alle nostrecause;quellaamazza &uccidegli auerfari . Puòadunquelaperfuafioneacquistarfi con l'unadiquesteduepartifeparatamente:macon mag giorfortezza&leggiadriaſe l'una l'altra potre moperauenturacõſeguire.Queste dueformedellaRhe torica,che confutatione&confermatione furondette, usoil poeta tanto piu uagamentede gli altri poeti, quanto egli neldescriueredegliamorosicontrastifu il piueccellentediciascunochemaifcriueſſe .Etleggete= neuipregolacanzone, p› Quelanticomiodolce, empiofignore. Doue il poeta maestreuolmente finge d'accufar Amore.Poi uedetecomeeglidalleaccufationifattegli dalpoetasidifende,parteconfermando , &parteri= futando,ilcheper non recarui increſceuolezza, con buonafrontemi trappaffo . Veniamo alle constitutio= ni; lequalisonotre; Congietturale, legitima, giuridica . La CONGIETTVRALE,equando nafce rumore ò difcordiaperfatto d'alcunacosa,appli= cafigeneralmente àtutte lecoje,lequaliuengono àcono ſcerſi, òperpatriaò perlegge, òper costume , òper profeßione , òper habito , òperftudio,ficomedi Sap phocongietturalmenteparlò, doue dißeilpoeta.  Unagiouene Grecaàparoàparo Coinobilipoetigia cantando, رد t Ethaueaun ſuoſtilleggiadro & raro . Allargafi la congettura permoltofpatio : auegnd= dio, che daglieffetti , &dalleoperationi & acci= denticommuniuengonoà prendersilecongietture,le= condola Natura, qualita &giudicio dellecose.Lacon Stitutione LEGITIMA prendenascimentoetmet teſiin difcordiaper contodi lettereſcritte, òleggi in= terpretate. Hafei particelle, addomandate loſcritto ouer lafentenza,leleggi contrarie ,il dubio,la diffini tione ,latradottione la ragione. La GIVRIDICAAppartienequandoilcasoconfta:manoipro cacciamodiſaperefeegli èfattoperragione èper in= giuria.L'unodanna,l'altropurga:l'unoscioglie , l'altro lega . Mostraftlacauſa eſſeregiusta ò contra= ria allaragione,perleggi, confuetudine,&accordo ragioni, auttorita, &costumi , &eſſempi, patitadicaſo. Eccoilpoeta uolerſi sbrigaredalle cure amoroſe, aßegnandolaragionenaturalein cotalmodo, Obedirà Naturaintutto è ilmeglio : دو >> Ch'acontendercõleiiltemponesforza . Percostumeargomentaualadoueconamor fauel= Landodiße,  Amorseuuoichi torni algiogo antico, Comeparchetumostriun'altra proua  Marauigliosa&noua ;  Perdomarme,conuienti uincerpria . " / Ilmio amato theforo in terratroua , Chem'en'aſcoſto, ond'ioſon ſimendico . Per auttorita degli antichi , ſi come in quel luogo دو Credeteuoi ,che Cefareò Marcello, » OPaolo,odAphricanfuſſer cotali ,  Per incudegiamainepermartello Pandolfomioquest'opere ſonfrali , Allongoandar, ma'lnoſtroſtudio équello,  Chefaperfamaglihuominiimmortali. Maritornandodacapoallitregeneri ch'iodi fo prauidißi;dico il GIVDICIALE eßerquello che èpiuneceßario &utiledeglialtri : fi comeildi= mostratiuo èpiugencroſoet magnifico,&inperfettio nemaggiore. Concioſiachecon quello ſi mantengono lecittatranquille,leRepubliche quiete, i stati pacefi cihoradifendendo, horaaccufandoaltrui,douedimol tecoſefannobisognoalſamoparlatore:&ſpecialmen te usandolaconftitutione congetturale.percio che di congetture &d'argomentiprobabili fadi mestiere cheeglitengacognitione, adducendo comparationi fegni ,&conseguimenti ,&pruoue. lequal parti tutteſonoinquellacanzone raccolte,doue amore& il poetafi accufano ingiudicio.Eccol'argomento pro bababiledouefcriffe,  ›› Madonnailmancopiede ›, Giouenettopos'ionelcostuiregno, Ond'altro,ch'ira sdegno Nonhebbimai. Laqual ragionefaßi dimostrando all'auerfario maieffer reſtatoin alcun tempo dimaloperare .Mala comparationeècomecaso,àcaso, fattoàfatto, &fu ceffoàfuceſſo uiene àraffrontarsi, fi come nell'iſteßa canzone. دو دد Odonnaintendil'altraparte, Che'luero,ond'eifiparte, > Quest'ingratodiraſanzadifetto. Co'lfegno fi uieneà dimostrare l'ageuole pron tezzanel reodel mal oprare,&questoinſe contiene il luogo;iltempo, lofpatio, l'occafione, lafperanza dimal f SECONDO 161 dimalfare, il difiodinasconderſi,comela, >> Perfarunaleggiadraſuauendetta, دد >> Etpunirinundibenmilleoffeſe Celatamente amorl'arco riprese, >> Com'huom-ch'à nocerluogo&tempoafpetta. L'argomentofifaconfalda ragioneaccufando al trui: òco'l testimonio deltempo paſſato, òfuturo ,o preſente, nellacanzone, che diſopra dißi leggonſi que steparole >> Questim'hafattomen amareDio, >> Ch'ionon deuea, mencurarmeſteſſo, ›, Perunadonnahòmeſſo » Egualmenteinnoncaleognipenfiero. Loconseguimentoficauada gli accidenti, che ab caſoſeguirono.  Poichefuofuinonhebbi hora tranquilla: Lapruoua equella,chenelle deretaneparti delraz gionamentos'introduce,eſſendoſi gia confermatalafo fpitioneneglianimide gliascoltanti. > Quincinaſconlelagrime e imartiri. > Leparoleeiſoſpiri, › Dich'iomi uostancando, forsealtrui.   Giudicatuchemeconosci&lui. Laconstitutione legittima dißi diſopra hauere in fecinquecoſe, ſcritture , leggi contrarie, dubi, diffini raggioni. Lequal cose, per non tioni, tradottioni, discostarmi dal miopropofitoleggiermentepaffar in tendo. SimilmentelaGiuridica inſecontiene Natura, ARAGIO. 11 legge, confuetudinedigiudicare,giutitia &bene, patto, dicui &glieſſempi &l'autoritafurono à ba= Stanzadiſopraaßegnate.Horadiremodegliſuoi istru menti :cheJono la comparatione latradottione,lacon= ceßione,laneceßita , lafortuna, iprieghi , l'allonta= nanzadelmaleficio ,gli argomenti, laconchiufio= ne.Dellacomparatione dißipocofadifopra,&non è altroquiuicheil uedere ,sefu meglio operare quello che il reoconfented'hauerfatto, òquellochel'accufa= toredicechefidoueafare. > Questiinfuaprima etafu dato all'arte : Dauenderparolette, anzimenzogne, Neparchefiuergogne Toltodaquellanoiaalmiodiletto  Lamentarsidime.  Latradottionefifadalreotutteleuoltecheil com meſſo peccatofi trasferisce allacolpad'altrui. >> Neparchefiuergogne Toltodaquella noia almio diletto  Lamentarsi di me,chepuro&netto Contraildiſio,cheſpeßo'lſuomal uole, Lui tenni,ond'hor fidole Indolceuita,cheei miferiachiama rodo t La conceßione si fa allhora ,chenoi domandia= momerce,&fperiamochelenostre colpe cifien ri= meffe  Misereredelmionon degnoaffanno ,  Riduciipenſferuaghià miglior porto  i C Ramenta . » Ramentalor,com'hoggifostiincroce.  Laneceßitasi usanel mostrare cheilreo non po teaperqualchefortißima ragione riguardarsidi non " peccare. Però turbata nelprimieroaſſalto, Nonhebbetanto neuigornefpatio  Ch'albisognopoteſſeprender l'arme. Aggiugnesil'escusationefatta dalreoper inauertenza,  Trouommi Amordeltutto disarmato, t Etapertalauiapergliocchialcuore. Conlafortunafi conferiscela causa honestandola appreßoilgiudiciodegli ascoltanti:  Amor, Fortuna,&lamiamenteſchina,  Diquelcheuede, nelpaſſatouolta  M'affligon , fi, ch'ioporto alcunauolta Inuidiaàquei,chefonful'altrariua. Iprieghi fifanno allhora,che ilreo chiede miſez ricordiadellecommeßecolpe,non nefacendo cagione nefortuna,nedestino, nepoco auedimento ,ne altrui perfuafione ,ma tuttoil difetto trasferisce inſe me= defimo. Pentito tristodemieiſiſpeſianni , Che fpenderſi doueanoinmiglioruso  Incercarpace&infuggiraffanni, Signor,cheinquestocarcerm'hai rinchiuso, Tramenefaluodaglieternidanni, •, Ch'ioconoscoilmiofallo&non loſcuſo.  L'allone  L'allontananza dei commeßi diffettififa dando nelacolpaòallacauſa, ò all'huomo cagione di tutto ilmale. Mai notturno phantasma, D'errornonfufipien, comeei uernoi, Ch'èingratiadapoi CheneconobbeaDio, allagente, t J Diciòilſuperbofi lamenta,&pente. Segue l'argomento,ilqual uiene diuiſoincinque parti: auegnache eglicontiene,proposta ,ragione,con= fermatione,ornamento, abbracciamento , con la propoſtaſiadduce in breuita il fatto in propria for= ma. Laragionebrevementedimostra quelloche pro= uar intendemmo. Laconfermatione con molti argo mentibreuementefortificala ragione esposta. L'or= namento é quelloche abbelliſce &honesta la causa:l'ab bracciamento foccintamente comprendecioche d'intor noallepartidello argomentofu proposto. >> Semaifocoperfoco non ſiſpenſe,  Nefiumefugiamaifeccoperpioggia, دو >> Maſempre l'unperl'altrofimilpoggids. Etſpeſſo l'un contrario l'altro accense:  » Amor,tucheipensiernostridispense >> Alqualun'alma induicorpis'appoggia, Perchefaiinleicondifusatafoggia >> Menpermoltouoler leuoglieintefe? : Laconchiuſioneouero Epilogo èfatto per replis carelecose inbreuita,di che longodiſcorſonella narrationefifece.ha treparti dette enumeratione, eſage=  ratione &miferia.Conl'unainſomma breuitafirin= frescailcaso: conl'altraſieſaggera lacofa cone die= ciprecetti della Rhetorica: con laterzaſi muouono gli animi trappaſſandoper le nostremiſerie, &disagi diſauenture mostrando lepiaghe dateci dalla fortuna gliinganni teffuticidainonueriamici,gliefigli, lepo uerta,idanni, ipericoliingiustamenteſofferti: Com parandolepaſſateuenture conle calamitaſouraftanti òpreſenti:dimostrando quantofurono in altrui benefi= ci&lapietapernoi uſata:facendo nota lafermezza costantia nostranegliingiusticolpi della fortuna, ne iuelenati morſidell'inuidia , ò nelle acerbepercoffe dei nostri nimici. In quattro luoghi s'intesse dell'o= ratione l'Epilogo uolendo, nelprincipio,nella narra= tione,enelJodoargomentare,&nellafine . Matempo ėdilasciareil Giudiciale, uenire hoggimaialDelibe ratiuo. Sonoledeliberationididue maniere, oueroal lhora cheſiricercaqualediduecofe debbiamettersi in effecutione ; oueroà qualpartito attacarsi maßimamen tesiarichiesto , tramolti checi uengano propostiEc coilpoeta di questi trattiſauißimo &accorto maestro, dubbiare, àqualdi duecoſe debbiaopporſi ò allaut= دو tafuamanincoſadarfineper morte , ouiuere , come eglifacea,addolorato. S'io credeßipermorteefferescarco » Delpensieramoroso,chem'atterra, >> Conlemiemanihaureigiaposto in terra 13 Queſte membranoiofe&quell'incarco, Maperch'iotemo ,chefarebbeunuarco ده " دو Dipiantoinpianto &d'unain altra Diqua dalpaſſoanchor , chemififerra, raguerra; »Mezzorimangolaßo &mezzoiluarco Diliberadipiucoſeladouelasciòfcritto. Chefaialma ?chepensi?hauremmatpace? »Hauremmaitriegua? odhauremguerraeterna? Il dimostratiuotuttodaoperanelſuoconto ò nello dare ènelbiafimarealtrui.faßilalodepermezzode ibenidell'animo,delcorpo,dellafortuna,faßiilbia= fimoperil contrariodeigia raccontatibeni. La lode èilpremiodell'operecomendabili,ſicome il uitupe= rio ècastigodelleſceleratezze,ouero dellecose abhomi neuoli.Etperparlaredellalodedico,chepotiamo al= cunacofaesaltare ,occorendo l'occaſione,toccandola parentela,lacreanza, le ricchezze,ta poſſanza,la gloria,lacitta l'amicitia,per conſeguente ancho rauituperando. Etqueste cose dameraccontates'intern donoquantoallibeniistrinſichi.Potiamo lodare dalla partedelcorpo,toccando ecommodidilui,ficomela uelocita , la destrezza, la leggiadria,leforze,la diz gnita,lafanita, l'ottima compleßionecon labellez za,icuicontrariferuirannocial uituperio. Similmen te all'animo uieneàdarſi lalodedalla maturezza dei penfieri,dallagrauitadeiconfigli,da l'acutezza del l'ingegno, dalla buona memoria, dalfacile apprende re,dalle discipline,dalleuirtu,comeſono la giustitia, laforz 1  lafortezza, &lamodestiadalli cuicontrarifidiuifa noiuituperi ibiafimi dicoloro,chenoiflagelliamo conlasferzadellelingue:&uccidemo con il coltello dell'eloquenza. Loda il Petrarcalafuadonnapertut= toilcanzonieredallanobiltadelfangue,dall'ingegno, dell'animo, dalle bellezzedelcorpoinmaniera, che lamaggiorparte dellefuerime ſono orditealſubbio diqueſtogeneredimostratiuo,&fouerchio reputolo addurneinciò testimoniāze:percheiopotrei (uolendo increfcerui conla longhezza delle parole)mandara uialfonetto. » RealNatura,angelicointellettoka > Inqualpartedelcielo,in qual Idea. » PermirarPolicletoàprouafifo. » QuetolfeAmorl'oroetdiqualuena. Et Et Et Et  Od'ardenteuirtuteornata &calda. Similmente allacanzone. Etàquella » Gentilmiadonnaiueggio.  Verdipannifanguigni,oscuri,operfi >> Inquellaparte,dou'amor mifprona 4 oueramente. piutosto » Tacernonpoffo,&temononadopre..... Mapercheogn'unoſatutte lerimedel poeta effer piene delle lodidi Laura, di quellenon altrimen= te ornate mostrarfi, di quello,che faccianoi limpie diferenidella notte d'infinite chiarißime stelle, par= ce mi il uoler parlarne, altro non effer perauentura, che annoverare ad una ad una l'arene del mare,o contarquante goccioled'acquafonodal maggior pez 14 lagoentroàfuoi termini raccolte. Si che lasciamo leui prego. Del uituperarefu quest'huomo diuino tantoparco; che ben pare egli effer nato per par larbene. Eccoquellamodestia, quellaleggiadria,que costumi,quella riverenza, quella humanita ineffabile, quella bonta indicibile,ſempregentile ,ſemprecom= mendabile usare lefue cortefie. Etperchesono tal uolta iuitij tantoempi ,lefrodiſiſpeſſe, lefcelera= tezzefimanifeste , che igiusti nonlepoſſonoſofferi relungotempo,perqueſto alcuna uolta riprendeRo ma,ficomela. > Fiammadalcielfuletuetrecciepioud. Tal uolta adiratosi,maperòmodestißimamentemet teralalinguanelPapa. I diein guardiaàſanpietrohornonpiuno. Alcun'altrabiafimeragliinganniamorosi,lacru= deltadellaſuadonna, il mutabile uolere del destino, iltempoe'lcielo uolubili, l'ingordigia d'altrui,lefe= ditionid'Italia , comegiustissimo giudice dannera inſemedefimolo sfrenatoappetito,lauoglia ingorda, latimidezzadellaſualingua, ilpaſſardeglianniſanza frutto, &dirà confeueroanimo. » Mabenueggiohorfi'comealpopoltutto » Fauolafuigrantempo,ondefouente › Dimemedefmomecomiuergogno. t Potrei(poſciacheiluento della licenza data mi di ragionareha tantoinnantiſpintalanauedel miopar= Lamentoperl'ampiopelagodiſialtamateria )conducerui distintamenteàuedere,checoſaſia difpofitione , pronuntia, tenerezza diuoce , attitudine di mouer il corpo, memoria,mabastiuidi quelpococh'io dißi diſopra,ſanzach'io difouerchioui aggraui nell'u= direcofadauoimilleuolte ueduta, & ampiamenteda meſcrittaaltroue àbastanza,Hora eglimipartempo, pernólasciare l'incominciatoordine,cheio dianzipro poſidimantenere,di uenire hoggimaialla cognitione destili,chesi oßeruanonel ragionare, òpiu tostopar lando&fcriuendofi acquiſtano.Etauegnadiocheioal treuoltemi sforzaßi diaggiugnerelemanierede stili conli tregeneridelle cauſe,dianziproposte, amen= duiquestico'l mouimento,&inuentione,&difpofitio= ne,&insegnare,&fauella, &diletto; nondimeno da capo alcunecoſenedirò, maßimamente richieste aldiz mostraruiquello,che io nell'animo miointendodi ragio nare.Sonoadunquegliſcrittorididuemaniere(& ba= stimi perhorasedidueſoli non dipiu ragionare mo)alcunioratori, alcun'altripoeti addomandati. Glioratoriſono di tremaniere, l'unodettograue,il qualeconl'ampiezza &maestadellefententie&qua ficonunaregalpreſenzadiparole éageuoleet accom modatoàmouereglianimiconlaforza, &uarieta, moltitudine, &grauitadiquellecosediche egli ragio na:Liqualipoßono efferedi due maniere,inquatocheal cuniciofannorozzaměte;altri cõleggiadriaet arte. Alcunifonodimeßiliqualicõistilepiubafſſo ušnoditut telecofegeneralmentefauellando,&quelle steße face= do piu chiare, mamenoampie &graui:dequali alcu niciòfannoingegnoſamente, maconpocauaghezza:al tripiuornatamente,hora motteggiando ,hora alcuna cofafaceta degnadi riſa mescolandouidentro.Nel mezzodiquesteduefpecie,ch'io dißi,è ilmezzano,il= qualeugualmentedalli stremidiſcoſtandosièpiu difua naturatemperato,non ditantauaghezza come questi, neditantagrauitaquantoquelli , magiustamente tra amenduiposto: dicui èl'ufficioragionareconunacer tamodestia &qualita,laqualein ognitemposteabene: oltreà cione dimoltabaßezzanedi troppagraui tariceuaodore.Etqueſte trefpecie ch'iodißi ſono di tanto ualore &forza,chechiunqueſeperatamenteinal cunadiqueſteè stato eccellente&ejercitato 3sipuòad domandare ottimo &perfettoſcrittore,manondiquel lacompiutaperfettionecheſi ricerca:perciòchetutti trenelbuono perfettißimoſcrittore, di cuisiragio na,ugualmentefi ricercano,ſicomepotiamo diredi De mosthenetra Greci, di CICERONE (vedasi) tra Romani ,deli quali l'uno l'altrofu graue,dimeßo,&tempera to.Ilchepotremmonel Boccaccio non menocheneglial tricomprendere:perciòchelo stiledella Fiammetta po tiamo perlopiuaddomandargraue&maturo, fico= mequellodelphilocoloingegnoſo &dimeßo, quel= lodel Decameronetemperato Guago,anchorachepar titamenteintuttiquesti libri,ch'iohodetto, ſieno tut= telefpeciedellostilemeſcolate.Ilchepuò procedere dal lauarietatantodellamateriadichesiragiona,quanto dalloaccrefciere diminuirelaforzadelleparole usa te. E parlando delle nouelle fu graue Boccaccio lado uecominciòordireilprincipiod'eße, ingegnoſo &piu baſſonelconchiudere, matutto nellanarratione tempe rato:nequestodicofolamente auenire adunaisteßa no uella, mafattoà fattomateriaà materia, caſoàcaſo; ragionamentoà ragionamento comparando.Mauenen do alpoeta, ilqualediquellesteffetrefpeciepartitamen tefipuoritrouare,ficometra Greci & Latini fouente uidicocheglipoeti poſſono eſſere ſeperatamente graui dimeßi, mezzani. Graue diremocheſia Catullo tra Romani Horatio, dimeſſo Quidio, fi come temperati Virgilio & Tibullo, & dei Toscani il Petrarca, il= cheſipuòuederetuttauoltachefifentirannoquelle ri= me,chevengonodidietroàquelprincipio, Donnachelietaco'lprincipio noftro . Delftiledimeſſotestimonianzacipuò renderequel fonetto.  S'unafedeamorosa,uncornonfinto. Etaltroue temperatamente fu ſcritto quello ,  Mentreche'lcorda gliamorofiuermi. In compagnia del qualeualamaggior partedegli altridal Petrarcaſcritti.Ilche potra ageuolmentecono ſcere,chiunquehaueradeſtro,di uedere, ilnumero,la qualita,lamaniera ,& lagiaciatura del sonetto: sa pradistinguerelefpeciedeſtili &la uariatione della materia, dichiragiona. Anchora che la uarietadellosti letrapoetistfaccianonpuredallamateria diche eßi parlanozma dalla differenzadellatesturadeiuerfi,che Jonappreßogli Romani endecafillabi, Sapphici giam= bi heroici,eleggi,etfimiglianti,liquali rispondonoàTo ſcaniſotto quest'altre uociſonetti,capitoli,canzoni,Se= Stine, ballate, Madriali, ſtanze, & altrecosifatte com poſitioni. Perciòche la teſtura delle canzoni,diremo eſſer grauißima &matura:ficome dimeßa quella che nelle ballate &nellestazeſi ricerca, & temperata quel ladelfonetto . E per conchiuder tostoquellocheio ne Sento; diremofotto lo stilegraue mettersilacanzone, doppo lafestina,&àquelladidietro ilMadriale.fot= toildimeſſoſtarannoleballate, poſcialestanze, ultima mentegli capitoli;comeetiandioſotto ilmezzano lofo lo ſemplice Sonetto.Laqual uariationenondalrima tore ;ma dall'arte &manieradiſcriuere procede, ſe= condolaqualeeglidi ragionare comporrepropone. Etquestatalenaturadiſcriuere ò di stile mai non fi muta,in quantocheè naturaledellauariatione &fpe= ciedele rime&nondi nostrouolere,à ciascuno che Scriuecomunqueegliilfacciagenerale.Sicomenepro fatori uannodiparile Orationi,le nouelle, l'historie, et lelettere, &quafiàlorogiustamentecorrispondenti fi poſſono chiamare: percio che l'orationediremo effere una artificiofa & regal mescolaturadi parole, laqua= lefecofempreportauna quaſiſemplice&naturalgra uita:dicuipocomenone recanolehistorie.Auegnadio che l'historia èdettada gli antichi diffinitori ,hiftoria &artificiofa &feueranarrationedeglihumanifuccedimenti, pienadiprecettiper lauitadegli huomini op portuni, maestradel uiuerhumano,nuntiatricedellaue rita, fplendore delle paßate uite & dell'antiche memo= rieprontißimaconferuatrice, laqualeneluero égraue, mamenodell'orationealquanto.Lalettera fiaddoman dera unachiusuradischietteuoci,fatta affinedi ripor= taraltrui unaquaſipronta&neceßaria testimonian zadellehumane biſogne: laqualeperciocheilpiu delle uolte è adalcun amico,che cheſia, indirizzata;perque ſtoricercaunaſemplice &famigliar confuetudine di parlare,ilqualedi nonmoltagrauitariceua odore,co= mealtrotanto lefifadi bisogno l'eſſere candida, fince= cera,etuaga.Ilchefa la letterahauerdimestierechefla inistile dimeſſo &communeſcritta.La Nouella effendo mezzanadifauola &d'historia,quaſidell'uno&del l'altropartitamentepartecipa, digrauita dico baßezza. Questaſteſſadiuifionedellostileſipuò aggiu gnereallauariatione decomponimenti, che fono Comedie, Tragedie, Egloghe, Fauole, di ciascun'altra fpecie dicomponimento:maperchehoranomoltomiimporta no, intendoinaltrotempo ragionarneàbastanza. unafo la&femplicecoſaricordando,chelo stile,che propria menteèinpoterdelloſcrittore, ſolodalleuocifi prende Secondocheſono Antiche, Noue Vfate, nonVfate, Trasferite,Tralignanti, Ardite, Languide, Gonfie, Rotonde, Baße, Tacite, Strepitoſe, Naturali, Improprie, Tarde, Veloci, Rintuzzate, Intiere, & Sceme.Lequali tut= tepoſſonoprodurre unadelle trefpeciedi stile,p aiuto nondimeno dellamateria, &dellatestura,oltreche nel loaccompagnarleſipoßonouariareleconstructioni,le fententie & i periodi, dequaliſono generali accidenti Le Cadenze, il fuono, l'harmonia, la Dolcezza, lo Strea pito, la Quiete, il Mouimento & le figure. L'ornamento & Splendore di cui, Specialmente ſi poſſonoaddoma darele comparationi, le traslationi, dellequalco= fefemaggiorimpedimento nonmeneauerraintendo altroue ragionarneàbastanza. Etpernon trappaſſare inutilmentequestepocheda mepurhoraraccõtate,bre uementediremo cofi, certißima cosa è& uerißima che Leuociantichedomandanoſiquelle,che ò perl'uſo òper lamutationedellaetaſonodiſmeße inmaniera,chene fole,neconlenoueaccompagnaterendonopiuquellana tia famigliardolcezza all'orecchiedi chi l'ode.tali fipoſſonodirequelle Meo, Deo, Piacenza, Doglioreche fouenteſidiſſe, Follore, & Sorbondato, & Sgozza re, Foruiare, Alpostuto,&Sentißate,&Bi= ſcazza, & Dolfi, Ondunque, & Quandunque,&Bra colone, &Frugone, Caualcione,&Misfare,et.Mi Sagio,Trafandato, Altrotale, Calere,&Blasmo Placere,&Lucore, Amanza,conaltre infinite appreſſo:l'uso dellequali èſopra ogni estimationefpia= ceuole&noioso, daognilodato componimento lon meno tano.Maquesteuociantichepoßonoeßerpiu diſuſate ro tempi wani i tralasciate,in quanto che alcune d'eßeàlo luoghi posteinſieme condel'altrepiu gio fresche,poſſonodilettarci,&renderelenostre scritture tantodi piugrauita;quantol'uſogeneraledi tuttelenuouediuienepiubaßo, ficomeſonoquelle,Mif fatto, Temenza, Trascurato, Sormontare Rappellare, Accozzato, Ingozzare, Intralciato, Stralciato, Affetta tuzzo, Forſennato, Ingombrare, Scioperato, Aldafezzo, Cappia, Scherano, Gnaffe, Fuſciello, Horreuole, Souerchio, Prouerbiare, Schiamazzio, Stropiccio, Miſcre denza,Talento, Rintuzzato Scretiato , Spigolistro, Malenſo,Cinguettare,Remarichio,àuicenda er fimiz glianti. Altreſonodiuerofi rancie &fifracide;che quantunque òperſeſoleftdicano, ò conaltremainon poſſonoriceuerealcuna uaghezza òfplendore,ò gra= tia,ògiacitura,che lodcuolefia,&peggio,cheudendo= leciapportanoquafiunodoredi rincreſcieuoluecchiez zamescolato,chentifurono quelleche diſopra ricordai l'usodellequali ſempregiudicaida ogni ſenſato &per fettogiudiciolontano. Lenouediremo effere didue ma niere,òper rifpetto diquelle antiche òpernoi diriuate trasferite:lequalıpercioche infiniteper aventura poßono eßere,&infinitamente creſcono;altrononne dico eccettochetanto piubellecipaiono communalmen te,quantotuttelecofenouelle diſuſate uengono piu dalcommunegiudiciodegli huomini approuate,etpre donoperlalorogiouanezzamaggior auttorita li cenza,che l'altrenonfanno.LeVfateſono quelle,che učgonodallaelettionedeſcrittori dalgiudicio cõmu nedeglihuomini confermate, òtrouatefi comeiodißi. Si come nonusatequelle,dicui lauariationedecostumi il mutamento dellaeta uienela uaghezza&l'aut toritafcemando.Trasferite poſſono addomandarſiquel lechefonodinostrouolere,&cheper noiſipoßono di riuare , mutare, danuouo riformare,&questoalcu nauoltafaßi,lor diriuādo dall'istessa linguain cuifcri uiamo,comefarebbe addireIngombramento,Smarimen to,Aßalimento , Isteßita&Medefimita chedaingom brare, fmarrire, affalire, isteſſo, & medesimo fi diriua= no . Diriuerannosialtre uoltele uocidaun'altra lin= gua,diuerfa& peruenturadifferentemoltoda quella inchepernoififcriue,comeHuopo,chequafidaunuer bolatino fi diriua,altreuolteſono le uoci trasferiteda unalingua all'altra tutte intiere &queſto ſifa, ò per licenzadegliantichi,comeEstremo Efpropofito, che il Boccaccio diffe,&Commendaturo, &Amaturo, che anticamentefidiße,&leVerba, elettionefecondoil uolere le Fata; oueroper arbitrio di chiunque ha destrodi ciofare. Tralignanti inuolate dirannofi quelle,che nonſono nostredeltutto, &che dal nostro generale&communeuſouanno trauiando:dellequali niunaforſe nelPetrarcaſenelegge,eccettoche nella ca zone Laſſo mech'iononfo in qualparte pieghi , doue pur lascioſcritto, >> Dretraiſones,quieuciantendemori. >> Mifereredelmio nondegnoaffanno Etaltroue Ilchefu attosforzato,&dettocon graue& genti= leartificio:auegnadiochetaleera la mente del poeta che tutte le stazediquellacanzoneforniſſero dallo in cominciamentod'alcuna bella,&uaga , leggiadra căzonedemigliorpoeti,cheàquetempifi trouaßono. Dallequal uocı nondimeno infiniteuolte,&fanza otti= ma cagionecheàciofare nel'induceſſe, potremouede= rel'uſoinDante,sicome ladoueeglifcriße. » PapeSathan,PapeSathan aleppe. Etaltrouepocoacconciamentefileggonoquelle,  Ofannaſanctusdeus Sabaoth >> Super illustrans claritatetua » Felices igneshorummalaoth, Acuidipariquelleriſpondono,chediconoin cotal modo. » Deusgentesueneruntalternando Condolce&confoauepfalmodia. E quello che di questes'èdetto, ſipuo dire delle Francesi, Spagnuole, altre Barbare lingue, leuo ci dellequali Dante hebbe per costumesi agevolmente trametterene ſuoi componimenti. Ilcheſcufar puotein granparte,lamateriacoſigrande,&cofi ampia, cofi diuerfa,dicheegli douea trattare: oltre à ciola groſſezza &materialita,per coſi dire,dique tempi: il chenondimenofarebbeuitiofißimo hora,iperla per fettione della lingua,laquale èhoggimai nodrita et cre fciuta in uaghezzatalci chepiunonleſeparagiusta ra gionedauanti,ondeelladouutamentefia tenutamendi= carel'altruiuoci,quandodellefueproprieneſia copio= fißima&pienißimaàbastanza,oltrechedaniunopoe taòGrecoòLatinochesia stato mai,per quanto io RAGIO. " I Sappia, Jappia,fuposto inconfuetudine:quantunque egli non fla diſdiceuole ne gli oratori , ſi come in Cicerone fra Romanifiuede, il quale & Grechi nomi & uerbi ſententie infiniteuolte traſuoi domestici & natij ando mescolando piu uolte &ilBoccacciocomechequestost fatto costume non biasmaßelasciò questeparole notate iscritte Manifesta cosaechesicomelecoſetemporalitutte ſo= no transitorie & mortali:doue appare Tranfitorie effer uerbo deltutto Romano.Et altroue ,ſiperlo me stier nostro , ilquale loro pareiniquißimo Et quell'al tre, inquifitoredellaheretica prauita.Et quelledi piu Stima altresi una parola molte uolteper accidente,non exprodoſito dettal'ha operato, Ne questofolo fece il Boccaccio delleuoci Latine;madelleprouenzaliinfini= te uolteficomefono quelle Souente,Onta, Altresi, altrefimiglianti,&alcuna uolta le Venetiane usò ,fi comelatraquelle nonfanzagranromore dimolti,che tuttidicean cheſequel ? cheſequel? ilconduſſeinfu la » piazza.Ma l'usodiqueste taluocieſſendodirado , oltreà cioportandofècounaquaſineceßariaopportu= nitascidimostracio eſſerefatto piutosto conarte, che fconciamenteoueroàcaso,maqueſte nondimeno deono effere rare & riſpettoſe,inquanto che l'uſoloro per la troppanouitaapportataquasi una infedele&fofpetta licenza,tanto piudannoſa&inutile,quanto él'uso lo ro piuſpeſſo &distemperato oltrecheegli hadelloinetto quello che e peggio, inconfiderato affai,ge=, nera . nerafastidio,  rifamolto achiunquel'ode.Arditefo noquelleuocichehannoletterepronte,&ifpeditofuo= noficomelanguidequelle&indebolitecheſonoin con trario.Per questa ragioneadunque tutte queste uoci Meleagro, Coperto, Armatura & fimiglianti,uocidel tuttopronte &arditefono,ficomelanguidequest'al= tre,Vnque,Quando,Quinto,Comunque , altreche uannodipariàqueste.leGonfieportanounacertana= turalgrauita,laqualemoltevolteuiene di affettatione macchiata,anchorachealcunidicanonon eſſere affetta tionelaloro,maquaſi unaregale & artificiosa pre= fenza, chentifonoquelle Afflitto, Afpro,Troppo , Sostiene, Destro, Antro, Diſarmato, Parlatore, Forfennato, fimili. Le Rotonde mancano ditanta grauita, non dimeno di generosofpiritoſono, fimezzane traquelle magnifiche &qua le dimeſſe:pure,comique egli fifia,uengonoconlegraui ordinate, cotali fi poffono addomandar quelle Gloria, Onde,Celeste, Cielo ,Gra= tia, Fondamento, Profondo, Popolo & altredicofifat= ta maniera.LeBaffe anderanno per locontrario, aue= gnadio,cheoppreſſeſono &quaficon unanaturallan guidezzamefcolate,eccetto chepiudolcezzaportăfe= cochelelanguidenõfanno,comefi uedeperlo eßempio di queſte,Mille,Minime,Nimphe,Niuna, leloro con formi:lequali tanto piu dolcifono dellelanguide; quan= tofonodipiu dolci & piaceuolilettereformate,che quell'altre, nondimeno niente digrauita ritengono . Le Impropriefonoquelle,che ilpiu delleuolte per difetto m di 2  di chiunque leuſaſi commettono;&hannoſecounaqua fi sforzata,&tormentata ſignificatione diquello che diamochente èqueluerboinondare,ſeper abbondare fi usa, Montareinuece diuolare,&Caderein luo= godidifcendere,&finalmentetuttequelleuoci lequali (Jèmetaphoranonlecostrigneàciofare ) ò dubbie, sforzate,òfanza drittura alcuna diſignificationefuor diNaturafiuedranno,deono ragioneuolmente impro= prie addomandarſi.Naturali generoſeſono quelle, checonlaNaturadellecose daloro fignificate paiono effernate&cresciute,&quantopiu poſſonomai dal lorproprio&nationonſidiſcoſtano; la Natura delle qualipiuperje steſſaſicomprende &piualla difcre= tionedelloſcrittoreſirimettesche con esempioalcunofi poſſa dimostrare,Le Tardiſerannoquelle,cheper la commiffura &compoſitionedellelettere &fillabe lo= ro,portanoconfeco una difficile pronuntiatione,laqua= lead ognilingua,communqueſpcdita , partoriſce ripo fo,talifonoquelleche dicono,Vedestegliele,Manifestaz ſtegliele,Pronunciaftigliele , Dichi uiſifuſſe, Non cifi accoſta,1olami prendero,Vedeteluiuoi,&fimiglian= ti. Le Veloci &prontehanno contraria Natura,lequa lianchorachelongbefiano &diſteſe nondimeno nella loropronuncia apportanoſeco un quaſi pronto , ifpedito &ueloce discorrimento,comequesteFortuna tißimo,Felicißimo, questo ch'io horadißi Velocißi mo.Etquestonascedalla compofitionedelle lettere, che queſteuocirendonocotali, alcunauoltafifa dallo accentoòſuonocheuogliamdire,fi comeſonoqueste La tora, Diedemi, Toljemi,Vergine, Timido. Le Rintuzzateportanofeco ilfinimento loro imperfetto mozzocomeſonoquelleche neuerfipiuſpeſſo chenel leproſefileggono,Quel,Qual,Lor,Andar, Legger, Venir,Sofpir,Penfier,&altredicoſifatta maniera,le quali ilpiudelleuolteper laſtretezza & neceßita del uerjo, oltreà ciò perpiuuaghezzadilui, l'ultime uocalile ſileuanocomenel Petrarca دو » Diqueiſofpir,ond'io nutriuailcore. Quelc'hanostraNaturainſepiudegno. >> Qual mifeci ioquandoprimierm'accorfi. Lofpirtodellequaluociuiene piu uago &piu gene roſo renduto diquelloche intierenonfarebbono,fi come fiuedeperquella دو 22 S'iopenſaßipermorteeſſerejċarao. Questim'hafattomenamare Dio. Etaltroue Il qualsuonodiuenneaſſailanguido &mortop quel lodueuoci effere, amare: ladouecheſe, effer, etamar fuſſerondette piuspedito &piupronto , &di minor languidezzaſene trahea l'uno &l'altrodi que due uerſi ch'io dißi.Intiere diconfiquelleàcui nelettera,ne fillabaalcunapuòmancare,onde illorofenfo imperfet= to, la lorogiaciturasforzataſiueggia,quelle ſteſſe fornite, Quello, Quale, Loro, Andare, Leggere, Veni= re,Sofpiri &Penfiere,fidirannonelleprofe: ancho neuerſi,ſe altro impedimento non celouieta. Sceme quelleferannodetteàcuinonmanchera alcuna lettera m 3 ofile  èfillabaaltrouechenelfinimento loro ,qualisi poßoz nodirquelle Laueinuecediladoue,òme,in uecedi ol me, setu,&tutto,popoco,ben bene,& altreche de la steßamanieratuttodiſiueggono quandodarimato= ri & quando da proſatori usate. Queste uocida merac contate,pofte che neuengonoinfieme, &artificiosamě teſecondol'opinione giudiciodeloſcrittore accom pagnate,uengono àproduceretuttequell'altre diferen= tie che furon dette. Et primieramenteparlando della construttionediremo,quella eſſere unaſemplice& ac= commodata mutationediparole, fatta dachiunque leg= ge,affinedi ritrouare loſentimētodiquellocheſotto la giacitura di eſſeuocifi contiene, fi come dicendo  Verdipanni,ſanguigni,òſcuri,òpersi  Nonuestidonnaunquanco,  Ned'orcapelliinbionda trecciaattorſe Si bellacome questa,che mi spoglia dalcamin dilibertade i D'arbitrio, Secomi tirafi,ch'iononfostegno Alcungiogomengraue. Laconſtruttioneconordine afſaidal raccontato di uerſodira in cotalmodo,Donnafi bella comequesta,che mifpoglia d'arbitrio,&mi tirafeco dal camindi li= Bertade, fich'io nonjostegnoalcun giogomen graue, nonuefti unquancopanniuerdi,ſanguigni , oscuri,o perfineattorſe capellid'or in treccia bionda.Ilchenon peraltrofifa, eccetto cheper intendimentodi quello chel'ordine la giacitura primiera alquantoci re= deano G  deanopiu difficile &malageuole. Laſentenza èlo Sentimentodiciascuna compoſitionedi piuuocipofte in ſieme,cheche ellefifieno,laqualeuiene pergli interpre ti,o efpofitoricheuogliamdire,dichiarita . Altramen= tesentenzafidefiniscecheſiaungioueuole, &ammae= Streuoleprecettodellauitahumana,detta affineche noi alcunacosaappariamo,òbene operiamo . Auegnadio chetuttoquello ondefifcriuedabuoni&ottimiſcritto ri,sifa affinediinſegnarci,&rendersifaputi,maper= cheilſaperesifa ò perſe ſteſſo ſolamente,co'l mezzo deglihabitiintellettuali,ouero perdirittamente opera reperaiuto demoraliammaestramenti,perquesta ra= gioneetiandiolefententieſecondodue loro manierefi poßonouariare:alcuneferannointellectuali, altremo rali.delle primiere nehabbiamoinfinitieſſempi appreſ foGuidoCaualcanti,nellacanzone ,, Donnamipregaperch'iouogliadire: Anzipertuttieſuoicomponimenti,&quello stesso fiuedepertuttala comedia diDante,specialmente la ” " douediße , Lagloriadicolui,che'ltutto moue, Perl'uniuerfo penetra, rifplende >> Inunapartepiu &meno altroue. Laqualefentenza egli piu toſtocome traduttore, cheauttore dilei lamiſe neſuoi canti,come paleſemen= teſipoſſa credere eglidiuocehauerlatolta dagli an= tichi peripatetici il Petrarca quella medefimamente dagliAcademici,doue legge, m 4 L'almache èfolda Diofattagentile, Chegiad'altruinonpuòuenirtalgratia, Similealsuofattor statoritene. Dellemoraline èpienoognifoglio, mequeſte >> Miferiiltantoaffaticarchegioua? د ogni rima fico 1. Tuttitornatealla granmadreanticas: E'l nomeuostro apenaft ritroua. Et altrouemedesimamente " כל  Feminaecojamobil per naturas InGiouenilfallir èmen uergogna, Vnbelmorirtutta la uitahonora. Veramentefiamnoipoluer&ombra. Chequantopiaceal mondo ébreueſogno. Periodo,é artificiofa&penſata compofitione di piuuociadunisteßofineindrizzate.Ilqualepuò eßez redi piumaniere,Longo toso, Languido Brieue, Dolce &Strep= Ardito, Rotondo & Baßo, Graue Dimeßo, &d'altredifferentie molte,ficometalene torendono leſempliciuoci che lo producono. Dolce breue,&inognipartediſefelicefuquello. Humanacofa. èl'hauer compaßioneàgliafflitti. Lon= >> go&ftrepitosoquello , Fu adunquein Genoua buon  tempoépaſſatounGentil'huomo chiamato M. Ermi= >> nodeGrimaldi,ilquale(perquellocheda tuttieracre= د duto)digrandißimepoffeßioni & didanari di gran >> longatrappaßauala ricchezza d'ogni altro ricchißi= >> mocittadino,cheallhoraſiſapeßein Italia,&fi come egli di ricchezzaogni altroauanzaua,che Italicofuf >> fescofid'auaritia دو di miferia ogn'altro mifero auaroche al mondofuffe,foperchiauaoltre misura:per= ciochenonfolamenteinhonorare altrui teneuala bor > fåstretta;manelle cofeopportune alla sua propia per  »Jonacontrailgeneral costumede Genouefi, che ufifono di nobilmenteueftire, ſoſteneuaegliper nonſpenderedi „ fettigrandißimi,&fimilmentenel mangiar &nelbe » re. Longbißimo, periodo quantopiueßer poßa e quellocheſeguedietro al raccontato.Mezzano & roz tondo &pienofuquello, ficomechiarißimafamaqua=  fipertuttoilmondojuona, M.Canedellascala, alquale in affaicofefu fauoreuolelafortuna,fuunodepiu no= دو tabili, depiumagnificiſignorichedallo Imperator Fedricofecondoinquaſiſapeſſe in Italia. Ardito  grauefuquello , ualoroseDonne come nelucidi fereni »Jonolestelleornamento del cielo, nella primauera i  fiori ne uerdiprati; coſidelodeuolicostumi &dera= >> gionamentiplaceuoliſonoi leggiadrimotti. Languido debole,fi puoaddomandare quello Giouani Don= >> nefpcßeuoltegiaadiuenne,che quello che uarieripren >> fioni &molte penedateadalcunononhannopotutoin  luiadoperareunaparola molte uolteperaccidente,non cheexpropofitodetta, l'haoperato.Dolce,&graueet >> maturofuquello,Ahidolcißimo albergodi tuttii miei piaceri,maladettafia,la crudelta dicolui ,che con gli occhi dellafrontehor mi tifa uedere.La cadenzaè fini mentodelperiodo altramentenellaprofa,Caltramen= mste teneluerſocompreſoPerciòchel'unocon fimiglianza egli pare &conformezzadi uocififa, &difuono;l'altroconfo che Willa giustamifuradelle uoci.Quella deluerfo comefi Cainterfaccia ènotaaciaſcheduno, perciocheſecondolanatura alwanak milaret qualitadella compoſitionecofi etiandio altra &al= tracadenzaſenetragge.Sicomealtra nericarcala ſe Stina&lacanzone,altrailCapitolo il Madriale all'uno & l'altro diſſomigliante lo Sonetto Ballate. Quelladellaproſa ètale,cheſempre debbe em= pirl'orecchia, le conchiudere l'intieraJentenza del pe riodo,nequantofiadiſe laſciarl'animo dubbio. Laqua lequantofiepiudolce, tanto piu reca diſiderioditrap= paßar leggendopiuoltrelamisura,il numero, ilmo do diquella,perciochein poteredechi ſcriue consiste, piutoſtoper naturafiappara, cheperartes'insegni . auegnachequelladel tuttofirimetteal giudicio,ſape= re,auedimento,offeruanza,&orecchiadi chiunque scrive. Fu dolcißimo &bellissimo &molto lodato perio= do, gentilcadenzaquella:Giouani Donne, come ne lucidifcrenifono le stelleornamentodelcielo,& nella primavera ifiori deuerdiprati, decollirivestiti al= buscelli ; cofi de lodeuoli costumi &de ragionamenti belliſono i leggiadri motti:liqualipercioche breuifo= „ no,tanto stannomeglio alledonne,che àgli huomin', >> quantopiuàledonne,che àglihuominiil molto par= دو larſt diſdice.Lo ſuono adiuienedalla commiſſura delle uoci,ilquale può eſſere Graue, Dimeſſo, Ardito Languido morto, Strepitoso, Tacito, Soave, Spiaceuole, Dolce. crudo,altramente nella profa,che nel uerſo.Nella profafuiltenorediquelleparoledolcißimo,lequal dicono, Nellaqualnoiatantodi refrigeriogiami porfe= roepiaceuoliragionamentid'alcun amico,&lefuelo deuoli confolationi;ch'ioportofermißima opinioneper quelle eßeraduenutoche iononfiamorto.Sicome gra= ue&maturoquello,adunque,acciocheinparteperme s'ammendiilpeccato dellafortuna,laquale doue meno eradiforza, ſicomenoi nelledilicatedonneueggiamo,  quiuiplu auarafudisostegnoinſoccorso, rifugio di » quelleche amano. Nel uerſograue&generoſoſuonoèquello,che in cotaluoci fifente, ,, Redeglialtrisuperbo,alterofiume.  Graußimo Fior',frond', herb',ombrantr',ond',aurefoлиі, :  Dicuipocomenofuquell'altromaturo Rhodano, Hibero, Rhen, Sena, Albia, Hera, Hebro. Dimeſſofuquello >> Volgersialtroue àteeſſendoignota  Voich'ascoltateinrimeſparſeilfuono.  Questim'hafattomenamareDio. Neàleitorreanchorfuadignitate. » Primach'io mi diſoßi &ſnerui &ſtolpi.  Amoriofallo&ueggioilmiofallire. Sentol'auramia antica e i dolci colli bella, Santa, faggia,cortese,honesta, Percheàfaluarte menull'altra uia. >> Anima bella daquelnodosciolta.  Ardito Languido, Morto, Strepitoso Tacito, Sodue, Affettato, Spiaceuole, Dolce, Crudo, Conl'arbofcelcheinrime orno &celebro. L'harmonia,ladolcezza,& lo strepito per eſſer partidelsuononon anderannoaltramentefeperate.La quietesifa dalla grauita delle parole, ſi nella profa,co= >> meetiandio nellerime:Etcõqual compagnia nepotrei io andarpiucontenta, èmeglioficuraàluoghi non co →, nosciuticheconlei. در Etil Petrarca Dolce,mio caro, & precioso pegno. , Nondal'hispanoHiberoall'indo Idafpe. òquello Ilmouimento dalla prestezza delle uocine naſceſi comelà ›› L'odorifero lucidoOriente. Lacomperatione è una artificiofa fimiglianza di due òdipiucofe traſeſteſſepari &conformiper alcu nalorocommunediffofitione, laqualenon altramente cheunlume, rendeallaſcrittura fplendor grandißumo tutta uolta cheella non fia fuor di bisogno, di tempo, di misura, ouero non fia tirata pecapelli & affettata, Effo hauead'intorno dase perlo mezzo » inaſſaiparti uieampißime & dirittecome strale. EtilPoeta ,  Paffermaifolitario inalcuntetto  Nonfuquant'io,nefera in alcunbosco. LaTraslationefifaalhora, che noi dall'una cofa all'altra tiriamo quellochenoi uogliamdire&ènon altramente,chelume&uaghezza dell'oratione, dinonmezzanofplendoreapportatrice. Ondequagiuſounbelpietofocore Tallhorfipafcedeglialtrui tormenti.  Etaltrouca „ Piagnerl'aria laterrae'lmardeurebbe. EtinaltraparteilBoccaccio دو Carißimedonnesiperleparoledeſauihuomini udi= „ te,&fiperlecose molteuolte dame & uedute,  letteistimauaiocheloimpetuoso uento & ardentedel l'inuidia nondoueſſepercuotereſe non l'alte torri, ò le >> piuleuatecimedegli alberi. Dunque ritornandocold onde ciſiamo dilongati dico,cheficometreſonoleuie dello stile,con che al ragionarefiperuiene, detteGraue,Mezzana,&Di meſſa,altretanteſono etiandioleune delpeccare d'in= tornoadeßi stili. Eccoilgonfio ,con undenfiatapre Jenza diparoleoffendere l'orecchie & l'animodi chiascolta: perciocheſicomeueggiamo iltumore dei corpi affomigliarsi alla ottimaſanita medesimamente credonogliſciocchi quelparlareeffer graue,chetrop po altamentefigonfia,&fa ilgrande, conun conte gnodiparole,nonmenoimproprie,che strepitose.Si= milmentecoluichepenſadiconſeguireloſtile mezza= nouieneàraffrontarsimolte uolteco'lparlarlangui= do,fanzaarte,ſanza neruo, &ſanzagiudicio, onde dalmezzoſcoſtandofiuieneàtraportar ſeſteſſonell'u nodegli estremi, Etficomein tuttelecose èdifficile ilritrouarela mediocritadi maniera,chenon piu qua chelauengaàpiegarl'effettodella nostraelettione;me defimamenteèmalageuoleſemprelaforma,la ragione, laugualita, ilmododelmezzanostileofferuare:per cioche troppoinalzandociueniamoàcapitarnelGon fio,òtroppodeprimendoci,ciaccostiamo àquelparla retanto humile, chenonaltrimente chelaferpecamina fanzahauerpuntodiforzanell'alzarfidaterra. Ilter zouitiofifa peccandod'intornoallostiledimeſſo:allhot ta,chenoi uscendodelparlarefaceto & motteggioso, c ueniamo adar dipettonello stile, baſſo, langui do,&feccoinmaniera,che diplebeo&feminileragio namentotengasomigliazapiu, ched'altro. Maperche giaflamomeßi àsfrondarequestaſeluaſiampiaet lar gadellabellafauella;ueggiamo quellecosebreuemente, cheallaelocutioneuengon dietro. Questesonotrepar= ti addomandate. Eleganza compofitione, La eleganza fa che le parole da noiuſate, leggiadre, propriefonodette. S'honestoamorpuòmeritarmercede, Etfepietaanchorpuòquant'ellaſole; Mercedebauro,chepiuchiarache'lJole Amadonna almondoèlamiafede. Lacompofitioneè construttione Dignita. pure, ordimento di paroleugualmente inſieme, & con discreta mifura commeffe.dicuiſono treparti neceßarie, l'ordine, la congiuntione e il numero. douesi ha da fuggire lo fpeßoabbattimento delle uocali, & il molto uſo d'una Steßalettera,faluose conartificiononsifa,ficomein quellaparte. " Prima cheimi diſoßi &fnerui& fpolpi. Etuolendol'esempiodellacompofitione,miratequelle voci, che dicono, » Famanel'odorato&riccogrembo D'arabi montileiripone &cela, Cheper lonoftrocielſialtera uola. LaDignitaèquella cherende ilparlareuago leggiadrocon lauarieta:laquale uienefatta dall'orna mentodellebelle uoci,&delleuagheſfententie. l'uno l'altro dellecoseministro.Et èdelleparoleritratto, perchequestecosemeglioueggiamo, piu distintamen te; comincieremodallefigure delle paroledette altramente colori &ornamenti.doue toccatich'io hauro i piuneceßari, comechedeglialtriinquestoluogonon intendafauellare;uerro àquellidelle uiuefententie fi= milmenteconl'iſteßa ragione difcorſo.Etcomincian dodalla REPETITIONE dicuella eßere una figura del parlare – H. P. Grice, ‘implicature as figure of speech’ --, fattanonperaltro,che peraccre= fciergliene&uaghezza &auttorita. >> Veramenteſiamnoipoluere&ombra, › Veramenteèlauogliacieca e ingorda, >> Veramentefallaceèlaſperanza. A AcuiſegueilRivolgimento,detto anticamentecon uerfione,&perdonatemiſeioanderoferuendomi del leparoleanticamenteuſate, percio chequesto faccio àfi nedinonintricaruoi con uocaboli freschi , &per auenturapiunonuditi &pernonaffannarme steßoin dar loro il battesimo tuttohoggi:faßiquesto colore allhorache noilasciateleprimeparole uegniamo à re= plicarel'ultima conuariationedelleprimiere.ilqual ornamento radoònonmaidapoeti uieneuſato,madagli oratoripiufpeßo èpoſtoin costume. &quello isteßo auienedella tradottione Abbracciamento: Punode : qualireplica la parolainognimaniera. Dilorchim'aßicura, >> luogridandopace,pace,pace. L'altrodopoalcunadomanda,ſpeßefiate replicata con diuerſeparole,rispondeperò con l'isteßa cosa piu conuencuolealleprofecheaiuerfi. LaContentionegiuocaſopraloEpiteto contrario allacosa,concuisiaggiugne. › Dolcidurezze&placiderepulfe. L'esclamationefatta nei debiti tempi luoghi por taconJecounamarauigliofaforza appreso l'orecchie dichi ode:laqualefifain lode&uituperio,fi comeap pareperquellerime, oueſi legge,  Ofeliceeloquentia, olictoingegno. » Onostrauita,chesi bellain uista, دد Com'perdeageuolmentein unmattino Etaltroue » Quelch'inmolt'anni àgranpenas'acquiſta Faßil'Esclamationehorane principi, horanelmezzo, horainfulafine:&talhorſemplice, talhoraco replicatione:della ſempliceſono testimoni i uerfi gia detti:della replicata ſi ragiona in quelfonettoś Otempo,ò cieluolubil,chefuggendo  Ingannieciechi, miferimortali, Odiuelocipiucheuento ò strali. LaInterrogatione ècolore attofacilmenteàtralignareinbaſſezza&inettia,jenonuiene conleggia dramanierafostenuta: felicißimafuquelladelpoeta, la r " doueelasciofcritto,  Ondetolſeamor l'oro&diqualuena? Etquella, Inqualpartedelcielo, inqual Idea? Et quell'altre » S'amornone; chedunqueéquelch'ioſento? Etaltroue, , Che faialmachepensi?... Segue la Sentenza, della quale habbiamo àbastanza detto di ſopra, hora della contradittione diremo: della qualea uegna dio che hieri lungamente habbiamo fauellato, & dimostro tutto il Petrarca eſſerne pieno; non di menoperhoracicontentaremod'unſoloeffempio. », Voloſenz'ali,&nonholingua&grido, » Etbramodimorir, &chieggioaita, » Ethòinodiomestesso,&amoaltrui. Ilmembrofifadalleparoleincife, lequaliconchiu= donounaſentenza, noneſſendoanchora ilfinedelpe riodo,&faßihoradiduefententie, ficome. M » Lefoauiparole, eidolciſguardi; Hora di tre, >> Chefai,chepensi,che purdietroguardi? Horadiquattro, » E'lriso,e'lpianto,ela paura,el'ira. Ettalhor di cinque uediffe, piu,ſi comeſiuedeladon »Veggio,penso,ardo,piango,&chimisface » Semprem'cinnanzi. . nI L'articolo fifa allhora, che interrotto il parlareuč gonole parole àdistinguerfiin cotal modo, » Amor, glisdegni, ilpiato, la stagione. Etaltroue. Santa, faggia, cortese, honesta, LaContinuatione consiste nel pronuntiare ſanza riposo bella tramißione di uoce alcunperiodo,tutta uol= tache eglifia dalloscrittore continuatamente cõposto. Peròs'alcunauolta io ridoò canto; Faccio'lperch'iononhosenonquest'una Viadacelarilmio angosciosopianto. 1quaitreuerfifonotanto continuiche apenafifen teinloroilnumerodelpoeta sifamigliare&dome= stico. Finalmente à questi colori, ch'io u'hò raccontati feguono l'vguale, lo simile cadente, lo Simile cessante, l'annominatione, la soggettione, l'andamento, la diffinitione, il trappassamento, la correttione, l'occupatione: à le qual figure ficcedono quell'altre dette: congiungimento, diſcioglimento, aggiungimento, conduplicatione, interpretatione, Con lequt liučgonoincompagnia la Commutatione,laPermißio ne,laDubitatione,l'Eſpeditione,la Diffolutione, & la precisione. Alle quali succedono la conchiuſione, la nominatione, il cognome, la denominatione, la circuitione, la trasgressione, la suplatione, l'inteletto, l'abusiones la traslatione, la permutatione, la distributione, la ciceza. Cõqueſteuano. similmente icolori rhetorici chiamati, diminutione, descrittione, diuifione Freque tatione, politezza, Indugio, discordia, somiglianza, essempio, Imagine simile, la fattura, la notationc, il parlarfinto, la confermatione, la significatione, la breuita, la demostratione. Ma àmeincrefcieuera mentemolto lo andaruinoiando conquestecose, infini teuolteperaventura dauoilette & udite, & dame piufiateraccoltein oßeruatione.Perlaqual cosa ètem podidarfinealliprecetti della Rhetorica: come che à bastanzafiadetto,checosa è Oratore , chefine ilfuo, chemateriaouerufficio,in quantigenerifienostate le causediuife:quantefiano,leconftitutioni ,che cosa fia elocutione,come diparole &diſententieuengaàfarst finalmenteche coſaſono lefiguredeldire,oueroco loriRhetorici.Veniamo alpoeta.Queste cosehauendo dettoM.Sperone,ſubitamente preſealquanto di filen= tio ilche uedendo il Girello,diße,L'arroganza, che io prendonelfauellare,mi ſiaimputata àdefiderio difa= pere,piuche àuitio,che ellafla.Etperquesto dico ,che uoiM.Speronenonhabbiate curadi coſttosto fornire ilragionamento uostro d'intorno alla. Rhetorica :che quellochecenehaueteſopraciofattofentire,nesforza àdifiderarepiuoltrein tale materia ad uddrui, ne ua= glialascusaperuoifatta,chele coſe raccontateci fieno note, dauoi pofteinoffcruatione che l'unonöuilibe radaquestocarico nonlehauendomatjentitein cotal guiſa,comeborafacciamo ,nel'altro anchora,eſſendo noiperlopiudallevostrerenghelontani.Et accioche ilmiodomandareuiſla noto ; uorreiudirealcuna coſa d'intorno allaperfuafione,& ben fauellare:&checire 2 jol n  Soluestequanto aldiletto,che porge l'oratorenel dire, incheconsistequestaperfettionedel benragionare: ſel'artepuòpiuchela Natura inſimilcaſo,etseè tenu to(comefannoipoeti)l'oratoredilettare &giouare ò nò&finalmente perche mipareleggendola Rhetori= cadiCicerone,hauerinteſo,che eglialquantoda l'ordi ned'Aristotile è differente,perciouorreiſapere,queſta taldifferenza loro,&in checosaconſiſta. Rife à que Steparole il Macigni. ilcheſentendo lo Sperone;fubita= mente nella risposta entro in tale maniera , cheniu= nofpatiotralaproposta del Girello & la risposta fu compreſo.Affaicofein piccolfasciostrigneteM. Vicen zo: perauenturatalischeDioſa,ſejipotranno con tanta diligenzaesaminare, con quanta prontezza le proponeste.Oltra diquesto allaqualita delle quistioni dauoifatteaffai comprenderepotiamodileggierotan touoifaperedella Rhetorica, quanto à mesta maleil farilCraffoo'lCotta,ilcheha porto(perquanto pen= fo)nonpocasperanzaàqueſti ſignorid'udirda uoi in talemateriacoſenon menbelle,che gioueuoli.Dicoche i dubbinostrisono &grandi bellißimi:Alliqualicer chero nonperuiadirifolutioneriſpondere; maingui= Jadiragionamento probabileal meglio,cheio potro, dir l'opinion mia.Quello,cheiofento d'intorno al diz letto(da questaparte incominciando)ſi è quello che io altre uolteper la boccadelmioBrocardo dißi( &ua= gliamihorailreplicarlocon quellemigliorparoleche prouedutamentefaprofingere) il diletto eßere tutta quellaforzadelparlare;ondeuiene àprodurſi la ua= ghezzadellafauella, la uirtu diperfuaderelacausa appreßo ipieghevoli confentimenti delle ascoltatrici orecchie, auegnadiocheildicitoreper conto difeme defimopoſſa &giouare, mouere;egli nondimeno per moltißimecagionipuoeßereimpeditodinonconfegui re ildiſideratofine.Taliſono l'eßere inetto nello iſno= daredellalingua,dibrutto afpetto,diff iaceuoli mouiz menti,ditrista uoce, di cattiua pronuntia Allequal cofefimigliantemente s'aggiungonola nonbuonafama deldifeso,lacaufapreſa contra ilgiusto l'honesto, taluoltalalunghezzadelparlare. Perciò chefico meueggiamoilcorpod'alcuncibo,quantunquedilicato al gustopiaceuole,allungo andarefatiarsi,onde fchiuodalmangiarenediuiene, ſatio;medesimamen= tefal'animo, l'orecchiedegliascoltantisà qualifen donellungodigiunodeifilentij offertocibo piaceuolis fimo perla lingua d'alcun uago dicitore,facilmente permolto molto direuerrebbonol'orecchieàfatiar fidelcontinouomasticare,& l'animo etiandio delfem= prepafcerfi.Nonuiparlodiqueglioratoripoi, liquali Juenturatifononelfauellare:percioche l'animofuggen dol'imbeccate,piutostomuordifame neidisagidelta cere,che uolerſicibaredicoſa,ilcui gustoglifiafpiace= uoleſopramodo.Oltreà cioildicitore uolendo ritira regliascoltantiperla uiadegliaffetti,etmouergli ad odio,àmifericordia, altrefimili perturbationi,é te nuto difarciòconattopiaceuole,onde alſuouolereconsentano gli animiperpropria uolonta &non sforza= ti ò tiraneggiatidallaforza di qualche impeto ferino fpiaceuole,perciocheeſſendol'animo cosadiuina liberazdee mouersi àgliaffetti parimentecon ilpro= priopiede,&nontiratope capelli.Al fare di questi mouimenti deeprocurare ilparlatore cautamente, con molta diligentiadiſapere la natura,qualita,manie rccostumi,uita,eta,&profeßionedichi ascolta,percio chealtramentefimouonoi uecchi che i giouani, altra= menteipoueriche iricchi,&fimilmente i dotti & i uolgari,inobili &uili,ibuoni eireizi domestichi peregrini.Adunque l'oratore ſempredee conilmele dolcißimodeldiletto stempraretutti gli affetti , onde dolcißimipaianoàquellicheneglianimiloroſono per riceuergli,benche&fpiacevoli,et amarißimi ſienoper sestoßi.Etquelloche ioho dettoquanto al mouimento uoglioche ſlainteso etiandioquanto alloinfegnareme defimamente:comechel'insegnareſanza piaceridi chi ascoltaaltro nonfia,che unuolerſeminarefanzaſeme, illustrarle tenebreſanza lume.In talemaniera adu quecon laforzadeldiletto uerrannolenostrelingue à prenderdominioetgiuridittioneſopralalibertadegli animiliberi,o mouendo, òinsegnando ,&tanto piu dolce,d'ognialtraciſaraqueſta uittoria;quanto piuci uerradonatafanza uiolenza etsforzodegliauditori, tantopiuhauremodestrodiconferuarla;quantoche iuintiinebriatidalladolcezza d'una uaga et leggida drafauellapenſeranno trarguadagno dital perdita. re Ouita  •uittoriagiocondißima:laqualemettendofrenoalpiu coiaro &piupreciofodono, chela Natura ci habbia porto,che èl'animo;faichegli huomini tanto tra eßi oprastannol'un l'altro quanto eglinodelle fierefono maggiori&piuperfetti.Che altrofipuo credere,che fuffe ladilettanteGetharad'Orpheo, che le feluatiche fieredailorboschi, glialti alberi dal lor terreno, daglihorridı montileſodepietre,er irapidifiumi dailorcorſi rimoueua,chelapura & leggiadrafauel lad'undiqueprimi oratori ? laqualtuttavia ueniano ſeguitandoqueglihuominirozzi &feluatichi,chene i monti nelle ſeluetra le bestie albergauano ?certo nientealtro.Maſopratutto,doue io bramochela for= zadiquesto dilettofi comprenda,ſi ènellecoseafpre et alla natura nostra contrarie,perciò chelafciando an= choradaparte,infiniti eßereſtati quelli,chepercagio= ned'unbello &arditoparlare,fimifero àſtrani peri= coli àdannoſeimpreſe,ſi come àprenderl'armi cõ tralinemicifoscener l'impetud'una battagliaconpoca compagnia, finalmentemettersiàmilleriſchidimor testratti spinti dalla forza d'una lingua; Parmi quello anchoramarauiglioso,che l'orationed'uno hab= batantalicentia;che penetrandonellapiu occulta puprofondapartedelcuore,&quiui inaffiandolefa= uile degliaffetti,poſſa accendereadira,ad odio, àmi fericordia,à diſio,à timore, &adaltrimouimenti . Et quello che è dipiu,molte uolte hauer forzadi mouere Ranimopiu alpiantochealrifo,piu altimoreche alla speme, piuall'odiocheall'amore,piu allisdegni chealla pace:&nondimeno naturalmentefiamo piutostoàque ſticheàquellipiegati.Et cheglifia il uerosiopiagner piufacilmentefoprai caſtdiGifmonda, che io non po tromouer lerifa ſopralefacetiedelPicuano:temero piudolcementeſopralediſgratie&pericolidella mo= gliediBernabojchenonmifarannofperarealcun pia= ceuolefine lefauoledelPoggio:piu arditamente conci= taròl'odioſopra Ambrogiuolo,cheamoreſoprailSe= raphino: finalmentepiu sdegnoin me nafceralegge dolacrudeltadiGuglielmoRoßiglione,chenonm'ac= cheterannoifesteggioflprouerbi del Cornazano:quan tunquel'animonostropiufacilmenteamiglieſempi cõ trari,ch'io dißi.Et lacagionedicio pensandoche potes ſeeßerezgiudicainon altro,che la Elocutione .dicui parte &membro ildiletto, dicendo chefuffe cuor anima,nonerrareifouerchio . Etauegnadio che i dilettofiaun condimentogeneraleditutta l'oratione; nondimenopiuriſguardalaElocutione,comeradice principio.Douel'insegnare&mouereper fefoli fa= rebbonofreddi &Spenticarboni,se non fuffequest'u nodiletto,che nelliſcalda & accende:oltre chelo infe gnareeattoproduttodallabontade iconcetti fatti la coluicheragiona,piutosto chedallalingua, òdallaclo cutione:bencheſia neceffario albendire,ilpenfaredin= tornoà belli ſaggiconcetti.Onde l'inſegniamento i cosa proprißima leggittima delphilofopho, ilqualt perlacognitionedelle cose humane & diuine ciconduce.ilcuifine,èlauerita,oggettoſolo dell'animo.Mala Rhetoricanonhauendoquestofine,ma ilperfuadere co mealcunihandetto,ouerocome altriuogliono, ilfauel largentilmente&bened'intorno alle cosesi communi comepriuate;nondeeparimentehauere perſuoufficio legittimo&naturale lo inſegnare;ma artificiosamen te loacconciareinſieme &con leggiadro modo quelle parole,cheporterannoal difuoriqueconcetti,da iqua li uieneàfarsi l'insegnamentoàquellicheascolteranno. Etse puresi ritrouaſſeperſonatanto empia,&dalle leggidellanostrahumanitalontana, laquale diſideraſſe d'usarquest'artecofibella &leggiadra, ſolamente in perfuaderecoſacheneinsegnamento ,negioueuolezza alcunacirendeſſe,maſempre àpeßimifatti,àciuiledi= ſcordie,àfcostumatamente uiuereci indirizzaße,confi= dandoſtſoprauna ragione, laquale èche l'oratorenon haperfinelauerita,ſi come io dißisnel ueroquesto tale nonOratorefarebbedegnod'effer nominato ,mahuo= moperfido,etiniquo,natotraglialtri,cometrailgra nonasconolelappoleetloglio. Etfarebbefimileadun peritomedico ,ilqualebencheegli haueſſeuirtu conla forzadellafcientiadonare à mille laſaluezza;eglinon dimenoconuelenimortiferi poſſenti tutti gli occi= deſſe.di questi gliantichiparlarono,quandolaRheto= rica comecofadannoſa allauita humananemicari= fiutaronoHoralasciandoſtare l'insegnamento,concede temicheiopaßi almouimento Rhetorico, comeà cofa piu all'oratorepertinentedell'insegnare. Muoue il dicitore, & muoueintalemaniera,comedallasualinguadi pendalalibertadeglianimi nostri:&fpecialmente de i primimouimenti:dequalinonèdubbio,che eglin'efiz gnore, esfil'ubbidiſconoinmanierapronti &ardi= tischead altrononpaiononati,che àuolontariamětefer uireunaleggiadra &felicelingua, Ilqualemouimen= tononuipenfate, chefifaccianeconfaticadellelingue, neconresistenzauerunadegliascoltanti,ma ècosafpi ritale,purißima,et dinoſtra uolonta. Perciochegliani mimoßiòdafinediletteuole, òdafperanzadicoſabuo na,òdiconfermezzadipenſiero,òdilibertadellafauel lahauenteforza dipenetrare leſegreteuiede inostri cuoriliberamenteconſentonoalla forzadellapersuasio ne: allaqualesimuouonononcomelaterraalcielo,ne comefuocoalcentro;macomeilcanebenaffamatoalci bouicino indebitadistanza,ò come pietrad'altoca dentein uerlaterra : tale èil mouimentofattodagli animi noftri,mentreſeguendo lainclinationedelcofen= timentoloro,fipiegano inuer l'affetto ,chelitira non perforzasmaperelettione: &altramenteoperandosa rebbel'oratoreilpiuperfido Tiranno,il piu crudoNe rone, chemaisforzaßecontraognigiusta &ragioneuole conftitutioneubbidire alſuo uolere,altrui.Etfico meildicitore uienenelfrontedellaſuaorationeà tro= uarbeniuolenzada gliascoltantiscoſiuerebbeàtrouar odio&sdegnoinmaniera,cheprimacheegliforniſſeil fuoragionamentouerebbead eßere ò lapidatoòtraffit to,òd'altramorteugualeallifuoi meritipunitoda quellichel'ascoltaßono – H. P. Grice: the addressee. Ecco adunque comeilmovimento preſupponenon altramenteildiletto, diquellochefac= ciailmeleladolcezza, il solelofplendore,lanottele  tenebre, l'acquailmare VedeteilCuocoadunfole= neconuitometterin ordinemilleuiuande,contantifa= pori,etantiintingoli,che fannoprimacheglineaffa giateiluostrostomacofatio&confuso perlaloroud rieta & moltitudine:nonpenfatechetanta uarietadici bifuße ritrouata operdebilitarui lo stomaco,ofatiar= ui primache limangiate,chel'unoſarebbecosacrude= le, l'altro d'auaritia non mezzanoinditio:macio fapercontodimostrarela liberalitadel Signore, oltreàcio,percheciascuno prendadiquella uiuanda,di che eglipiufidiletta:medefimamentefa l'oratoreCuo= codellamente,ilqualeperdarciboàglianimi incopia grandißima,&inmanierachetuttin'habbiamo lapar tefuacomepiuglipiace;millecosecondifce,milleinuen= tioniritrouxper infignorirſideluolerealtrui. Eccola dolcezza de imotti,la ſoauita delleproposte,la piace uolezzadel rifpondere,lofalfodellefacetie,loacutode iprouerbi,l'amaro delle ironie,loausterodeidettipro uerbiofi,l'arcodelle rampogne,ildolcedellelodi,con in finitealtrecoseche ufanoidicitori, nonperaltrochep recarpasturaalle mentiaffamate dal digiuno degli otiofiripofi. Perquestogliantichihanopiuuoltecõps rato laRhetoricaadunacucina, dimolte uiuandepie na:&quelloteſſohannofattoallapittura,dichealtro ueintendoragionarneampiamente Matornadoàpropofito, dicoconqueste uarietapaſſare l'oratorė perli nostri affetti beneſpeſſo,accendendol'ire ,destandogli orgogli,infiammando l'amore, aguzzando l'odio, im= pallidendo l'inuidiatingendolauergogna,&humilian dolamifericordia,come à luipiace. Di qui najce che leggedoalcunolefauole,quantunqueegliperfalſenar rationi le tenga,auenendoſtnondimeno àparte òmife= raòlieta,conciteracontra il crederedella propria ope nione, &piantoſugliocchi,&riſoinfronte. Etper nonandareinaltruiritrouandol'eſſempio zdırodime, chemai leggo inhomero lelagrimediPenelope,larab biadegliamanti, lapatientiadi Telemaco , ipericoli d'Vliße, finalmentela uittoria riceuutap aiutodelli Dij, checonfoaue mescolatura noprouinell'animomio picta,sdegno,marauiglia,paura, et allegrezzade irac contaticafi.Mauenendoalli poeti Latinimainan per= corro lamorted'Elifa;cheiononpiangacon lei&la crudeltadelfuo destino, &ladurezzadelſuomarito. Mainonmiſirappresentala dolce&compaßioneuo= 10 lemortediGismonda;chelelagrimenon trouinop gli occhi miei liberalißima licenzad'ufcire.Etfenonfusst, cheioholettol'isteſſo effere auenuto alli fanti Padri della nostra religioneztemeri inſu quel pontod'eßerdi uenuto troppo lafciuoòfeminile.ma infatto èpureegli dalcantodellascrittura piuchedallabaßezza dell'ani= modichi la legge. Quellosteßoprouano euolgarinel leggerelefauoledeiRomanzi,doue lelagrime, rifi,&fperanze,&timori,&gioie,&doloriuengo nod noàſottrardiquellepiacevoli fauoledallilorotestori ptrastullodeglihuominiuolgariin tal materiaordite. Naſconoquestimouimenti damoltecagioni &fpecial= mentedalladifpofitione dell'animodichilegge,poi dal= la confermezzadello affetto, indidallaforzadella bel= laelocutione, etdaifemidelladolceetpiegheuolehuma nitaſparſidallanatura nellefibredeinostricuori.Dalla difpofitionedico,in quatocheuna voltapiudell'altra fi trouanoglianimidiſpoſti àcõjentire àgliaffetti:concio fiacosachehoggipiagnera alcunoleggendoil quarto librodell'Eneida,chedomaninonpotrapurfareilmso arcigno.Dalla cõformezza delloaffetto, percheunona turalmenteferapiuinclinatoà ridereconTofano ; che piagnerecon Lisabetta,un'altropiu uolontieri entrera inſoſpetto de ipericolidimadonnaBeritola,che infpe ranzadigioire amorosamente con Mafettoda Lampo recchio:&cofidicodegli altri affetti. Etio fogliodi re,chepiudolcemente piangoſopra lamorte di Pom= peoscheiononridofopra la uitadiLabeone.Dallafor zadellafauellafaßietiandio questo mouimento inqua tochelamorte di Didonedetta perlafelice tromba Mantouanacommouerainmelelagrime,laqualedipa rolainparolaraccontatadaiuerſid'unoaltroſcritto redipocaeloquentia & minor giudicio anderaàriz ſchio difarmi ridere.Similmentedalnostropiegheuole confentimento l'iſteſſo adiuiene,inquanto cheposto che noiſiamod'animoritroſo&crudele; nondimeno alle uoltefiuieneàpiegarela nostra humanitaper mezzo d'alcunoaffetto.OndeNerone ingiusto fitrouopiagnerepercompassione leggendoinunaGre difpietato, catragediala morted'Iphigenia,piuuolte: ditalief ſempiuenepotreiadduretestimonianzaingrancopia. Maueniamoaldiletto,ilqualeconfifte ,ſicome dißi di Sopra,nellaElocutione,cometronco nellesue radici,ò radicenelſuoterreno. Haperſuoi fergenti&ministri lefacetie,imotti,i tratti,i colori,lefigure,la uariatione labellalingua,l'ottima pronuntia, lemaniere leggia= dreigeſtigraui,iripoſi,leuelocita,letiepidezzedel di re,ledigreßioni, lafauellanumeroſa,etlo accommodar delle paroleatto &uagoneidebititempi & luoghi, dallequal cofeftcomebelladipintura di molticolori & inbontafinißimi,&nelle debiteparti accommodati, tantobella riescie l'oratione all'intelletto diletteuo= le,quatoladipintura àgliocchi dichilamira.Etauer tite,cheil dilettoèditremaniere,l'uno dell'animo fo= lamente,qualeèquellodicolui,che contemplandoleca gionidellecosenaturali,ſanza parlare,òſolingo stan= do,ònella cameretta otiofopensando trappaßa l'hore migliori,dinotadoallapallidezzadeluolto,etmaninco niadelpensieroſe eſſere philofopho naturale,ò divino. Un'altro dilettohadettofenfitiuo ,ilqualepuo eſſere ò distemperato,òdallaragionetemperato.Si comedistem peratodiletto èilmoltogoderedeipiacericoncupifci= bili,il molto attuffarsi nel cibo,neluino,nelſonno, altridiquesta isteſſaqualita.Temperato diletto, tut touolta,che noigli occhi,l'orecchie, gli altrifenfi in dilettiamo deipropriogetticontemperataragione.Ec ciun'altrodiletto,il qualepartecipadifenfitiuo&in tellettuale,quale èquellodella Poesia,Rhetorica,etMu fica:perciocheàqueste trecoſeſono communi idiletti dell'animo &dell'orecchia . Diletta all'animo ilpoeta conl'arte,inuentione,inſegnamento, gioueuolezza delle cose dette:piaceall'orecchieco'l numero,&bonta della elocutione.Lofimilefa l'oratore , eccettochenon èristrettodalegged'accenti, comeipoetiGreci,non daterminidi piedicomei Latini,ne da uaghezza di rime,&conformezzadiſuono,&numerodi fiilabe, comeiToscani:quantunquenelleproſeſi ricerchi il pro prionumero, terminatione,comedi ſopraſt diſſe. Ilmusicofaquelloisteſſo,che opera & l'oratore &il poeta,mainquestoèdifferente, che diletta con la uoce L'orecchie,per mezzodi quell'artificioſa mescolatura di uocitemperate &proportioneuoli:lequalicon loan darehoralto,horbaſſo,hormolle,horconcitato,hor ta cendo,horparlando,hor replicandohorſeguendocon= tinouamenteuengonoadeſſerſoaui &diletteuoli:lado uechel'oratore&ilpoetaciofannofolo co'l bello artificioso acconciamentodiparole, conlequali uengo= nomagnificamenteadifprimereiconcettidell'animo lo ro.Hora;perciòche buonauiaſonoperquesta campa gnacaminato,tempo ècheall'altradomandadelGirel toconfentiateche io miriuolga, ſeionon m'ingan= no;mi richiedesteuoiM.Vicenzoqualdiduecofehab biamaggior forza ſoprailben parlareè l'arted la Natura; perquesto,benche io sappiauoiper tentarmi piucheper ignoranza di talequistionehauermiciò do mandato,diſiderosod'ubbidireallegiuste&amicheuo li preci dichi reputo poteretanto agevolmente, com= mandarmi,quanto àmeſtabene l'ubbidire &presto uolontieri,diròtuttoquello,che ioneſento.Dicoche ſeuoiconfideraretemoltobenechecosafiaarte&Na tura,trouerete l'unadi rado dall'altra diſcostarsi:anzi moltecose dall'artefatte hannodi mestiere dell'aiuto della Natura. Sicomecoluichetigne ipanni,hadi bifo gnodelSolecheliraſciugailfornaio non cocerebbeil paneſanza l'aiutodelfuocome desimamentela Natura producendonelcampoilgranoha dibisogno dell'arte, laqualeuengadelloglio&dellelappole, dell'altre herbeinutili àpurgarlo,oltre l'arardelterreno,semi narlo,tagliar leſpiche,trebbiare,&nettar il grano. lequaloperationitutteſonofatte dall'arte,per aiutono dimenodella Natura.Perquestopotetegiudicarequato uaglia l'oratore,ilqualesolamenteper Natura perfua de,oueroquelloche conl'arte folasi faualere. Eccoil cauallobello, proportionatodaNatura,quanto ries Sciefornitodiricchißimi &riguardeuoliguernimenti. Imarmibianchißimi da artificiofa mano intagliatiuen gonopiubelli&piuprezzati.Accreſcono igioiellie ri allegemmefinißimecon l'artegratia & bellezza. ProducelaNaturaper leſelueglialberihorridi &di niunoornamento, iqualiintagliati, &conadorno ar tificiodißegnati,uengono adeſſere bellißime traui delle regal  regalcaméretuttid'azurioltramarini belli compas fiuagamentedipinti.Etseben parealcunauolta chela Naturarifiutil'operadell'arte, ficomeinunabellafan ciullettafiuede:labellezzadellaquale & lafreschezza dellecuigotefendotintad'alcunliſcio,parechevengaà fcemarebuonapartediſuaperfettione,questo non ép altro,senonpchenell'operarelaNaturaalleuolte per uieneaduncertotermine,oltreilqualenonfipuo difi derarpiuinnanzi:ma nell'artedel parlare l'una l'altradiquestedueforelleu'ha giuridittione, & per questo l'aiutodiquesta &diquellaſi ricerca. Ecco il dicitoredi piazzacon unapronta&arditafauellana turalmenteacquistatadilettarmolti,chein girogli sta nopreſenti, nondimeno queldilettamentoàperfonain= tendente èsi freddo spento;che tostoinnoiasegli conuerte.Vedidall'altra parteuno inetto daNatu ramalformatoàqueſto eſercitioparlandoconla lin= guadi Demosthene,òrecitandolebelle orationidiM Tullio,òlegentiliprofedel Decamerone affligertiinfi nitamente:ladouecheaccompagnandofiin unomezza naarte&mezzana Natura, maggiordilettofi proua nell'ascoltarlo, cheestrema arteòestremanaturafuole, ritrouandofi.Per questoſuolegenerarsimarauiglia ap preſſoilgiudicio dimolti:onde ciòfiachei piu antichi piufauiingegni,qualfuronomaßimamentePlatone Aristotile,habbinotenuto contraria opinioned'in tornoàcosifatta materia,l'uno dicendo la Rhetorica efferefolamente opera di Natura l'altro effetto .dell'arte  nond'altrui. Maionon pensoeſſere tra questi duenobiliintelletti alcuna difcrepanza,se bene miriamo.ilcheprima che iouidimostri,confentiate, che io tocchi in breuitaleragioni,che probabilmětesi poſſo noteffereperl'una parte&per l'altra . Tienesi per fermonellememorie,degliHebrei, Egittij cheinnan ti allaedificationedella torre di Babel,tuttiipopoliha ueſſerounafolalingua, conlaqualegeneralmentefauel= laffero tutti glihuomini:&questatal lingua uarian= doft(ilchepocoleueniafatto)folamenteprendeua alcu= nedifferentieaccidentali, ſicometralelingued'Italiafi uede.Mafacendosiper la edificationedi eſſa torre la di Stintionedelle lingueſopra glihuomini;fra l'altre tre furonoprincipalitenute piudegne, 'Hebrea,laGre cae laRomana. douenonfolamenteil carattero lafauellabebberodiuerfita traloro;ma ilmodo fimil mentedifar lapronuntia:percio che noiſenſibilmente ueggiamogliHebreiparlarenellagola,ficomeiGre= ci nelpalato, iLatini fradenti,lequaldifferentiena fcendodagli organi istrumenti naturali,pare che lafauellafia del tuttoper Natura&nonperarte A questosi aggiugnel'iſperienzadi molti,iquali parla= noornatamente&inmaniera bene,che &perfuade= re&dilettarpofſſonoſanza arte ueruna.Dall'altra parteparchefiaAristotile,dicendo ilbenparlare eße rearte, arteriadeltutto.cõciofiacosa cheeglipare chedaunaartificiofaperfuafione molteuolte uengono ottenutefra ipopolilepartipiupericolofe,&dimaggior dannocagione:anziqueſt'artetiranneggiando oc cultamentegli animi,parechesiacoſadalla nostrahu= manitalontana:oltrache ilcommoueread iraàſdegno adodio lagrime,à uendetta  altri affettifimili, par chefiacosaspiaceusle¬oſa.Maper concordanza diquestedueparti,douiamoſaperealtro eſſere il parla reciòèl'articulationedelleparole,altrol'artificio,con chefimettonoinsieme, altrol'uſo loro.Non é dub= biocheſenoiparliamo della uirtudelleparole,con che l'huomofratuttigli altrianimali uieneà manifestare iconcettidell'animoſuoschetale uirtuci uienedatadal laNatura: laqualeuolendofarl'huomopiuperfettode ibrutti, oltreà cioconuerfabile &ciuile,fu dime= Stiere,che ella ilfaceffe di tale strumentodotato,conche egli parlare&riſponderſapeße.diquesta natural uirtuparlòil diuinoPlatone,ſi comeiopenſo ,&chi altramentecrede erra.L'uso delle parolefimilmente, cheèilnominare lapietrapietra, il cielo cielo,quan doadunaguisaappreſſo i Romani, & quando in un'altraappreßo, i Greci, è artefolamente,&ècosalaqua= ledipendedalla libertadella nostra elettione.di questo inteſeAristotile.Traquestiduiestremi èposto l'orna toparlare,ilqualecome ornatosifa dall'Arte, & come parlaredalla Natura: & questo è l'effetto della Rhetorica,ilqualedadueradiciegualmentemandafuo riilſuo pedale.&perqueſtaragionediſſe M. T. CICERONE (vedasi) il ben parlare farsi dall'uso, dall'arte, dalla Natura infieme. Et per questo tutte le ragioni, che di fopra probabilmente addußi, ſipoßono uerificare nella guisa, che s'è detto. Ma quanto à quella parte, che danna etuitupera queſta arte eccellentißimazintendo dire alcu nacosapofcia che ilmioparlarenonuiè fpiacevole, perquantoio poſſo comprendere . Fu primieramente opinionedi Socrate,ferquantofipuò leggere appreffo Platone, la Rhetorica non efferene arte,neſcientia: ma unacertafagacitapienadi menzogne, riccadiadu lationi.Nellaqualfententia accennarono di peruenire Lifia, &Cleante:fimilmenteuenne dannatada glianz tichi Lacedemoni:iqualifi diederoadintendereilpar= lared'unhuomo accostumato &buonodouereffer na turale, &noncopertodalliſcio della Rhetorica,e trali gnantediutilecofa in uilißumaadulatione.Hebbedaal finito cunitalediffinitione, Rhetorica, e artificiodiſaper mě +tire.Ondefi leggePericleeſſere statoditanta audacia, che hebbe ardirepoter con laforzadellalingua acqui Staretuttoquello,checon l'armi conle leggi hauea di Coraceprometto perduto.NemenodiCarneade nol'antiche memorie; ilchedi Protagora affermanofi milmentei dialogi di Platone: ilqualelasciò per legge inuiolabile che l'oratore doueſſeeſſer cacciato della Re publica infieme con lipoeti & l'histrioni. Chiamò l'o ratore Euripidetiranno atrocißimo.Et di ciò prendete l'esempioin BRUTO (vedasi), CASSIO (vedasi), GRACCO (vedasi), CATONE (vedasi), CESARE (vedasi), CICERONE (vedasi), Eſchine, Demosthene:iquali fi come furono elo= quentißimi, cofieranofeditioſi, &pienidi tirannißima ambitione.Et per nonandaretantoinnanti trahendo i uituperi diquest'arte,chepermia mala uenturaueniffe àfarsiqualchesinistraperfuafione nell'animo del Gi= rello,ilqualetantofacilmentefuol credere ( bontafua) allemieragioni;dico breuemente, tuttequeste ragioni poterdannarenonlaRhetorica: mal'usodi lei ,&la pocamodestiadicolorochel'adoprano, prendasil'e ſempiodalmedico, ilqualecomemedicoſemprefana fempregioua:ma comehuomoignoranteòperfido am= mazza,&nuoceſommamente.&questobaſti al ri fponderealli argomenticheprouano idanni etle afflit tionidellegenti preuenuti dalla Rhetorica. Diquesta parlauaSocrate&gli altri.questafuda igiusti Lace demonisbanditadallecommunanzedegli huominitră quilli.à questa conuienela fouradetta diffinitione: conquestasi ualeuaPericle, glialtri, ch'io dißi .Et febene BrutoCaßio &gli altrialcuna uoltal'usaro noinmalaparte;fia ilbiafimo diBruto di Caßio,et nondell'arte,ficomeil coltellofatto dall'artefice affiz nedigiouare all'huomoin molteoccorrentie,ſedaun perfidouerrausato nell'uccidere altruiznondee la col= pariceuereegliè l'artefice ,macolui,che malamente usandolo,miſeadeffetto in talemaniera loſuoſcelerato proponimento. Quantoàquellochefidißecon laRhe toricatiranneggiarsi glianimizcerto ſequesta tiranni defafauolontariamente&nonàforza,&ſeſi com metteper contodiqueldiletto,cheapportaunaleggia dralingua,piucheperforzadi efigli,colle,croci,fuochi altritormenti;nonſoperchetaletirannidenondebbia &dolce&tranquillaaddomandarfi . Ioper me uorrei ſempre questogiogo questo peſoſopralamia liberta,ne credo,cheperſona delmondo poteffe ritro uarſitantodilicata, ſchiuachenon poteſſefofferirlo dolcemente.Similmentechinonſa,che ilconcitarenegli animinostriira,dolore,pianto,ſofpetto,paura, odio altriaffetti,nonfia male,quando uengono afarsi con fpiacevolezza & noiadelliſofferenti? perciòcheſola lanoia,laqualealligiadettiaffetti uiendietro come om braalcorpo, cifaeſſere quelle paßioniaccerbe&dolo rofe: mafe alliraccontatiaffettiſeguirail diletto;non feranno diletteuoli&cari? certofi. Etperchel'o ratorenondeemouere gli animi per la stradadegliaf fetti,ſenonconpiaceuslemouimento &dolcezza;per questo,gliodi,&l'ire &glialtriaccidentiferannodi Tettofietfoaui,iqualifi prouanoper contodellamanfue tißimafierezzadeldicitore.Mauoi chepurnoleteche piu oltre procedendo alcunaltro precetto d'intornoà questa nobilarteragioninellaqualetraGreciAristo tile&Hermogenealtamente &perduenturaindiuer saguisafauellarono:&traLatini CICERONE (vedasi) e Quin= tiliano(comeche de l'altruigiudiciopoca curami prě da)iochediſidero ubbidirenon laſcieròquesto uostro difiderio eßerſcarſo.Etprimieramentelasciando indi= Sparte tuttigli altri, &folamenteaccostandomiàque= stidue Cicerone&Aristotile,dico chealtrimente l'u= no &altrimente l'altronello inſegnare dei precetti dellaRhetoricausòdiprocedere.Sicomefie manifesto facendouitoccarconmanoognilordifferenza.Et inco minciandoda l'ordinedal buon Romano tenuto,egli primieramenteintreparti ladiuiſeche ſono Officio , Oratione,et Quistione.l'Officio nellefentěze et nellepa roleconfifte. Doue eda auertire,cheſebeneleparole fiuenganoàtrouare difporre nell'isteßaguisa,che foglionoleſentenze, nondimenocotal ritrouamento& difpofitioneferàpropriadelleſentězepiu che d'altrui. Auegnadiochela Inuentione & difpofitione delleuoci piuconueneuolmentefi deechiamar Elocutione,che al= tro,laqualuienedipoidalla Voce,dalMouimento, dal uolto&finalmentedat utta l'Attione accompagnata. Lequaicoſetutteuengonoadeßerenelpretiofotheſoro della Memoriaguardate cuftodite.Leparti del'o= rationefonoquattro,detteNarrattione,Confirmatione Probemio,Epilogo.Hannoledueprimiereforza diin egnare farpalejetuttoquellodichefitraita&ra giona. L'altrehanno uirtudi muouereglianimi delli apoltanti.Ela Quſtionedi dueparti, l'unainfinitadet taconaltro nomeConfultatione: L'altra difinita ad= donandataaltrimente Controuerfia . Ma perchetra-tutte l'altre cojemaßimamente all'oratore èneceffario ilriirouare:per queſtoſommamente ètenuto di ritro= uarlauiadifarfedeappreſſo lapiegheuole opinionedi coloro,alliquali intendecon ognifuo sforzo perfuadere chechefia: comeglianimi delli ascoltantimouendoft poßadellelor uoglieinfignorire.Vienela fede adac= quistarſi con lauiua &Sodaragione delli Argomenti: 0 4 li quali tuttauiafi uengonoàtrarda iluog i,ouero congiunticonlacaufa,oueroda eſſacaufalontani.Sono iluoghiquellinequalistannogli argomenti riuchiufi, l'Argomento non èaltrocheuna cosa uerißimile, nonadaltro fineritrouatocheperfar fededi ciò ,che noitrattiamo.Vengonoquesti due modi à diuiderſiin cotalguiſa, perciòche icongiuntiſonoquelliche hanno conlacaufa alcunacongiuntione:Ilontanifi addoman danoquellialtri,chefacilmenteuiene ritrouando l'ora red'altronde,qualiſonoitestimoni.Hà iltestimoniodi uifionein diuino humano.Contiene ildiuinoſottodi fegliOracoli,gliAufpici,iVaticini,lerispostede isa cerdoti,delli Harufpici&delli interpretidell'infogni. l'Humanoprendeoccaſioneſopra l'Authorita,Volun ta&parlaridelleperſone:liquaiparlamentist vengo noàfar ò dinoftralibera elettione ouerofendo dalla raggionecostrettichentiſonole ſcritture,gliaccordi lepromißioni,i giuramenti,&finalmentetuttoquell cheperforzadicolla,difuoco òd'altri tormentiforo glihuomini sforzatidiconfeßare. I Congiontiſno quelli,cheſonopostinellecause,tutta uolta,che noi ar= gomentiamoòdaltutto, òdalleparti,ò dallaSignifica tionedella uoce,òdaquellecose,chefiauicinano, han norispetto, quafiaffinitàconquellodichefi quistio na.Quelli,chetuttalajostanzadellaquiſtione abbrac cianofonoitreprimi,cheio ho detto:la Diffinitione, laNumeration delleparti,& la significatione della soce.Quelli altrichetuttala quiſtione noncontengono, fiuengonoàdiriuartuttauia dallecoſe, chest acco ftanosolamente, hannonellaguiſacheio dißizrifpet to òquafiaffinita conquello,cheinquifitione èpropo sto.Etfono inmaggior numerod'affai, altro nome riceuono.Perciòche,alcunifonodetticongiogati, altri dalGenerealtridalla fpeciediriuati.Altri fimilmente dallafimilitudinesi dicono eſſer prefi,altri dalla diffe= renza,altridalcontrario.Alcunidalle cofccongiunte, alcunidalleprecedētialcunidalle conſeguenti, alcunidal lerepugnantififormano.Qualidallecagionifi tolgono qualidalli effettifi deriuano. Finalmente moltifi trannodallacomperatione dellecosemaggiori, delle'mi nori, delle uguali,comeſonoſpecialmente laDiffini tione,ilContrario,lecofe,che ad effo,ouero al contra= riodi luiſonoò fimili,o differenti. Leconueneuoliò ſconueneuoliquelle chesonoquasi congionte,òche tra ſetengonoquafialcunaripugnanza.Lecagionidi cio, chesitratta.Lecose,cheſonouicineadeſſer effetti di eſſe agioni,lediuifionisigeneri delle parti, leparti deigeneriiprincipidellecose,ouer lecagionilontane, dallequalifi uiene àformartaluoltaalcunafoda ragio ne. Lecomperationidellecosedalpiualmeno,dalme noalpiu,dalleuguali ,nellequai comperationift uen= gonoadagguagliartraſe, òlenature, ouero la forza dellecose trafe comparate.Hora chequestecosehabbia mod'intornoallainuentioneraccontate,fadi mestiere, chealſecondomembrodel'Vfficio,iomirivolga,det= toDifpofitione.Questanon èaltro per duentura,che os ordinedellecoseritrouate.Procede laDifpofitione,nel= laQuiſtioneinfinita,quafi con l'iſteſſoordine,cheioho detto,fauellando de iluoghi. Nelladefinitafadi mestie= reaggiugnerequellecose cheſono atteà destareleper turbationide l'animo.I precettidelfarfede &mouer glianimi,tengonoalcuni loro communiluoghi. Aue= gnachealtro non èlafede,cheuna ferma stabile openione:ma ilmouimento èuno occolto&tacitoriuol gimentodel'animoallagioia,oueroallanoia,allatema, oueroallafperanza tanteſonoapuntolefpecie delmo= uimento;benchein maggiornumerocrefcanopoile par ti di ciascuna.Hora io metto laDifpofitione alfinedel laQuistione,ilqualeperciòche nella Conſultationenon èaltro,chelafolafede, nella Controuerfia lafede, e'lmouimento,nejègue,che chunque ragionadellacon= trouerfia(poscia chein eßaaltresificontienela conful tatione)uiene à ragionare & dellafede: &del moui= mento.Placciaui,cheio mi riuolga hora alla Contro= uerfia.laqualefecondola maniera delli ascoltanti fi di= uide.Perciòchecolui che ascolta,ouero,che egli è ſem= pliceascoltante,fanzapiu,ouero é moderatoredella cau ſa&dellafentenza,in maniera,che ouero eglihà da prenderfolamentediletto,ouero determinarealcuna co ſa.Questioueroditerminadellecosechegiàfono feor= fe,quaieèilgiudice:òdellefuture,qualil Senato : doue nascono letremanieredella controuerfias'che sono la Giudiciale,la Diliberatiua,la Dimostratiua:detta inco talmodo,perchetuttain loded'altruiſifrende. L'oratore perqueſti tre generi incotalmodotrappaſſa,per= ciò che nella Dimostratiua propone ildiletto:nellaGiu dicialela Seuerita ò Clemenzadelgiudice:nella Diliz beratiuala Sperăza ouerlatemadicolui,chedilibera. Etauertitechenonper altrofifoglionoporlefpecie, in questoluogo, dellacontrouerfia,cheperapplicare ipre cetidellaDifpofitione,allafineditutte tre . Percio che inquelleorationi,chehanno ildiletto per lorofine,ud= ri&diuerfitraſeſono gliordini della difpofitione. Auegnadioche,òfiferuano i gradideitempi, òſidiui donolemanierede beni,odallecofeminoripaßiamoal lecosemaggiori,òdalle maggiori alle minori fiuiene discendendo,ouerocondiuerfita difuguale distinguiamo congnignendolepicciolecon legrandi,leſemplici con lecongionti,l'oscureconle manifeste,le lietecon le tri= Stileincredibilicon leprobabili, lequai cofetutte cado nonella Dimostratiua. Nella Diliberatiua eda auerti= reſopratutto,che iprincipi nonſieno tirati troppo in lungo: anchomoltefiate fi debbono tralasciar del tutto,perciòchequelli,che diliberano alcuna cosa, fono perpropria cagionepurtroppodiſpoſti adudireoltre chefpeßo,neluero,nonsi douiamo affaticarenellaNar ratione,fendoellaòcircale cofe andate ò tuttauid pre fenti:mala diliberationetutta allefuturesi rivolgeper laqualcosaegliadiuiene,chetutta l'oratione &allafe dealmouimentoindrizarfidebbe.NellaGiudiciale ſiusalariſpoſitionein altro modo:perciòche laDifpo Atione del reo, non èquella iſteſſache allo accufatore s'appartiene. Perciòche l'accufatoreſuole indrizzar l'ordinefuo,ſecondoquellodellecose,dicendoleragioni argomentiad unoaduno:& comeseegli teneße un'hasta inmano,propone arditamente, conchiudefor= tißimamente,confirmacon tauole,condecreti,contefti= moni, & conognisuadiligenzabada nellaesaminatio= nedituttelecose. Oltrecheeglififerue di precetti del= loEpilogosiquali uaglianonel commoueregli animi delli ascoltanti.Etquestofà tantonel rimanente della Oratione,uscendo alquantodel dritto corso del dire, quantoetiandio,&conmolto maggiorforzanelloEpi logo hauendoinanimodirenderilgiudicecrucciofo et pienodisdegno.Il reohàdafarquestecose, in maniera moltodiuerfa.Ilprincipio deeacquistar beniuogličza, lenarrationiſienobreui, hauendoforza di offendere,o filafcinoindifparte,ſeſonodeltuttomoleste. Confutar fidebbanogliargomentida jiauerfari,non altrimente che acutißime &uelenoſeſaette nel'animo delreo,git= tati:ouerofidebbonorender oscuri, ò conlelunghe di= greßioni affogarglideltutto, nelfondodellaobliuione. Sia l'Epilogodififutta tempra,che penetrando nelle fegreteunedeicuori,deſtila morta compaßione,accen= dalaſepoltapieta, rauiuerfaccialapiegheuole mi fericordia.Sequehoggimaila Elocutione,laquale èdi due maniere:l'una dellequali èperfe steffa aperta diffusa,l'altramutatadeltutto alterata.Laprimie= radiqueſteè nelleſemplici parole, l'altranelleuoci composte infiemelegate confifte.Leuoci chefemplici fono, ſonodaeſſereindustriosamenteritrouate,le com 221 posteuengonoadeßere gentilmente&con leggiadro artificio diſpoſte.Traleuociſemplici, alcunefono na= tie,alcune fi ricercano.Natiefonoquelleche vengono ft gnificateco'lſenſo:Ritrouatequellechedaquestefi fin no,òſi rinouellano perfimilitudine,òper imitatione,ò aggiugnimento diparole. Vn'altra diuifiones'e data alleparoleincotalmodo,perciò che alcunefonodaNa tura,alcunedal'uſofi prendono.Quellecheda Natu raprendono origine,alcunefonoconsonanti,graui,lig giere&quaftcomede l'altre piu nette, altrefonoal contrario.Quelleche l'uſoforma, ſifanno allbora,che fiprendonoouero iproprinomi delle cose, ouero ag giunteſonoalnome,òſono nouellamenteformate,òanti che, òdal'oratoreſecondo ilſuo giudicio alterate al= quanto:Si comeſono quelle,chefi uengono à trasferire cangiare,oueroquelle,che noiquafi inmala parte uſiamo difarfentire,ò quelle,chenoiofcuriamo,ò quel le,cheincredibilmentetogliamo,o uero chepiu mard= uigliosamente,diquelloche nonſoffreilcostume,faccia= mouaghe leggiadrefentire .Maperche di queſte fempliciuoci,tuttigliauenimenti, tuttele differenties tutti ipartimenti ,che riceuer poßonohò disopra da quello,che i Romani et Greci ne fauellarono in propria forma raccontato, conſentiteche delleſemplici iomi tac cia,&allecomposteindrizzi laueladelmio ragiond= mento.Nellequalidue coſeſono auezzi di confiderare gli antichi maestridi questanobilarte:inumeri,&la confe 1  conseguenzadelleparole.Delnumeroſono giudicil'o recchie,in fare,chenon fiuengaàlasciare,quello, cheft propone, imperfetto,ouerodiſouerchio nonciſla alcu nacosainterposta ò aggiunta l'fficiodellaconseguen zaèilfare,che l'orationenon uenga à turbarsi.conge neri,con numeri,contempi,conperſone,èconcost.Che ficomenellamoltitudinedelleſemplici parole,quellame ritevolmenteſtimiamo effer uitiofa , che pura Toscana. oueroItaliana nonè,medesimamentetra il numerodel lecongionte èdegnadi biafimo quella, che non èin ma niera confequente ,checome ingiusta corda stempra l'harmonia delle compagne,ſono alleuoci ſemplici congiontecinquecofecommuni,quaſtcinquelumi delle parole,la chiarezza,la breuita,la probabilita,la gran dezzaillustre,&laſoauira. La chiarezza – H. P. Grice: THE DESIDERATUM OF CONVERSATIONAL CLARITY: ‘be perspicuous’ [sic] --  nasce dalle parole usate,proprie,difpofte,ouero per circonfcrittio ne,opertramßione,òper troncamento diparole al contrariodiuienel'ofcurita òperfouerchia lunghezza òpercontrattioned'oratione, òper dubbiezza, òper piegamento mutationediuoci.La breuitauļaparo leſemplici,nonfacendoſoprad'una isteſſacoſa alcuna repetitione,ne adaltroattendendo,eccettocheilparla= reſia chiaro &purgato. La oratione probabile non ricercad'eßeredifouerchio ornata &uaga,ma uuole hauerenonſochepeso &authorita nelle parole, &di fideraefferpiena digrauifententie,ouero alla opinione costumidellihuomini accommodate. E la oratione illustre &magnifica, ſefie riccadi paroleſcielte generofe, ettrasferite,etſopraposte, 223 alnomeaggiu te,&duplicate,&quell'iſt ſſoſignificanti, ne lontane deltuttodallaattione& imitationedellecose . Ma la Joaueorationeſifaprimieramente dallaleggiadra dolce Natura delle parole fonanti, &gioconde : pościa percongiontione,laqualenonhabbia abbatimenti mol= toafpri,neaperti feperati : &fia circonfcritta di nonlunga rottura,mafiaallospirito della uoce ubbis diente&presta,habbia fomiglianza & ugualita di parole, prefadacontrarieparole,le molteallemol te, leparialleparigiustamente,àguiſa di tempera= tecorderiſpondino,fi mettonole riferiteal medesimo uerbo, & cofile duplicate ouero piu uolte replicate al= trefi: lacostruttionedelleparoleuengadalle congio tioni unita, daliſciolgimentitalhoraslegata. Oltra che, l'orationesifa in unoaltro modo,affaidifferente piacevoleetuaga.Etquestoadiuienetuttauolta che noi diremoalcunacolanonpiu ueduta inaudita &nuoua deltutto.pciòchenaturalmeteſuolci indilettare tutto quelloche apporta marauiglia,etfpecialmeteſiamomos fidaquella orationeche èageuoleàdestarealcun moui mentonel'animonostro:& che SIGNIFICA – H. P. GRICE: IO SIGNIFICO, IO INTENDO – gli amabilico stumi dell'iſteſſo oratore. Ma molti ſono iprecettidella dolce&gioconda fauella, liquali fannoil parlarnoz stro è piu oscuro,ò menoprobabile,deiquali,iochera gionoperpiacerui, piuche perrecar noiaalle uostre pacientißimeorecchie,nonanderòilnumero aumentan do, efacendoconnoiosa perdita ditempomaggiore tempo éhoggimai di auicinarſi alla oratione mutata Laqualeconsistenella mutationedelleparole : & nelle ſemplici parole fiuieneàtrattaringuiſa,chel'oratio= neoueroperlaparolaſiuengaà dilatare&iare, oueroneluerbo àrestrignerſi del tutto.Perla parola dico,allhora,che òpropriaeffendo, òquell'isteſſo significando, ouero la parola gia fatta in piuparole fi conduce. Perl'oratione, quando cheèla definitionefi ritira aduna ſemplice parola, òleparoledanoipreſeſileua= no,oueroincircuitioneſiindrizzano,ouero nella con= giontionefiuiene àfarunafolaparoladidue.Cofinel leparolecongionte tre mutationifi fanno, nondelle isteſſe parole masolamentede l'ordine difpofitione loro:ficomehauendo unavoltadettodrittamente, come porta ilcostumediNaturafiuieneàcangiar l'ordine quaſi l'isteßofiuiene àraccontareinjuſo didie tro, poſciail medesimo,con interposta rottura &con= fuſamente.Tutta laforza & eſercitationedella leggia drafauellaconsisteinquesta maniera diparlar mutato. Horaèdadirealcunacosad'intorno alla Pronuntid= tionelaquale pur fidiuideindueparti, dettefiguradel lauoce, &mouimento dituttoilcorpo,perciò che leparole, lecoseisteſſe uieneſeguitando.Questaren deilparlarechiaro, magnifico,probabile, &fuaue: non conleparole,mapiutostoco'l mezzodellauarietadel lauoce,  delmouimentodelcorpo, del uolto:lequalco fegrandeneluero &uaghezza&forzaaggiungono alparlatore,tuttafiata che alla qualitadel parlare corrifpondano, & la uariatione di eſſo parlare uengano conpari uestigi seguitando. Appreßoqueste cose fuccedeiltesorodellamemoria laqualenon altrimente fi informadeleimagini&luoghi,cheàleiſonoconfe gnatidiquellochefaccialacera, tuttafiatache noi im primiamoineſſaleialcunalettera ouerfigura. Fu tra gliantichinonmezzanaquistione,ſelamemoria tutta fußeperNatura, oueroinſeriteneſſealcunapartediin dustria artificiofa.Nondimenoinquesto,perhorami ri Soluo,chelamemoriaèdidue maniere,l'una naturale, l'altraartificiofa. Natural memoria addomandast quella chedaNaturaciuieneſutadata, poſtadaiphilo Sophantinelaparte posterioredelnostrocapo:laquale infieme co'lpensierouiene àproducerſi. L'artificiosa e quella checonfirmatauienein noidallaeſercitatione ragionedeiprecetti,attiàpolirla, renderlaoltreil naturalcostume,perfetta.cheſi comeinmoltecofeauie= ne,che l'arte aiuti il corſo diNatura, quale ueggiamo l'agricoltura eßerauezza difare,&lamedicinaaltre fi,medesimamentemoltobenepuòl'artificioſa industria donarealla naturalmemoria,uncerto accrefcimentodi piu,che eßaNatura nepuò,ne intende didonarci.Coft auieneche coiprecettilanatural memoria agiatamen= tefi rendamaggiore &piu illustre.La naturale adun queconprecettificonfirma: la artificiofa con inge= gnos'acquista.Perciochemanco inquestocaso,chenel l'altre cosesiricercanol'ingegno,ladottrina ,gli am= maestramenti,& laforzadiNatura.Maquesto basti RAGIO. P per  perhoraquanto àquelledue partidella pronuntiatio ne,dettefiguradellauoce,Attionedi tutto ilcorpo , allamemoria,& anchoſlailfinedelle cinque parti de l'ufficio,che all'oratore s'appartiene. Segueilfecon= domembroprincipaledituttal'arte,detto oratione le cuiparti dißi efferquattro &nonpiu.dette,Prohemio Conchiufione,Narratione,Confirmatione.Et bechetut tequeste cofecongliesempi delPetrarcauifienostate dimostrate,pureduealtreparolene diròp dimostrar= ui quella differenza,che da me diſideradi intender il Girello. Laprimera l'ultimadi queste parti aßai forzaritěgonoſoprai mouimenti de l'animo,ilqualeet neprincipi &nellafineuienead eßercommoffo. L'al= tredueacquistano alparlamento nostrofede& creden za.Cominciandoda iprincipidico ,che questio dalle perfone,ò da lecose isteßesiprendono.Etquestifi pren donoper tre cagioni:&per eſſere amicheuolmente,in tendentemente,&attentamenteascoltati. dellequai cofe laprimiera innoi medesimi confifte,neimoderatori dellafentenza,&negliauerfari.Trouafi il principio della beniuoglienza òper meritinostri,òper dignita, òperqualchefortediuirtu,&fpecialmente della libe= ralita,uffici,giustitia,fede.I contrari loro fi debbono imputar alli auerfari: ſein noifuſſealcun odio oue= roalcunaoffefaperauenturariuolta, douiamo affati carſi di leuarla,ò ſminuirla,co'l purgarfi, iſcuſarfi,ri= compensando,òpregando.Masenoiuogliamo proccac ciard'effer intendentemente &con ſomma attentione ascoltati,dalle cose isteſſe prenderemo ilprincipio.Fa= cilmenteintendel'ascoltante,sedaprincipio abbraccie remoilgenere &laNaturadellacausa:se diffiniremo Sediuideremo,senonimpediremo lafua prudentia con laconfufionedelleparti,ne la memoriaconlaloro rin crefceuolemoltitudine.Se noi uorremo acquistaratten= tione,comealtreuolte ui dißi,proponeremodidirecofe grandi,neceffarie,oueroappartenentiàquelli,che tutta- uiaodono.Nellanarrationedipoi,laquale è dichiara= tionedelle cose,&quafifondamento dellafede,uferemo didirequello,chenell'altre parti della oratione ſiamo auezzidioßeruare,cheèparteilraccontarlecofe ne= ceffarie,partequelleche all'orationerendonouaghezza ornamento.Neceffario,è deltutto ilnarrardelle co Jechiaramente, probabilmente,etco dilettodichiun que ascolta.doue ciualeremodiquellecose che difopra ui dißischefuronoicommuniprecettidelparlar, chia ro,probabile, &foaue.Vengohora àquellecosecheci acquiſtano fede,dette argomenti,lequaliſi diuidono in confirmatione &Riprenfione. Laprimiera di queste duepruouaquello,che ànoifa di mestiere:l'altralera gionicontrarierende deltutto inferme deboli. Et perciòche tuttoquellochefi mettein controuerfia,ſt ricercaſe egli é,ò no,ouero quello che egli è, oueroqua leeglififia,terquestoalprimierogioudla congiettu= ra,àl'altro ladiffinitione,& al terzolaragione. In cominciamo da iluoghi della congiettura laquale fe= guegliindicijpropri delle cose uerifimile .Verifi= P 2 mile LIBRO 228 milepotiamo direcheſiaquello cheilpiudelleuolte cofi auiene,ficome dicendola uecchiezza efferinclinataper propriaNatura alla auaritia.L'argomentochedalpro prioinditioprocede,équello chefifa,da cosa che non puo altrimete uenir cagionata,tale e il dire che il gior nofia:percheueggiamo ilfole,ſopra dellaterra.Il ue= rifimile fi trouaper leparti&membradella narra=-tione:sicomenelleperſone,neluoghi,netempi,nefatti, nelli effetti,nelle nature dellecose isteffe.Nellepersonest guardanoprimieramentelemaniere dellaſanita,figu= ra,eta, ſeſſo,&questodicoquantoal corpofolamen te.Nel'animofi confidera come egli èdifposto,quanto alle uirtu,uitij,arti,&pigritie: ouero incheguiſaſono commoßi,per cupidigia,paura,piacere &affanno.Et questecosenellaNatura consistono. Nellafortunari= Iguardasiilsangue,leamicitie i figliuoli, iparenti, le ricchezze, glihonori,le potesta,la liberta, conque= Hi i loro contrari altresi.Quantoàiluoghificonfide= ranoquelli,cheſonoperNatura,ſe marini, ò dal mare lontani,piani ò montuoſi,ageuoli ò malageuoli,falubri opestilentiofi, opachiouero aprici:fimilmente i luoghi cheperfortunaſonotali,colti, incolti,habitati,ofolin= ghi,edificati o abbattuti,nobili o ignobili,facri ò pro= phani. Netempifiesaminano,ipaſſati ipreſenti ifu turi.Etconquesti lecose uecchie,freſche, einstanti. ol treche quelle differentie naturali del tempo confide= rarfi debbono , ficomeil ucrno , la primauera,la state , l'autunno :ouero itempide l'anno ,ficome il mese, il giorno la notte, l'hora, il momento, che tutti Sonoda Natura. Per fortunaifacrifici,lefeste,igiuochi lenozzelfattieteffetti, oſono coconſiglioet diſcorſo operati,oueroimprudentemente,laqual imprudentia o confisteinuncerto mouimento del'animo,òuieneàca= foAcaso,tuttafiata,cheegliauienecoſa oltrelafperan za ilpensiero.Per mouimento d'animo,quandoo l'obliuione,o l'errore,òlapaura,ò altrafimilecagio= nehal'animocommoſſo.Lecoseisteßeuengonoad eßer conſommadiligenzaconfiderate,lequaliſonodi trema niere,nel'animo,nel corpo, nelle cose istrinfeche, queſtetuttefidiuidono in buone&rie.Prendesiun'al= troargomētodaiuestigi dellieffetti,ſi come ildardo, ilsangue,ilgrido,la instabilita,ilcangiar delcolore, il parlareinconstante,lapaura contuttoquelloche alfen forecaalcunoinditio, ſefuapparecchiatoordine alcu= no,ſepaleſatofuad altrui,ſeſiuidde òintefe, òfigiu= dicò effetto ueruno.Tralecose,cheſonouerifimili, al= cuneperpropria auttoritamuouono,alcune,bencheper ſeſteſſeſienodipoco ualore, nondimenoposte infieme Soglionogiouarebenſpeßo grandißimafedefuolfare allaſomiglianzadeluero,l'efſſempio,di poi lo introdu= cerdellafomiglianzadella cofa,&taluoltalafauola: laqualeje bene èfalfa &incredibile,nulladimeno muo uegli animifouente. Maueniamoalla diffinitione. La diffinitionedicoſageneralefifa&dipropria.ma per chefpeßeuolteficontended'intorno alle cose proprie, molteuolteeglifadimestierediffinireper i contrari, p 3 molte D T molteper lecose diffomiglianti &molteperleuguali. Habbiamodetto quelle cosecheappertengonoquandoil fatto èmanifesto, quellocheegliſignifica,parliamo horaquandola qualitadel fattoſi ricerca,douee da auertireche èper ragioneſi uiene àdimostrar l'effet= to d'alcunacosa cheche ellafifia,ò percagionediuin= dicarsi,ò perpieta,òperpudicitia, òper religione,òp nomedellapatria,ò perneceßita,òper inauertenza,o àcafo.Perciòche quellecose,cheſono accadutepermo uimentod'animo,ſanza ragione,neluerononriceuono difenfione dellalorofceleratezza neilegitimigiudicij: neiliberi nericeuonotalhora.Cerchiamoadunque nel= laqualitadel fatto,se con ragioneè giustamentefia auenuto ilcafo.Lacuidifputationenon d'altronde che dailuoghi dalla lorodeſcrittioneſi prende.Maper che nel diuideredela fedede l'oratione iodißi , l'una parteaddomandarfi Confirmatione,laquale ègià piez namentedichiarita:l'altra Riprenfione,non anchora danoi perauentura diffinita,dico,che l'ufficio della ri= prensionenonèaltro che ilnegaretuttoquello che l'a= uerfariopreseper ingagliardire leſue ragioni:tutta fiata che noipotremodimostrareleragioniſue eßerfal laci,&fintedeltutto, ouero fiedi mestiere abbatter tuttigli argomenti,cheuerifimile poteanofar parere ilfattodel'auerfario.Primieramente dimostreremo le cofedubbie,efferstatepresepercertißime,&in quelle, chechiaramenteſonofalſe, potersiil medesimo inferire. ouero potremodimostrare,cheleragioni nonsono al propo  propofito accomodate,&finalmentetuttele cose che ci ostanodouiamospezzare , adducendo gli effempi per liqualisipruoui infimigliantecasononhauerſi datoal cunaminimacredenza:&oltreàciò, doniamo dolerſt ſopralaconditionedelcommunepericolo,ſein arbitrio dellihuominiſcelerati èposta la uitadelli innocenti.Re Sta àdiredel'argomentatione,laqualeè la dichiara= tione,del'isteſſo argomento,attaàprendersidai luo= ghigià damepocofa raccontati.Questasifa,prenden docoſenondubie,ouer probabili, con lequali tu faccia quello cheèdubioperſe medesimo appare omeno pro babile.Dueſonolemanieredello argomentare:l'unadel lequalidrittamente riguarda lafede,l'altrafipiega al mouimento,questosifa,allhorache noi proponiamoal= cuna cosachehaforzadiprouare,poi prendiamoquelle che noi habbiamoper costumi:&questeconfirmateha cuendo,ritorniamo alpropoſito,conchiudendo. Quell'al traargomentatione, quaſtàdietro, &alcontrariopro cedědopredequellecoseche lepiaceprima,etquellecon firma:dipoinelfine,ſendogiaglianimicommoßi,pro= poneciò che ellaintendeua Equellauarieta dell'argo mentare,nonfpiaceuole:fi comequando noifogliamodo mandarealcunacosa,ànoimedesimi,òcomandare, òdi fiderare,lequaicoſe,con molt'altreſono ornamenti del= Lefententie.Hora diròdiquellecose,cheſanzaarteſono etuengonoistrinsicamentepreſeda l'oratore,lequalinel uerofanzaartefonodette,nonperche niuntarte ,infe steffe richiudino,maperche,nonfonodal'artedell'oratore  torepartorite,mad'altronde.Nondimeno con arte A trattano altresi:&fpecialmentediqueſtaNaturaſono iteftimoni. Douecercheremotuttala generationede i testimoni render inferma,uſeremoin cioglieffempicon liqualidimostreremo quantopocafede douiamo pre= star àtestimoni, della loro qualita ragionando,fare moconoscerecheſonouani, leggieri,uitupereuoli, &fe dafperanzaſonomoßiàtestimoniare,dapaura,da sde gno,&dacompaßione,ſeàciofurono per premio o perfauoreindutti.Speſſe uolteanchora douiamo refiz ſtereallequestioni,dimostrandoche moltiper fuggire ildolorehannoilfalſoconfeßato,uolendopiu toſtomo riredicendolabugia,chemantenendoilueroeßerafflit ti tormentati.Moltianchoralapropriauitafprez= zarono,per liberarequelli,cheſopradellaloruitaama uano.Altriopernaturadelcorpoloro &perconfue tudinediſofferirei tormenti oper temadifupplicio,o morteſupportaronolaforzadelmartorio.Alcunimen tironoàdannodeiproprinimici. lequalcofetutte con eſſempiconfirmarfidebbono, &perciocheaffaimani festo é, chemoltieſſempiſono alcontrariodiquesteco Seraccontate,perciooccorrendo ufareicontrari,conl'i Steſſa confirmationed'esempiprocederemo,se eglifie dimestiere.Ma parmicheegliſlatempodiuenire alla conchiuſione,laqualeèoßaifacileàcomprendersi. Per= ciòche induepartifi diuidedetta esageratione&nu= meratione.Ela amplificatione oueresageratione(come cheniuna differězaiofacciatraquestedueuociphora) und  unagrauißima affirmatione, laquale neldire acquista fede,peraiutodelmouimentodel'animo.questa confi steinparoleet ineffetti.Leparolefi usanotali,chehab biano forzadiilluftrare,ne fiano dal'uſolontane,ma graui,piene,fonanti,gionte,fatte,noncommuni,ſopra poste, specialmentetrasferite.Accrescono anchora leparoleriferite, replicate,&duplicate, &quelle che pergradi afcendono dalle cosehumilialle ſuperiori.Co queste parole,tanto piuageuolmenteconſeguiral'effet toalcuno,quantomegliopotrà usarelapronunciadella uoce, iluolto,e'lgestoconueneuole, &al muouer de glianimiaccomodato.L'amplificationedellecose,fi to= glie dali isteßiluoghi,dalliqualifi prende tutto ciò,che fedeacquista:Specialmente uagliono le diffinitioniinse medesimeprocedenti&l'uſode iconſeguenti, &lame ſcolatura dellecosecontrarie,dißimili traſe repugnanti: lecause, ciochedellecaufeuiene àprodu= cerſi,ſpecialmenteleſomiglianze&gli eſſempi.oltre àciòleperſonefinte,&ſeſipuoparlino lecosemute, selacausaloconſente,fi dicano tuttelecoſe grandi eimportanti.SonoalcunecoſegrandiperNatura,alcu neper costume.PerNatura, ſi comelecosecelesti &di uineouerochehannoleloro cagioniofcure.qualisono tuttelecoſein terra ònelmondo,chemarauigliaci rez cano adudirleòuederle,lequali moltociferuono albi= Sognoinmolteoccorenze.Peruſoſicomequellechegra dementeſonogiudicatedallihuominio gioueuoliodan nose,dellequalitregeneriſono alla amplificatione attri Ps buiti  buiti. Perciòchegli huominiſono atti àmouerfip cari tadeideiodellapatria,odeiparenti:ouero peramo= re, ficomedeifratelli, dellemogli,deifigliuoli&del= liamici:oper honestà,si come delleuirtu , & fpecial= mentediquellecheſonoutilialla communioneo liberali tadellihuomini.Conquestimezziſi prende almante= > nerdiqueste cofelaefortatione, &fiuienead eccitar odio,uerfocoloro che l'hannoper propria maluagita contaminate, &finalmentequinci la compaßione& la mifericordia nenafce. Eproprioluogo dello accrefcie= re &lificarequest'unocheinqueste cosefi pren= de,dimostrandola perditadicoteftibeni ,o'l pericolo diperderli,uicino.Niuna cosaè piu compaßioneuole, cheilfentir alcunodibeatoeffer infelicißimodiuenuto, maſiatuttaquestamiſeriaaltrui, in breuitadi parole riftretta,auegnadiocheprestoſi uengono àraſciugar lelagrime,ſpecialmentecadendoſopra ilſucceſſodel'al truimiferia. Nellecause,cheà diletto fogliono eſſere adornatefi debbono trattar queluoghi ,che poßono muouere l'efpettatione,lamarauiglia e'lpiacere.Nelle efortationi moltouagliono le enumerationide beni demali&glieffempi,neigiudicij quelle coseche sde= gnopartoriſconouersol'accuſatore&alreocompoßio ne.Eueroche l'accusatoreè tenuto alcunafiata muo= uer misericordia, pe'l contrariosdegno il difensore Succedela enumeratione alcuna uolta al dimostrante neceſſaria,al diliberante non molto,alloaccufatore mol topiuchealreorichiesta.Habbiamogiaaßai difouer chio fauellato d'intorno alli due membri principali de l'arte, cheda principiodißieſſer stati addomandatiuf= ficio & oratione.Vengohoraal terzodetto per pro= prio nomeQuistione,laquale èdi duemaniere,l'unafi nita detta controuerfiaouer caufa,l'altra infinita addo mandataconfultatione,ouerpropofito.Lafinita edetta coſuperche riguarda certitempi &certe perſone de= terminate:lainfinitaſichiama in cotal modo per non haueràfignificarepreſcrittione alcunaneditempi ,ne di perſone.Maparmiche l'anticoRomano,di quest'ar temaestrouoglia cheanchorachelaquistioneſia diui= Sainquestedueparti,dette Controuerfia & Confultatione che nondimenolaConfultationeſi poſſa chiamar partedellacontrouerfia &dellacaufa,perciò che l'in finito èſottodelfinito compreſo, anziàquelloſi riferi ſcono tuttele cose.Perlaqualcoſa,ſeguitando questo iſteßo ordine(poſciache ioqueste cose racconto,non co medamepenfate,mapiutoſtoofferuate nell'orare,che iotalhorafo)dico,cheprima delpropofito raggionan do,edaſapere,cheegli èdidue maniere,traſeperauen turadifferenti.L'una èdella cognitione ,ilcuifine èil fapere:l'altra appartieneall'attione,ilqualeſi riferisce adalcunacosa,chefarintendiamo: ſicomefe noi ricer= cheremoinchemodoſioſſerua lagiustitia òla religio ne,odaltro.Ilprimieromodo dettodella cognitione, e diuiſointreparti:ſelacoſa èòno,quellocheella e, qualeellafifia.se eso no, ſicomecercandodi ſapere ſe laleggeènaturaleodinoftrocostume.Quelloche, ella A esfe  è,selagiustitia èquellache indrizza glianimià dar àciascuno,quellochejegliconuiene.Qualeellafifia,fe egli èutile il uiuereuirtuosamente,ò no.Medefimamen tel'Attione,fidiuideinduefpecie,l'una èquellache co fiftenelprocacciare alcunacoſaofuggirla deltutto,fi come,con chemezzialla beata tranquillauitapoßia moperuenire:ouero inchemodo poßiamo fuggire le falſeaccufationidelli huomini maluagi.L'altrafpecie de laAttionefiattribuisce adalcun uso, comodo :ficome cercado ilmododigouernarelafamiglia,oueroconche mezzoſipoteſſeammorzarel'incendiod'unadifcordia publica et ciuile.Oltreàciòdallacõſultatiõe dellacogni tionedouealcuacosafia,òſe ellafia,òſiaſtata,òſiapdo uereßerefiricerca,unafortedi quistioneè ſe alcuna coſaſipoſſafare,fi come ricercando,chipuò eſſerepie namenteinquestauitafelice'altrae,inchemodo cia= ſcunacosasifa:ficomein chemaniera potiamo confez guireilpregiodellagloria,oconuirtu,ocon lettere,o conarmi. Sottodellaqualfpecieſi contengonoquelle co ſe,dicui lecagioniproccacciamo diſapere, ilche nelle quiſtioni ofcure &naturalibeneſpeſſoſucl auenire.Ve niamounpocoalgenere,nelqualficotiene ilfapereche cofafiaquella che noiproponiamodi conoscere.questi haduegeneri,nel'unodeiqualidiffutiamojelacosaè diuerfa,o furquellaisteßa,fi cõe l'ingegnoe'lgiudicio, lauirtuse'lſommobene.l'altrodeſcriuela coſaet quasi uieneàdipignere laformadichechefia:ficomericercan dodiſapere,qualefial'huomoliberale, oueroche cofa fia  fial'auaritia.Nelterzogenere,nelqualenoiuogliamo Saperequalefialacoſa cheſi ricerca,fadi mestiere par lare ò del'honestà,ò de l'utile,o della giustitia, de l'ho nestà diremo in cotalmodo,ſeeglièhonesta coſa per lapatriaſofferire alcun affanno opiutosto conferua rela propria tranquillita. De l'utilediremoin cotal modo:ſeegli èutileilricercar magiftrati&ufficinel la nostracitta.Delagiustitia fi dirain questaguiſa,ſe egli ègiustopriuarilfigliuolo maluagiodella pater= naheredita,ſottodiquestogenere,nelquale ricerchia= mo laqualitadelle coſe,ſicontengono anchorale qui= Stionifatteper comparatione adaltrui,ſicome ricercă doqualcoſaſiapiuhonesta,piuutile,piugiusta: etiandioqualehonestißima utilißima &giustißima.Si come,ſeegli èfelißima coſa iluiuere uirtuosamente, questedifferenzetutteſonoalla cognitioneappartenen= ti. PrendiamohoralaAttionelaqualehaunafpeciefot todiſe,attaàcomandare&imporrealcunacosa,che allaqualitade l'ufficio appartenga,ſicome,inchemo= dofidebbaadorar Iddio,honorareimagistrati, amar gli amici,ubbidiralpadre &somiglianti. Laſeconda fpecieconfifteneltranquillarde glianimi, &fanarli conladolcemedicinadellaoratione,fi come confolan= donelletristitie,leuando isdegni, rimouendo lapaura, etſminuendolacupidigiaaltrui.Alqualmododi attio ne,uieneàcontradire quellafpecie diargomento, laqua leconsistenello eccitardeimouimenti del'animo ilche fifa,comegiasi èdetto,nello amplificaredella oratione. Et edaduertireche la ragionedi difporre di ſtribuiretuttequestecose, conquelisteßoordineproce= de,chel'altre procedono,da mepocofaraccontate.Ha= ucaquestecosegiafornite di dire lo Sperone,quando fendoalquantorachetato, fececredere,chealla incomin ciatamateriahauefſſe postofineilcheuedendoil Conta rini,diße:che le cose,dauoi M. Sperone raccontateci piacciano credo,che ampiafede,uenerendiquestacom mune&uniuerfaleattentioneladolcezzadel cuifilen tio haforzatalhoradifardire, àquelliche fauellano, moltopiu diquello che eßtper aventuranon haueano propostodifareſicheui preghiamo,che altutto cifac= ciatefentirealcunodiqueſti uostridiſcorſi ,ſopra de i tregeneridellecaufe,cheſebenediſoprane diceste al cunacosa,mi penjo,che ciòfacestepiuper ritrouar gli effempidel Petrarca,cheperdichiarirelaforza dieße cause.Cofié riſpoſé M.Sperone: &perciò parendomi hauernedetto àbastanzaperquanto al mio propofito era dimestiere, forſediſouerchio riſpettoànoi,che miascoltateper cortesia nostra,piu cheper bisogno, che adappararequel tanto,cheion'lodetto,uimuoud, giamieraalprofondo & oscurogiudicio d'Aristotile uoltato, doue confiderando il marauigliofo fuo giudicio, l'ordineincomparabile, la breuità delle parolela co pia dellefententie, anchoper uerdire, la difficulta malageuolezza delloeffetto, miſtaua nonaltrimen teſoſpeſo & dubiojodiquellochegia fece il gran cavallier romano, appreſentato alla profonda caverna, che uko uiuo il douea per lajaluezza commune inghiottire recargliſepultura. Ma poi, cheuoiM. Luca uolete, che iodifferiscaquesto sbalzofon contento:ondealli tre-ge neridellecauſeauicinandomt, dicochela loro forma è diduemaniere:l'unadellequali propone ildiletto, non altrimente,cheſoauißimocondimento delle ascoltatrici e orecchie: l'altra contende diprouare & conseguire il ſuoproponimento.La primieraornamentofipuochid mare, laqualebencheſiaampißima &fpatiofa, nondi menohaunaparte, con la quale noi lodiamoglihuomi= ni illustri generofi, ifceleraticon lefaitedelbia ſimopercotiamoniunogeneredi parlare èpiu ampio copioso diquesto,nepiu magnifico &ſecondo l'o= penionediCiceronepiugioueuole allecitta, &commu nanzedellihuomini,oueronelquale, piufacciadi me= ſtiere all'oratore il conoscere la Naturadelle uirtu, la qualita de iuitij. L'altro genere ò che confiderafo= pralaprouifionedeltempofuturo,oueroconfifte nel lacontentionedeltempopaſſato,dellequai cose,l'una ap partiene alla diliberatione, & l'altro algiudicio. Dal= lequaldueradici ſpuntarono itre generidelle cause, unodetto laudatiuo , togliendo ilnomedalla miglior parte &piuperfetta &piu di nostra Natura:l'altro fudettodiliberatiuo fi come il terzogiudiciale.Ilper cheincominciandodalprimiero,dicoche la ragiondel lodare&biafimaredaqueſtiprincipi ſiprendono. So nodaeſſerelodatetutte quellecose,che hanno alcuna congiontione con lauirtu:fi come uitupereuoli quelle, che chealuitiofi accostano.Onde auieneche ilfinedel'uno l'honestà,del'altrola dishonestà . Questo generedi parlaresifanarrandoifatti, ſanzaargomenti, èac commodatopiutostoà commouer piacevolmente gli animi,cheàfarfede,oconfirmarla.Perciochequiui nõ ftordiſcecoſaalcunadubbia,o difficilead effercreduta masitrattadicoſechiare,oche liggiermětesi credono: perlaqualcosa,fi replicheranno i precetti del narrare accrefciere,dallecose dianzi raccontati.Ma perche in cotestecause, ogniragione,ogniattosi riferisce al piacere &aldilettodel'ascoltante,fadimestiere,che nel dire diogniparolausiamoquelle cose,chehano mol to di piacevolezza:cio e chenoi usiamole parolefatte antiche, molteuoltetrasferite: nella costruttione deuerbidouiamosforzarſidimetterepariconpari,fi= miliconfimili,et talhora cofecõtrarie, et talhoradupli catecouna circoscrittione numeroſa,laqualneluerono flacomeiluerfocanora, maritenědolapropriaharmo niain dilettil'orecchiecodolcezza piaceuole. Moltefia tedouiamoriccorreralli ornamentidellecose,chefono marauigliose,nonpenſate ,ouero dacoſe mostruose prodigiose predette,oche allapersonachefi lodaſe= rannointeruenuteperuoleredeicieliodeifatı.Aue= gnadiocheogni improuiſo auenimento,apportaàcolui che ascolta,infinitodiletto&placere.Ma perche ilbe= ne&ilmalecõsistonoin trecoſe,cheſonole cose istrin Ache delcorpo, del'animo,primieramenteparlere modelle istrinfiche, lequali siprendono dalla nobilta del fangue, con laquale breuemente &poco hauendo lodato,ouerofefieinfametacendo,ohumiletrappaßan do,operaccrescimento dell'altrui gloria,toccandoleg= giermente,potremoſel'effetto il comporta dire delle ricchezze&fortunedellodato. Poſcia uenendoàbeni delcorpo, loderemoquelliſpecialmente, cheſono attià fignificarelauirtu, qualemaßimamente è labellezza. Mauenendodipoiallacommemorationedellieccellenti &generofifatti,cominciaremo daqueſto cantopiuam piamentelodare.La difpofitione deifatti èdi tre ma= niere:percioche oferuare fidee l'ordinedel tempo, oueroalcunacosafreſchißimaraccontaremo,oueromol ti Mapercheilcampodeiuitii diuerfifatti indrizzaremo ne ipropri generi. delle uirtu eampißimo fpatiofißimo &infinitamenteaperto,perciò lasciando lelugheeinfinitedifputationi,ched'intornoà coſifatta materiamuouerfipotrebbonoetſeguědounauiamodi: facile L breue perhora,diremo,lauirtu eſſere indue pciòche la uirtuò cõſiſte inſapere oinoperare. Sicõe laprudentia,l'aftutia, quellachecograuißimo nome Sapientia uienechiamatapernome,lequalitutte nelfa= pereficontengono.Quella uirtucheperratemprarele concupifcenze idiſideri,gli apetiti dei nostricuori, peraffrenareimouimentiſouerchide l'animo,e detta temperanza,neluero nell'operarconsiste. questa nel lecose,familiari,temperanza domesticafi chiama , nelle cosepubliche,temperanza ciuileuien detta. Simil= mente la temperanza nelle fuecoſe proprie nelle communi ediuifa, indue effettiſieſercita nelle cose commodeouero nondifiderandoquellochenoinon hab biamo,ouerodaquellecoſe,chefonoinpoternostro afte nendosi.Cofietiandionellecoseincommodelatemperan zaritienedue gradi:perciòchequella temperanza,che Aopponeallefourastantifciaguredellauita , fortezza uien dettama quella cheiprefènti affanni conferent fronteſofre,&toleraarditamente,ènominatapacien= tia.Quellachetuttequeſte uirtu inſieme abbraccia gra dezzad'animouiendetta;dicui èlaliberalita, laquale consistenel'uso deldanaio: con tutto ciò insieme a l'altezzade l'animo,inriceverelecosenoiose neuoli, dan fpecialmente le ingiurie,&finalmente tutta quelloche ègraueadefferſofferto,ſpiaceuole,increfcie= uole,&atto à muouere&turbarelafelicetranquilli= tadellauita delli animinostri.Quellaparte,chenel lacommunanzadellihuominiconsiste, é nominatagiu= Stitialaqualeuerfo liDijreligione fichiama, &uerso ilpadre lamadrepietadaluolgodettabonta, nelle cofecredute,fede,nellatemperata ragionedi conuerfare piacevolezza,amicitianello amare.Etqueste uirtu tut te nelle attioni nostre consistono.Sono alcunequaficom pagne, &ministredella ſapientia ,dellequalil'unadi ftingue &giudica,qualifienoneldifputarelecofe ue= re&falfe,&comedaalcuniprincipi,uenganoà dirt= uarfileconchiuſioni,laqualetutta nellaragionedeldiz fputareconsiste:l'altra è l'oratoria . Perciò cheniente altro éla eloquenza cheunaſapientia,che artificiofazmente fauella: la quale diriuando, dal'iſteßogenere, da cui èdiriuataquella che ildifputareciinſegna,e alqua  todileipiu ampia&fpatiofa, &almouimentodel'a nimo, sentimento deluolgoaccommodata.Maquella chetuttele uirtu àguiſa diottima ministra cuſtodiſce guarda diligentemente,nel uero potiamo dire,che fiala uergogna.Queste uirtuſono quaſicerti habiti de l'animo,talmentedifposti,che tuttiſi poſſano chiamare 1 trajeperpropriogenerediftinti.Da cui tutteleattio= nihumanediriuanti,honestefidebbonochiamare Guir tuoje. Altrihabitifiritrouano,chevengonocome difpo sti studi, apparecchiati perla uirtu,co'lmezzode i buoni arti,ſicome lo studio delle lettere,dei numeri deifuoni,dellestelle,de lacavalieria,del'armi,&della caccia. Nellecosecommuni, ſono li studi d'alcuna forte eccellentediuirtu:ouero ildaropera allediuine cofeè nelloamarecaldamenteiparenti,gliamici, iforestieri: questisono igeneridelle uirtu, alliqualis'oppongo= noquelli de iuitij.Sopra tuttodouiamoefferaccorti,che fotto fpecie di uirtu,nonſiamo daluitioingannati, che Acomepuòl'intelletto,dalfalſo,uenire,ſottofomiglian zadi ueroingannato, coſipuòdal'isteßa somiglianza ingannarſilanostra elettione.Cofifuoletalborala ma litiaprenderſembianzadi prudenza , &la durezza d'animo infprezzar lecoſediletteuoliimitala tempe= ranza,lafuperbia éfimilebenſpeſſoallagrandezzade L'animo nelgonfiarfi,la prodigalita ci ingannafotto ombradiliberalita,l'ostinatiõehaforza diſomigliarfi 2 allajofferenza,l'austeritaſegue confalfiuestigila giu Stitia, la ſuperstitione prende coloredireligione,lamol litiadel'animo perpiaceuolezzaſi prendefouente,la timiditafi ueste talhora dellihabiti della uergogna,la uana &increfciosa contentione di ciancie inutili , bene fpeßo,acuta ragionedi difputareuienegiudicata, la fcioccamoltitudinedelleparolefouerchie,cercadi para gonarſi allaforza delparlarefacondo. Perquesta ra= gione,ogni mezzodi lodare biasimarefi prendera di questeparti,diuirtu òdiuitij:ma nel contestodel'o rationeſpecialmentequeste coseillustraresidebbono,fi come,inchemanierafiaalcunoche noi lodiamo, gene= rato comenodrito,come alleuato come inftituito , come bene accostumato. contuttociò, ſe àlui alcuna cofa grande,notabile,eccellente,magnifica,o marauigliofafe raperauenturaaccaduta,& maßimamentese potremo prouaresche ellaſia peruolerdiuinooccorsa,einterue= nuta.Oltreàciòlodandola uitad'alcunocheſianondo uiamolasciar lamorteſua,ſealcunacosa notabileui ri= troueremo per duentura, degna d'eßerifposta , Specialmenteſopra lamanieradella morte difcorrendo, oſopra le cose,che eßamorteſeguitarono.Paßiamo ho ra àla Diliberatiua caufa,ilcui fine èl'utile,alquale tutte lecose,onelconſigliare,o neldiredellaſentenzafi uengonoà riferirein maniera,cheprimaſonodaeßere uedute queste cose,da colui chepersuade,odiffuade, che fono,qualcosasipoßafare , o no,&qualeſia necef= faria afarſiono.Percioches'alcuna cosanon èpoßiz tile  bileàfarsi,ſubitamenteſi leua ognioccafionedi dilibe= rare,bencheſiagioueuole:erſe ella è neceßaria, quello èneceßario,fanzadi cuinonpotiamoeßer nefalui,ne liberi,degnod'eßerantepoſto à tutti glialtricommodi honestà,nellaragionciuile.Et ricercandoquelloche fipuòfare,èdauederequantofacilmenteſipoſſa fare. Perciocheſpeßo adiuiene, che quelle cose cheſfonodiffi= cili &malageuoliadefferfatte,fihannoperimpoßi= bili.Etparlandodelecosenecessarie,auertiremoàquel le,cheſebene alcunaneceßitafeconon arrecano,nondi= menoſonogradi&importati, &confidereremo quan tola lorograndezzaſiſtende. Auegnadioche, quello, che égrande,moltefiate,in uecedineceßariofuoleeffer preſo.Perlaqualcoſaſendo tuttoquesto genere intento allaperfuafione,òdißuafione,proprioferadel perfua denteditrattare,ſelacosa è utile, ſeſipuofare,che altuttofimetta in effecutione.Ma colui,chediffuader intende,due coſepropone,l'una è,ſelacosa non èutile impedireche ellafifaccia,l'altrafenon èpoßibile,che nonfiaccetti.cofi appare manifestamente,checolui,che persuade l'uno l'altro è tenuto didimostraremaco luichedißuadeètenuto folamente ol'uno ol'altro di confutare.Ma perche ilconsigliarconfiste in arbitrio, tantodicolui,che perfuade, quanto di quell'altroche dißuade,primadiremoalquantepocheparole d'intor= noall'utile,ilquale consiste neldestinguere &feparare lecoſebuonedallerie. Sonotrai benialcuni neceffari, fi comelauitalacastita,i figliuoli,laliberta, lemogli, 93 i parenti,il padre Jari,deiqualialcunipersesteßiſiricercano,qualisono lamadre.Alcuninonſono necef nelle uirtu consistono, alcuni altrifi difiderano,per riſpettod'alcunbene,che tuttequellecosechenelli uffici ci arecano, ſi comele ricchezze& lacopiadei bend istrinfichi.Quellecose,che per se steffe fidifiderano,al= cuneperhonestàvengonodiſiderate ricerche, alcu neper commodo.Perhonestà quelle che nascono dalle uirtuprecedenti,da mepocofaraccontate,cheperfeme desimesonolaudeuoli.Percommodo,alcunecheſonoda eßerricerche ,neibenidel corpoouer dellafortuna. Dellequal cofe alcunefonoquasi come congiontecon P'honesta, fi comel'honore&lagloria,alcunefonodi uerſe,ſi comeleforze,labellezza,laſanita,lanobilta, lericchezze,& lacopiadeiclienti Eanchoraà guiſa dimateriafoggietta à l'honestasuna certacofa,laquale fpecialmětesi trouafraliamici,le amicitiecöfistononel lacarita, nellaamoreuolezza.Allacaritaſiuleneà riferireilcultodeidei,delpadre de lamadre,delta patria, &diquellihuomini,cheſonoo pſapičtiaoper ricchezzeillufcri.Ma loamoresiattribuisce allemogli allifigliuoli,allifratelli,o altrià noi per uso operfami liaritacongionti.Conoscendoquestecose,in cuiconsisto noibeni,agevolmente etiandio uerremo in cognitione dellilorocontrari.Cheſe noipoteßimoſempre abbrac tiarlecoſebuone,nonmolto cifarebbedimestiere ric 4 correre all'aiuto del conſiglio.Maperche ne itempi è unagran forzadi alterare la fimilitudine dellecose egli fpeßo adiuiene,che l'utilecontendacon l'honesto,et perciòlacontentionediquelle tai coſeuieneàproducer lediliberationi,chesifanno difputando,ſe lecofeconue= neuoli efpedientiſidebbono lasciareper conto della dignita, òlehonestepercontodel'utile.Douefadibifa gnohauere alcuniprecettid'intornoàquesta cotaldif ficulta, liqualibreuementeintendodiraccontare. Pri= mieramenteèdasaperechel'oratione non solamentefi deeaccomodarealuero,maanchoraalla openionedico loro,che ascoltano,perciò,primaſaperdouiamo dueef= ferelemanieredellihuomini,alcunifono rozzi &maş teriali,liquali antepongonoſemper l'utileà l'honestàs alcun'altriſonociuili bene accostumati,liquali ante pongonoladignita àtuttel'altrecose Aqueſtiſi deb= bonoproporrelalode,l'honore,lagloriaslafede,lagiu ftitia,&finalmente ognifpecie diuirtu,à quelli ilgua dagno,l'utile,e'l frutto: &molteuolte anchorailpid= tere, ilquale è ſpecialmente nimico alla uirtu , &fot tofallacefomiglianzadibene,ingannaconlefuedol= cilusinghela nostra elettione:proccacciatoda qualun= queBarbaro &ferignoanimo,anzidaluinonſolamë teallecosehonestemaneceffarie anteposto altresi. Que ftouieneadeßer lodato,allhorache perfuadendo,àque stitaliſi uoltiamo,per configliare.Sonocerti huomini natiperuiuer honestamente,madipeßimoculto ,&di praueopenioni corrotti.Nello eshortarefaradi mestie reinſegnarelauiadiconſeguire il bene ,&fuggir il uitio.Maappreſſoglihuomini beneaccostumati douia q 4 molungamenteragionaredeipreggi dellalode ,della gloria, del'honestà fpecialmentefauellaremode Lecoseche alla communeutilita appartengono,se ap= preßogliignorantiparleremo,proporremoil frutto, Putile,il piacere ilfuggirdeldolore,aggiugnendo an= chora ilbiafimo &l'ingiuria.Cheniunagentesi trouafi rozza&malcriata,chenonmouendosiperl'ho nestà,almenodallaingiuria,ò uergogna nonuengacoz moffo.Fin horahabbiamodetto del'utileàbastanzaje guehoggimaiilmodo, con che ricerchiamosela cosaft puòfare,òno:doueanchoracerchiamoquantofacilmen tesipoßafare,&quantofia efpediente l'effettodi che chefia: fpecialmentequeſtoſtricerca inquellecause,che fannoalcuna cofa.Sono lecauſedipiumaniere.Alcune fonochehannoforzadioperare:altre nonfanno cola ueruna, ma alfarearrecanobenſpeſſoaiuto, le prime fi chiameranno efficienti,l'altreferandette tali,chefar zaeffenonsipoſſafare.La caufa efficiente può eſſere perfefinita &perfetta:oucropuò eßere compagna el aiutrice,piu menotalhora.fonofimilmentecerteal trecause,lequaliefficientiſonodetteoueroper loprin cipio,operlafineloro. Quando adunqueſi ricerca qualcosafiamiglioreàmettersiineffecutione, allhord òl'utileò lafperanzadifare, sforzaglianimidi con fentirealla eſſecutionedello effetto. Hora hauendo ra= gionato àbastanzadel'utile,parliamodellaragiondel operare.Doueeglifadi mestiere di ricercare confoma madiligenza,leperſone,iluoghi,itempisi mezzi,con t cuialcuna cosafarintendiamo,ſi comeſeconarmi,ò cõ denari,ò compagnia douiamoche che sia mandar ad eßecutione.Oltre chenon solamentequelle coseconfide rardouiamo,cheſonoinfauornostro maquelle altre fischeciſonocontrarie.Coſiſelecose nostreferannopos fibili,nonsolamente la loro poßibilita dimostreremo, mapjuaderemo,cheſienopiuageuoli,piu disposte, piu pronte piupiacevolidel'altre. Volendo diffuade reouerogittaremoper terra l'utile,ò mostreremo la difficulta,&questofar potremo conl'isteßi precetti de Laperfuafione, fanzariccorrer à luoghipiu particola= ri distinti.Nelfare dellaperfuafione, è diffuafione douiamoproccacciared'bauerfempreallemani unaco piad'eßempifreschi &nuoui,oueramenteuecchi , per daremaggior authorita al ragionamento nostro. fia= nogli ingegni nostri in ciò, dimaniera eſercitati,che poßiamohorale coseutili&ncceßariepreporall'ho= neste,horaqueste àquelle piuſpeſſo. Giouera grande= mentealmouerdelli animi,fegli eccitaremoco imezz zi,che appartengonoàfatiaregliappetiti,ouer,l'ocio, òuindicarsi delleingiurie.Sele coſe ſeranno profpere mostremolaloroincostanza,biſognando,conlo incer= toandamentodellecose, con ledubbieforti,delle co= Sefuture.ſeſeranno auerfe, auerferemoil loro perico= 10,òſourastante,òtoſto uicino. &questiſono i luoghi delloEpilogo. Neldiredellefententie,ſieno iprincipi breui. Perciò che l'oratore inquejta parte nonuieneà guija di fupplicante ,ouero adeccitar compaßione al qs giudice, matomesempliceefortatore , & authore.Per laquatcoſapropongajolamenteil modo lamaniera, concheèperdire,quello che egli intende, eshortigli afcoitanti adudirlo,ciòcheegliconbreuitàuuoltratta re.finalmente tuttal'oratione dee eßer,pura,ſemplice, graue, riccadimoltefententie,&pau difententie che diparole, lendida&uaga.Paßiamshora alge= nere dettoGiudiciale ilcuifineèla giustitia.laqualenõ Briguardasemplicemente,maincomparatione,ficome quandofidifputajuicafideluerißimo accufatore oue ro,quandofidomandalapoffeßioned'nnaheredita,fan zaleggie, ſanzatestamento:nellequai cauſeſiricer caqualcosafiapiugiusta ,ouer giuftißima.dellequai cause,fi prendonogli argomentidailuoghi della giu ftitia,dicui parleremopoco dipot.Oltrecheauantiche fiailgiudicio,fogliamo cercare,ilmododella coſtitutio ne di eſſo giudicio. Si come allhora che noi conten diamo ſel'attioneappartieneàcolui,chefa, àfean= chora gliuiene, òfeella è digiafornita, ouerofe eßa attionefiacon tale&tallegge,ò contali talpa= role:lequaicoſeſebene nonsono giudicate, &de terminate,innanti chelacoſaſiapoſtain giudicio,non dimenoineßi giudicijſonodigrandeimportanza,di= cendoin cotalmodo. Tu haidomandatopiudeldo= uuto,tardièſtatala domanda,larichiestanon èsta= ta tua,non dame, non per questa legge,non per tal parole,non perquesto giudicio. Hora nell'or= dinaredelle attioni,&prendere&accettardeigius dicij,  dicij,delleuarela giustitia, &acquiſtarſila giustitia, per eßercoſe,dital maniera,che benchein eſſogiudicio fi rimettino,nondimenoinnantial giudiciofi debbono trattare,alquantoio leſeparoda i giudici ,quantoal tempodelfare,piutosco,che per diſſomiglianza, digenere qualita, cheeffehabbino.Perciòchetutte quel lecofè,chefidifputano circa algiusto albuono, cadonoinquellaforma,nella quale dubitiamo,diquello chealcunacoſaſtſia,laqualenella giustitiafpecialmen= teconsiste. Intuttelecauſe adunquefonotregradi, dei qualiunoprendernedouiamo, percontodivoler refitere,se piunonpotremo. Perciò cheoche negheremo eſſerfatto,quello checi uieneopposto:oueroconfeffando egli eßer auenuto,negheremo,che eglihabbiaquellafor 1 za,chel'auerfarioaccusando intendediprouare, oue= roſedelfattononfi puodubitare,negheremo eglieffer tale,quale l'auerfarioefferafferma, &cio che noidrit tamenteeßerfattodiremo, conpruoue &ragioni use= remodi difendere agramente.Perlaqualcosaauiene,che. quelprimo stato,oueroconteſa,che noiharremo conl'a. nerfariouieneda effertrattato con alcuna congiettura: ilſecondoconla diffinitione,ilterzocon la difputatio= nedelfiusto,del uero, deldritto, &della humanita facilealperdonare rimetter l'ingiuriadelle com= meffecolpe.Etpercbecolui,che difende, ſempre è tenu tononfolamente direſiſterecon alcunodi quelli stati dameraccontati,o negando,òdiffiniendo,òconoppor . remediantelagiuftitio, maanchora ètenuto diaßtgnare la ragione delſuo ricuſamento: per questo egli adiuiene,chequelprimo stato,ch'io dißi , ritieneinſela ragionedellafalfa accufatione;&effa negationedelfat to:ilſecondo contiene il prouareche quello chel'auerfa rio affermainparole,nonſia ueroin effetto : Il terzo Stato contiene il cõfeßareſanza alcuna contesailfatto, manondimenoegliragioneuolmenteeßerfatto fidimo stra.oltre à ciòfa dimistiere,cheàtutte leragioni,uen gaoppostodall'accufatorequello,che noneffendo nella accufatione,ft uerrebbe deltuttoà rimoueressa caufas Perlaqualcosa, tuttoquello,cheuiene incotalmodo à ri ferirfi,chiameremouna ragione laquale inſe contiene ricchiudelecaufe:bencheleragionidel difendere nõ menocomprendanole cause,di quellochefaccia tutto ciòchecontrala ragionedeldifendereſi produce.Ma percagionedi andaredistintamente , noi domandere= moragione,quella cheuieneprodottadalreonello ri cufare,percontodifcacciardaſelacolpa del'imposta accufatione:laqualenon eſſendo,nonharebbeil reo cofa uerunadadifendersipunto. Coſidomanderemo Firma= mentoquellochecontralaragionefi adduce,per conto di abbaterla &stenuarlaiſanzadelqualel'accufatione nonpuòhauerluogo.Daquestedueparti adunquetra Serepugnanti&contrariedette ragione,&firmamen to,mentretrafetenzonano,&quafiarditamentecom battono,neuieneànascereunacertaquistione,laquale anticamentefuchiamata difcettatione:nellaqualesifuol cercarequellocheuienein giudicio, &dicuificonten de.Perciòche laprima conteſadelli auerfaribala quiztioneaſſai ampia &fpatioſa,ſicomenellacongiettura SeGiouannihabbia prefi idanari:nella diffinitioneſe Pietro habbia offefala marsta,nellagiustitia,jeà ra= gioneLucilliohà ucciso Settimio. Questesonoquelle co fe,cheuengonoadoccupar iprimiluoghi dellaconteſa, quanto all'argomentare &resistereampißime&fpa tiofe.La contesadelleragioni firmamentiritienepiu Stretta difputatione&controuerfia:poiche nelle con= gietturenonhàluogoueruno.Perciò cheniunopuote,ò debbe,òſuole,renderlaragion diquello,cheegli niega efferfatto.La ondeauiene,cheincotestecause maquistione, lapri l'ultima diſettatione èquell'istessa.Ma inquelle.douefi dicein cotal modo, Eglinonha offeso lamaesta , perhauerſidiportato uerſodi Cepione al= quanto finistramente . Perciòcheil giustosdegnodel Popolo Romano fu cagione di eccitare quella forza, nonl'ufficiodel Tribuno. Lamaesta adunque,(Sendo unagrădezzadelpopolo Romanoilconferuar lapro pria authorita,)epiu tostaaccresciutache ſminuitapu to &anchora quando coſiſi dice, Egli è Maesta de l'imperio &honore ditutto ilpopolo Romano,ilqua leſminuiſce colui,cheperforza,commiſepublica difcor dia:nascequelladifcettatione,fe habbiaminuitala Mae ſta,colui,che per uoleredelpopoloRomanobà conuio lenzafattocoſagrata &giusta.Inquestecaufe,douefi difende alcunacosa eßerragionevolmentefatta,ficome fendodaOpimio riferito,giustamente hofatto, per cagione della communeſaluezza &per conferuatione della republica: da Decio eriferito,Tu nonhaipo= tutoneluero,ſanzagiudicio,per alcunaragione,ucci= dereuncittadino, quantunquefceleratißimo:nafcequel= ladifcettatione,feeglihapotuto uccidere ragioneuol menteuncittadino,per laſaluezzadella republica , di Struttoredellacitta ſanza effer condannatoingiudicio. Cofiauiene,chequeste difcettationi ,lequali confiftono inquellecontrouerfie,cheà certeperſone & tempipar ticolarmentefiriferiscono,fifannodacapoinfinite: leuandoneitempi&leperſone, ficonduconoda capo nellaforma&ragionedellaconfultatione.Ma ne ifir= mamentidimoltaimportanzaſidebbono anchor meiz tere,quellecose,che ò perloſcrittodella leggie,ò delte ſtamento,ò delleparoledieſſo giudicio,òd'alcunaſtipu lationefiuengonoadopporsi contrarie alla difenfione. Etqueſtogenere anchoranonpuòhauer luogoinquel lecause,chefonodalla congiettura comprese. Perciòche quello,cheneghiamo eßerfatto,nonſi puòcon iſcritto confirmare.Similmentenonhà luogonella diffinitione percontodelgenere&dellaqualitadi eſſoſcritto.Per ciòcheſe alcunaparola delſcritto uiene adeffer diffini ta,percognofceredi qualforza,che ellaſi ſia ſi come Sarebbeaddirealcunauoceneitestamenti,ò nelle leggi didifficile, oscuraſignificatione allhoranon uieneà farsilacontrouerfiadalgeneredi eßoſcritto,ò testa= mentoòleggie,odaltro cheeglifia,matutta la diffu= tationeconsisteſopralafignificationedellanoce ofcu= ra,o  rajòqualuncheparoladifficileadeffer compreſa. Ma comeauiene,che'lſcrittoſignifichipiu coſe,per rifpetto della dubbiezza,checadeſopraalcunauoce ,allhora la difcettatione nascedalla contesadelſcritto:ondenelleco Sedubiesi contendaſoprala fignificatione di eße uoci: nella differenzadelſcrittoòdellaſentenza quale delle duepartifiatenutodiſeguitarilgiudice:nela contra= rieta deſcritti,qual partesia piuprobabile.Ma come la difcettationeè costitutadeeeſſerepropostada l'ora tore,in maniera,chetutti gli argomenti fi uenganoà trarredailuoghidelritrouamento,fi comenella con= giettura,mentreilreo niega &resiste,del'accufatore confiderare fpecialmentequesteduecosecheſono lacau ſa l'effetto.Lacausadomādiamo la ragionedifare, che chesia : l'effetto èquello ,chedaeßacausanenafce. Dellecausenonparleremopiu,hauendone ragionato à bastanza,tra iluoghidella perfuafione.Perciòchequel lecofe, chenelprenderedelconfiglio quanto al tempo futurouiricordai, inche modoò utilefignificaßero,o forzadi operare,quelleistefſſeè tenuto di oßeruare.co= lui,che di eßofattodifputa. La congiettura del'utilest muoue,ſequello,chefi proua,ſi diraeſſer fatto ò con fperanzadi bene,òconpauradi malc:ilche tanto piu agramente fifa ,quanto ſi dimostrano lecose àl'u na , & l'altra di queste due cagioni appartenen= ti, effer maggiori . Si riguardano , anchora alla cagionedelfatto,&beneſpeßofi confiderano,imcui= menti del'animose l'ira éfresca,ſel'odio eantico,se diſiderio di uendetta ui hà luogo,ſedolord'ingius ria,se cupidigia d'honore,ſe di gloria,ſe di im= perio,se di denari ,ſepauradi pericolo,sedifficul tadicurafamigliare,seaudace,ſeliggiero,ſecrudo,ſe impotente ,se incauto,se stolto,se amante, se tur= bato,seimbriaco,Jeconfperanzadifare,ſecon ope= nione di celare:oueroſendo ilcasoaperto,feconinten= dimentodiſcancellaril commeſſomaleficio, ò ritirarin lungailtempo,ojelapenadelgiudicio éminore,che ilpremiodelfatto:òſe maggioreil piaceredella com meßafceleratezza,cheil dolore dellacondannagione. Con questecosefiuieneà confirmarela ſoffitione del fatto,quandofiuengonoà ritrouarlecauſedella uolun tanelreo.Etquestocibastiquantoalladiuifioneditut teleparti della Rhetorica, ſecondo la forma, chegiale diedeilfacondo oratore Romano. Alla cui ordinata compoſitione diedero norma ®ola nonlecoseda Greciòpreſe,òtrafportate,ne icampi Latini, ma l'e= Jercitio,l'industria et lelunghefatichedel fauellarepu blicamente,quandoinungenere &quandoinun'altro ſecondochepiu gliueniaà destro.Hora uegniamo ad Aristotilebenchepochecoſemi prometta licenzadipo terdire iltempo:perciòchegiamipar diuedere effer giuntalafera,ondealchiuderedellalucediurnafiebuo nocheioparimentetacendo,impongafilentio almiote nebroso parlareilqualepuòpiu tofto offufcaregli ani miuostriconlafuaincrefcieuol longhezza,checo'lſuo lume,farli d'alcuna lorodifficulta chiari rifoluti, chenteioſtimo.Horauenendo all'ordinepiu anticamen tedaAriftotileofferuato, dico, chelaprimacofa,laqua leoccorreda effertrattata è ladiffinitionedi effa Rhe torica,laquale &dalſuogenere,&dallefue differen= tiesi toglic.Queſtogenerenon è altro,chequesta uoce Arte,laqualeèattaadefferinregole precettirac colta.Etuolendonoicompiutaměteeſercitare quest'ar te,egli neluerofadimestiere,cheaquellecose indriz= ziamol'occhiodel'animo,cheſononeceßarie,piucheà quelle,cheſonoistrinſiche diniun momento. Sicome fecerogliantichiſoprailsecolodi eſſo Ariftotile, Platone,liqualitralasciandogli Enthimemi, cheſono gliargomentitral'altrefpeciedelprouare, fortißimi digranualore,fi accoſtaronosolamente a cofe di pocaimportanza, qualeèilcommouer delli animi alterarglico'lmezzodelli affetti. Lequaicofenullaal fattoappartengono,maſonopiutoſto atteatiranneg= giarel'animodelgiudice,&inescarlo,chead altro. PerlaqualcoſainfinitamentelodarfidebbonogliArco pagiti,hauendo deltutto uietato allioratori il mouere delliaffetti. Con tutto ciò ſipuò dire questa arteeſſer Sipiunellitigareadoperata,che in altro .Nealtroef ferl'ufficiodellitiganteche dimostrareſela cosa , o no,&fe'lfatto , òno.Ilcheper meglio poter fare è tenutodiconoſcerleleggi.Qualle fonoottimeleggi, le qualiabbraccianotutto quello che puooccorrer infat= to.lecofedipocomomětoſilascianoinarbitrio&po'e ſtadelgiudice.Maperchegliantichihalbinoputosto . I cfercis r  efercitato il genere giuditiale, che ildiliberatiuo ,fen= do quello co'l dimostratiuo molto piuperfetto del giu diciale, piuutile,nõſtarò a dimostrarla ragione,ha uendone molteſopra ciò raccolteilfauio Aristotilene iragionamentidellaſua Rhetorica.Equest'arte utilißi maperciochenaturalmenteſono migliori piugio= ueuolile cofe uere&giuste,che lilor contrari,allequa li ella tuttafi indrizza.Mala cognitionedelprouare, fecodolaformadelli Enthimema,liqualihabbiamo det toefferquelli in cui consiste tuttalaforzadellaperfua fione,dipendedallacognitionedelfillogismo,ilche per horanonintendodimostraraltrimente . Ne eda cre= dere,cheilfine di questa arteſiailperfuadere,ma ildi re agiatamente percontodiacquistarlaperfuafione.. Oltrea cio eda auertireche non èpoſtoin costumeil nominarquellichemalamente usanoquest'arteſi come èdatoilnome àquellichemalamenteusanola Dialetti ca.percioche proponendoqueſti taliper lorofinelapõ pa,ouerguadagnoſonochiamati Sophiftigeneralmen= tedaciascuno.Horaritornado alladiffinitionedella rhe torica è daauertire,chequelſuo generedettodanoiar te,chepur dianzihabbiamo ritrouato è alquanto com mune, perciocheà molt'altre coſeſiſtende : ondefadi mestiere cheun'altro ne ritrouamo piu proprio particolaredelprimo,& questa chiameremo noiPo= tentia.laquale è differentedal'arteinquesto,chenoipo tiamoilfinedi questamalameteuſare, ilchedel'artenõ ſipuòfarein alcun modo . ilche medesimamente auiene della medicina, lequai difcipline del'artemilitare hannounfinechepuòegualmentebuono rio uenir conseguito. Diremoadunquela Rhetorica eßer una potentiadiritrouaretuttocio,che inogni propofito fiaperfuafibile.Vieneàconseguirela Rhetorica ilfuo intendimentoco'lmezzodelleproue.Dellequalialcune fonoartificiali,altreſanzauerunoartificio. Quello é fanzaartificio,che l'oratore nonritrouamaJolamen= te uſa.Etſonolepruoueſanzaartificiocinque &non piu:detteleggi,testimoni, giuramenti,tormenti patti,lequaicoſe,comefi ufinoſarebbe conueueuoleà di chiariretuttauoltache labreuitadeltempo il compor taffe.leproue artificialiſono ditre maniere: laprimie ra,laqualeottienetra l'altrelamaggioranza,&del= Laqualeniunamentione fecerogliantichiconsistenello infegnare.Lafecondanelmuouere & la terzanelcõ= ciliare.Parliamo diquestaprima:laqualehadueistru menti addomandatiEnthimema & Eſſempio. Nafce l'Enthimemadacofecredibili daſegni.1 Segnifo= nodiduemaniere,perciochealcunineceffariamentecon chiudono,alcuninon neceffariamente. Similmenteogni enthimema òchesiprendeda iluoghicommuni , ouer daipropri. Domandoluoghicommunil'amplificatio ne,laqualebencheal dimostratiuo propriamente ap= partenga,nondimenopuò feruirealtresialli altri due generidiliberatiuo&giudiciale. Eun'altro luogo co mune,ildimostraresela coſaèpoßibile,ouero impoßi bile,ilqualealdiliberatiuos'appartiene.benche alli al tri r 2  tri etiandiofi uengatal uolta adaccomodarſi.Segue il terzoluogo commune,che è ildimostrare ſe la coſa è fattaònò. Ilqualequantunque ſia proprio al genere giudiciale,nondimeno conuieneetiandio alli altri due generi.Sarebbedi mestiere il raccontar partitamente tutti queluoghi,chealli tregeneriappartengono ,ma diciòmi riferuoà douerne ampiamentefauellare,quan doaueniffe,che noi parlasſimo de iprecettidellaRheto rica, percontodiinſegnarla distintamente: &nonuo lendofolamentedimostrar la differenza,chetraGre= ci&Latinioratoriconsiste. Equestaartein tregez neri diuifa,addomandati Dimostratiuo , Diliberatiuo, Giudiciale.Trefono lemanieredelli ascoltanti,tre Sonoitempi ,&altretanti ilorofini.Pereoche iltem popassato, l'ascoltantegiudice,&ilfine addoman datogiustitia ouero ingiustitiafono propridel giudiz ciale.Iltempopreſente, l'ascoltantedetto Spettato= re, ilfinechiamatohonefto ouernonhonesto appar tengonoalDimostratiuo. Iltempofuturo, Pacol= tante Senato,e'lfinedetto utile ouer inutileafpettano al generediliberatiuo.Oltre àciodouiamoſaperequa lifienoquellecofè,cheal diliberars'appartengono. E daſapere,che ognipublica diliberationeconfifteincin= quecose,chesonol'entrate, lapace, &laguerra,ipre Jididella ragione&delle citta , le mercatantie che fi portanodentro ofuori , &finalmente il creare&co Jeruaredelleleggi.Et perche ilfine del diliberatiuo é d'intorno all'urile ouer inutile,comes'èdetto; ogniuti leſendo . efendoinquantoutile,buono,neſegue che della felici= tafiatenutoàparlarildiliberatiuo, ouero castretto di confiderarla almeno,come uniuerfalisſimogenere,di tutti ebent . Pofcia dee confiderarebeni particolarme teſecondotutte lelorfpecie,cheſonodelcorpo, del lafortuna,quelli del'animofilasciano,come da questo  generelontani&differenti molto . Trattera adunque il diliberatiuodei beni difortunaſotto quelli metten= dolanobiltadei fangue,l'amicitiebonorate &mol= te,lacoppiadelle ricchezze, labonta della prole,la profperitadella necchiezza. Sotto e beni del corpo fi porranno ladolcezzadellaſanita,iluago della bellez= za,lagrandezzadelcorpo,ilforte dellemembra , la granfama, lofpiritodellagloria la felicitadelliho nori Etenutocontuttociòſapere il diliberatino tutti queluoghi,da iqualififormanogli Enthimeminelſuo propriogenere.de iqualisi potrebbe alcun precette raccontare,fe la lunghezzadella materia il compor= taffe oltrea cio,uolendonoiproporreuna ottimacon= fultationefadimestiereconoscere i costumi del Re, le manieredellaſuauita,&qualicoſepoſſono &foglioz nomuouerlo alli affetti, diche cosaeglifuole pren derſitraſtullo &piacere. quellocheio dicodelRes ſipuointendereditutte l'altre maniere di Monarchie reggimenti.Veniamohoraal dimostratiuožilcuifi nehabbiamodettoeffer l'honesto l'inhonesto. l'und dellequal coſe appartiene alla lode, &l'altra al biafi mo.Perquesto ètenuto costuiragionar della uirtu del del uitio.da iqualiogni lode&ogni biasimo non al trimentenafce,chefacciaognialbero daſuaradice. Questatrattationefieutilealterzo generedellepro= ue,cive a conciliar l'animode l'ascoltante. Sifaquesta conciliatione,ouero per mezzodellabonta,dellauita, del'oratore,ouero con lauaga &artificiofa maniera diorare. Perlaqualcoſa ètenuto il dimostratiuo non folamenteabbracciarleuirtupercontodi lodaralcu= no,ma anchoraacquistarſico'lmezzodieſſeuirtu,ase medesimo ottimafamadiuirtuosoetaccostumato. Met terannoſiſottodella uirtu tutte leſuefpeciead una ad una:facendofentireilſeuero dellafortezza, il dritto della giuftitia,il largodellaliberalita, lofplendidodel lamagnificenza,ilgrandedella magnanimita, ilcondi mento della temperanza,con i lorocontrari.Dallequai cofe,comedapropriluoghi,ſiprendonogli Enthime= mischeaquestogenereappartengono.Oltreàcioquat trocoſein questogenereſi oſſeruano. Primieramente, fequelli chenoilodiamo nonſonotali,douiamo hone= ftaregli stremiincuiessipongonolalorcura: &que stosifaradallecose propinque&somigliante.Sicome P'auarofaremoparco:ilprodigo liberale&somiglian ti.Faanchoradibisogno ilconfiderareappreßodi cui fifaquesta lode. Perciochenonè coſadifficile (ft co= mediceua Socrate)gli Athenieſt effer lodati appreſſo deiſuoi. Anchoradouiamo affaticarsi di dimostrare igestidichichefia eßerdegnidiquellichevennerodal liſuoianteceßori ò maggiori .Etfinalmentenafcendo ogni lode dalleoperationi &effetti,reffendoproprio al'huomo perfetto l'operarefecondo la elettione ,per quejtofi debbono dimostrar questi effetti efferauuenu= tinonàcaso,òfcioccamente,mapiu tosto con difcorſo elettione. Passiamoalgiudiciale, nelquale prima confiderarfideequellocheſignifica l'ingiuria,&qua liſonoquelli,chefanno eße ingiuriedchefine, à qualihuomini ſpecialmentefifacciano Edafapereche l'ingiuria fi faperduecofe,oueroper l'utile, ouero p lopiacere.Dellecoseutiliſi è dettonelgenere dilibera tiuo: Dellepiaceuolianchora raccoteremotuttelediffe rentie,fi cõeilpoſſedere de ibeniche a l'animo ouero al corpopoßonorecardiletto,lequalitutte direi,ſela lun ghezzadelamateria'cõgiustaragioneda dirle nõmi toglieffe.quiui anchoraeglifa dimestierecõſiderarche coſaſialegge,&cõealcunesi addomadanoſcritte,alcu ne naturali.dallequalitutto il giudicio prende occafio= ne òdi condennare,òdi afſſoluerealtrui. Mahauendo dettopocofastre eßer igeneridellepruoue il primo il qualesifainsegnando,dicui a bastanza habbiamo det= todifopra,ilsecondo checonsiste ne imouimenti ilche nelli affetti consiste,perqueſto egli è neceſſario conofce retuttelefpecie delliaffetti, quelle alli lor generifa perattribuire.doueprimieramentepaßeremo allaira, dimostrando come ella fiaccenda,comefi muoud come creſca &comeinfinita ſi renda.contutto ciofitocche= rannoglihuomini attiadinfiammarſt, accenderfi arderedalfuocode i sdegni,dimostreremo anchora il r 4 piace uoledellamansuetudine, ildolce de l'amicitiail freddodella paura,iluermiglio della uergogna,iluago della gratia ,ilpietoso dellacompassione , ilnoiosode isdegni,ilmaluagio dell'inuidia,l'inuido della emula= tione, somiglianti.Etpercioche questi affetti fono proportionati allediucrsemanieredelaetà dellihuomi nifi di mestiere cõfideraregli affetti, à qualiſonoſop posti igiouani,iuecchi,i mezzani,inobili,gli ignobili, iricchi,i poueri, i potenti &fortunati, altri. Per= ciocheil mouimeto altrimenteſi inſignoriſce de l'unodi quefti , &altrimentede l'altro.Segue la terzapruo= ua,laqualesifa cometo dissi conciliando:&questafi prendeda i costumidell'oratore,ouero dala maniera dellaoratione:fendo tuttalaſuauaghezzapostanella corrispondenzaditutte lefueparti,nelcorrer libera= mente, nelterminare connumero ,& hauerlepa role non trafportate,ouero istrinſiche;manaturali,pro prie&quaficonl'effenza delle coseprodotte. Maqua toalladifpofitione dellepartidi eßa oratione confide rar fi debbono tuttequelle cose,di cui ampiamente habbiamo diſopraragionato,cheſono Probemio,Nar ratione, Confirmatione , & Epilogo. Comelo Sperone hebbequeste ultime parole finitodi dire,tutti gittaronogli occhi alle finestre,che dall'uno decanti della camera porgeano lalor luce, & ueden docheilfolegiaerainclinato all'occidente, parědo alla bellabrigata,che il ragionamentoſopra lecosedella poetica&dellaphilofophia,qualeM.Speronehaueadi uifato uiſatodifarfentire,nonpoteſſe caperein quel pocodi tempo,cheſoprauanzaus,&oltreàciòeßendo lo spe roneanziſtancochenòdelmoltofauellaresparue àcia ſcuno,cheeglidoueſſeperhora ripoſarſfi: dicendoche quandoàlu nonincrefcießefarebbe stato conueneuole cofa alſeguentegiorno rimettereilrimonente.Diche lo Sperone,ilqualed'ubbidire &far piacereàquegen til'huomini erafommamenteuago,fu contento.Perche inaltroparlamento entrati , buona pezza stettero in ragionamenti piacevoli &festeggiofi. Маросо doppo , i giouani leuatifi da ſedere &lasciatoM. Speroneincasa,daeßoaccommiatatiſt, quando tempo lorparuefipartirono, chiqua auiati. chi la allelor cafe 1 . VANDO giafagrantempo proemis gli antichi Crotoniatieranodi tut folkfuste te lericchezze,cheà libero popo di parda 9 lofannodimestiere, abbondeuoli, Karacio 15 ingaw tra noi Italiani felicißimi per vori not lelorofortunetenuti,eßiconmol= одо to studio & curaprocacciauanod'empireil Tempioà Cibrode Giunoneconsacrato di belle &uaghedipinture,&tut murxhe to dentro &difuoridi finißimi marmi pietre di ve Straniere contradeportate cercauanod'ornare :percio rschetale Deaeracon moltareligione& riuerenzada ciascunod'eßihonorata &temuta. Ilpercbe effendo al= ThoraZeufidigran longaà tutti glialtri dipintori di que tempifourastante, &daeßi medesimamentetenuto diquella artemaestro eccellente,congrandißimo prez= zoàCrotoneil conduſſero:doueeglidi bellißimecosedi pinfe,dellequali una buonaparte perfino alfelicefecolo de iRomanifuconferuata &riguardeuoletenuta,po= fciada Romaniinqua, parteperoffesadegli anni,par= teperingiuriadeglihuominiedeltuttospenta &per duta.Matral'altrecose,che eglifarepropose, diffe per teftimoniodellefue fatiche degnod'alcuna memoria neiuenentifecoliuoler dipingerela bella et marauiglio ſafigurad'Helenagreca.Ilcheà Crotoniatifumoltoca ro : Auegnadioche eßimolto beneperiſperienzasapea no,quanto egliuagamentepenellaualebelle & leggta= drefiguredelledonne. Et oltre à ciò stimaronoquest'u nafatica potereeſſerecoſa al lor Tempio d'honoregră dißimo &preggio,quandoaueniſſecheeglififattopro ponimento mandaſſe ad effetto . Ne furonoquesti tali peralcunamanieradellaloroopinione ingannati:per= cio cheZeusi immantinentecomando,cheglifuffero ap= preſentate di belle &uaghefanciulle auanti : àcuiegli= nomandaronononlefanciulle ,comehaueadetto;madi dipiaceuole afpetto, della lor citta : comequella che nehaueadepiu moltifanciulli &garzonettibellißimi , belli ,cheinquelleparti ſipoteſſonouedere , &oltre à ciò difpostißimiper li loro lodeuolieſercitij chefaceano. Perchel'acorto maestro rimirandoilorobellißimi proportioneuolicorpi ; dimandoseeßiperduentu rahauefferoforelle, &effendoglirispostochefi; diffe, ſeuoidameuolete una perfetta & leggiadra figura per operadelmio penellodipinta;fadimestiero ch'io tolgal'effempiodelleforelle uostre.IlcheudendoiCro= toniatipergeneral conſiglio di ciascunogliconduſſero allapreſenzadimolte uergini donzelle dellacittas dellequali cinqueneſcelſe,come à luipiacque, all'altre diede congedo. Cofidaciascunadellecinque tolſelepar ti piu belle piuriguardeuoli ,perfarnenascere und formaperfettißimaetintiera ,ualendoftconl'arted'un folo esempio, ladouela naturainmoltis'era adopera ta,Etciofeceildegno&fauio dipintore,fapendomol= tobenechetutte lebellezzenon si poteuanoritrouar nellasuperficie d'unſolocorpo.Percio chenellefimplici fpreßionidellanatura radoò nõmaiadiuene, chetuttele partiintieramenteformate,ueganocomegiuste cordeà rifpondereinſieme:effendo coſa difficile etmalageuoleil ritrouarlaſommapfettioned'alcunacoſatranoi,laqua lenõuengad'alcunneodidiffetto òd'errorecofidel'ar tecomedellanaturamacchiata. Laqualcosamedesima= mentenoihabbiamoprocacciatadi fareuolendo questi breui ragionamentiandarteſſendod'intorno alliprecet ti dello ſcriuere oparlaregentilmente .Doue non pure una fola & ſemplice formadi precettidagli antichihab biamoraccolto; matuttiquellichedicio hannolonga= mentefauellato inuno isteſſo luogo hauendo ridotti, quelle  quellecosehotolto,che àmeſonoparutedipiu uaghez= zaòdimaggior uerita:horaaggiugnendo,horarefecă do,horadubitando,hora lecoje incerte rifoluendo,fecon dochealmiodebolegiudicio è statoin poter difare. Il perchegraueetnon mezzana stoliezza mi èparuto il uolerpercagionedi contendereſcioccamente,farmicon= te trarioalleuere opinioni di quelli,chein talemateriaha nocongiudicio &conuereragionifauellato:neminor biasmoho tenutoiluolereinalcunaloro falfitatrabboc candocadere ladoueionehabbia alcunpíuſaggio piuueroprecettoalloincontro.Laqual cosa intutte l'al tre ottime difciplinehoggiadiuiene,cheglihuominigiu diciofi uannopiutostoquelle cose abbracciando,chepiu lorodilettano cheloeffereadunſoloſcrittore intutte lecoseaffettionato: &ciofanno affine di non ostinata= menteperfeuerarenellefalſeopinioni, etdi nonmostrar fiuiepiudell'honored'alcunoſcrittoreamico;che della uerita,madre & cõferuatricedellauitadeglianimino Stri.Ondeadiuiene,cheſequellaisteſſa perfettacognitio • leinZeusil'arte necircaallecosedell'oratore et delpoetafufſeinnoi,qua ilgiudicio delpencllo era profon dißimo;digran longa egliuerrebbedanoi adeſſerſupe rato: perciòche eglid'unafolacittatogliendo l'effem= piodell'oprafuas nonditutteledonne,madicinque Solamente,chebelle uidde dimarauigliosa uaghez za,lahorreuoledipintura hetraſſe,ladouechenoiho= rada tuttiepoetie buoni ricordi etammaestreuolipre cetti ritogliedo,horaperle ampie ethonorate ſcuolede iphilofo  iphiloſophiſpatiandomolti piu eſſempihabbiamo eletti daimitare, chenonfece l'accortodipintore.Laqualifpe riențiache noihabbiamofatto,fecegiagrantempoildi uinißimo&graußimoPlatone :ilquale partitamente tutti eprecetti della philoſophiada infiniti altrimae= ſtritolje,poi quelli con moltauaghezza in uncorpori= duffe,quafimembradellaceratoHippolito, per lemani d'Esculapio reintegrate,dando loroquellauita,cheda i laceramentidellefalſeopinioni qua &laſparſehauea= noperduto.LofimilefeceCicerone,traRomani:alla cui industriadiedeforma &fplendorela gentile&abbon deuolecopiadiquellaſuaſacraethonoratalingua. Tra Toscanıpochißimiui ſono stati ,&perdiremeglioun folo; il BEMBO dico, horala Diomerce Cardinale illustrißimo & fignormio : lacui diligenzaficome intuttele formedeldireè statanon mencaracherara; cofidalBoccaccio dal Petrarcain qua è stata non menoprima chefezzaia: etperdonimiqualunqueſiſia, àchiquestogiudiciofuſſefpiacevole. Mauenendobog= gimaialfattode ipoeti de glioratori;dicocheda queste duefamiglie ,&daquelladeiphilofophantito= gliendo le formedeifuturi ragionamenti intendoalla dianzipropostamateriadarfine. Ladouesequellepo= checose, che ioho raccolteàcoſifattamateriad'intor= noferanno ottimegiudicate;fialalodenond'altri, che della affcftioneportata alla uerita:fi come alloincontro etiandio s'alcuna cosafieda me liggiermente&conpo cogiudiciotrapaſſata,è pocouagamentedescritta, con  conistiledalla natiaproprieta diquestalinguadifferen te;uolontiericangieroopinione,tutta fiata che d'alcun 1 Saldo&fermogiudiciouenga amaestrato.Perciòche nonilpocofaperefudigran biafimo cagione;mafibe= neiluolerenellapropria opinione durare,et aldiſpetto della ragione perfeueraruilungamente. auegna chel'u= noconlaimbecillitàdeglianimi nostriattinaturalmen teàfallireècommune, l'altro di uitiofaarroganza di grandıßimaostinationeèueracissimo argomento. Mapernonandaretenendopiuinlungoiragioname= tinoftri,&àquellecoſeritornando,che iodiſopra la= fciaizanderofecondoildouuto ordineda meincommin= ciatoquelleiſteſſeſeguitando.Dico dunque,cheilgiorno feguente, parendoche moltecoſe auanzaſſerodadirefo= pralapropostamateria,tuttiquelli che iprecedětigior ni baueanoascoltato,piuper tempo,cheglialtridi non s'erafattouenneroin cafaM. Sperone idacuicorteſemě te,cõe è diſuocoftume,furonoraccolti.Et eßendociascu nogia dipezza raffettato;sentironounpicchiardipor tagrandißimo,&pocodopounfamigliareuenirein ca mera&dire,comenouellamente erafouraggiunta una groſſa brigata di gentil'huomini, liqualitratti dal gri dodiqueparlamentieranouenutiperſentire M.Spero ne Apenahebbeilfamigliarenutiatala loruenutasche eßifi trouaronoſopraquelliche in camera fistauano, quandotuttidafederſileuarono,inuitandoàfederenei Loroluoghi inouellamente uenuti.&eßirifiutando l'in uitotuttavia,tantoſtettero,cheda ifamigliari furono portati  portati dimoltiſcanni perloſedere : doueagiatamente tutti ſi rafettarono . Erainquesta compagnia uenuto MonsignordafanBonifatio, M. Cardino Capodiuac= ca,M.Cola Bruno, M.Giouan Cornaro,ilmagnifico M.Marc'antonio Morefino, ilPanico,conunafrot= ta digiouani studenti.i quali M.Cardinoperpoterco= nofcere,preſeilfuoocchiale, cõquello fi diede à guar dareſottilmenteper tutto. Riſe alquanto ciascuno: per= che M. Cardino, ficome inogniſuoatto èpiaceuole cortese,diſſe:questa nostraetà èpurcorrotta,quandoio ci penſo, posciache egli uiene beffato ſchernitogene ralmentedaciascunocolui,cheha confumatalauista A cuiforridendoriſpoſeil Panico,Mercèdella natura,la= qualehàuoi&mefimaleguiderdonati. MaditeciM. Cardino,checofa uoleuateuoi difcernere con l'occhiale purhora?Iomipenſaua ,diſſeegliincontanente,checi fuſſe raccoltaquaentro l'Academia . Rifpofe ilMaci= gni,cheper notareipoueri Academici,qualibaueteA maltrattatiquest disfacendolidipignerein caſa uostra informa di ſimie?HaueteiltortodißeM. Cardino, al Macigni,ch'ioneluero altracoſa uolli fignificareſotto diquellemiedipinture,ſebeneſonostatidiquelli,che ue= dědoui lafimiabianca,hannocreduto cheeglifiailPani co,&quelle duechegiostranoinſieme,hanopensatoche fienodiquellicheſonotuttauia qua entro. maquestiſo no ingegnitroppopenetratiui.Quiui interponendofi il Baroccidiße,to nonſoſe iodebbo accufare è l'ostina= tione di M.Cardino,òlapoca diligentiadelſuoconfessore,chequell'occhialeistrumento nefandißimo ditante occhiate lafciue, &tantiſguardi amorosi non lasci sta= reungiorno,ficomelaſcianoglialtrichristiani le cose, chesonoiftrumenti della loro dannatione, cheſi, che il Panico,quantunqueueggapeggio di lui, nonloporte ra. AllequalparoleriſpoſeM.Cardino Vditebella ra= gione fignori,che ilBarocci afſegna:&comelasciando L'occhiale,potrei ucdereleuarlofacramento?o lefigure deifantinellechiefe? mail Panico ilqualeamalaſuado naquanto alle bellezzedel'animopiuchedelcorpo,po cohadaricercarl'aiuto delliocchiali.Quiusfu riſo al= quanto, effendodimanoinmano peruenuto fifatto ragionamento,diſſeil Cornaro,Signori,noiſiamouenu tiperudirequellochenoifappiamodouereM.Sperone fauellarehoggitrauoi, piuchepermotteggiare. Siche quandoui piacciadarprincipio àcoſi fatto ragionamě to;àmebasta l'animodifartacereM. Cardino inma= nierascheparramutolo.IlcheudendoM.Cardinodiffe, fiacconciadomiuoiperun Maſſettoda Lamporecchio, inluogo douehaueßiàfendereilegnami, etpassarpon teàl'oca AquestoriſpoſeM. Sperone,maletrattareste uoi lefuoreM. Cardino, perciocheuoimiſomigliate Maffettopiu attoàl'uscire, cheall'entrar nelmoniste= ro,ſela neuedelletempieuostrenonmi inganna.Ma ri fpondendo alCornaro,dico ,chepocopiacere prouera eglidiqueſtoſuodifiderio che èdiuolermifentireàfa uellare in cofa,lacui longhezza & difficultaportera primaalsuoanimo increſciquolezza,cheallamateria compimento.Quiuifumoltobenerifpostodamolti: doppolerifposte,fiuenne a prieghid'ogn'uno,cheM. Speroneuoleßefornireilragionamento lasciato laſe= raauantiimperfetto.Perlaqualcoſa nõpotendo lo Spe ronedafifatto obligoritrarſtdoppohauere alquanto penfatoſopra,tacendoſi gia ciascuno,preſe addire. Voi uoletecheiofauellidiquellecose,doue tante,&fidiuer ſeopenioniſono state,&tuttauia creſconoogni di: lacui difficultapiutostomi inuita àfentire l'altrui opinione;che ardiremiporgadi paleſarmilamiama poichefiuolete,&ionegarenon uipoſſo cofi dritta cosihonestadimanda ,pregandomiin cofa ,lado= cio, uel'ubbidire mi reputononmezzanofauore, &elmi piace. Hieriuilasciai,ſebeneui ricorda , nella fine deiprecetti della Rhetorica: hoggiin breuita intendo toccaruiduecofe:l'unailuederequai precetti,qualuffi qualfinehabbiailpoeta àſe proprio richie Sto.Dipoi nellafineintendoco l'eſſempio deipoetimo strarui la cognitione alta fonda, chealloſcritto àcuifuccedelaregola, redeuerfi èneceßaria.Incominciamo adunquedalpoe ta.laprima differenzache tra l'oratore nafce,et ilpoe taèchel'unoricercail perfuadere,et l'altro l'imitare, normadi parlare , in quanto che l'oratore uſaparoleſcioltedalegamide i piedi. liberedall'obligo dellefillabe astretto all'una delle rime, l'altra legge.Et benche anticame tefußelapoesiadiuiſa in Epopeia,Comedia,Tragedia Dithirambicacon altredifferentie,lequalıfiuenia= J I no il poeta  no adaccommodareallecanne, LIBRO alle cetharestutteno dimenohaueano questo dicommunecheerano imitatio trattoda Aris 02: ne &fono.Maquesta imitatione è di tregeneri, per= cioche ò vengonoadimitaripoemi con coſe differenti di natura, genere,o cosedistinte trattano tuttauia quero inmanieradifferente,Sicome appareper l'eſſem emur piodiquelliche tolgono l'imitatione dellecose permez zodeicolori la confuetudine, dellefigure : questi con arte,quelli co molt'altri con lauoce;ſimilmente ne lefouradetteparti dellapoesiaadiuienezonde esercita= no l'imitatione connumero,conparlare, conarmo nia:&questoin due maniere, oſeperatamete,òconfuja mente,tutte queste coseponendo in uno,lequal differen tiem'ingegnereidi tramettere, unireinſieme;sel'u ſodeinostri tempi,vilguastosecololotolleraße,Ma prendiamo ladiffinitionedelpoeta, laquale è questa. imitatore degli attihumanicon marauiglia dichi scolta. Nellaqualdiffinitionefidaàcomprendere,che lapoesiafia imitatione; l'a perche l'imitatione èta= leriſpetto àcoluiche opera,quale l'ombra dicorpi;p questo è neceſſario,che operandoſtin due maniere ò be ne omale(comechetutteleattionihumanevenganoad eßer differenti per contodeluitio &dellauirtu)fimil menteogni imitatione à fimileadiuiene , ò migliore, à Ferma tionele piggioredell'effetto,lequal differentie medesimamente hannoluogonelladipintura. Auegnadioche,come af= Aristotile, Polignotofacea per operadell'imita cofemigliori, ſicome PaufonepiggiorizetDio nifio  niſtoſomiglianti:lequalpartiuoglionoalcuni,checon l'isteſſoordine corrispondonoàMichel'agnolo,Belliz no, Titiano.Cofiauienetrapoetiantichi:percioche Homeroformaglihuomini eccellenti,Cleophonefimili Natoda Hegemone uilisfimi &abietti. L'isteßa proportione cadetra Romaniin Virgilio,Horatio , Martiale.con questo ordined'imitationeprocedela Comedia & la Tragedia;auegnachequestafingeglihuominipiuge= nerofi &piueccellentide l'effetto , &quelladimeno aſſai.douehaueteanchoraper questa isteſſa ragiõetra questedueforme dicomponimentimanifesta differenza E' questaimitationcfondatasopragli affetti della nostrahumanita,ſopraicafidellafortuna,ſopra ibeni dell'animo delcorpo.Quantoàgli affetti,imita la Tragedialeſperanze idefii,ledifperationi, ipianti,i moral ricordi , &lemorti.La Comedia iſofpetti, le paure,iſubiti mouimentidalbene al male, dalmale albene,leſaluezze,leuite, glihumani contenti.Dol cipenfieripartoriſce&magnifichelodiil Saphico:hu mili baßecurelo Endecafillabo: lagrime &fofpiri laelegia:precetti,costumi,ricordi,amori, &loded'al trui le Ode:diſcorſial uiuerebeatamente neceßariifer moni;uituperidel uitioſo uiuere,&premi delle uirtu, leSatire:gesti illustri &generosi l'heroico stile,& co fiprocedendoneglialtridimano inmano. lequal diffe rentieanchorachequanto allatesturade iuerfinonue ganoàfarfineuolgarcomponimenti; nulladimeno fi fanoper conto dellamateria trattata: percioche i Ca § 2 pitoli pe  pitoliper lopiuuengonoadimitarelecoſe alte,ficome appareperl'effempio di quellidi Dante ca. Ilfonetto riguarda tuttigli affettigeneralmente,al cuni àſeproprinericercala Sestina,ſi come le cofe delPetrar piu graui&piumagnifichelaCanzone. Alleottaue stanzedannoļilemateriebaſſe,ſi comele mezzane al Sonetto.L'humilechiamano le Barzelette ò Ballateche uogliamdirenellaguiſa che alliMadrialiſiconſegna= noleuaghe pure.Etquestaimitatione nafcedallaua rietadellerime.Ecceneun'altra, chesifadalla manie= radelcomponimeto,quale èlostileHeroico,Tragico, Comico,Elego,Lirico, conlequaldifferentiesimetto= no tuttauiaglihinni,le ode,le egloghe, altre uarie= tadicomponimenti:lecui differentie altroue faranno dameraccontate.Conſentite horacheallaincominciata imitationeimi riuolga:&auertiteche anchorachetut ti ipoetiuengano adimitare;nondimenopoſſono eſſere valto da diffomigliantinellaguifa ouermanierad'imitatione,on Notre deleggedoHomero Sophoclenonsitrousdifferěza tor: tra eßi uerunaquantoallacoſacheessitolgonoad imi tare,conciofiachel'uno l'altro imita gli huomini generosi&eccellenti,maſibene ritrouarete nel mo= doalcuna differenza nella ragioned'imitare , quello iſteſſo dico anchoradi Aristofane,cofi Michel'a gnolo &Titiano potrannoperauentura imitare l'i= steßa cosa,nondimenodißomigliantemente. laqualedif ferenzacomprenderſipuo medesimamentenel Petrar caein Dante. Riguardateanchora laforza di questa imitationeinun'altra cosa : laqualè chemoltiin guiſa imiterannomeglio in ungenere, moltiin un'al tro,ondehebbesi opinioneche iDoricifußero nella co= una media eccellenti &nella Tragedia;ficomenella come wat d diafolamente iMegaresi, i Sicaliant:l'origine delle An quali eßihannoàsesteßi attribuito,fi comeiprouense: zali i Sicilianimodernile rime,che horatra Tosca nicotantofonoin uso.Etsebene confiderarete d'intor= noàquesta materia; neluerouederetenelle comedieua lereottimamente i Ferraresi,neſonettiiVenetiani,ne Capitoli iMarchigiani.nelleBallate iVicentini,nelle Ode HinniiRomani,nelleTragedieiPadouani,ne queſto bastialla imitatione.Ve= niamoall'originedella poetica.Dueſonolecagioninel ſciolti iFiorentini, ueronaturali &Jemplicißime,perlequalisi proual'o rigine incominciamentodelpoetare.Primieramen teuoiuedetelanaturahauerneornatidafanciullipron tisfimi allo imitare:&tanto piu degli altri animaliz quantopiuhabbiamogli istrumentidifposti àtaleeffet to&delleimitationinostreprendiamo diletto. dicio malto da prēdetel'eſſempionegli effetti, che tuttodifiueggono. Aristi Perciochequellecoſe,chetanto ci paionohorride, & (rella poe fpiacevoli,ſeauienecheda maestramanouenganoinge niosamente dipinte;ci diletterannoſommamente:ft co= melamorte,glihuomini uccisi, iferpenti , lecrude fiere.Etperquestocotanto di trastullociporge ilue= derelafiguradi Laocoonteperſeſteſſamiferabile, in quantoche lamorte, lapaura, ildolorehase 3 CO  4 coquafinaturalmenteespressi &medesimamentedico del'infernodellefiamme, de i demoniſpauenteuoliſ fimi diMichel'agnolo inRoma. dichela cagione èil diſiterio communedella nostrafpeciedi apparare intendere.Però auienecheinqueste imitationi rimiran doueniamoàrallegrarcinonperaltro,cheperlo infe tratto da gnamento,cbeindinenasce. Eſſendoadunquel'imitatio neànoinatural cofa,infieme con l'harmonia & co'l ariyonl numero (taccioiuerſiiqualiogn'unc v'unoſa eſſereparte, et membrodelnumero)apparequestihauerhanutoforza diincitarglianimi àdilettarſidellefintioni poetiche, fattenondimenoadimitationedellecose uere, ficome neluedereildolorediLaocoonte,lapaura dell'uno de ifigliuoli, ilmorirdell'altro,con loauinchiarſide i ferpentimortiferi crudelicotantodi diletto prendia mo,quantunque&lamorte,e imorfi,&iſofpiri , lestrida, iltimoreſien coſetriſtißime &odiofe;me defimamenteiluedereòfentiredalpoeta glialtruitor menti,stratij,morti,efigli,fupplici,&affannicidiletta confoauepassione,&tormentaconamara piacevolez za.Ondeecheiopiuuolontieripiango conle Trage= die,ch'io nonrido coiComici. Queſtopiegarsidegli animiuerso ifpiaceuoliaffetticonpiacere nondimeno gioia,fuefpreſſoper l'antica fauola d'Orpheo , al suonodella cuicetharafifermauanoicorrentifiumi,fi moueanoglihorridimonti, taceanoicantantiaugel li, ſeguitauanlolefiere,quantunqueàifiumi,àimõ ti,àgli augelli,erallefierefuſſeroquestiaffitti fpiace uoli uoli . lõtanidalcorso della lor natura.Quato àipri mimaestri,che àquestaſinobilartediederoprincipio, nonafpettatedamech'iouiraccõttinomiet le patrie: percio chemalageuolmentepotrcidifiantica cognitio nedir cofa,laqualpareßeuerifimile:etfra lemolteope nioni,cheinciòſi leggono,difficilmenteperfuaderquel la,cheioſeguitasfi,eſſendocoſaprobabile  dubbiofa Sopraogni istimatione.Solodirò ella eßere stata anti chissima,&comealcuniuoglionoprimahauerhauuto originetra gli Aßiri &Egittij,chetra Greci,&heb beſiopinione,che il medesimofuſſero i Theologi che i poeti:oltreche ipoetifurono profeti chiamati. diche làcagione èquelfuror diuino,dalquale inebriati que ſti&quellivengonoàpredirelecofefuture benefpef= fo:HebbelaPoetica, comemoltiuogliono, principiodal cantareconcerto numero,&certechiusuredifententie regolatoordinedipiedi,&terminato andamento di uoci lelodi delliDij: & questo primieramente tra Barbari,poitraGreci,ilche Mose,Dauid, glialtri profetiſantihauerfattochiaramentefiuede: come l'i stefſſohauer operato Orpheo,Lino, & Muſeofi com= prendeaſſaimanifesto,iqualialtamentecantarono, conmagnificoplettrolelodidiDio accompagnarono co'lsuonodellemellifluecorde:la cui dolcezzafu tale che Amphionemouendolepietrefecealzar le mura di Thebe; Arionedandoleggeconpiaceuoleſenſo d'hu manitaalmostro marino,fecuramente uarcauasopra dellesuespalleleliquideuiedel mare. ARomatienefi 14 la  lapoesiahauerhauutoforma ®olaper inuentio edi Liuio Andronico,comealcuni affermano: &Nu mareligiosoofferuatoredelleſanteleggihauere ordi= nato, chelelodediuinefußero in uerfi cantate. Tra Grecihanno eprimiluoghioccupati,Homero, Pinda= ro, Sophocle,Hesiodo, Callimaco , Phileta, Euripide, Aristofane, altri. Si cometra Romaniinfiniti ,che io laſcio à dietro per nonrecaruinoiainraccontar co ſachiarissima &manifestaad ogn'uno . Succefferopo ſciaiToscani,traqualiiprimi luoghi tieneM.Dante ilPetrarca:l'unodi grauißimiconcetti ricchißimo fi come l'altrodi purißimeparoleabbondeuole: questi difiorifi uede uagamentedipinto,quelli difrutti gufte Danteuoli &gratiofifitrouacopiofo. Lasciostarei molti, cheinnanziaquestiduediederoiprimiprincipi della toscanafauella:huominipartediſangueillustri , parte G dimoltacognitionedotati,SicomeM.CinodaPistoia, Guido Guinicelli,Guido Caualcanti,Guittond'Arez= 20, altriinfiniti:perciochequando all'artificio normedelpoetareuicondurrò; intendodiprendergli eſſempiſolamentedaiuaghi, gentili componimenti diDante delPetrarca. Iltestimoniodellacui aut= torita ageuolmentepotrabastarein confirmatione de mieidetti,ſanzacheioprědafaticadipiuin prouarla lorouerita effermanifesta. Queste cose hauea dettolo Sperone,quadoilCõtediſſe,digratiaM.Sperõe nõst diacoſitostofineàīstaparte, mafateci intéderequal= checosaptiněte alfineet ufficiodelpoeta: ſetralui l'ora 281 esl'oratorefitroua altra differenza ; raccontatecela. . Acui ſoggiunseegli,io afpettaua nonprieghidauoi fi= gnorConte,madubitationi &argomenti :hauendoui detto,cheiononparloinguiſadi uoleredeterminare questamateria,manellaformachefaceanogliAcademi ci,liqualiàtuttele partiargomentauanoſopra ogni quiſtione probabilmente: mapoichelanostracortefia cotantomi honorape'lmezzo dellasuagentilezza, mi offendeco'lpregarmi;uagliami l'ubbidireà uoi non Solamenteinqueſto ufficio,che io ui debbopercompia= ceruizmain tutte l'altre coſe altresi,doue lemieforzeui poſſonofarcofa,cheuifia di gioueuolezza. Dißi difo= pra l'oratoreperfuadere, il poetaimitare:&incio ui afſegnaiquelleragioniche iojeppiimaginarpiupos= fenti.horadoueteſapere,che anchoilpoetapersuade,che uoi non credestetaluolta daqueſtofineeglifarsilonta= no:anziui dicopiu,cheall'uno,& l'altroſonocommu nilamaggiorpartedellefigure,colori, ®oledidi re : ambidue sonotenutidilettare&giouare. Sono però differenti in questo,che l'oratore fuggel'usodelle fauole, inuecediquelleabbraccia leleggi,icostumi, gli effempi &l'historie:ladouecheil poeta dandoco'l penellodellaperfuafionecolore allemenzogne, cifapa= rereilfalſo uerifimile.Se adunque ilpoetaſcriueracoſe tali,cheſieno ordinategentilmente,&uagamentedifpo ſtein maniera,che&giouino&dilettino;neluero po= tremodire eglihauere conseguitoilſuofine &ufficios Sendoilfinenon altro,che conſeguimento diciochedian zi  zil'ufficiohauea proposto & diuiſatodifare.Hanno hauutoi poetialcunediumſionida gliantichi, inquanto chealcuniſonoſemplici, altricompoſtiſtati chiamati . HoraperAttiuo,cummune, &Narratiuofuronodiui fi:lequaldifferentie naſcono dalleuariemaniere,conche L'auttore&leperfoneintrodottefauellano . Matempo ècheiouiguidiallainuentione:laqualefate contoche fia lepietre,dellequaliſi hanro àfabricareilpalagio, ouero ilegnami, dicheſihannoàformarelenauidalli loromaestri.Perciòche malepotrebbono icoloriprepa rarſidaldipintoreper dareallefigure uita,fpirito, difpofitione,mancandolaſuperficie,ſopradellaqualeil penello habbiaàdiſtendere letinture de icolori E' adu quelainuentioneriſpetto dell'altredueparti,difpofitio nedico,&elocutione,qualele tauole,imuri , &letele aldipintore. Etfi comeuoi uedreteſoprad'unmuro in equale scabro, & rozzo malamente potereil dipintore formareuna bellafigura,doue,cheſoprad'unafuperfi= cieterſa, piana,&ugualefacilmente potrascoprirele *forze dell'arte;medefimamente auienealpoeta :ilquale hauendoinuentioneòbaſſa,ò uile,òfpiaceuole,ò rozza, con gran difficulta potrapermezzodella difpofitione polirla, dellaelocutioneornarla:la douechelamate= ria eſſendouaga,piaceuole,graue,perje stessa desidera= bile,moltopiugentilPoema ciapportera chealcontra riouenendoimaginata. Etfe tal'horafiuedealcunpoe tahauerpreſoſoggettobaßißimo,inutilerozzo, &di pocapiacevolezza,come quellichecantaronodellaMo Seas  ſca,delleFaue,dellapeste,&piuanticamentedellapo= uerta, anchorapiudellerane dei toppi;questo credohauereeglinofattaperisfogareuna diquelle noz gliefolletiche,chetal uoltafara àTitiano prenderun tizzonedelfoco'are,&foprad'unmuroſcabro etroz zoinquattrotiratefarunafigurailaqualecon millepe nelli inunauagajuperficienonpotrannofare glialtri dipintori.Maparlando ordinariamente,uuoleeſſerela materiadaPinuentione ordita,pura,uaga,piaceuole,uti le, generoja,laquale ordita alJubbiodel Poemauen gaadeffertramatadallebellefiladelladifpofitiõeetdel laElocutione.Questainuentionemale(peruerodire)fi puòadditare;eſſendocommune, ampia, &generale,che auegnadiocheilpoeta fiuegga perlopiuſcriuereco Jepiaceuoli&fauolose;nondimenoilritrattodiquelle coſepuòprenderedatuttoquello,che Iddio&lanatu rafattoha.Eglipertutteleuiedegliaffetti humanica mina:di tuttiebenidellafortuna,delcorpo, dell'aniz moragiona:fcriueleſanguinoſeguerre,lepacitogate,i lafciuiamori, lediſcordiedeigră Re:armailididihuo miniguerreggiofi: cuoprelemarineuiedilegni;canta lelodi delleuirtu,fulminaiuitij priuati,&lepubliche ſceleratezze: penetral'aria:miſura laterra:redecoto della ragion de i tempi: numera le stelle:contempla gli elementi:difcorreperlicieli ,&per mezzodelfuror poeticofileuatant'alto:che lauiſtadebole deglihuomi niſciocchi nonpuò affifarlo.Con tuttoquesto egliſcher zafulabrutta figuraetſozzastăpadell'anticoChaos: celebra ipartidi Venere leguerredeGiganti,lafan= ciulezza diGioue,gliingannidiRhea, i legamidi Sa= turno ilfurto diPrometheo,gliamoridel Sole,glierro ridiDelo,lefatiche di Latona, lamortediPitone ,gli aguati di Titio, ildiluuiodi Deucalione,lefrodidiGiu none,l'incendiodi Semele,laftirpediBacco. Similmen= teparladiMinerua, di Vulcanodi Erithonio , di Bo= rea,d'Orithia,di Theſeo,di Egeo, diCastore, di Pollu= ce,diHelena,d'Hippolito.Conlequalicofeeglimescola tuttauiailpiantodi Cerere,il ritrouamento di Profer= pina,lefatiched'Hercole,la guerradiNettunoco'l So= le,le trasformationi di lo , la cuftodiad'Argo, il uello dell'oro,lamortedAgamennone,lofuppliciodiCliten nestra. Appreſſo allequalinuētioniaggiugnei fattidi Mino,di Cadmo,di Niobe,di Pentheo,di Atteo, diEdi pode,di Peleo,di Iafone,di Medea,diDanae, di Perfeo, diCaßiopea,diAndromeda,diOrpheo,Nelascialaui= ta &costumid'Oreste,d'Enea,d'vliffe,di Circe,di Eo lo,di Palamede,d'Aiace,diDaphne,di Ariadna,d'Eu= * ropa,di Phedra,diPasiphe di Dedalo,d'Icaro, diGlau co,d'Atlante,dıGerione,diTantalo, diPan,deiCen tauri,de i Satiri, delle Sirene, deiFauni , delleNimphe, altre deita dellaterra.Dellequalcofe il poeta ne èfi= gnore, conferuatore: Oltreche egli ètenutoſapere tuttel'arti, tutte le buone discipline: nellequalicome inlucentißimifpecchi rimirandouedetuttele coſe,cheal Saperedilettare &giouarefannodimestiere. Nonui parlodelleleggi,de icostumi,deifacrificij ,delle religioni,de gliandamenti,deglihuomini,deipensieri, disegnihumani,delle uite,delle patrie , delleprofeßioni checontezza eglifiatenutod'hauere ,eſſendo fimiadi tutti igesti humani, douendo offeruareil Decorodel leperjone,fiato,&fpiritodellecose per noi raccontate, Tacciodegliaffettiamorosi,effendo àciascunomanife= ſto,oltreàquellocheilprimogiornocon l'effempiodel Petrarcauidimostrai.Delleſelue,deimonti,deilaghı, deifumi,deiprati, dellepiaggie,delle riue , &altri luoghilacognitioneè infinitanel Poetadeglianimali, dellepietre, dellepiante ilmedesimofi uede.Delle ſcie tiecofidiuine ,quantohumanepocafaticamifie àpro= uarlo,quandomillechiarieſſempi, mille domest che testi monianzen'habbiamonegliantichipoeti. EccoHome= rouenircitatopiuuoltedaldiuinoPlatone, da Ari= Scotele nelle piugraui piugeneroſeſententie daloro dette. EccoHefiodoaltamente&conprofondogiudicio cantaredellagenerationedelli Dij, &lo steßofareOr pheo, Linofiuede.Ecco Lucretio neicampiLatini Virgilio,nelqualecome inuerdegiardino fiorisco= notuttel'arti &tutta laphiloſophia.Mamolto nell'in uentionedituttiglialtri piumagnifico eccellenteri miratetra ToscaniM. Dante,ilqualetanto altamente deistati degli animi parlò,&dellecosediTheologia Philosophia; chesidimenticò piuuolted'efferpoeta. Guardatecon tuttociòilfiorito Aprile(che cofichia= marfoglioil Petrarca) uedetese coſa fu,che àbella dotta inuentione appartenga;ch'eglinonlaſapeſſe: della della lingua non parlo perchetantohebbeàcuoredipo lirla ornarla;cheſolamente accennolacognitione dellecose.Dellaqualecomperationeuoglio,che argomen tiateil Petrarca effer statomaggior poetadi Dante,fi comeDantemigliorphilofophodiM.Francesco.Quiin terponendosiil Contarini diffe, iononſocomeegliuist debbaconcedereM. Speronequello,cheuoiditeilPe= trarcaefferdi Dantemigliorpoeta : &queſtoperdue ragioni,lunaèchehauendouoipiuuolteprouatolaphi lofophia efferalpoeta neceffaria ;parecheſendo Dan= te migliorphilofopho, uenga adeſſereparimentepiugë tile&piuuagopoeta delPetrarca. Oltreàciò iotro= noAristotelecomparandoSophocleadEuripide,loda= repiu Sophocle,pereßer statopiuriccodicocetti,qua tunqueEuripidenelparlarefuſſepiuuago&piuper fettodicitore. Parueà ciascunoche ildubio del Contari nifufſenonmenoacuto,cheforte; ondetutticominciaud nogiaàpiegareuerſol'opinionſua. Quandolo Spero ne entrònella riffosta in cotalmodo. Sebeneuoiconfi= deraste, magnifico M. Lucacomeio stimo,quelle cose ch'io dißiallhora, che ioprouai ilpoeta douereſſerphi lofophosui ricordareteanchora, cheioſoggiunsimenon dimenononvolere (&questasteßaopinionefudeglian tichi altresi ) cheil Poeta in ogni uerſoch'egli fara, in ognifuocomponimento ſiatenutodi parlare dellaim= mortalitade glianimi,della prouidenzadi Dio,&d'al tre quiſtioninaturalı perciò chequandociòfuffe,auerz rebbeche Lucretioparladodiphiloſophiapiuche Vir gilio; 1 . gilio;fuſſe miglior poetadi luisilche èſciocchezzapur  àpenfare. SicometraGreciſarebbepiuperfetto Empedocle di GIRGENTI (vedasi) d'Homero,cosafalfißima &fpauenteuole adudi= re.Voglioadunquechemigliorpoeta fiaquello &piu graue, checon l'aiutodellaphiloſophiajapra renderi Juoi componimentipiubelli&piugraui ,ma nonper questo che eglidi philoſophia tenzoni òparli. Etper questo nonuisi concede,che Dantequantunquesiamag giorphiloſophozuengaadefferpiugrauepoetadel Pe= trarca, Percioche ilPetrarcaquel tanto diphilofophia intese,che a recarfpirito &fermezza allefuerimeba= Stauaila douechepoi nellabella elocutione, dallaqualest denomina il Poeta,comepiuàbaſſo uidirò,fu diDan= temigliore , Ondeconchiuderfideeegli effer stato di Dantemigliorpoeta . &di gratia nonmi fateadirar conDate,perciòchetoſto uerreià biaſimaremoltedelle fuesupstitiofe offeruationi, et licetie,ſi come quella, ?, S'iomiintuaßicome tutiimmij, Maquantoallacomperationedi Sophocle &diEu ripide che diceste;dico cheil Poetaindue coſe migliori dell'altreficonsidera,ouero quanto aldiletto, oquanto algiouamento.Ilgiouarenascedalle fententieficomeil dilettaredalla leggiadrafauella.Etperquestohauendo Aristoledetto Sophocleeſſerſtato piuperfetto diEuri pidescio diſſequanto allo inſegnare &giouare:laquale proprieta ecommuneetiandio co'lphiloſophobarbaros Mauontrouarete mai,che Sophocleſia migliorequan= to allaelocutione,dallaquale nasceildilettoproprijßi= ma  maproprieta delpoeta, dacuiegliuienepoetachid= mato,ficomefauio&dottodall'inſegar bene. Queste parolehauendo dettelo Sperone,ſeognuno rimaſedi questa rispostafatisfatto ;non èdadomandare. Perche egliſeguitandol'ordinedello incominciatoragionamen todiffe.Horaper uenireàquesta materia chedalla in= uentioneuieneamministrataalpoeta, dico,che ellafi puo uariareinpiumodi,inquanto chealtrane ricercauna manieradicomponimento,&altra un'altro.Perciò chelemateriepiggiori &uiliallacomediaſidanno,co melemagnifiche &realiallatragedia ,ficomegliec= cellenti&generofifattideiprencipi allicomponimen= tiheroici,dellequalidifferentie,perciòchediſopra abbon deuolmentes'èdetto: piunonintendodiragionare.Solo mireſta ilmostrarui con l'eſſempioaltrui , quantotra Toscanifieno statequeste materie &foggietti offerua= ti, &cominciandodalle cosediuine leggeteil capitolo della diuinita,doue trouareteuna materia graue &ma gnifica,fi come religiosa&humile,quellacanzoueleg gendo. >>>Verginebella chediſoluestito. Etparlandodeluiuere morale;miraretei bellissimi triomphi: &milleluoghiqua &la ſparſi,come stelle ne ilucidifereni delcielo,per locanzonieredel Petrar ca.VoleteunamateriaAmorofa,&piaceuole?ricorre teàquellaparte Gentilmiadonnaiveggio . Etpiacendouil'udire alquante bellissime trasformation imoralizandateàquelle rime, » Neldolcetempodella primaetade. 4 M Maquandouidial'animo diuedereipericoli,& lerouinepreueduteſopraalcuna citta, ò prouinciasno arrestate di leggerquellacanzone. »Italiamiabenche'lparlarſia indarno.serv Etcomeordirfidebbanote lodi d'alcuno illustre fignore,òeccellenteCapitano,ògenerosoPrencipe;ha ureteda stupiremiradoquelle rime,cheincominciano.  Oafpettataincielbeata bella.όπαλουςΙωά Selamateriauaga, quasiunaartificioſa confusc fioneuidiletta; tostohauete, ondetrouarpoßiate l'es Sempioinquelle, ce Verdipanni,ſanguigni oscuri, perft. Similmentedilettandouidiaffettiamorofitraſe diſet ορατός Somiglianti&differenti;riccorrerpotete la; doueil poetalasciòſcritto. » Giouene donnaſottounverdelauro. giá Quandodellatormentoſa uitad'unoamateàſeſteſ ” ſoincreſcioso &durouipiacciauederun ritratto; nd turalißimoil uedreteinquelleuoci. Si èdebile ilfiloàcuis'attene. Etnella canzone  Nellastagionche ilcielrapido inchina.  Et quella Cofipiacendouiinaltrui ueder ilfuocodei sdegni, ee » Laſſome,ch'iononſoqualpartepieghi. lafreddezzadellagelofia,& il timoredelfofpet= to,quanto fierepassioni arrechinoin altruiz mirare J . t I te  tequelleuoci.  »Mainonuòpiucantarcom'iofolcua.is og.... Etseuoleteuedere il paragone delledueuitefamo= JeAttiua &Speculatiua; non lasciate ditracorrere tutta quellagentilcanzone » Unadonnapiubellaaffaich'elfole. Jor  A Sedeidolcipenfieri &uaghe rimembranze, che nellementi degliamantiſi uolontierihannopercostu mediinestarsi;uolgetegli occhi àquelleparti. در Se'lpensier chemi strugged Etaltroue Della bellezza,come, &incheguisafiricerchi, » Chiarefreſcheedolciacque. di cheparteuengaaformarsi, &tra quai terminifia circonfcritta ragionano quellerime, Inquellaparte,doueamormifprona. Parladellafolitudinetantoallitrauagliati amanti piaceuolequellacanzone. » Dipenſierinpenſierdi monteinmonte. Appreſſodiciòhaueteconlemarauigliedel mon= dolacomperationedeimiracolid'amoreartificiofamě tedifcritta inquelluogo. » Qualpiudiuerfa&noud...  Succedel'humilta,laqualeſiſcuſaſopra della pro= priainnocenzacondennata àtortodallefalſe calunnie in queuerfi. » S'ildissimai,chiuengainodio aquella. Si comedelleamorose diſaguaglianzeſimostrano menoinacerbita chepienaquellacanzone. Benmicredeapaſſarmiotempohormai. Si come della rinouatione degli animi noſtri dopo lecommeſſecolpe, nonmeno leggiadramente chemo= ralmentefifauellainquellafestina. Anzitredicreataeraalmainparte... Allequal cofefuccedonoi calori amorofile di= ftemperatezzedeluiuerhumano,ipensieri lafciui, icostumidiquellichedi fouerchio amanonelledueche Seguono, » Nonhatantianimali ilmarfra l'ode. Etin quella. » Lauerl'aurorachefidolceLaura. Similmenteseuoiuoleteuedereilcontrasto chefan no ipensieri d'alcunperdutobene; gittategliocchi alle rimechedicono. Iuòpensando, nelpensierm'aſſale... K1 Sicome idubbidel uiuerhumano,quando aſſaliti dalleauerfitadellafortuna,nonsappiamoàqualparte riuolgere inostri penfieri,appaionoper quellenoci, "Chedebbiofar?chemiconfigliamore? Appreſſodicio,perchedicontinuo combattelacar nee'lfpirito,liſenſi,&laragione,l'appetito & l'in er telletto,il piacere &l'honesto,&come nuouiauoltoij connuoui laceramentiritornanoſempremaiàtormen tarci qual Titij i piaceri, leconcupifcenze,miratela guerratra'lsenso laragionela doue il poeta la= Jciòfcritto, >> Amorseuuoi,ch'iotorni algiogoantico. Conquestefifatteinuentionitramettetequelladoue t  M. Francescocon tantoartificiopredicelamortedella fuadõnaſotto lauifione delleferimagini, nella cazone, Standomiungiornofoloalla finestra. A Seguonole lodi,chedar ſi poſſonoadunabella leggiadra Donna,dette contantaarte,&confileggia dramaniera,conquantamaineGreconeLatinopoeta haperfinoàquest'horapotutodifcriuere.&in testi monianzadicio leggetein quellaparte, „ Tacernonpoſſo&temo nonadopre. Eccolacomperationedel uiueretranquillo &chia rointorbido &oscurocangiato perlemanidella uo= lubilefortuna,ladouefi uedeſcritto, " Miabenignafortuna,e'l uiuerlieto. Dolce,amorosa,leggiadra &artificiosauis.one,fat taadunmiferopriuodicoſa, ondeil suo refrigerio. Jaluezzadipendea, con dolci,amorofe,leggia= dre, artificiojeparolehauetedalle rime, , Quandoilfoauemioconforto. b Vnalitetra Amore l'amante,conragioniall'u na parte l'altrafortißime uedretetutta in genere giudicialeformata,mirandola canzone. » Quelantico miodolce,empiofignore. 1 Contutto cio agguagliati i statidegiianimi,imo uimenti,affetti, perturbationi nostrealli triomphi, trouarete,unordine marauiglio,o,una catenaindiffolu bile,un magiſtero profondo,unagrauita indicibile,una harmoniaJoauißima &unoartificioinfinito.Et que to bastui quantoalainuentionedelpoeta:di cuil'ef Sempio  ſempio&unagiustadrittura uoglioche togliate dal Petrarca,icui concettinon meno moraliſono dotti diquello,chelasualingua leggiadra, pura , in ognipartefelicißimafifia. Lafcioanchoraſtaretan te belle materie,tantouaghifoggetti,tante leggiadrein uentionide ifonetti,&madriali:dellequali &graui= do, fertile, &fruttifero oltre ogni iftimatione è di queſt'huomo ilfingularißimo Poema. Ma datemi li cenzache alla difpofitionetrappaßi, perciò che delle •materiealte&grauiin altraparteintendo ragionar ui . E' ladifpofitioneal Poemaquale icolori & liz neamentiallefigure,leformeà iliquidi metalli, im preßionidelloſcarpello àimarmi. Percioche apparec= chiatelefuperficie,i bronzi, imarmichesono dalli lor maestri,uanno eßiraßettandoi pennelli, ſtempran= doicolori,bozzandolefigure,racconciando leforme, difponendolepietre , onde poſcia artificiofamente inuolando alleuere coſeicolori,ifpiriti,gli atti, le maniereuenganoinplatoconlanatura.Perlaqualcosa ilprimoprecetto delladifpofitione appreſſode gli an= tichinon èaltroperauentura,cheilfaredelPoemapia no,terſo uguale, àfesteſſoproportioneuole,vin ogni parteferuanteharmonia gratia inmaniera,chel'u naparte all'altra in alcuna guisa repugnante nonft ueggia,nequeſta daquelladifſomigliante:nellecoseha rafienoconcise, rotte,hora aperte &languide,bo= raftrette &difficili,accio che il Poemaſcioccamente ordito nonueniffeinnoi àpartorirequelle riſa che fa quella  quellafiguramostrofadalbuon testore Romanodipinta, la qualealcapo humano fitrouahauereil collodelca uallo aggionto.ouero da laparteinſu ritiene afpetto di bellissimadonna,terminandofi poi in brutta &foz zafiguradipescie.Che quantunquea Poeti & dipin= torifiadataunaugual licenza difingere;nulladıme= nomaifieriputatoeffettodiragione il mettere infie= meitoppielagatta:òfarcheaduna iſteſſafontanaue ganoaberepacificamentelepecoree ilupi, ojcherzi= noinflemeileoni eledame. Aiquali precetti ſegue. quello,dalqualeanticamenteciuenne ricordato chenoi nondobbiamocominciareda cofealte &graui poi à poco àpocoperdendo digrauitaandareà dardipet tonellalanguidezza&nellecosecommuni,nellagui= Jachefarebbeundipintore, ilqualeallatestad'Atlante ueniffe àpoco àpocoà congiongereilcorpo d'hunbuo momezzanoetcommune. Cosinellauariationedelpoe madobbiamoauertire, chelecoseper noi alterate & Cuariate nonuenganoàdiventare inette , & moſtroje nellaguisachefannoquelledi colui, che iguizzeuoli delphininellefeluedipigne, oueroicinghialinell'onde marine.Sia adunquelamateriapiana, accommoda= taalleforzedichiunqueſcriue,ſichene leggiadrafa= uella,nechiaroordineuengane lPoema à diſiderarſi: matuttochiaro, tuttoſplendido, tuttocopiojofi ueg gia.OltrechenelcominciaredelPoema ſonodausare moltimodididiligentia.percio che hora trouarete i poetinellafrontede ipoemi & fpecialmenteHeroici ufare  usareletrefiguredettepropofitione,inuocatioe,etnar ratione. Si come Homero & Virgilio, &Hea fiodo &Quidio Danteusodifare, diciòprende te l'eßempiodaquelleuoci. ,, Per corrermiglioracqua alzaleuele Homailanauicelladelmioingegno, Chelaſciadietro àſemarfi crudele: › Etcanteròdiquelſecondoregno, : » Douel'humanospiritofipurga, ,, Etdifaliral cieldiuentadegno. » Maquilamorta poesiariſurga: " Ofantemufèpoiche uoftrofono. 1 ! Alcunauoltala propoſitionenelprincipiofifa cõ tantiuerfiapunto,con quantiſonoilibrichedi talema teria ragionano; nella guiſa chefece Marone nella Ge= orgica,ilche nõſolamětetiene deluago, &leggiadro, madicoſaetiandiomarauigliosa. Altrefiateferadet tainunfoluerfo,&alleuoltecon mezzo ſolamente il chefece Tibullonelle lodidi Meſſala.Faßidi due uer fi,nellaguisachefece Ouidionelle transformationi". LonghißimafuquelladiStationelleguerre di The be.Taluolta èlapropoſitionemeſcolata con lainuoca tione, ilchefa Hesiodo nella generatione delli Dij , Homeroſempre; la qualcoſa oſſeruaparimente Statio nell'Achilleide. Sicome alccun'altra uoltaſene leua noledue prime, &fubitamente entra ilpoeta nella narratione, come ALIGHIERI (vedasi).  Nel mezzo del camin di vostra vita t 4 »Mi  Miritrouaiper unaſeluaoscura. Allacui imitatiõe ſcriffe PETRARCA (vedasi) quella cazõe.  Neldolcetempodellaprimaetade. Queſtodisponimento di propofitione èchiamato damoltihistorico &naturale ,&iosono auezzo di chiamarlonarrationeſubita:percio cheſanza chieder ne licentia dallapropofitione &inuocatione entrafu bitamentenellamateria,laquale narrationeuedreteha uerusatailpiudelleuolteilPetrarca ne iprincipidel lefuecanzoni, nellequali entra immantinente nelſuo parlamento,comefiuedeperquellerime. Gentil mia donnaiueggio →, Nelmouerdeuostr'occhiundolcelume. AlcunafiatalasciailPoetalapropofitione,&in uoca,ficomenellacanzone, › Verginebella,chediſoluestita. Alcun'altratuttetre le figureusa,ilchechiaramen teficomprendeperlecanzoni, Perchelauita èbreue. Etperquella Poichepermiodestino. Doueilpoetapropone, inuoca, narra,neuipaid marauiglioso,eßendolacanzone allafimilitudine d'u nopicciolo Poema,che queste tre coſe uengano alle uoltein eſſa adofferuarſt. Oltredciopiacemi, cheil principio dellapropoſitionenonſiatantogonfio, che Spiacciaàgli ascoltanti èleggenti, ne tanto baſſo,che uengaàfuilireilrimanente,maſiagraue,maturo, magnifico, di parolegenerofe.Ilchefucagione, che hauendo  hauendo Virgilio quattro uerfitroppobaßi humili preposti alſuo Poema;Tuccadiligenteofferuatore del lagrauitanelileuaße, &piacemi queſtoſuogiudicio: percioche&Homero&HefiodotraGreci s'ingegna ronosemprediprenderuocineiprincipialte&gra= uinonhumili,nongonfie, nonpiane. Oltrechedouendo neiprincipileparolehauere l'accentoſoprala fillaba penultima comeèopinionede i perfettigiudici, ſopra laqualfillabariposandofiloſpirito lapronunciano Strauegnaàfarelaprolationepiumatura;nonſouede recomeallıprincipi steanobeneleuocihumili&baße peralcunamaniera.Veniamoallainuocatione,laquale puòeſſereòſempliceòmiſta.della mista, quale uſaHo= mero,habbiamodettodiſopraàbastanza dellasempli ce,laqual uiendietroalla propofitione, èdasapereche ellahorabreue,horalongafifi,nonhauendoriſpettoal lalonghezzadel Poema, maſecondoiluoleredichiſcri ue,cheauegnadiochelaGeorgicafia minoredell'Enei= desnondimenobebbepiulongainuocatione,&l'Eneide piubreue.Sicomeugualel'Iliaded'Homero etlaguer radellerane, quantunqueingrandezzanonfiatraque Aiduecomponimentiproportioneueruna.Faßil'inuo cationehoraaduna fola muſa come Virgilio nell'histo= riad'Enea, et Homeronell'Iliade: horaalcorodellemu Jegeneralmente, come Dante nelpurgatorio,Hesiodo nellagenerationedelliDij , &Homero nellabattaglia deitoppi.horaadunoamicoparticolarecomeVirgilio ManilioàCefare,Horatioà Mecenate, Tibullo, à Meffala  Meſſala Petrarca. » Spirto gentilchequellemembrareggi. » Oaspettata incielbeata &bella. Etaltroue. Alcunavoltaalli Dij &Dee: qualeè l'inuocatione delaGeorgica delletrasformationi d'Ouidio . Ma tempoéhoggimaiche allanarrationeiomiriuolga.Al laqualuogliochedoniatetuttequelleparti, chehieri A diedonoalla Oratoria:Jendo inpoteredel poetamolte fiated'accufare, &difendere,lodare, &biafimare , finalmenteoperar tutte quellecose ,che all'oratore ap partengono.Siala narrationecolma,uera, òuerifimile almeno,uguale,piana,àfesteſſa inognipartefimile,in niunadiffcrenteò repugnante, gioui &dilettiquanto piupuo.Corrisponderedeeparimenteallaproposta, trattaredi quellecosechel'uſo,la uita,lapatria,icostu= mi,la religione, leleggicomportano:acciocheilcon trariooperando,nonueniamo contrailſecondoprecet= to dell'arte àpeccare, che è comeui dißimetterinſieme gliaugelliet iferpenti, ouerogli agnelli, letigri.Sia riccadi precetti,copiofa diragioni,grauida di bellefèn tentie,abondeuoledifigure,dipinta dileggiadreparo= fle,colmadipurißimilaffetti ,festeggiosa dibelli motti, &grauedimaturidiſcorſiinmaniera, cheperuenendo alloEpilogositrouinoglianiminonmen paghi &ri= folutidellecosedette,chedesideroſi d'udirpiu auanti.So pratuttosiadibellapura leggiadra elocutione, laquale èquellauirtu,cherendequellaisteſſa uaghez zaaibellicomponimenti,qualerendono l'ultimeimpressioni dello ſcarpellodiMichel'agnoloallefigurenonbe ume&fpirantiformatedagli altrifcultori: ò gli ulti mitratti di Titiano,che alle figure deglialtripittori recanolalenae'l polso .Dellaqualeelocutione anchora chemoltecosesifienodetteil paffatogiorno;pure egli mifadimesuere, chealcun'altrase nedicapiupropria alPoeta.Quiuidiffeil Girello, uiricordoM.. Sperone cheanchorachebieri dellaelocutione oratoria ragiona ste;eglifadibisognochepermaggioreutilenostro per pufodisfattionediquestialtri gentil'huomini,che i paffatı dınonfuronoatalragionamentoprefènti,non firifpiarmifatica,nefirifuggia alcuna diligenza in di= retuttoquelloche intalemateriaſipuoper uoi ragio= nare,auegnachelamateria édifficile&bella ,&Dic ſaquandociuerramai piufimileoccafioneà destro,on dediſifattecoſeſi poſſaquistionare, &permezzo del uostrogiudicio rifoluerfi.Io nointraiinqueſta arena, riſpoſe immantinente loSperone,M.V.cenzoperconto di rifoluere, ma perdirequellocheda imieipochiStudi uigiliehocercatod'apparare ;&tantopiuproba= bilmente debbo ragionarne,quantoche dellamateria ladifficulta lamoltitudinedelleopinionilo richie dono.Dicoadunque,chehauědonoi in noisteßiduepar tidellanatura,ilpensiero&lalingua: &eſſendoilpë fieroquello,che regola, &forma,  & significatione reca alle parole; auiene medefimamente lalinguataleef fereall'animo,qualeilmartello all'artefice,oueroil ca= uallo allabriglia. Perciocheparlandola linguaaltri= mente  mentediquello,chel'animoſente; nasconolebugiefebre mortaledelnostrointelletto,oueroparoleſcioccheetud nedeltutto. Ladoue che effendolalinguamoſſadalpë fiero, uengonoàproducerſi leuere narrationi ſalez= za,refrigerio, Janitadell'animo.Etperciòeſſendoci datalafauella,moſſadalcorpo, ®olatadall'animo comefuameſſaggiera,laqualehaueſſead interpretare queconcetti,chenelpensiero fannotuttauia reſidenza; Jeguedineceßita, chel'uso delparlarefiainnoi nõper Sesteffo,map cagiond'altruiformato. Etperche ilpar lardiuocififa,lecuidifferentieuannoin infinitocre= ſciendo;diqui fi comprendelafauella efſſeredi noftro arbitrio&uolere.ilperche tante &fidiverseformedi ragionareuennerodall'uſohumano trouate,conche 1 Greci, Barbari, & Latini & Toscani diſſomiglian tementeuengonoadesprimereli loroconcetti.fonoadun queleparolefruttidellanoſtra uolonta. Etpercheil parlarenonuieneàcrearſijènondauncerto ufogene rale,alquale iluulgodonaoccafione,inquanto chemai unalinguanon uennedaunapriuatafauellaàformar= fisper questoiofogliodireeſſere leparole nellabocca deluulgo tali,qualisono ifiori all'herbe , ol'herbeài prati . La ragione di ciò prendetenel uedere la uarieta dellecinq; fauelle della Grecia,differentipercontodella diuerfita diquellepronuncie,dondenacquero;douealla communediedeluogounageneraluſanzadel vulgo, che cotuttequellelinguefauellaua. Quelloſteſſoargometa teneluedereinognilingua diſmettersi tuttodiuocabo livec  li uecchi ,&introduruiſinoueuoci. Il che  la lingua Greca la Romana hanno veduto piu uolte :&hora uedetuttauia lanostra,nellaqualefiuedeunainfinitaco piadiparoleeſſeretralasciatainmaniera, cheudendole generanoetnoiaetincreſcieuolezzagrandißima. Que fło daaltro nonadiuiene, chedallaopenionedeiuolga ri, iquali introducono tutto dil'usodelleuocifreschezet pofpongonoquellodelleantiche.onde é,chenonfolamen te inDante,lacuilicenzafù alquantodeglialtripiu li : bera;ma nel Boccaccio, nel Petrarca altresi ritroua= reteuoci del ttuto abbandonate &tralasciateindifpar te,nefolamente deluulgoſipuò chiamarequestaautto= ritapropria, che èilrinouareleparoleditempointem pozmadiformareunalinguatutta intieraetiandio:ft co medietro àgliHebreihanno iGrecioperato,&dopo iGrecifecero i Romani, & hora nouellamente hanno fatto i Toscani tuttauia, chentefiuede. Ma prendiamo le voci, le quali ho detto esser seguacı dell'animo; dico cheſt come dell'intelletto nostro alcune operationi ſono semplici, quale è lo intendere il fuoco, il sole, il cielo, una pietra un tronco: alcune composte, come lo affermare e negare chefifa. Similmente un'altro tale partimento fi dona alle voci: delle quali alcune semplici sono, alcune composte. di tutte queste la grammatica eſſendo maestra diffefatrice, reca ordine, regola, misura à ciascunas le semplici dividendo in nomi, verbi, participi, pronomi, adverbi, interiettioni, prepostioni, e copule: dalla cui mescolatura, come da molte fila , uiene adordirſila tela della oratione: la quale interamente poiuieneàue= Stirfi della vera o falsa significatione delle coje. Di queſte adunqueuieneàfarsicome bella di pintura di piuco lorila Elocutione: le cui partiſono eleganza, compositione, dignita: dicui altre volte uifudetto E' adunque conceduto al poeta usare le voci communi, tal'ho rafingere delle nuove. Nuoue intendo quelle che vengono dall'uso nouellamente prodotte: fi come al tempo di M. Francesco furono introdotte quelle Mio, Dio, Piacere, Dolore, le quali prima Meo, Deo, Piagenza, DogliANZA erano proferite.Taluoltaunauocefera aßailangui daò volgare, che per il numero dell'altre compagneuer raàprendere al quanto di ardıre òdiuaghezza. Languida voce fu quella Defpitto, ma ardita & prontanon dimenoa diuiene per quelle. Perisfogarilſuoacerbodefpitto. Sicomeinetta &commune quella, Belzebub laqua= leuagaetbella diuienepla mescolatura diquell'altre. Per lecameretuefanciulli&uecchi  Trescandouanno &Belzebub inmezzo. Maèdaauertire, cheficomefredda&fpenta ela lodediquellearti,chehannoilloro eſercitioperiglioso, qualeilcaminarſopra lefuni, òilcalarſidallecimedel letorri,eßedoilfatto accõpagnatodaun rischiodubio fo,ilqualedipědedallemani dellafortunapiuchedadrit taclettione; medesimamente l'uſo delleuociinette, languide & attenuate,quantunqueriescaalcunafiataper conto della artificiofateſtura,pureneſicuro è potendo cadere in trafcuratezza,neutile,potědo tralignare age volmenteiniſconciouso. Per la qual cosalodo che il Poeta s'ingegni di trouare rimebelle, & pure & ifchiette, le qualifienoalla materia accomodate,con leparolepro prie,inmaniera, chepaianonateconla naturadelleco fe.Ilchefuchea Petrarcadoniamo quepregichegli fi conuengono, eſſendo statoditantofenno &giudicionel lo eleggere delledure &leggiadreuoci.Etfepuretal uoltadiededimanoàparole strepitose &afpresciofu di rado,&affine diarricchireicampidellalingua ,ft comeinquellerimefiuede. » Nondal'HifpanoHiberoàl'Indoidafpe. Et in quellaparte .. S'amoràmorte non da qualche ſtroppio . E nel sonetto. » Dolcidurezze, placiderepulse. Lacuiraritanonmenoèperdutanelnumeroditan tealtrerimecandide&pure;checomendataperl'arti ficio&diligenzadelpoeta. Dall'altrocanto nonpoßo ſe nonstrettamentebiafimarequelli,che unamanieradi fars Poemafilicentiofa &commune abbraccierannocheec cellentißimamente inquellaſcriuendo niuna lodegline ) concedelatroppalicenza, ſicome mezzanamentenello ſcriuere diportandosi neacquistano dishonoriestremi. Je Questitalichecio fannoio raſſomiglioadun Soldato benißimoguernito,ilquale fi mettainordine percom battereconungarzonettodifarmato:cheda uittoriano puofperarniungradodiriputatione,madallaperdita puo  puobeneconſeguiretuttiquellidellauergogna.fciocco anchoraauedimento tengoquellodicoloro, che trasportando d'una lingua in un'altralefententie d'un leggiadro Poeta, quelleiſteſſe trasportano conaltro tanto numero e peso: percio chelafctamo starecheogm lingua habbiaifuoi termini privati, le ſue leggi partitamente diftinte, et le fue forme diverse del favellare, ondel'una all'altrap ogni uersono può quadrar Grafſſomigliar figmaquesto è anchorabiafimeuoledi piu, che eßiniuna lode, & niunopregioacquistano, uestendosidell'altrui uestimenta, & daudoperlomezzodelletradottioniin predaalliſciocchilecoje fide Greci come de Latini, la douecheilualerfi delle cose altrui con ragione e giudicio, mostranonmeno l'arte; che la intiera cognitione di colui che diciofarebàdestro. La quale opinione nonſo lamentefumia; ma di CICERONE (vedasi) d'ORAZIO (vedasi) altresi, due lumi della romana eloquenza: co'lgiudiciodequa= lipiutoſtotorreterrare;chejaperecon l'ardire di que Stitali.De i principifilanguidi, come gonfidiſopraui befsen dißi il poetadouer fuggire la bellezzae lo strepito. Ondemainomisilasciò crederecheilprincipiodiquel lerime,perlalorolanguidezza fuſſeuago&piaceno lein Dante. >> Alfindellesueparoleilladro  Lemanialzoconambeduelefiche  GridandotolleDio,chetele quadro. Sicomegonfioditroppofuquell'altro,pur nell'ia Steſſopoeta,&peruerdirestrepitoso. 44 Ofanna . OfanaSanctusdeusſabaoth. Si comeduro,&increſcieuolequello, Horaera,che'lfalirnon uoleastorpio Ch'elfolehaueailcerchio delmeriggio Lasciatoil Tauro, la nottealloſcorpio.  Megliodiſſeil Petrarca, trouandoparolegraui, nnmeroſe,ſchiette &pure,fi come, >> Neltempocherinouaimieiſofpiri Perladolcememoriadiquelgiorno,  Chefuprincipioafilunghimartiri. Etuoleteinquestiuerfi uedere la grauita,guarda techetutte ledetteuocihanno l'accentoſopralafilla= ba,che è uicina all'ultima.uoleteil numero? pesate le cadenze finimentodei tre uerst co'l principio co'l mezzoloro.uoletelaſchiettezza? uedetecometut tele parole ſono intiere, non rotte, non languide, non aperte. uolete lapurita ? miratel'uſo,lacandidezza et ) facilitadi eſſe voci. Etoltreà cio uedete come dallas, las ve fi èilpoetaquantopiuualſe astenuto,perche ifiſchifus Der v Jerolontani. Etpoichedelnumerouiho toccatound JuShep parolascontemplate come altroue con la S,accopagnar) دو uollelaR,acciòchela piaceuolezzadell'unadi queste lettere stempraſſe lo strepito dell'altra: quando diße. Voich'ascoltate in rimeſparſeilsuono, Madiciòfauelleraßialtroue à bastanza , doueui mostrerò effer auenutofouente,che moltiincontrando fi nellagrauitahannocredutoche ellafia gonfiezza. Si cometrouandoappreſſodiM.Francescolo stile attenuato; L  tenuato;hannocredutocheſia illanguido.Maionon maiperauenturaardireidi trouare languidezza & gonfiezza fifacilmentenel Petrarca,laqualetrappaf= faffeun uerfo oduealpiu.Etper nonpaſſarecosa che alli precetti di questa arteſia richieſta; dicochegran= demente ne i Poemigrandi massimamenteHeroici èdaauertire,che nõfidebba ordireilprincipio(come inprouerbio èpoſto di dire)dall'uouo:cheetanto in= cominciaredalnascimentodellecose.Percioche noi ueg giamol'Iliade incominciaredallepreghiere diChrifa Sacerdote,sendogia noue anniintieri statoiGreci co'l loroeſercitod'intorno la citta di Troia.Similmente co mincial'Odißeadalconfigliodelli Dij raunatiſopra i fattid'vliße,hauendoeglidimoltotempo qua &la confumatouagando.ilqualuitiohebbe àfuggirDante fimilmente incominciando ilſuo Poemadalmezzodel camindinostra uita.Etperdirediciòlaragione, on= defiacheiPoemi non debbano incominciare dallepri meradici ; dicoche àquestoprecetto diede formalari putationedellecosedette.comeche nonriducendoleco= Jeneſuoiprincipi,apparel'historia ouero narratione effere piu approuatadal giudicio uniuerfaledeglihuo mini, piucommune.Dallaqualragioneconchiuder fipuomedesimamenteHomero(tuttauoltache alcuna testimoniazanonehabbiamo)hauerhauutolaguerra Troianacommune&nonpropria, nedaluiimagina ta:eſſendo statoquellochelecosedeGreci &Troiane hanondalprincipio;madall'ultimo annodellaguer= γλ 1 raordito.L'altra ragione èpercheiprincipidelleco= Jeſonoàciaſchedunomanifeste:la douechetuttibrama nocaldamente udire quegli effetti,che da iprincipide lecofeuengonomoßi.oltreche il uolere minutamente ogni cosacomprendere,tirain longocotantola narra tionesche i lettori infastiditiper lopiu laſcianodi ue= dereilrimanente .Nelqualuitioeſſerecaduto Antima chouoglionolamaggiorpartedeidotti:ilquale uenti quattro librihaueadigiacompostoprimacheſetteCa pitani dell'effercitohaueffe condottiàThebe:horpensa te chefabricafipoteuafperareda cofi longofondamen to.EtfeHomerohaueßedall'uouoincominciato, &di anno in annofauellato de i Grecijui domandoche ope= rasipoteapensarechefuſſel'Iliade, eſſendonondimeno fiampia&grandeteßutaſopra ifattid'unoannoſo= lo?Iopermenonſoſemihaueßedato l'animodipoter lain tutto lofpatiodi mia uitaleggeremai.Quantoal lafauola,dellaquale ouerifimilmenteparleralo Heroi co,òdalComico, Tragico fieinatti & in parole rappreſentata auanti ilpopolo,dico elladouer primie ramenteeſſere artificiosa,diletteuole,&uaga.onde ne lecoseui manchino,nelagratiadeleparoleuifi difide ri. douendo mancare,inunadiquestedueparti;ma chipiu tosto nella uaghezzadelleparole,che nellagra uita dellecose,Percioche piufuole alle orecchie commu ni dilettare una copia dibuoniſentimentiſanza orna= mentodi uoci,chebelle uoci ſanzalumedi ottimi con= cetti; la ragione èperquantoioftimo ,che effrendo) u 2 ilpen=  (ilpensieropiunobiledell'orecchie,ſi egli appare che maggiorifconciouengaacagionarſitutta uoltachefi tieneà disagiola cosapiuperfetta,ondemaggior dan= no èche ilparlare ſia priuo deisentimentifpo= glie delitie dell'animo ;che nudodiuaghe parole (ornamento&contentezzadell'orecchie. Maquello à cui l'esercitationedellafauella dellecose apporterauirtu difare la molta cognitione quello; neluerohadaottenerepergeneralgiudiciotutteleuo questo ci.Perciò che stimarnonſipuò mescolaturapiuperfet= ta,chequella,ondel'utilecon ilpiacerefiuiene àmefco 1arinfiemene igentilicomponimenti . Perquesto sti= maronogli antichi moltigradid'honore poter ritro= uarſiin tutte ledifcipline,ſicome iſecondi, i terzi o imezzani ladouecheal buonpoetaſemprefi ricerca no eprimi. Sicomebuon dipintore ſi puo chiamare uno, quantunque sia di Titiano mancoperfetto, &gen tiljcultorequell'altro,benche a Michel'agnolo fia di granlungainferiore.Ma il poetaper mezzanoch'egli fifia,mainonpoßedeil nome di buono ò diperfetto.la cagione di cio é,perchel'utilee'l piacere hanno inſe questa differenza,che aſſai commendabile èquelloarte fice,cheòlaſanita cirende,ò la liteci donaper guada gnata,quantunqueegliperfetto nofia:ladouechechiu que proponedidilettarci,qual èilpoeta, il muſico, Senonempietuttiigradi,ettuttigliinteruallidelpia ceresnonsipuodomandar buono.Hareıda dirui(poi che aquestapartem'hannoleparoletraſportato)della modestia  modestia &fofferenza delpoeta,cheegli deehauere nello eſſereammonito &corretto, moltefiateungentile, comeauiene, che leggiadro dicitoreſia stato auertitoda unaperſona ò uolgare,ò dipoche lettere. perciochemolteuolte ſupera ilgiudiciodella naturalo sforzodell'arte .Ilchequanto meglio poſſafare perso naaueduta, nei studiauezzadieſercitarfi; ciascu= nopersesteſſo puòfapere,Janzacheeglifacciadimi Stiere il perfuaderlo altramente.Mainonhòtenuto ef Sereàl'huomouileilpeccare,mafi beneil perfeuerare ostinatamentenellefalſe opinioni:maiuergognosol'ef= ferammendato,maſibene ilnon fofferire di riceuer correggimentodachipiuintende:maibiafimeuoleil co feßaredinonſaperequello che noiignoriamo,maſibe ) neilfarprofessioned'intendere ciòche non sappiamo Potrei anchora ricordare cheil poetaſia cauto di ligentenelſentirelelodi date àſuoicomponimentiper laboccad'altrui: &fpecialmenteſendo eglituttauiad quellepresente.Auegnadioche troppo folta elaſelua degliadulatori, àuolerla sfrondare; eglineluero piudell'opera,chedelgiorno auanzerebbe . Fuantico precettodeimigliortestoridellapoetica,cheilpoeta faccial'iſperienzade iRe,iqualiuolendoſapere chi gli efidato, traditore,glidanno tantoda bere,che egli ebbro &pazzodiuiener & percheinquellaſtor digionel'animononusa riſpetto,riuerenza ,o temadi futurodanno,perciomandaper labocca fpenfierata mente ifecretidelcuoreall'orecchie dichiunque afcol 43 th  ta douei ueri &falfiamiciuengonofacilmenteàcom prenderſi:fi come ibuonigiudicij gli adulatori fi jcuopronoperl'iſteſſaragione.Etnon uolendofarque sta ifperienza affaichiarotirendora l'animo dell'ami colalongadimeſtichezza, l'uſo il mododellodarti, et lemaniere,hauendo l'occhio allaqualita delle maraui= glie,altorceredelleciglia,alchiuderdelle labra, &in gegnadoti difarilGiano,fefie possibile,perchedauă ti a tel'amico nontifaccia delle marauiglie, poi al uoltar dellespalle,non fi trasformi inuno orecchiuto afinello.Onde credendotid'hauer compagni Homero, Virgilio, &ilPetrrrcanelloſcriuere deiuersi, per gratiadellemuseparticolare acquiſtati,confolle gra= uita,&gonfiaimaginationenonvenghiadefferfauo= ladeluulgotenuto.facendofentirepofcis alledotte o= recchie quelleſciocchezze,cheallaimmortalitatua in= drizzanounapiramided'eternouituperio. Ma è ap= preſſol'altre questa unadelleſciocchezzetue, chetuti credieſſereben uago&benleggiadro dicitore, ar difci diuolere leggere inpreſenzadi moltipublicamě te ituoipriuatidishonori,increſciendo noiando il gustodichit'ascolta,&aguisadiſanſuga mailascia dolacotenafinoàtantochediſanguenon ti trouifa= tio&pienodeltutto. QuiuiruppeilfilentioM. Lu= caGirolimo diſſe,ſeeglinonuidanoia(comeionõ credo)M.Sperone,uorreipermiocontento chequanto aiprecettidelaelocutioneuoiritornaste,&quellici faceftefentireal quantopiucopiofamentediquello, che non hauete fatto.Perche nelueroeglimi pare,che da questocantoſiprendatutto il fondamentodeldiletta= repoeticamente:comeanchorauoipocofa, ci ricorda= ste. Io aponto à questapartehaueateste disegnato di ritirarmi riſpoſeM.Sperone:mapofciacheuoiM.Lu came'lcomandate;tantopiuuolentieriuiučgo.Hodet toleuoci eſſereſemplici &compoſte, &quaidifferen zefienodatedalliGrammaticialleſemplici: lequalida me perhoranon afpettateche io piu distintamente ui dichiari:per eßere materiaallo grammatico richiesta, nonal poeta E' uero chedi eſſe uociſemplici per compiacerne'al Contarini diro quellepoche cofe , che piufanno all'ordimentodiquelcheſeguedibisogno.So noledittioniouerſchiette uocicomposte dipiu parti, in quanto che eße vengono a formarsi di lettere, di fillabe di congiontione, di nome, di verbo,di caso, d’articolo, d'oratione. La lettera é parte indivisibile della voce. La sillaba è voce dini una SIGNIFICATIONE – H. P. GRICE: IO SIGNIFICO, IO INTENDO --. La congiontione è della istessa natura, ma questo di piu ritiene, che ella eatta adessere di piu voci composta, & tiene conueneuole proportione co'l mezzo e conl'estre model'oratione. L'articolo è voce di nessuna SIGNIFICATIONE SIGNIFICAZIONE – H. P. GRICE: IO SIGNIFICO, IO INTENDO -- preposto non dimeno alla voce per terminatione fimon chiarezza dilei. Il caso è la variazione, la quale adi uiene ài nomi per cagione della loro inflessione. Note: meè voce fatta sanza spressione di tempo, le cui partic niuna SIGNIFIZAZIONE – H. P. GRICE: IO SIGNIFICO, IO INTENDO -- ritengono. Verbo è parte dell'oratione fatta CON SIGNIFICAZIONE – H. P. GRICE: IO SIGNIFICO, IO INTENDO – di tempo. Oratione e voce di componimento d'altre formata: le cuiparti tengo notraſe divise ALCUNA SIGNIFICAZIONE – H. P. GRICE: IO SIGNIFICO, IO INTENDO.Maſtando sopra i semplici nomi (come che di doppianchorafe ne ritro= ( uino, quale è equivalente, drittangolo, & altriinfini= ti) dico che egli per opinione degl’antichi può essere o proprio, o rubato, o tradotto, od ornato, o finto, o prodotto, o sottratto, o prestato, le qual differentie ebbe il nome per opinione d'Aristotile. Ee anchora ch'io mol naseden tepule dimostraßihieri, nondimeno bastar potra di soilmoto fouerchio s'io di queste poche per hoggirenderò la ra usaio da gione. Proprio nome è quello che aduna lingua conuie sur ne in maniera, che ad un'altra nõmaissi come ſono quel Arist: yulenoci fuoco, barca, paura, augello, e somiglianti. with poe: Altri sono tolte daun'altra lingna, come Onta, Talento, Souente, Altresi, Teſte, che da provenzali nella nostra lingua diriuarono – ALLLEGRANZA, SPERANZA --:E mifericordia, Longeuo, Imago, Bibo, Frange, altre di questa istessa maniera, che dalla favella – NON LINGUA – romana sono tolte, e poste in uso nella toscana. Tradotti si chiamano quelli, che vengono da diversi altri nomi trasferiti, la qual traslazione si fa dal genere alla specie, dalla specie al genere, dalla specie alla specie overo secondo altre maniere atte à seruare similitudine trase proportione dal genere alla specie prendete l'essempio nel poeta.  Chiara fontana in quelmedeſmo bosco  sorge ad'un sasso. Dove appare che il nascere – cf. H. P. Grice on GROW – “Aristotle on the multiplicity of being” -- èuna certa specie del  forgere. Dalla specie al genere fa traslasione il poeta quando dice. Mille piaggie in un giorno & milleriui Mostratom'haper la famosa Ardenna  Amor. Nel qual luogo si vede che mille sono molto numero, per molto si prendono ma da specie à specie fa traslazione il poeta dicendo. Quel fuoco è morto, e'lcopreunpicciol marmo. Dovel'esser coperto si prende per l'esser rmorto, questo per quello, l'uno & l'altro dei quali sta per esser estinto. Proportione uole traslatione si fa per conto d'alcuna somiglianza tra molti termini trovata – H. P. Grice: You are the creamin my coffee. Sicome, tali fono le stelle al cielo; quali i fiori alla terra. Diremo aduuque i fiori esser le stelle della terra sicome le stelle esseri fiori del cielo. Similmente tale diceſi essere la sera al giorno s quale la morte alla vita. Diremo adunq; quyto lin la sera é morte del giorno, si come la morte è sera della o próprio vita. Et accioche ioin questa bellissima traslazione vidi mostri conl'essempio dei poeti; piace miraccotarui quel lav bellissimo leggiadro Epigramma scritto sopra la oris, morte d'un fanciullo, quale egli si sia, dal divino Platone: del quale confeſſone i larghi campi della Grecia mai non hauerue duto piu gratioſone il piu leggiadro. Di= rolloToscanamente, accioch'iofiaintesoda coloro, che nõhãno delle Greche composizioni alcuna contezza. E perche intendo manifestarui il senso – H. P. Grice: FREGE SINN – “Does ‘or’ have a SENSE?” – delle parole greche, lo diro di voce in voce, &ſanzarime: Risguardao stella mia tra l'altre stelle: : Cos'io cimal ma Cos'iopoteßi diuentar il cielo, Perpotertiueder conmoltilumi. TULVCIFEROinuitaefferſoleui,  ComeHESPEROtramortihorarifplendi. Piacque la traslationedi Platone oltre ogni istima tioueàciascuno. PercheM. Speronerientrandonelfuo ragionamento,foggionſe in cotalmodo.Finti nomijono quelli,cheuengonodalpoeta nouellamenteritrouati,no toltid'altrui:fi comeapparenelpoeta ladoueediffe. Iluicario di Chriſto chelafoma. i Doueperlouicariointefèil Papa. Sicome l'iſteſſo adiuiene chiamandolecornarami;l'ondepecore: Roma francor Babilonia:la terra madreuniuerfale, &fomiglianti. I rrijke prodottififannodalloaccrefcerelonghezza ad unaſil= lababreue:fi come èquellochediceAnnibale ilcuiacce retoordinariamentecadeſu lafecondafillaba, &fabreue lapenultima:matostoche iodiro Annibale;diuentapro Brettdutto,ilche diſſeilPetrarca. " • Et Annibalquandoall'Imperioafflitto . Sicomebreuenomeilfece inquella parte Ch'Annibalenon ch'altrifarianpio. Ifottrattififannodallo accorciamento,quale épenſier inuecedipenfieri,&martirinuecedimartiri . › Diqueifofpirond'ionutriuailcore. EtDante > Togliendoglianimà,cheſono interra .- Ilche nellaproſaalcunauoltahaluogo, benchedira do.I mutiouero alterati ſifanno dallo accrefcierealcu= nauoce,nonvariandoperò la ſignificatione:ficomefi 4 ueduedeperlomezzodiquellieſſempi . Primiero entrandoall'amorofauita.  Doueprimiero staperprimo òprima,conaccrefci= mento nondimenodilettere. comefuquella uoceche il Crefcenzousòſouentemente , &auegnadio ,laquale Janza Diopotrebbehauerluogo. Ilchesifaòsemplice menteperaccrefciereforza &uaghezzaallauoce,ò p distinguerla da un'altralingua,come èquellaetiandio, uocebella dellaproſa, allaqualefi diedeaccrefcimen= to,perchenonfuffepura&schiettalatina.L'ornamen= todeinomiperefferaccidenteistrinsico, &apportato dallacompofitione,seràdichiarato,quantochedelleuoci ſiragionera,che tengonocoponimento. Raccoltecheuoi haretein offeruanzaqueste regole tutte;l'altredifferen zeuiferannomanifeftedelleuoci.etfapretequaliuocift deonochiamarecommuni,qualiproprie , qualistranie= re,qualtnuoue,&qualianticheondechi è,cheuedendo quellauoceHuoponon sappiaellaeſſere communealla lingualatina , prouenzale, Toscana?Chinonuede Ofanna,Sabaoth, malaotheffereproprie allahebrea: ficomeSanctus, Deus,&gentes,etaltrecheusòDã telatineſolamente certo niuno.Similmenteogn'unoue= deDorare, Inostrare,Imperlare, Inforſare, Smorfare, Difoffare,Sneruare, Spolpare,effer uocifresche&diri uated'altreuoci,ilcui uſo è piucommune. questedi= riuationitantopiuſonoſpeſſe in Dante;quanto èl'uſo loromencommendabile.Aggiugneteàqueste pochele differentie, conlequalihierifi diedepartimentoallefem plici 316 LIBRO plici uoci,&haretepienamentetutto ilconto diuiſatoz che ionon intendofaruiundittionarioditutti inomi di queſtalingua,bastafolamente, ch'io mostrila natura et qualitad'alcunid'eßi. Vogliobeneche auertiateeffere alcuneuoci chehorcrefcoro,horſcemanoſecondoilgiu diciodique chegli ufanosi qualinel numerodeiprodut ti&fottrattiſi poſſono mettere, quandouidial'animo difarlo,ficomeMAGISTERIO Magistero, IMPERIO Impero,MAESTRO Μα stro &altri dell'isteſſamaniera.Veniamo allefigure,et primieramenteparliamodiquelle,cheseguonol'usodelle parolecomeuoci,poſcia uerremo all'altre. Creſcono & ſcemanſimolteuocifi nomi,comeuerbiper cagionedel= laloro communenatura, fi comequelle PROVI= DENZAProuidentia , ISPERIENZAIfpe : rientia:DILIGENZA Diligentia,chenella profaneluerfofidiceàl'unmodo&l'altro. Altre ciofanno,percioche il uerſo l'unmodoricerca,ficome laprofal'altro, qualisonopenſir'Dolor'martir,nelnu merodelpiu,cheneluerfofidicono ladouechenellapro Safidirannointiere.Et coſi auieneà iuerbi,chebenenel uerſodiro andar,dieder,donar andaro,diedero,dona ro: chenellaproſaandarono, dierono&donaronoſidi rapiugentilmente. Cofi CHIVSE richiuse,AF FERMA raffermariceuonoaccrescimento,òper conto di replicamento , òpercontodi maggior forza. Quellostesso si fapernaturapropriadellauoce attaà uariarsiàl'unmodo l'altro dicendoSTESE,di Stefe, TERZO Steſe,COMINCIOincomincio, DORMEN 317 TATOaddormentato , CHIESTO richiesto, SFIDOdisfidoSCENDO difcendo, SPIA CEdifplace, SPARVTOdifparuto, &fomiglian ti,lequal differentienonvengono àfarsiper lauariatio nedeluerfo òdellaprofa; maperlicenza liberadi eſſe uoci; Conquestesi mettonotuttauid PRODVR= 1 RE, producere, STRANO straniero,che libereſonodeltutto. Etpoiche inquestamateria iofo= noentrato:dicocheficomenellelingueGrecheuot uede temolteuariationi tantodelſcriuere,quantodelprofe rire;medefimamente èauuenutoaquesta nostra,doue chi SIMILMENTE, GENTILMEN gentilemente ; tal'hor fimigliantementedirapiu uolontieri,con lequal TEuedreteuſare,chiſimilemente differentieuanno quelle del SIMIGLIANTE somigliante, PENSIERE pensiero, MI= STIERI,mistiero, mistiere,chetuttauiafidico= no,moltiuogliono ALTRIMENT I, moltial= tramenti, altri altrimente. EccolaQVISTIO= NEcolaQuestionefarrumore:&CRIAR Econ il creare mettersi inpiato .ilnumerodellequaliaccre= ſconoquelledipiu etiandioVENGOVegno, TEN GOTegno,VEGGOVeggio,SEGGOSeggio. quell'altre ESSISTESSI,Eglisteßi,ESSO STESSOEglisteſſo checommunalmente entranoin ufo.medesimamente CIASCVNO Ciaschedu= no,CHIVNQUE Qualunque, A CHIet A cui:  cui:DICHI etDicui.Quasiunasteſſalegge écomune alNESSVNO,Veruno,Niuno,etNullo:eccettoche ilNeffuno èpiudeluerfosladouechegli altritre me= glionellaproſaſi mettono.Altritoglionoàſcriuerepiu uolõtieri HABBIAMOchebauiamo altripiu tostohauemo: comemolti SENTIAMO etnõfen timo, SEGGONOetnõſiedono, TRAHI piuche Traggi.TO IpiucheTogli,SAGLIENTEpiu cheſalente:DOGLIONO piucheDolgono. Per l'istessa ragione uoitrouaretealtre moltedifferentiedi questeſempliciuoci. Ondealcunidiranno PROFE = REREpiucheProferire, PENTEREetnonpë tire,CAPEVOLEetnoncapace:HAVIENO, PONIENO,SERVIENO, CONSEN= TIENOpiucheHaueano,Poneano,Seruiano,Cofen tiano. AltriA MASSERO, LEGGESSE RO,PRESTASSEROſcriuerano,cheun'al= trohaura piudiligězanelloſcriuereAmaſſeno,leggeſſe no,preſtaſſeno,ſicome iterzi dirano Amaſſono,Leges fono,Prestaſſono. Simigliantemente dira colui F Ep feci,SEDEIperfedetti,TEMEIper temetti,DO VEIperdouetti.Sicomeun'altroMORDEI morfi:che pur differenzahannoinjegrandißima,et nu merodiffomigliate.Ecco la proſadirpiutosto SPAR TOchefparfo:ficomeiluerso l'uno l'altro abbrac cia.SENTISTI nonſentestilodalaindustria d'un'altro:ficomeA MARONOet PORTARO NOpiucheamoronoouerportorono.&CONCE= DV= TERZO 319 DVTOpiucheconceffo,Sicomealcontrario S PE= SOpiucheſpenduto.Metteinuso laregoladi quell'al= tro ſcrittore piu ildireRADOcheraro, SAR= ROinuecedifalirò MERRRO'ininluogodiMe nerò,fi come PERRO, GVARRO , SOF FERROin ifcambiodi penerò ,guarirò,soffrirò EtcontuttociòR 1 SAPRAGGIO riſaperò farannoadalcunocheſianonpiccoladifferenza,sico= meHAGGIA, habbia,SAGGIO,&fauio, OPERAGIONI operationi,TORRABO Torrò,chediffe il Boccacciofouente E' anchora ap= preſſo ilgiudicio de iletterati fatto differenzanel dire AMERETEchepiubella piu legiadrauoceé cheAmarete:ficomePOTRIAcheporria: &com munalmenteuerrannopostein usoquellechediconouor rei chetumi A MASSI, uorreichetumiamasti, FACESSI facesti,&DIMANDAS= SI &domandaßi dimandasti domandaſti, FESSI &faceßi&FESTI&facesti. Sicome FOSperfoffe cheilBoccaccio, Dante&ilPetrar caufaronodidire. Sicome HAVESSI, DICES SI, FACESSIinterzaperſona nellaguiſacheet haueſſe&diceſſe&faceſſepiulicentiosamentefifoglio nousare,cheil Petrarcaſolodiße. Cofihaueddettolo Sperone,tacédoſialquanto,quafiàchecheſiapenſando, quandononafpettandocheilparlaregliueniffe inter= rottoimmantinenteſoggionſe. Infiniteſonoleuariatio= ni diquestalingua, &perauenturapiucheinaltra mai chefifuſſe. Percio cheinquesta isteſſa parola ch'ioho dettotrouafi differenza.auegnacheFOSSE &fuße fièdettopiuuolte:fi comepiu anticamente HABBI ENDO DOBBIENDOperHauendo douendofi diffe . Sicomehoggidi cõmuneměte s'usano quest'altre FIE, FIENO, SIE, SIENO, FIAFIANOSIASIANO.SimilmenteHAG GIO Hồ, nonHabboche Dante diffe. Allequa= liſoggiungono SACCIO diffe: sò, che  Boccaccio HEI per hebbi cheusò M. Cinoda Pi= stoia:fi come SAPE sàinterzaperfona. QVI, QVA, LI, LA,chegeneralißime uociſono&àmouimento & luogocommuni. parimen teCOSTI costa, che ſonodifferentie del luogo , douefi troua quellacotalperſona, conchififauella.Ecco ilDONDEpiusonoro piupoeticochel'onde.ft come queſtipiunaturaledelleprofediquelli. lecui figni ficationiquanto belle quantoſteſſo ,&quantoad ogni propofito accommodabilififieno ;ageuolmente fiuede leggendo ognifoglioognicartadi Dante,diM.France fco,diGiouan Villani,et del Boccaccio. oltrecheilCre ſcenzo&tuttiglialtri dicitori fi Toscani come Pro= uenzali nefonopieni.Eccianchorafimilitudinetraque Ste dueQVINCENTRO &quaentro, ficome tantouale POI DA CHE perauentura piu leggiadramenteèdetto,cheildire,dapoiche:quantun= que l'uſonon tolleri la molta licenzadel primo. Sico= MEIL CHE POIinuecedipoiche, DA CHE per  perdapoichepl'iſteßa ragione.Medefimaměte la pro SauuoleilDILVNGI dalungi,ficomedalun geiluerfo.alqualefida L'HORA etiandio,ficome TESTE testeſſoalcunafiatadelleproje. Alcuni dirannoconmigliorgusto PRESTAMENTE, cheimmantinente,ficomeincontanente &fpacciatamen tefanzafaruialcuna differenza. quantunqueuocifleno tuttecommuni &buone.qualimedesimamenteſonoAP PRESTARE Apparecchiare: APPRE= STAMENTO Apparecchiamento: diME RIGGIE, diMeriggio,&di Meriggiana. Metteilgiudiciosodifferenza tra L'ANCHE, an cho&anchora; ſecondo lauocaleè confonantecheſe= que: ondeeglidiraanchorapietrou'era &nonancho: ficomeanch'iomiui ritrouai, nonanchorio.Niuna ſenefatraildireD A SEZZO aldaſezzost comequell'ifſteſſo adiuienedel NON PER TAN 1 TO nientedimeno.comeunacoſaſola hannoàfi= gnificarquelle PEROCHE, percioche, impero= che,impercioche, perchetuttafiata, che questa uoce Sezzaianonſia postopercontodarenderla ragione òdomandaralcunacosa cheche ellafifia. Niunadiffe renzafogliofaretralo AVEGNADIO, che, Ben comeche.Grandißimafaccioſu leſignificationi del CHE, comechealcunauolta steaperſiche, piuchenellagu'sache IL NON CHE ſiprende alleuolteper benche &perdonatemise iouiuado no= tandoconlaincrefcieuolezzadi queſteuoci: lequali mi RAGIO. x I re LIBRO 322 fonostatedateinpenitenzadal Contarini àcui ubbidi rem'eforza:poicheiodiquestamateria ragiono per compiacergli non peraltro. Sonoalcunealtreuoci lequalileggiadramenteſiconfondono &ſono PAR TE &Mentre,sicomedicendoParteche iofon sta toadudirti affaidolci mi furonoletueparole. Sicome tanto ualeperauentura ildire IN QUELLA,che in quelpunto:qualdicendo mentre iofofpiraua,in quel lamiuenne lamiadonna ueduta fi come IN QUE STA alleuoltetantouale,quanto in questo,in que statutto miriſento, dellapauraſoprapresomirima fitutto sbigottito Conqueſte differentiemettetequella deldire, IO SON VSO, tosonoufato,iosono auezzo,chemescolatamatefi uſanodallifcrittori.Qua Lemedesimamenteè VISSO Vinuto, OBLI GATO &Vbrigator PERSO perduto, IGEVOLMENTE Ageuolemente, PVR MO, purhora, ALTRETTANTO al trottanto, BIASMO biasimo , AVANTI, innanti, innanzi, TVTTA FIATA, tut tauolta, DENTRO &Drento, DRIETO Dietro,Retro,Diretro, Dirietro,chetutti diffeDa te.con lequal uocifi mettono quelle DI ΡΟΙ, Ο dapoi, DRIZZARE, indirizzare, DRIT TAMENTE Dirittamente,cheDantehebbe p costumedidire.SimilmenteETERNO Eter nale, ETERNAMENTE eternalmente, FVORA fora, fuori, fori, forest come TERZ O. 323 come SV ſuſo, GIV giuſo,chedal Pe= trarcaficonfondonomolte uolte. FINO A TAN TO &perfinoàtantohannolaiſteſſalegge. Sico= me HORMAI, horamai,homai, hoggimai, INFINO infinoperl'iſteſſa ragione uengono àmettersiin ufo,&fi comela licenza étanto auanti peruenuta;cofibahauutoforza dipenetrar piu oltre inuariarel'usodelleuocitoscane, percioche FOLGO RANDO folgoreggiandosidiffe,& GVA TARE guardare,ficome ALLHOTTA alihora, AVACCIARE &auanzare in unaiſteſſaſignificatione,cheaffrettare uoglion dire, TIMORE temenza, SPEME &fpe ranza, DISIO,&diſiderio, CRI cre de, ME meglio, AGRO acro, NVDO &ignudo. TRATENGO etin tertengo, RICORDARE, Gramembrare, RASSOMIGLIO Graffembro, VN QVANCO &finohoramai, LAVDEO lode, MARAVIGLIA &merauiglia,COM PERATIONE, &comparatione, PIETA piatd,ASCOSTO, nafcoso,NVDRIRE nodrire,&nutrire, MINIMO menomouifi aggiungonoaltresi ,sicome PENTERE etpein tire, OFFERERE offerireuannodipari. conquelle OBEDIRE Vbidire, OVRA= RE &operare OLIVI, uliui. PARTI RE dipartire, PRO FERERE,&proferi x re 2  rire, PARTICCIVOLA &particella, GRANDO, grandecheilBoccacciousa,PVO TE pote, PRESVME Oprofume,PRE SONTIONE &proſontione, PARSO paruto , PARTVRISCE, partorifce PREZZARE, &pregiare, PONNOO poffono, PRODVRRE producere, CONCETTO, &conceputo, PARVOLETTO من pargoletto, RICOMANDO,&raccoman do, RIFIVTARE, &rifutare, ROGGIO roffo, CONSEGVIRE, affeguire, PIN= SE, spinse, RINCORARE, & rancora re, RICHIVSO racchiuso, VOLTA uolge, uolue, RIGIRARE ragirare,RI MANGA rimagna, SPENGE fpegne SEGVITARE ſeguire, SAPEVAMO sapauamo cheDante laje oſcritto Aquesticorrif= pondonodipari SII uerbo fe, SOLVERE fciogliere, FRENO &affreno, SVOLI, Jogli,VVOI &uogli,SEMBIARE ſem brare, TORCE ſtorce, SATISFARE fodisfare, PATRONE &padrone, VISTO ueduto, TREMO, triemo, TEPIDEZ ZA, tiepidezza, SAPENDO &fapiendo. Lequaluarieta appreſſodeimiglior dicitoridiqueſta 4 linguaſonotuttauiaà l'unmodo&àl'altro poſte in ufo. Et dell'altrece nefono,lequalifornireidi racconta rein propriaforma,segiusta ragionedadire nonmi ritoglieffe. . ritoglieffe.Quiui da ciascunofupregato moltoM. Spe rone,che egli l'incominciato ordineſeguitaße: raßicu= randolo,che quandodellungodireàlui non ueniffeal cunanoia,cheper lungoascoltaremai nonfarebbe ad alcuno perdoueruenire. Ondeegli ciò udendodipoco fpatiofermatofi effendo, questeparole andò conlepas fatecontinuando.Sono DIANZI &dinanziuo= cidell'istaßafignificatione: fi come NVLLA niente mailnulla piuſpeſſoentranelle profe,ficome il nienteneluerfo. horadiduefillabeſifa horadi tre, ilcheil Petrarca all'una guisa &all'altradiße.Dicefi anchora LEGGIERMENTE, & liggier= mente,ſi comeleggieramentein Dante appreßodelqua lefidiffeanchora lievementefi come OLTRE O oltra:ılprimiero nelleproſepiu ſpeſſo,fi comeilfecon doneiuerfi.conquesteuoci uengono PΟΙ po jciacommunia iuerfi&alleprofe,ficome PRIA, prima.Nelle prose PERPETV AMENTE perpetualmentediciamo. Si come QVAN DVNQVE &quantunque.QVI &quapoz trebbono fignificarel'iſteſſo,senonfufſe cheil qui al leuoltedaDante dal Petrarca ſipreſe perhora. Dante, >> Maquilamorta Poesia riſurga. Aggiugnefiil RVVIDO rozzo, SE= CRETO segreto, TOSTO tostamen te, TARD ) tardo, VIA PIV &uie piu, VOLUNTIERI uolentieri EGVALE x 3  uguale, VNQVE &unqua.Potrebbonoha= uere unafolafignificatione AHI &ab,ſenon ſiue deßeeffere in uso,cheilprimierofignifica sdegno, L'altro compassione,nellaguiſache far fuole HAI ΜΕ & ΟΙΜΕ, maoimeèpiudeluerſo,ficome ahimedella profa,quantunqueDanteunafol uolta hab bianeluerfo postoloahime.la doueche dall'boimefi a= Stenne, &in iſcambiodiquellanocediffe OME. Suc cedonoquelle uocilibere &communi àuerfi &profe ALTRI altrui. QUESTO fiatachefiprendanonell'istessa maniera. E, ciò, tutta , uannodipariſicomedicendoEbuoni,I buoniE rei,et irei,cheall'unmodo l'altro Dante usaneluerfo,ben che ilfecondouogliail Petrarca , le proſel'uno & L'altrofanza differenza.ficome EI, egli,&Ellifi diſſenelnumerodel meno, in quello delpiu ESSI elli,et eglino.trattonefolo eglinopiuproprio dellepro ſe. Nemancol'usodi ESTO &diquestoin una iſteſſa fignificatione appreßo Dante.ilchefece alle uol= tefanzaimpedimento uerunodeluerfocomelà. 6, Estopianetaòficomecomparte. Alleuolteastretto dalla chiusura Socomealtroue, terminideluer >> D'estaseluaseluaggia &afpra &forte L'usodellaqualuoce,come che distemperatofuße; Sommamenteſpiacqueall'orecchiediM.Francescofico mebenediede regolaà QVE &queicheindifferen tementeſipoteſſero uſare.EtDantenon contento delle dettelicentie delfauellarehebbe anchor percostume di accorciar leparole diprodutte,ch'io difopra diß Secondounafigura allafauellaRomanapropria &fa migliare metterlenellefottratte:ficomequadoegli ufa VOpuoisetVOperuoglio,cheè piudellaprofa, TV,pertuo ſicomeMI, ME,SV, I, inuece didi remio,meglio,fuo,iosanchorache queſta uocefizzaia il Petrarca illustraffemoltonellefue rime. CIO CHE quello,che nonprendonoalcunadifferenza,fi come ne PRESSO neappreſſoſenonincerticaſichedi radouengonoinuso.ſimilmente adiuiene di SECO confeco &fegocheDantelascioſcritto, D'AT TORNO &d'intorno,alquanto dedifferenzada quelledue uocidiede il d'ogn'intorno, come che mag= giorforzauengaquest'ultima uoce ad efplicare. SO VRANO fopranoficome SOPRASTA RE&fourastarequelloiſteßofignificarfoglionofan zapartimento.con lequali uanno CONTRA incontra, VERSO inuerfo, VER inuer,tutta uoltache àmouimento fidannocomeprepofitioni.ME CO &conmeco. PROFITTO o pro,con lequaliprodemiſe Dante, quantunqueprodeſempreua lorosofignifichi nelleprofediM.Giouanni.Nefonoda una iſteſſa ſignificatione diuiſe AVENGA auegna duegnadio:ſeben quest'ultima uoce si met= tein ufo anchoperbenche& piu leggiadramenteche inaltrofentimento,con laqualeio uolontieri nell'isteſſo periodohòpercostumed'accompagnare,nõdimeno che x 4 tanto  tantoualequantonientemeno, nientedimanco, nul ladimeno, nonpertanto,cheilBoccaciodiffe. Seguo no DII dei,ilprimo édellaproſa ſicome l'altro deluerfo.Oltreche questecongiuntioni, BENCHE, auegnache,anchorche,tuttoche tuttauiache,&quan tunqueſi comehannosenza partimento l'isteſſanatu= ra,bell ßimeſiſono etiandio &ufateda miglior dicito ri:Quantunquel'ultimafia piuuaga &piunumerosa piuposta inusodel'altre.cosifanno ILQVA LE &loquale,checommunalmenteſidiſſero.ſi come QVALI quai&quafouentefurondetti.Non parlo diquelleuoci cheper propria naturaſono atte à prendersiinl'unmodo &l'altro:aiternando àuicen= dacomehermaphroditi,deiquali Greci Latini ragionanoneilor componimenti. Percioche à tuttiè noto potersi dire CASTELLI Castella, MEMBRIOmembra,VESTIGI,uestigia, PECCATI peccata, MVRI mura,OREC CHI orecchie DITI dita, BISOGNI, bifo= gne,SACCHIfacca, STRIDI strida, FRVT TI frutta, CERCHI cerchie,GINOCCHI ginocchia, altriſomiglianti.&per tornare àquel lecheſonouariatefolamentedall'uso,dico,che queste no cicheseguonotutteſono poſte in usodi dirsiVSVRA 10 ufuriere:VIRTVTE uirtude: HONE= STA honestade : VOPO huopo: VINCVLO uincolo:VANGELIO uangelo: TERREMO TOtremuoto; SVGGETTOfoggetto, S.V= SPI TERZO  SPIRO fofpiro: SOGNO &fonno: SO= LITARIOfolingo : GVARDIANO guardingo, STORIA historia, SCANDO LO fcandalo. SIGILLO fuggello, STILE ftilo, SEPOLCROfepulcro: SELVATI COfaluatico, DIMESTICO domestico,FA MILIAREfamigliare. SEMENTEfemen ta: RITONDO rotondo, HARENA rex na: RIVERENTE reucrente, PICCOLO picciolo, PALAGIO palazzo, OBIETTO ogetto, NVVOLI nubi,nugole, NIMICO nemico:MANDRA mandria, MAI mali, MACVLAREmacolare,MAVMETTO macometto: LABBIA labra LOICA logica, LITTERATO letterato,NVMERO nouero, LABOLE labile, IMAGE imago, imagine: HEDRA, hedera,hellera, DEMO NIO dimonio : CONCISTORO confifto= rio, CILESTRO celeste, CHETO quieto, CA' cafa, BOLLENTE bogliente, BER= ZAGLIO bersaglio, VCCELLO augelio, ANCVDE Incude,AGNOLI angeli, AR BORI alberi. Traqualiconſentiate,che uenganoà numerarſiquegli altri ANCISE no uccise, l'u= l'altro delleprofe commune: ficomediparicon sentonoAVINCHIARSI auinghiarst,che legarsiugualmente significano . BIBO & be= 10, CAGGENDO cadendo, CHERO, x   chiedo, DEVRIENO dourebbono. fi come DEVRO'chealcunavoltain uicedidoueròdalPe deb trarcafidife.co qualisi mettono DEVB be, DEONO denno debbono, DESCRI=. VO defcribo, cheilPetrarcahebbepercoftumedi . dire,ficome DIVEGNO &diuerto,SGOM BRA disgombra,SFOGA disfiga,SFA CE disface,DORAindora, SENDO effendo, ENNO fono, HAGGIATE hab biate, INDIVINOindouino,NEVICA neua,chediffeM.Francesco, NVDRISCO nu drico,PAVENTAflauenta,PLOROO piango, SCONTRARE Incontrare, SCO ucden VERSEſcopersſe,VEGGENDO do, quantunqueuedotoscanauocenonfia,comeueggio. ALTRONDE &altrouesonotrasedifferenti, chel'uno daluogo, &l'altro aluogoſignificaqualdi cendod'Altrondeegli è venuto,cheda Roma, Al= troueeglihoraseneua. Cofi ugualforzaritengono quelle ALTERO altiero, SVBITO difu= bito, DOLCEMENTE dolce,cheilPetrar cadiffeadimitationedi Flacco, NOVAMEN= TE nouellamente, SVBITANTEfubita mente, ESILIO,exilio, figlio, APPO ap preffo, A GVISA, & in guifa, POTEN TE, &poſſente, ADVERSARIO auerfa= rio AVIENE adiuiene, VELENATO auelenato,BARBARO barbarico, CATE= NA f TERZO NATO incatenato, PRIGIONATI imprigionati, CHIOVO chiodo,CONCLUSIO NEconchiufione, CVLLA cund, DRAGO dragone, DESIRE defiro,fi come DISHO= NORE,erdisnore,cheusòM.Fracefco,ESTRA NIO iftrano,FE fede.GENAIO, ge naro,GVERRERO guerrieri, GVIDAR DONE guiderdone,EBBENO &ebbano, chelegnopretiofofoglionofignificare. Aggiugnete d questi LIDI Liti,quandovengonoadesprimere gliultimicorfinidellaterradalmarepercoffa, NATIA, natiud, NATO nasciuto, PREGO priego, ARTEFICE,artifice, PITTORE, dipin tore, QVADRELLAquadrelle, REDE herede,REregi RVBELLO ribello,STA TEestate,VERNO inuerno, STRACCO Stanco , SENSI, sentimenti,ſentimenta, TEBRO Teuere, VEGLIO uecchio.l'usodellequaluoci è communeperla loronatura.Etpercheintendo accre= fciere ilnumero diquestenoci, dico chealle gia raccontate ui si aggiungono queste altre ACCO= MANDARE ricomandare,chePiſteſſo inm= portanocome,LATTAREallattare, ALLEG GIAREaleviaresCAPE capisce,CERCO cer cato, GOVERNO gouernato, HORRE= VOLE honoreuole,CONTENDERE con trastare, CORCATO coricato,COSSE cocette, DIVERRAI, diventerai, DOR= RO LIBRO 332 RO dolerò,GVARNIRE guernire, FINGENDO infingendo, DISTORRE istorre, MANDOE mandocheilBoccacciodif Je NOTARE &natare; CAVRIOLO capriolo, RAMARICO ramarischio,REDI MEREridimerecheM.Gouannifcriffe, SPACIA RE passiggiare, STARNVTO ster= nuto, SCHICCHERARE, &fciccarare, TACQVONO tacquero SCEVROfe parato TRASVEDERE trauedere quel loisteſſononvoglionoſignificare,perciocheil primie ro diqueſti uerbiualtanto quantopiucheuedere, : l'altrouna cofàperun'altra uedere. Sicõe STRAN TENDERE &frantendereſonodißomiglianti: Punoſignificandopouche intendere, l'altro intende reunacoja perun'altradifferentemolto.Ondeincio n'hauete ilteftimonioſopra ladifauentura di Solofmeo chepernonparlar ifſchiettopreseungranchio ,ondei Toscanidiconto →, Qui graceilsoloſmeo,che'l uotoappese,  Cheicapogliscemaffe,&gli ècresciuto, PerchePannuntiatatoframese. Vjafiil TE, perto,onde diceßitequestolumebuo nobuomosuoceMarchigianaprucheToscana, fi co me DILEGGIERO dileggierifidice, BREVE brieue, I'NDARNO e inua= no, INSIEME einfème,infiememente dal Boccac cio,comeinſembredaM.Dante.MERIT A MEN TE TERZO 333 TEanchorasidice&meritevolmente, MICA, miga,SENON&fenonne.colequaluociuongo notuttavia ELLE elleno,COSTVI Stui alleuolte, STA MANE cote istamane, benchestamaneſiapiudeluerſo, come stamanedcen dodellaprofa. FRA &trafonocommuni, eccetto cheallaprima fecondaperfonafidapiu gentilmen= teildirefra miocuore,frafepenſaua.che tramio.cur re trajepenfaua.nellaterzasinelnouzrodelpu, o medelmenoficonfondono, ondefidirafraquesteualli. comepiueglici piace. Cosil'iſteſſoimportano SE= COSTESSO, fecomedfimo. COMVN QVE comemai. Riceuono differenza queſte due CONCIOSIA COSA CHE laquale ſipuòdareàtuttiitempideluerbo &maniere, che co ciofuſſecoſache non ſidirafenonin cotalmodo , Con= ciofuffecosa chequel terreno producaCipolle che diße ilBoccaccio quella isteffa forza portano conico, CHE CHE &qualunquecofa, ARANGI aranzi, ARROSSITO arroTato, BAC CIELI &Bacceli,CAMICLAcanifcia,C.E THERA cetara,CINGHIALEcinghiaro, CERVO cerulo, COCVMERO cocomero, CORSARO corfale, DOVITIA diuitia, DVCENTO dugento, EBBRO ebbriaco, IMPETO empito,FRATELLI frategli,BE= NIVOLENZA beniuoglienza, FESTEGIAN= TEfestante, LA FINE ilfine, FIRENZA fiorenza  fiorenza,il primodella profa&ilsecondopiudeluer Sonaturale proprio.Aggiugneteildire INCAN TO incantamento,incantesmo,incantesimo,incanta= tione,incantagione, NERBVTO neruojo,MO GLIETA moglietua MOGLIEMA mo gliemia, MONAGI monici, MICIDIO homicidio, MERCATANTVZZO, mer cantuzzolo, MORTAIO permortale, che il Boccacciousodi dire. SOSPETTIONE fo fpittione, SORGOZZONE &fergozone ch'anchorahoggidileuatenelarouſanodi dire iMar= chigiani. VERMIuerminicheM. Giouanni diffe.Eccoadunquequantefonole uariationi del dire chein questa linguaàtratto àtrattoſiritrouamo, ueggonfigermogliaretutt'hora:dellequaliio nonande roaccrefciendo piuilnumero:parte per non incre= Scierui, &partepernonfoucnirmene hora piuallame moria.cheradeuolte auiene,ch'altripoſſadi tutto ciò chehuopoglifa ramemorarfi. Maperuenendohoggi mai adalcunepiupriuate regole,concuifiindrizza= no comedagiustediritture,leuoci dico, cheuoiinque ſtalinguatrouereteparoleslacui produttione ac crescimentofifa,&netuerſo nellaprofa, in molte maniereficomenelprincipio,in quelle, DISDE GNO, ISTESSO, RACCESO, DI SPARVTO, DISTESO, chepiufemplice mentefidiconosdegno,stepo,acceso,ſparuto , steso. ne penfatechelacagionedicotali accrefcimenti fiauand di fouerchio. Percioche borafifa per replicamento, come RIVEGGIO,che dacapoueggiofignifi cazhorapermigliorſuonocome INGATENA TO, cheuaghezzaritieneinſemigliore,che ildire catenato: horaperfuggir lo strepito delle confonanti, Stemprando la loroamarezzacon lofpirito& teno= redelle uocali:chemigliorſuonouerra dicendo I O VOGLIO fariſperienza,cheleuandonelai, dire iouoglio farifperienza: ſicomefeguitando la uocale pernonfarne'ljuonosdruccioloſo &mozzo ui leue= remo la uocale dicendo IO FAREI ſperienza, &nonfareiifperienza.Crefcono alleuolte leuociper piuforza dellalorofignificatione,comeche piu cofa uenga àfignificarsi co'l dire DISDEGNO chesdegno, o RACCESO che acceſo A V E= ENATO cheuelenato.Sicometaluolta sifa p dire ilcontrario,quale ènellanoce,GINTO, che aggiugnědoui letterein manierache dica Difcinto, uie ne àriceuereſentimento &forzadallaprimiera con= traria.Alleuoltefifa peraccreſcier uiolenzaàquello chediciamo:fi comeogn'unoſa che TIENE Oriz tiene in questoſonodifferenti,che l'uno accrefcieuiolen za,&poſſanzaall'altro . Creſcononumero &forza tutte quelle CONTRISTA, DISFIDA, DISPIACCIA, DISCENDE, DIS= FRANCA, DISBRAMA, DISNEВ BIA, DISCIOGLIE, DISTEMPRA DISPARE, INCOMINCIO, RA SCIV SCIVGO,  T ADDORMENTARE, (ABBRVSCIARE, altre,à questefimili ( deltutto.Etfi comel'accrescimentodiqueste sifa per questi effetti, medesimamenteo per inchinarla forza della uoce,òper humiliarla,ò peraltro effetto meneà jcemarſi laparolaneifuoiprincipi.Accrefcieſiancho ra&fcemafinelmezzo, come SV BITA MEN T.E, fubitanamente, MERCATANZVO LO, mercatantuzzolo,ETERNAMENTE eternalmente , AGEVOLMENTE ageuole mente, altreòper efferedalcommune uſolontani,o per recaremaggiorgrauita, piulungamisura alla uoce &fuonopiugeneroso.Etfimilmentenelafinefi Seemalauoceòpernecessità, òpernatura.Pernecesita fi comeauieneneluerfo,nelqualemartir',dolor , pen= fier',filegge inuccedi martiri,dolori,penfieri. Ilcon trariofalaproſa,chelunghezzaetermineporge alle uoci,come quellacheiperiodi, &ilnumerohapiulite ri ischietti.Per naturasifal'accorciamentoòla lun ghezza,fendolauocedafeftoffa comune, fi comeVO Cuoglio, PVO, puote, FE, &fede,conl'e quali ME meglio, TV, tuo, SV, &juofi poſſono accompagnare. Oltreche uoci fi trouaro,alle qualinon fida accrefcimentonelprincipio ne allafine, manelmezzofiuariano quantoalla ſcrittura,come BERZAGLIO bersaglio, BENIVO LENZAcheinbeniuoglienzafi cangia, BEL LI inbegli,  SALENTE chepiu gentilmente fi cangiainfagliente.laqualuariationefifa dallara TERZO. gionedeliafcritturafolamente,&non d'altronde un quanco.Paßiamohoraalleuoci,cheforzahano diıfpri merealcunamanierad'affetto. dellequali alcunefanno Segnodidolore, alcunediallegrezza, alcunedimarauiglia, comemoltealtrediuarimouimenti degli animi tanoinſieme ira nostri.Primieramentetrouaretealcuneuoci,che dino= dolore , qualisono AHI, Ahidellequalila primieradimostrapaßionesdegno= fa,òsdegnoaddolorato. AhiPisauituperio delle genti. Etl'altra doloreſanzapiu.come appreſſo del Pez trarca. >> Ahnull'altrochepianto. Altreuocihannoforzadimanifestarehumiltà d'a nimo, &mouimento dicuore in domandar piata ò Soccorjoaltrui. Dehporgimanoàl'affannatoingegno. Si comequellastessauocepuò haueruirtu di per= fuadereòd'ishortarealcunoche sia. >> Dehpercheuai?Dehperchenont'arresti? Valeanchoranelloimpetrare alcunagratiada chi chefia,conattopiegheuole &affettuoso: „Dehmettialmiouolertoſtocompenfo. Sicomerichiedendoalcunacoſa ufiamodi scongiu rarealcunocondire >> Dehsegiustitia&pietauidiſgreui.  Prouocaanchoraadudire à uedere cosecheinse . yi ritengono molta di marauiglia. Dehrestateauederqualeilmiomale. Succede loAhime,che carfuole. Ahimechepiagheuidinelormembri Ifprime la o,marauiglia, dolore, compaßione, in= dolore terceßione, biafimo, allegrezza &altri effetti. Marauiglia Ofelice eloqnentia,ò lietogiorno: pietàſignifi Dolore Odelmiomalpartecipe &preſago. Compaßione. Ogiornoòhora òultimomomento, Ostellecongiurateà impouerirmi. Intercesfione. OuiuoGioue Mandaprego il mioprima,che'lſuofine. Biafimo . Oterrenianimali,ò mentigroſſe. Ofacro,auenturoso, dolce loco. Allegrezza Sdegno, Defiderio Ochebel morir erahoggihaterz'anno. Derifione Ofouratuttemal creataplcbe. Onostra uita,chefibella in uista. Valeanchorainquesticaſiil LASSO OMI SERO nell'istessoaffetto , inquanto che amendui efplican'ildolore.  Lafſomech'iononſoin qualpartepieghi. Anchoracheilmijeroučgaàmanifestare compas fioneinaltrui.- Miſeroamante, chedolorilmena. Segue L'O IME,laqualuocedirado ALIGHIERI (vedasi) come  mepiuſpeſſo il Petrarcalapoſeincostumedidire. Oimeilbeluifo, oimeilfoane sguardo, Etaltroue. رو دو Oimeterra efatto ilſuobeluifo. Vienein compagnia di queste L'O ME: à cui Dantediedepiu regola &ujodi M. Francesco: questa uocefignificanonpur dolore;mapaura , marauiglia. Omemaestro,che equelch'iueggio. Taluoltasi compongonoper accrescimento diaf-- fettodueuocidiqueſtamaniera,ſi comefeceM.Fran= ceſcoquando ediſſe, OIME LASSO; laqualfor madidiremedesimamenteusò un giouane della no= ſtra cittàinuna ſuacanzone,dicendo. „ Etfonfattooimelapo , Nonformad'huom,mad'inſenſibilſaſſo, Etperche iofon entrato negliaffetti cagionati da quelleuoci pure, dolci, &fpirituose , nellequal ha luogol'H; uengohora à quelle, chehumilta &mode Stia importano,fi come VAL CHE SI SIA, COMVNQVE EGLI SI SIA, QVA= LVNQVE SI SIA QUAL CHE SI FVSSE, &fomiglianti, ilcui fenfobafſſezzad'ani m &modeftiapiuimporta,che altro .Quantunque allaproſapouche aluerſoſiaquest'usodifauellarecon ueneuole richieſtosnondimeno Dantehebbe à dire. >> Qualchesifuſſe lomaestrofelli. Pasfiamo horaalleragionideldirefigurate: delez quali laprimiera ètuttauolta chesidonaunacommu= 2 2 ne L ne proprietà ad untutto, laqualepoi artificiosamente uieneinpiupartiàriceuerdiuifione & partimento ... dellaqualfiguraètutto ilcanzoniere delPetrarca di= pinto,ſi come inquellaparte. כל در גל Amor,Natura, labell'almahumile, Ou'ognialța uirtutealberga Contramefongiurati. . regna Finqui haueteiltutto,dietro allequaluociſegue la diuifionein cotalmodo, Amors'ingegna Ch'imora afatto,e'nciò ſegueſuoſtile. Naturatiencosteid'unſigentile Laccio,che nullo sforzo ècheſoſtegna.  Ella èſiſchiua c'habitar nondegna Piunella uitafaticosa &uile. Alleuolte àdue òpiucoſecompreſeſottoil nume= rodel menofidonailuerbodelpiu,ouero l'aggiun= to . ilche il nostro Padouano diſſe non iſconciamente inunfonetto. Etl'uno &l'altro fole Didolcezza d'amorfereni &caldi. : Un'altrafifamentre chenoiprendiamouna pro=3 prietaconpiuuociinſieme,&quella ad unafola do= namo,fi comedicendole stelle,i cieli,et lanaturaàpia gner mi costrigne:doueappar cheil uerbo coftrigne uieneadunirſicon lanatura piuchecon l'altre uoci,il cheappareperquesto effempiodiM.Franceſco... › Crudeli stelle Orione armato, » Spezzaà tristi nocchier gouerni eſarte:  Alleuolte piucofehauerannouna steßa proprietà, 4 nonpercontodellauoce;madellafignificatione. Qualfiorcadeafu'l lembo >> Qual fuletrecciebionde. Seguelafigurachepermaggior chiarezza d'alcu nacosaaggiugneproprietà,che inſe ritiene dichiara= La tione, &dimostramentodiciòcheſi ragiona, » Ladonna,che'l miocorneluiſoporta, " A A Ladouefolfrabeipenſterd'amore Sedeam'apparue. Similmentefadimestiereſapere quella ragione di parlare,ondefi mettono insieme moltecoſeperse steffe permanětiinunoisteſſolegame,dettaAppoſitione. Piacciauiporregiu l'odio losdegno Venticontrarialla uitaferend. Etfinalmentefuccedequella, ondegliaccidentid'al 7 cunapartefiafſegnano altutto. Unastranaphenice ambe duel'ale, Diporporauestita e'lcapod'oro. Piacciauihorach'iomi rivolgaadalcune offeruan I zenonindegned'efferudite,specialmente da coloro, chenonhannodiquestalinguaferma &certacontex za,fassiunafiguradettaTramisfione,nonſpiaceuole, nedipocolumeapportatrice, è tuttauolta che ilfen ſouieneperlainterpofitione d'alcuna uoceà diuiderſi ilchefailpoetaladouediſſe. >> Delfiorirqueste innanzi tempo tempie.  Et  Etpoichequestoverſomihamandato allamemo ria laforma del Biſticciare,che alcuna uolta rende uaghezza nonmezzana àicomponimenti; dico ilBi= sticcio effere un giuocofatto ſopra alcunauoceconua= riatione delle uo cali delfignificato , onde il Pe trarca. " Quest'ècolui, che'l mondochiama Amore Amarocomeuedi. EtDantealtrefi x > Ch'iofui perritornar piuuolte uolto. Fassiun'altratramisfione.per contodichiarezza, d'alcuna cosa chepotealasciarel'animo dello ascoltan tedubbitoſodettaParentesi. I l'ho piuuolte(horchifiacheme'lcreda?) دو Nel'acquachiara. Alcunafiata egli adiuiene,che da gli accidentifi descriuono lecose leſostanze loro , fi comefignifi= candoalcunacosa auenire nella state ò neluerno;dire= mocioeffereauuenutocoifioriòconlaneue, " Sich'allamorte inunpuntos'arriua 1 Oconlebrumeòconlebianchechiome. Chetantouolledire,quantoègiouane,duecchio. Aquesteragionifi aggiugne quella,onde alcuna coſaſilodaò biafima per eſſempio d'altre nell'istesso genere.  Nonfurgiamaiuedutiftbegliocchi 13 >> Onellanostra etadeòneprimianni. Etoltreàciouannoincompagnia diqueste la ragione,chefifa argomentandoſoprale coſeimpoßibili, nel dimostrarelafermezza d'alcunacosa, chechefia: Quandohauroqueto ilcor,asciuttigli occhi; 12 دد Vedremghiacciarilfoco,arder laneue. Conjentelamodestiadeglihuomini,che nelle cose!4 dubbiofefipaßi con difcrettione,in maniera, chefiuen gaàrisentire la propriafragilita,onde errando s'acquisti perdono: dicendo s'io non crro,s'io non m'in= ganno,cometo stimo,perquantoio mi penfo,se be= ne miauifo . Ches'al contarnonerrohoggihafett'anni, >> Cheſofpirandouòdiriuainriua. Vfanoepoetialcuna uolta ilnumero infinitoper  lofinito. » Nonhotanticapelliinquestechiome » Quantiuorreiquelgiorno attenderanni. Etaltroue. ›› Benmillefiateòdolce miaguerrera, » Per hauercobegliocchiuostripace, → V'haggioproferto ilcuor . Accresconotalhoraipoetilacoſacolafiguragene 16 ralmente detta inalzamentodipiudicendo dell'effetto, » Unadonnapiubellaaffaich'elfole, » Etpiulucente. Auienemedesimamenteche l'effetto d'una cosa fi  diaadun'altraincotalmodo, ., Finchel'ultimodichiudaquest'occhi. Cheilchiuderdegli occhiſi attribuisce a'llultimo giornodella uita,inquantocheintaldi uiene quell'i y 4 stesso effettoadoperarfi.Seguelo abbracciamentofat= to nellaconchiuſlonedipiucofe con unaſteßachiusura fi comefa ilPoetanelfonetto, » Opaßifparfi. Douetrattieneillettorefino all'ultimo uerſo, quello steſſo in quelle rime, " Pacenon trouo. Tırădolocondiſideriodiuederlafinepiuchemez 19 zanamente. Conquestoprocedequell'altra, con chef aguaglia l'unostatoall'altrodituttelecose per con D) trariaragione comedicendotantodeluedertifon lie to,quantodelnonuedertimifero, Et quanto eramiauita all'horgioiofa >>M'insegnalapreſenteafpra&noiosa. Valacomperationeisteßamolteuolteſucoſenon / " contrarie;ma pari &fimilideltutto, Chedilagrimepregni... Siengli occhi miei,fi comeilcordidoglia. E'dametterein uso altresiquellaformadi dire, que ſto tempo miuietailnauigare, inuecedidire,inquesto tempomifi uietail nauigare, E'lbelgiouenil petto >> Torred'altointelletto, 22 Micelanqueſtiluoghi alpestri &fieri. Iniſcambiodidiremificelainquestiluoghi.Ag= giugnete quella figura,chesifatuttafiatachesi met teiltuttoper laparte, Perchedi nottegliocchimieifonmolli. Vnd Vnauenehàdiquestamaniera, quandochenoiacaZ2 compagniamopiucoſeſoprad'unoisteſſofine con un Jolouerbo. Neperuolgerdicielo òdipianeta. Figuratamentediciamotuſeperuenuto à tale talgrado, dando ciochealmouimento appartiene,à caſo d'altrafignificatione, Poichesegiuntoall'honorata uerga. Si comeneperMetaforaufare,nepercontodicomparatione, fidiraadalcuna coſauillanie,togliendolaft militudine da coſadifferente molto:comeilpoetadell'I taliaparlandotuttaua diffe, „ Vecchiaotiofa&lenta, Dormiraſempre &nonfiachilafuegli?  Conqueſteſimette lafigura,che inſeritienecondi  tionefoprailfauellarechesifa, →, Etfecoſadi quanelcielficura. Peraccrescimento diforza,& permaggioraffet  " tofaßi lareplicatione etiandioincotalmodo. Gridanòfignor nostro aita aita. Iouògridandopace,pace,pace. PapeSathan,pape Sathanaleppe. Etaltroue. Ed ALIGHIERI (vedasi). Bellißima &leggiadraforma di dire quella,onde  noiſopra lafermezza d'alcuna coſa argomentiamo dalloeſſempio d'altre cose, intal guiſacheſi uenga à confermare l'intendimentonostro,faßicoſi, › Mentrechealmardifcenderanno ifiumi, Etlefere amerannoombrofeualli: Fiadinanziabegliocchiquella nebbia » Che fanafcerdemieicontinua pioggia. Segue quella,che i Latini coſiſpeſſo uſano, tuttafid tacheil numerod'alcunacosauengonocomparandoà quellod'un'altra, » Peradequarco'lrifoidolortanti. Drizzanoipoeti il parlaremolteuolteàcoſepri I uedisentimento,&inanimate,trattandole comefen= fibili &animate:ilcheinfinitamentehebbeper costu me M.Francesco didire,mabaſtiuid'unfolo effem= pioperhoras » O'poggi òualli òfiumi,òſelue,òcampi. دو Otestimon dellamiagraueuitd, » Quanteuoltem'udijtechiamarmorte?  A`cofe contrarie molteuoltefidarannoproprietà nondiuerfe:qualdicendo,amartinondebbo, ti nonpoffo,il parlarnon miſtabene,  l'odiar iltacerenon mièconueneuolc, > Lostarmi strugge,e'lfuggirnonm'aitd, Adiuieneanchora,chenoi uogliando comprendere... untutto, tocchiamoleſue stremita, necui termini egli uieneàcontenerſi ,ſicome uolendodire, in tutto il mondo nonritruoarſtlapiubelladonnadi coſtei.dirò dal'Oriente a l'Occaſo noneſſeredonna dicostei piu bella:postoanchora,chealtrepartiſieno diqueste nel mondolaqual figuraneldescriuere tuttol'annousò il poeta,dicendo. » Etquando'luernofpargelepruine, » Et  » Etquandopoiringio,ueniſcel'anno. Anchorachefoglianotuttelequattroſtagioni di pingere i poeti,comefecequelnostrogiouane dicui diſopraragionai.  Comeche ilcaldodie Fendeilterreno, comedellefponde ,, Biancoiluerderitorna, » Etcomeprimaueracolliadorna Etcomecaggionpoileuerdifronde, Dauafi alloistrumentomoltefiate ilnome pacheal tri conuiene,qualdicedo ilmartellohauerfatto ilchio uo comecheilfabbronesia statocagione,peraiutono dimenodelmartello, Chinonhàlauroo'lperde, » Spengalafetefuaconunbeluetro, Rendeuaghezza &fplendore allicomponimentila J3 uiuafentenza,& ilprouatoprouerbio,dellafentenza berifi diſſeà bastanza:horaprendiate l'eſſempio del prouerbio, Amachit'ama. Etpocodoppo >> Checonuench'altriimparealleſueſpeſe. I qualidettiriceuonogrande,&difficilepartimen to,ilqualeperchehoranonimportaintendodilasciar= lo.Sonoli Enigma anchoraincerticaft leggiadri & 3 + diletteuoli,tanto piuquantoà glianimicurioſt reca دو " nounpiaceregrandißimo&diletteuole. Etgiadiladalriopaſſatoèilmerlo. Dehueniteàuederlo. Tal uoltaàduecose differentiſi danno proprieta diuerfe,che uicendeuolmenteſipoſſono uerificare,nel= laguiſachenoifogliam dire,tu segentile,come tuo padrecortese:cheualequantoil dire, tuse cortese: quantofutuopadregentile:bella &figurata ragio= nedidire. „ Beato il padre benedettoilgiorno; „ C'hà diuoiilmondoadorno. dinonpocolumeapportatricequella chiara gentilefigura,concheſopral'impoßibilta s'argomen tad'alcuno effetto. دو Adunaadunaannouerar lestelle: >> E'npiccioluetrochiuder tuttel'acque » Forſecredea,quandoinfipocacarta, Conquelcheſegue. Segueunaragiondi dire,of Seruatatuttauolta che noi moſtriamofar dibisogno il dired'alcunacosa,quantunquenulla rileui quelcotal ragionamento .  Italia mia, benche ilparlarfia indarno, Co'lrimanente. Metteſialcunavolta loacciden 79 teperlacoſaprincipalmente inteſa:neliaguisa che fi dice,nelSenatohoggieranopiudimilletoghe, inuece didire piudimillehuomini togati.  Chefanquitanteperegrinefpade? In uece didiretanti huomini diſpade guerniti. Siz milmente uedretene imigliordicitoriper accrescimen tod'alcunacosa ufarsi ilprenderproprietà dißimile et contralanaturadichechefla:comeseio diceßi ,u'era 1 ۲ tan= 1 tant acqua chehaurebbeſpentounmardifiamme. Ch'uncor dimarmoàpietàmoſſohaurebbe. Metteſialleuoltein uso difignificar lo stato delle  coſeſecondo alcuneproprietamolto accidentali, د dal fatto lontane:ficomes'to uogliodirenon effere il piu perfidohuomo d'alcunocheſia,dirònon eſſereſotto il cielo il piu ribaldodilui. Chetanti affannihuom maifottolaluna >> Nonfofferse.quant'io. Etaltroue,, Quanto'lfolgira,amorpiucaropegno » Donna diuoinonhaue. Et Dante >> NonuedeilSol, chetutto'lmondogira, Trouafiunafpeciedicontrapofitione (ilqual àfuof1 luogofiragionera)fattatra duecofecontrarie,ma con •legatura difimile.comefeiodirò, colui è gentil'huo= modiuilla,ſcientiato d'ignoranza,accostumatodi ui= tij,ricco di pouertà, somiglianti. Poich'amorfemmiun cittadindeboschi Allequalmanieredidire s'aggiongonoquelle, onde  diciamoadunfanciullouecchio didieci anni,&adund feminagia difpoſſente&antica,giouinettadiſettanta anni.Etunochediffe M.ColaBruno,ad unochehaued fatto unPoemaſcritto in foglio, &alto un palmo, pouero &di stile&di cognitione,questi s'hafat= tounpublico tropheo delleſuepriuateignominie. Faf43 fi fimigliantemente la interpretatione,ilche ètoglier dàunalinguaunaſentenza n'altra conaltre uoci, accommodarla ad u=  Per lodolcefilentiodellanotte.  Feminaècosamobilpernatura. Et altroue Laqualtradottionesifa imitandoalcunauolta l'i= steffe parole dicolui,che in altralingua ſcriffe. Ilche feceilPetrarca,mettendo ildolceper dolcemente, à fimilitudined'Horatio,che lo fimile fece nell'iſteßo propofito.  Etcomedolceparla dolceride.  Nonèdalasciareuntrattogentilemolto & leg= giadro: ondefiuieneà mostrarladifferenzadidue co Jediuerseconproprietà contrarie,ſi comedicendo , tu Jeunatorrecontrailuentodel'inuidia,tufefcogliodi pacienza contral'onde delle maluagielingue.  Ellaſijtapurcomeafpr'alpe al'aura. Etquelloisteſſo inunfonetto da me non ha guari . ueduto. Cheinuoifara co'lſuotenaceoblio Comedifole unpicciolraggio in marmo, Odinpiufaldoscoglio ondamarina. Allaqualimpoßibilità accennò ilpoeta medesima menteinquellaparte, Etco'lbuezoppoandremcacciandol'aura, Moſtraſiparimentelauanitàd'alcuno effetto , in cheſpendiamo opera&ftudio inutile,in cotalmodo.  Inrete accolgol'aura,e'n ghiaccio ifiori, rigid'alma. » Einuerfitentoforda Deiquaicolorifonodipinte tutte le ſcritture Greche & Romane. Accrefconfianchoralecoseper cagione diargomentodettopiuforte, ilche chiaramentemet tein ufo il Poeta,quandodice. >> Sefubeatochilauide interras >>Horchefiadunqueàruederla in cielos Etaltroue. Chedouedelmalſuoquagiusilieta  Vostrauaghezza acqueta >> Vamouerd'occhio,unragionaruncanto;  Quantofiaquelpiacer,ſequesto ètanto? Eleggiadro gentiletrattoquello, conchefido naalcunaproprietàd'unaparte adun'altra,che eſſen dolauergognaaffettodelſanguejparſo alle parti if trinfichedelcorpo,nondimenoperche piu dijua appa renzatienenel volto,fi diede aluijoda M. Francefco. Signor mio, chenontogli Homaidaluolto mioquestauergogna?  Succedonolefigureche apportano merauiglia à chiunque l'ascolta;dellequalichiminutamente ilnume= rowlauariatione uoleſſe giudicare, nel uero ha= urebbedatemere, chepiutostoilgiorno ,chelama= teriagli ueniffemancata. Perciochetutto pieno , tutto riccoinogni parte, ſene dimostra il poeta : pernon trappaßarequestaparteſanzaeſſempio;udi= tequandoeglidiße, » Ethorcarpone,horcontremantepaſſo >> Legno,acqua,terraòfaßo. >> Verdefacea, chiarafoaue l'herba >> Conlepalme&coipiefresca&fuperba,  co  Et   Etfiorircobegliocchi lecampagne, >> Etacquetariuenti &letempeste. Daßianchoraadalcunacosaquello,chepermezzo + d'altriuificonuiene: fi comedicendoquestecarte pia gono:questerimeſoſpirano;doueegliſi appare che il lagrimare&sofpiraresiattribuiscono allecarteetal lerime,pciochefannoaltrui& piangereetfofpirare. » Eifoauiſofpiri,e'ldolceſtile » Chefolearisonarinuerfieinrime.  Giuocafifopra alcunauocebeneſpeſſo non perra= gion dibiſticciare;ma percontodiScherzo,ilchefiue deinquellerime, » Necontramortefperoaltroche morte. >> Mortem'hamorto&folopuofarmorte  Ch'i tornià riuederqueluiſo lieto. Alleuolte ilgiuoco uaſopradue cofe diuerfe contrarie,  Nonpuòfarmorte ildolceuiſoamaro,  Ma'ldolceuiſodolcepuòfarmorte. Etfalloilpoetaalle uoltepercontodi contrapofi tioneincotalmodo. Egliattiſuoifoauementealteri Eidolcisdegni alteramentehumili. La onde,che alcuniperfarneloſcherzopiuleggia dro inuecedifoauementeſcriſſerohumilmente,noauer tendocheilgiuocouàfulafentenza, &nonfulauoce. Auegnacheſoauehoradolce,horahumileſignifica,fi cõenellacăzone,Verdipani,fi uede,quado édiffe Etogni sdegno Failuederleifoaue.  Chedolcenonpuò significare, uolendodire ilcotra rio dellosdegno,cheel'humiltapiuche ladolcezza. Figuratafauella èfimilmenteil daradintenderele  cofedailorocommuni accidenti,nellaguiſachenoimet tiamoincostumedidire, C'horfußiiofpentoallatte & allaculla,  Inuecedidireſendobambino &fanciulletto : da gliaccidenticommunitoccado la naturadi quello che trattiamo.Vieneàfarsimedesimamente unaffecie di affettione,laqualenellafèntenzapiuchenelleparole co fiste:&ciòadiuiene,quandoche nellodare òbiafima= realcunotogliamoglieſſempidacoſefuordi ragione differentidal corſodinatura. Dolcemente &s'adira Conparoleche ifaßiromperponno.  Romperlepietre&piagnerdi dolcezza  Etaltroue 1 Piaceanchoranellecosecontrarie usarl'iſteſſa pro $7 prietà, nellaguisachenoifogliam dire, ſi come iopo= coàtefui cortefe; coſiuoglitubora eſſereà me mol= toliberale.  Vergine dolce & pia, Queilfalloabondòla gratiaabonde. > Raddoppiasialcuna uolta l'effettod'alcunacofa,il 54 cui utileò honoreòpiacereuienea deßerecommuneà noisteßis àcolui conchifauelliamo :comedicendo, tanto équeſtaperditaàtedannoſa;quantoàmefpiaz RAGIO.  ceuole  ceuolestantoioamo te; quantotuſempremigioui. » Porfinealmiodolore, Ch'àtehonore, &àmefiafalute. Etaltrouc,   Vostrofia'lbiasmo, &mio'ldanno&lapena. Faßiun'altramaniera difigurato parlare tanto perauenturaſpeſſonel Petrarca; quantoaltra cosa che fiueggiapostaincostume,che èdallaproprieta diuna cofaadun'altra trasportarſione laguiſache fi dice, IL VICARIO diChristoperlo Papa, IL FRENO per logouerno,la CHIAVE per l'auttorita, L'ORO perlechiome,la NEVE perlegote,i CORALLI perlelabbra,la LV GERNA perlofoli, BABILONIA per Roma, SAN PIETRO perilPontefice , PIOGGIA per lelagrime, VENTI perfo fpiri,NAVE perlautta, DIAMANTER caftita, SMALTO perladurezza GHIAC 36 CIO perl'ostinatione, &altre uocifimili infinite, cheparteallegoria ,partetraslatione inſe ritengono conleggiadramaniera. Un'altro accrefcimento fifa talhora quando noi Sempreinalziamoquellochepernoifi dicedi uoce in uoceperfinoallafine,ſi comedicendo nonpuriot'ho= noromariuerisco, amo, &adoro.doue appareſempre lacoſastarincrefcieretuttauia,inquestomodo, Etfiammeggiarfralaruggiadae'lgelo, Che pocoeraildirelarugiada, douealgelopaſſa per piuforzaledare.&queſto accrescimento èquato  àdueuoci,onde ditrefonoquelle rime,che dicono.  Amorchenelpensiermiouiue®na E'lſuoſeggiomaggior nelmiocor tiene. Etdiquattroanchora, در Rotta è l'alta colonna,e'l uerde lauro, Perdutoboquelcheritrouarnonfpero, ) » Toltom'haimorteilmiodoppioTeſauro. Laqualfigura èaffaicommune in costume po= Sta,bencheio non astringaalcunoàtanta ſoggettione, chealtrimentefcriuernonpoſſa. Sicome con l'isteſſo ordine ua talhorailpoetaadieci, &quindeciuocicre fciendo,fi comecalandoſempreladouediſſe, » Lestelle, ilcielo,&glielementi àproua. Etaltroue, Santa, faggia,leggiadra,honesta, &bella.  Nonèdalasciarela figura, laqualecirconfcriue il  nome dellecose: &fasſiinpiumaniere,horapermode Itia,horaperfuggir nomibaßiet communi, horaper maggioreſpreßionedell'eccellenza d'alcunacosa.Per modesteain talemauiera, L'auaraBabiloniahàcolmo ilfacco Intendendoragionardi Roma,perpiu modestiaBa bilonia la chiamò,aggiugnendo anchor fignificatione allacirconscrittioneperfuggir nomi communi. Ilfucceffor diCarlo. SIGNIFICANDO – H. P. GRICE IO SIGNIFICO, IO INTENDO -- lo Imperatore.permaggior efpreßio ne,incotalmodo,parlando diDio,  "Quel arte Quel cheinfinitaprouidentia Mostrònelſuomirabilmagiftero. Rimanecheio ui dica,comeſi ufano lecomperatio= ni,lequalihorafifannosottol'iſteſſa ſpecie,horafot= tol'istessogenere,&horaneà l'unmodoneal'altro: uannosottodel'isteſſaſpecie, fi comenelfonetto,  Mouefi'luecchiarelcanuto&bianco. Valacomperationedahuomoadhuomo ,fi come dahuomoadaltrafpecie, Cometalhor alcaldotempofuole Semplicetta farfalla allume auezza. Nellaguisa chefuor di genere èquella compera tione. Mortehebbeinuidia almiofeliceſtato, Anzi allafpeme&feglisiall'incontra  Amezzauiacomenemicoarmato. Dellequalcomperationifuor digeneretutta n'ẻ So pienaquellacanzone, Qualpiudiverfaernuoud.Vſa no anchora i poetileallegorie,lequaliftfanno percon todiparlarecofe,dicheiluulgo niuna contezzahauer poſſa: perloprufonotuttelecose dapoeticatatetes futeàquestofubbio,doueperhauernea bastanza quel 60O tantoragionato,cheilprimo di ſentisteuerroai con traposti,chesonofigurebellißime, dellequalituttouer gatofidimostra quelfonetto,Pacenontrouo: infini te altre rime,comequelleche alPetrarcafurono piufa migliari,cheàfcrittoreGreco ò Latino, chein tali fi gure diragionarefi esercitaffe.Di queſte fifattecotra ٢٠ pofi . poſitionilungamenteſi tětionò nel primogiorno:refta ch'ioui affegniun'altralorofpecie,cheinonsifatoccan docontradittione nell'iſteſſo tempo,main diuerfi:nella guiſache fogliamdire,quantogia in ndiot'hebbistan tohoraiot'amo.Giabella cortesetufusti:hora brut taingrata.laqualcontradittione donaueritaall'u no l'altro stremo. Cantai,horpiango. Ipianfi,horcanto. Etaltroue. » Inajoglioaccufare,&hormiſcuſo... ficome 1 Fassi anchorariſpetto alla diuerfitade i tempi, 62 » Doueilgranlaurofupicciolauerga. Si come riſpettohauendoà diuerfecagioni di tale 63 contrarieta. Lietepenſoſe,accompagnate&fole. Etaltroue ba >> Lofpirto éprontomalacarneestanca. Dellequalicontrapofitionialcuneſono ſemplici di cuiglieſſempihò inpropria forma raccolti; &al= 64 tredoppie, nellamaniera che molteſe ne ritrouano nel Petrarca, unadamenonhaguari ueduta nella fine diunfonetto. د > Dolce&ficura,horfon cagionch'ioproui Gliocchi,ond'iofogliohauer ristoro &pace. » Acerboaffanno,&perigliosaguerra. rieproprietainfieme congiunte,&adunoisteſſofine : Douequattro contrarihauete, &quattro contra= z3 indriz  indrizzate . Cofidipocohauealo Speronedettotacen doſi ogn'uno,quando ilGirello diffe: Horach'egli mi fi daad intendere,che uoiM.Speronefetedigiaper uenuto allafine dellefigure, onde al ragionamento Spirito&alli concetti &uaghezzasi rende,hauendo dell'altrechefoprauanzano,fauellatobieri di fouer= chio, quali massimamente,ſono ilRitorno, ilgridola diffinitione,lafintione,il Dubbio,la domanda, ilnasco dimento, la dimostratione,laſentenza & quelleonde le coſeſi tacciono, òfipermettono,òfi correggono,ofi difciogliono, ò ſilegano,òfi abbelliſcono, èfiprouano òſi ripigliano òſieſaggerano tuttavia ,uipreghiamo cheuogliate anchorapiuparticolarmente toccarci al= cunapriuatalocutioneda uoi offeruata: percioche in questoſtimiamo coſiuoi eſſere auezzo &affaticato di darforma;comeintuttel'altrecoseda uolracontate, Cheildarediquestefigureadintendere altronon mi pare,cheſiaſanzaaltro,che ſe Michel'agnoloiſuoi Scarpelli isuoicolori benißimodisposti &stempra tideſſe adalcuno inetto ſciocco dipintore,imponen= doglichelefigurepennellaßefimilialleſue,fanzadar gliquell'arteparticolare,con che egli pennellar juole fileggiadramente,cheſcorno rendeàgliantichi , come inuidia alla natura.Che benpotraalcuno cheſiaſape= re, chenelPoemafidebbonotramettere tali talifi gure,mauenendoalleuoci, uſerainmaniera ò perdi fettodellapocaeſercitatione,ò dellanaturaldebolezza pocadiligenza,che ſciocco infelice dicitorefie riputato.Sicomeſapendoche bello è il formare della 359 comperationeàtempo &luogoconueneuoli ;nondime nomeglio laformerauno poeta dell'altro ò difestef= fo:comeche plu uaga & piugentile lane formaſſe دو " Dantequandoediße. Comeal nomedi Tisbe aperſeil ciglio Piramoin fulamorte&riguardolla >> Allhorche'lgelfodiventò uermiglio. Cheallhora, che egliquell'altra pocodoppo lascio Scrittanebellanepiaceuole. ›› Qualifistannoruminandomanfe >> Lecapre staterapide&proterue. >> Sopralecimeauantichefianpranfe. Sorriſe uncotalpocolino M.Sperone, riſpoſe. Voimirichiedete unacoſa M.Vicenzo,laqualnonpu re è difficile per se steßa:ma per le molte & quafiinfi nite,che ineſſaſicomprendono: auegnache tantifono imodi lemanieredellelocutioni,quanteſono leco Jedicheparlaronoitre lumidi questalingua,cheſono Dante,il Petrarca, ilBoccaccio,& àuolerneli in numero&ſegnaturariducere , nel uerofarebbedibi fognodipiulongalettione,ch'iononhofatto, di pu tenace memoria,chenonèlamia, e dipiu tempo di quellocheneſoprauanza.Map mostraruicheà menõ Aconuieneilrifugirepercompiacerui fatica ò studio, ficomequellochegentilefete & amoreuole,&benein ogniparte àuoimedesimorifpondete, °noper i costuminostriche gliamiciuostritengano àpiacere z 4 quello, cheadaltri èdinoia difatica cagione, mi contentodiciochea uoi piace: promettendoui dirac= contarnealquante(dlquelleformeparlo delfauellare, cheuoidicestepiuparticolari)con questo che uoi pres ghiateM.Paolo,che uogliaalcunacosa diruianch'egli deinumerialtreſt,ſgrauandomidiquelpejo ,che atte fuefpallefiemoltoliggiero. Quelloisteßoreplicarono adunoadunotuttigli altri,uenendoperfino àiprie= ghi. Il cheuededoM.Paolodiße,impongaſiquestoinca rico al Barocci,oueroal Macigni,etnõàmeM.Spe= rone.fi comequellichetanto inciouagliono,quantoet dicognitione,&digiudicio miſonoſuperiori. Quiui fumoltobeneriffofo&piuuoltereplicatodaciascuno delli due, dagli altri,chefuforzacheM.Paolo, ilBarocci, ilMacignifi cõtentaſſerodidoverragio naretuttauoltache aM.Speroneplaceße,&inquella materiachepiuglifußea grado.IlpercheM. Sperone dipocofpatiodimoratoſi,coſi andòſeguitando, da ca= poentrandoneiprecedentiragionamenti.Tuttelefor medellafauella Toscana riceuono partimento di due maniere:ouerocheſonocommunifi come ildire IO TI AMO, IO DISIDERO d'efferdeibe nefici ricordeuole, IO SPERO difarti cofauti le&piaceuole: Querochehannoconfeco una certa uaghezzaper contod'eleganza,laqualefafede nome rodella cognitione.chedelgiudiciodiqueltale, chene la uſa. Sicomedicendo, QUANDO ellaſiſareb beuolutodormireegliladeftaua.Etanchora PVR SEa  SECO proposediuolertentarequantunque in cio farſenepoteffe,&altre, dellequaliio alcuna intendo diricordarui,ficomemeglio mi uerraallamemoria . Bello &leggiadromododi dire èquello onde noi al uerbodoniamofulafinele uoci Ti, Te, Mi, Me, chealtrinoncostgentilmentedanno nelprincipio, on= depiuuagamentediraßi TERROTT I fempre per amico,cheio ti terrò:fiperche la uoce èdimiglior numero, &fiperchefiuiene àrifugire la moltitudine delleparole. SARATTI utile, FARATTI prò, AMEROTTI ſopratuttiglialtriamici, RICORDERATTI delmiobeneficio A mili,in uece didire,tifarastifarà,tiamero,tiricorde rai,che languideuociſono dipoconumero altreft. Similmente STAROMMI foloVIVEROM MI lieto, ANDEROMMI inuilla. FAM MJ questagratia, LEVERAMMI d'affan nicheil dire,mi starò,mi uiurò,mi anderò,mi fa,mi leuerai.Conlequaliuanno dipari SOVVI certa resin uece diuijocertare, DIENNE unfalu to,inuecedinediede. Vieneſi anchoraaleuardi te= nebrequellalocutioneda pochiuſata,con l'uso didire NOI trarentila, inuecedidiretitraremo ,ficome MENRENTI pertimeneremo,cheDantediffe. ΟΝΟΙ ΝΕ uenimmoalla citta,inuece di dire uenißimo Valeanchoradi piuil dire FORA che fariaòfarebbe,ondepiugentilmentefidira,se queſto auenmßechetu di,fora distrutta ogni nostrafperanza, zs che LIBRO 362 chesarebbe distrutta. Leuafi alcunauoltaunalettera aduna uoce,accrefciendo nondimeno laforzadella fi= gnificatione, PARTITI tostodiquinci, qua tala entrochiu'é:douefiuedechechiu'è,ualtatoqua to chi iui è.Leggiadramenteanchora nello accompa= gnardellaprima &ſecondaperſona èdaauertire,che dietro aluerbo nonfidoni quelfinimento,che harebbe laprimafolamenteò lafeconda.ficome egli bene fidi ce ELLA NON puòamarmi, non amarme. ellanonpuò amarti nonamarte.Mafelaprimaper fonaallafecondauieneàfar comparatione; per niun mododirete amarmi &amartimaamarme amar te, ondedipocogiudiciofi uerrebbeàfar questafauel la,crudelefu il miofignoreànonpunirti,&premiar miiladouechebellißimoparlamentoſeradeltutto ildi re,crudelefu il miofignore ànonpunirte,&premiar me.ilqualmododidiredißeil Petrarca. » Ferirmedifaettainquellostato, » Etduoiarmatanon mostrarpurl'arco. Cheferirminonpotedſtare,per alcunamaniera Haueteanchoradaauertirechequelleuoci, ondefidice • CALDAMENTE, gentilmente,ſemplicemen te,neiuerfinondeonopaſſar ilnumerodi cinquefilla becomefoauemente,ladouechelaloro longhezza nel laprofa bella &maturaapparisce, SVBITA NAMENTE dicendo,affettuofißimamente,Wal treſomiglianti.Ma nonpocamarauiglia mi nafcenel= l'animo,tuttafiatacheper mefi confidera inquesta lingua  Lingnamainoncomporfiuna uoceconun'altra,chefan zaalcunpriuatogiouamento fiueggia:fi comeTEN GAVI, PRENDAVI, SOVENGA= VI, chepiubreacmente&piugentilmente signifi= cano tengauoi,prendauoi,&fouenga àuoi. Souen= gauinellamemoria la cosacheuoifapete. Etmegliodi rete, TEL VOLLI farauifato,cheio tel'ho uoluto. Et IL VIDIRO, inuecedi dire, io uelodirò:Vfa iluerſouna licenzadidare alnerbonel numero del piuunnome auente il suono nel numero delmeno, Etaltroue Otestimondellamiagraueuita. >> PiangaPistoia eicittadinperuerfi, In uecedi direteftimoni &cittadini,piuuagamen teuſeremodi dire GLI S'E' detto,ches'èdettoloro, ficome MOSTREROLTI inueceditelomo Strero, FELSE' perſelofece, & VEDE= DELVIuoiperuedeteuelouoi.Etpofciacheinque Ste locutioniarticolateſonoentrato, dicoegli eßerpiu leggiadromododi dire, LA VESTE cheio ti diedi,tu lami recherat &nontumela recherai . I denaridameprestatiquandoui piacciaiogliui done= ròperueglidonerò. COME la donnaentrò nel tempio tuttiglihuomini leſifeceroallo incontro, me= glio èdetto,cheſe lefecero. LA SAETTA amorofatallamitrouòalpetto, qualegli occhi della miadonnalamimandarono,fiamegliod'affai,che il diretal,me la troud.Sicomepiu gentilmentefi dira IO MI RIMARRO contento,io mifaroque sti trafichiziomifoncreduto,cheleuandonela uocemi, dire altramente,Si come ſe TV TI VOI par= tire, SE VOI uiuoleteandare,che leuandone il Ti, ilvi . Et dire LO, farelo,donerelo, amerelo,cheildirei,ilfarei,ildonerei,&lo aimerei . Moltagratiaallefcrittureetiandiofiarroge,ciascuna uolta,che laterza perſonaſi accompagnacon laprima nelnumerodelpiu,quale dicendo NATVRAL RAGIONE E DI CIASCVNO CHE CI NASCE,cheildirediciascunochenasce,uer rebbead eſſere piucommuned'affai . Segueil dire NON GVARI TEMPO,inuecedimolto tempo. Et VNA VE NE HA inuecedidire unauen'è dimoltecolline, che iui d'ogn'intorno fiueg gono,unauenehalapiubella piu diletteuoledell'al tre. DOVERLOVI megliofidice che douer uelo,nefamestierecon altrieſſempi douerlouifar chia ro.Aggiugnesila ne,molteuolte per eleganzaà gli articoli,ouer uoci articolate,come empierlaneperem pierla.Et cioallascritturafidonaper inuaghirlane di piu:che altro nonè ilparlaruago,che ragionarecon uocipostein uso daimiglior dicitori, &lontanedalla communanzadeiuolgarihuomini;inmaniera nondi= meno chedaeßifieno leparole inteſema non l'artifi cioloroinchemanieraſia postouengaadeffercompre fo.Daottimo effempiofanno ritratto etiandio quelle formediparlare,perquellocheio micreda,Sanza le Harne TERZO 365 uarnelaMi: HAI TItusentito. NON haitu Jentito SVOLTI perſuoledte:AGGIVNSON VENEperueneagginnfono :&Fecerneinnece di direnefecero: DIETELO pertelodiedi, fico= me FOSTV, inuecedifostitu,ſidirapiu agiata= mente. Conqueste compongonſenedell'altre , come MANDATOLNE,permandatolo,ficomeIL VI inuecedi li,òdigliſidira incotalmodo, raddop piandouiſialcuoreinfinito cordoglio:che al numero delpiu delmeno, alſeſſomaschile puòferuireac conciamente.Taluoltaaccompagnarfifuoleil SIcon l'articolohora dauanti la uoce,horafulafine,ficome dicendo LESI auicino,preſalaſi,chetantoualequa toseleauicino, leipreſaſi,cheM. GiouanBoccac= cioin unaſteſſachiusura diparolediffe,prestamenteda P'altrapartelefi coricò al lato, in braccio recatala ſiſanzaalcunacontraditione. Vieneanchora leggia dramenteàdiuiderfiil uerbo dalla DI conalcuna co Sacheſia,percioche communalmente ognun diceDI COLLARgiu,diMONTARfu,ladoueche •meglioiſtadigiucollare, diſumontare,cheſanza in= dugioprocacciaſſe diſu montarui, raccontaſſe ciò cheuifuffe.Dicefianchora PVOLLOCI, inuece di celopuòpiugentilmente , & SVOLOCIin uece dicelofuole, ilqualeſolociò checifabisognoco= nosce&puollocidare.&ficomepercontodi piuu = gafauellafi daabbreuiationealleuociscoſtſi da l'ac= crescimentod'unalettera,come ISTESSOperstef fo:  fo:dichelaragionediſopraui dißi: DESSOP altroconto,percioche diremoegli èdeßo, &noneffo Curradoauifo luidouereſſerdeffo:fi comediremo effo fece,eſſodiffe,&nondeſſo,efſſo hauea d'entorno dafe, &perlomezzoinaßaipartiuie ampißime. Accre= fcie anchora uaghezzapiuche mezzanalauoce, SI, quandoàconueneuolepartefiaggiugne: 10nonſopia ceuoli donne s'eglimiſi uerrafatto di faruicon una mianouellettanonmenuerachepiaceuole,tantoride= re.Metteſianchoral'Asinuece diperuno,noningrata mentein cotalmodo,&haueuaſiun'ocaàdanaio , &. unpapauerogiunta. Sicomeadalcunuerbo uagamen tefi aggiugnequelloche HAVEREfignifica,on= demegliofidiraegli m'hebbetrouato;cheeglimitro uòzefßi m'hebbero alufingare,in uecedidireeßi milu fingorono:questodiauolodiquestafemminamaladetta miſiparòdinanzi, hebbemi ueduto,Trouarete an= chorala maggiorpartedicoloro cheſcriuonousare il uerbo CERCO inquestamanicra,iocercounmio amico, iocercoueamiacofaperduta , quando ch'egli nondimenopiugentilmentefi dica,io cerco d'unmio amico,io cerco d'unamiacofa: Dießiadunqueàcerca re dicostoro altroue.cominciarono adandaringiu dellapietracercado.Vēgonotreuerbiinfiniti àlegar ſitaluoltainsiemecopiacevole maniera,fi comedicen do, VORREI potere amareilmiofignore,s'egli parte inſeriteneffeuirtuofa.ilchediſſepiuacconciamen teilBoccacciozethauedouedutoin cheguisa quiuipue= 14= nutafuſſe;s'auiſodi poteredouerlahauere.Bella ancho raragionedidiree IO MI VADO auanzādod'al cunacosainuecedidirio mipreuaglio,io procaccioal cuno utileM.Guafparinoſiparti&inpiupartiandò inničtepotědoſi auizare.Sicomepiuaccõciamětesidi ce INQVELmezzotěpo,cheinquelmezzodi těpo: laqualeinquelmezzo těpo era tornata, nonfenza gramarauigliadellagětildõna, E'iluerbo VALI CAREpurißimo etleggiadro,ilqualetanto uale,qua totrappaſſare: Etgia l'hora delaterzaualicata,effa, chelafèradauanticenato nonhauea,difamecostrettaà pafcerl'herbefidiede:Fassianchora nell'iſteſſa chiusu radi uocireplicamětod'una uoce,ſpecialměte quadosi prendela primaperfonaòlaſeconda,l'unanelnume= rodelmeno, l'altradelpiu. IO VAN DERO 10, VOI LOfareteuoi : 10 VENTRE= ROdentroio,&coſidettopostoilpettoſopra l'or= lo,&quelcheſegue.Tal uoltabàforzalo A CHE dipercheficomela,iononſoache io mi tegno ch'io nonuegnalagiu. SicomeMIGLIORE può ut lere tantoquanto meglio;nonuolere sta notte effere uccijocostisuatteneper lo tuomigliore.Et DI TAN- TOpertanto:&ditanto l'amò Iddio;cheniunmale ftfecenelacaduta.Fuordi regola &ragione deltut= to eildire DOMENICA dimattina, Giouedi Sera,douechelenandoneilD I ſi dirapiugentilmente, Domenicaferainfu'luefpro , dall'hostefuo informato. VfastinueceilGVARI , uoce laquale nonfola mente 368 LIBRO mentealtempofida,dichetuttelecarte neſonopienes maadogn'altracosa,checheellaſi ſia unanouellanon guarimeno dipericoliinſecontenente, chelanarrata dalauretta. PRESSO CHE piugentilmente fi dicechepoco menoche:alqualenonbastandolasuaric chezza,defiderandodiraddoppiarlauenne preſſo che fattodiperdercontuttaquellasesteßo. Bella & leg= giadrafauella èquella,ondeil uerbo VOLERED douerefiufa in cotalmodo,enonſiuuoleuſaretuttala crudeltachealtrimerita.la ondeilBoccacio,ma ciòno fiuuolecon altruiragionare,ficomeil CADERE peruenire.maquelloche nell'appetito loro giouentle 4 cadeuadiuolerfare. SANZA MODO dicefi perfanzafine,incioſeguendounaragionepropria de lalinguaRomanadegli accidenti di Martellino da Neiphile raccontatiſanza modorijeroledonne.Met= tefi incostumelauoce BEN, per da: comedicendo BENMILLEfiorinihofpeso perfaldar imiei debiti.Jubitamenteuditoqueſto ;bendodici defergen= ticorferoladoueilmifero Martellinoeraſanza petti necarminato.Dicefiparimentequestacoſaeſſere auue nuta FVORIDITVTTA opinionedicid= ſcuno,in uecedioltreadogni iftimatione : &poifuori dituttofuo penfiero affaifelicementeradunnostro cit= tadinoadueniffe. ET HO TALENTO difa= relatalcosa,in uecedidefiderioò uoglia. Primaßo il qualehaueatalentodimangiare, comecoluichecami= natohauea.Leuifiaduna uocel'articolo,tuttauolta che i . chenoidicoſaragloniamonon determinata,nellaquija che noidiciamolauirtu è comehuomdicefermezza et nodrimento dell'animo.Douepciochenonsi determina qualhuom ciòdica;percio àquella uocefiuieneàleuar quell'articolo onde in altrotempoſi direbbe l'huomo:  ciòdiſſeM.Francescos. >> Ilfonno èueramentequalhuomdice >> Parentedellamorte Et ilBoccaccio , 1 2 Veramenteèquesti cofimagnificocomehuom dice.Di marauigliosauaghezzacagione è ilVERBO uentre, come adaltrisiaccompagnafuoridella propriafignifi catione, dicendoeglimi uennetrouato,ellamiuenneue duta inuecedi dire lui trouai elia uidi:gliuenne uedu taunagiouinettaaſſai bellaforſe figliuola d'unde lauo-ratori della cõtrada.Et in uece di collocato èſpeſouſe remo IMPIEGATOfuoridell'uso, mauocenon dimenogenerofa.Perdutaholafaticalaqualottimame temi pareahauerimpiegata.Vale IL PIVfoaue mentequelloche ildirela maggior partefuolualere.co meilpiuimercatantifannofare.Etdoue communal= mentediciamo DEL mettendoui infuocambio DI, veniamoa trarnelalocutionepiu bella,cofi dicendo:El la èfattafeminadimondo :Iddio lamadre &tutta lacorte di paradiso.Et A,iu uccedialla: io uò infino à cittaperalcunamia uicenda Douenon èdapretemet= terelauoce SVTO, laquale horaperfe fa, hora con altreaccompagnata: Sola incotalguijahorbene RAGIO. I tu da LIBRO 370 tumi dicheſeſutomercatanteingannasti tumai perfo= na?Si come accõpagnatal'usoM.Giouaniquadoediffe Seiohaueßicreduto,checoncedutomidoueffe effer futo tungotempo èchedomandato l'hauerei.Che tanto ual futoinquestocasoquanto ildir stato,chediſoprafatto piutostohaueaforzadifignificare.Cosip l'isteßaca= gionedonafi adunnomelauoce DI,alterando ilcaso et accrefciědoelegazaad effo nome.Piudi noia,chebifo < gnonomieraſpeſſfeuoltefentir mifacea.Inuecedidire piu noia .Etaltrouedellaualledelledonne aſſaidi bene di lodenediffero,in luogodiaffai bene etlode.Simil mentemegliodirajši , IO HO MENO di ſperienza , JO HO PIV digiudicioche tunontipenfi.In uecedi dire io hò minor iſperienza-ò maggorgiudicio:laquale douemeno eradi forza si comenoinelledelicatedonne ueggiamo. Etalcun'al= tra uoltadiretefiguratamente quiui éM. Pietro no= ftroET NON E' CHI HONORARLO perchil'honori : ET SECI FVSSE CHI FARGLI pertuttodolorosipiantiudiremosinuece didire se cifuffechi gli faceffe:locutione leggiadra da pochiffimi(ch'io ueggia)postainconfideratione. Sicomequella ondefi fuol dire FACENDOSI A CREDERE, inuecedicredendo ò stimando che pur leggiadramenteſuonafacendosiàcredere,che quellea lorficonuenga&non fi disdica,che all'altre fimigliantemente donaſi alleuoltel'articolo allauoce, cheterminediluogofignifica :onde communemente fi dira,ioho penfato diandarmiin altroluogo, ET DO  VE, giatuttauiauomecoſteſſo rauolgědo.mapiuleg giadramentefidirànellaguisa che diſſe M.Gioudani reputoopportunoilmutarcidiqu', &andarnealtro-ue, ildoueho gia penſato,inuecedidiredouefan=- zaarticolo.Etfimilmennte ildire TAL QUALE inuecedicomunque,ò comeche megliorilieua:Niuna tuacosapotrebbeefferaltro,che bella piaceuole, percio talqualtu l'hai,cotalela di. Et il COSI in uecedifubito:lequali come il giouaneuide,cofi doman doilpadrechecosaquellefuſſero. Et QVALE in cambio di chi &domandatoqualgridaße,&qual fuſſedelrumor lacagione,riſpoſe ,cheil rumore cra tra Licifca Tindaro.Etficomepocofaui ricordai lauoce DI aggiugnerſi adalcun'altraper uaghez= za, ſiegliuienfatto altresi,che noi perl'iſteſſa cagio= neadaltrefi leui checommunalmenteuno diràla bel= lezzadi costui,il giudiciodi coſtui,douemeglioleuan donela DI, دو mutandol'ordine diremo la costui bellezza,il costuigiudicio. Giouinettopoſiionelcostui regno. Segueil dire CIO FV, che molteſegnatefor medifauellarefignifica:perciòche horaimporta que= ſto, horaquesti,horaquesta,horaqueste. Ciò fu M. Pietro,ciòfuronoinostri amici,ciò fuMadonna Lau ra,ciòfuronolenostre uicine Vjafilauoce EGLI nonpurenellacommune ſignificatione, eglimi piace, eglimi diede;maneiprincipi delle cose agiatamente, ad 2 co'l  co'l dire eglimifi lascia credereò donne,niunacoſaeſſe repiulodeuole. Eglinonfarebbegran fatto,cheella noniluoleßeamare.Taluolta inuece diEgliſe leda la Enell'isteßosentimento:E mipare,cheegliftea in maniera,chefanzaalcun maestroiomedesimatel tra= roottimamente.EtHO CERCO, in uededi cer cato,chepercertodiquantomondoeglihaveacercoset quelchefegue.Horailuerbo GODO unaaffaiuol garmaniera, concheſipronuncia io vorrei goder le tuebellezze,comeche piugentilmente fi dica DEL= LETVE bellezze, longamentegoderonodelloro amore.Iddiofaccianoi goderedelnoſtro.Meritòdigo deredelſuo defiderio. Si comeperl'isaßa cagione iſconciamentefidira 10 MIDEGNO, TV NON tidegni , QVELLI NON fi degna, mamegliouarraildire IO DEGNO, tudegni quelli nondegna,ondeM.Francesco, >> Ched'habitarnondegna, » Piunellauitafaticosa &uile.  Etaltroue , Onde'lmotoreterno » Degnòmostrar del fuo lauoro interrd. Matempoèhoggimai,che alBarocci fidonifpatio diragionare, cheiopermeneſonſtanco, &uolontieri afpettod'udireò lui,òM.Paolo,òilMacigni,odaltri faellarefopra il rimanentediquello chem'auanza.Cofi haueadettoM.Sperore,quadoilPriuli diſſe,nonhaue dofinhorapiurottoiltacere, di troppoanderdegli be ne  ne,sequeſto ordinesi offerua che M.Speroneci ricorda maparrebbemi, cheſeperatamenteinquella che auan= zaciascuno ragionaſſe, ogn'unoquella materia di questitreraccontatiabbraciaſſe,che piu neglipiaceffe. Ilchefarachenoibene àprò uedremo recarsi questa uariatione,in quantochemoltecose nonpoßonojènon damoltileggiermente efferinteſe, macontalpatto, che ilContariniacutißimod'ingegno,comeciascunpuò fa pere,talhorafopralecosedifficiliuenga argumentan= do,affinedi rifoluerci, il GirelloconilConte stan= doallefrontierenonlaſcinopaffarcofa,laquale alcun dubbio potefferecarci.l'auifodel Priulipiacquefomma menteàciascuno: benesicomprendeaeglihaueredi fpostol'ordinedi queſti ragionamenti conmoltogiudi cio,&misurataragione. Ilpercheparendoà M.Paolo difcortesia il nonuolere à coſifatto ordine&proponi mentoconfentire; aspettatobuonapezza,chealcunoal troincominciaße, & non ueggendo alcuno farmoto cofigentilmente ,come in ognisuoatto &modesto piaceuolefi dimostra,preſeaddire. Poichecofi à uoi piace,honestißima &gentilißima brigata,cheiofa= uellar debbaincostampia&difficilmateria,chente e questa, dellaqualesi ampiamente dottamenteha ra= gionato M.Sperone,nondilongandomidalla maniera tenutaper lui, lecuiparole leggiadre riſolute furono dimarauiglioso ordine, inpoche parole ui faroilparermiomanifesto ilqualeſeuoicon il noſtro configlioterretecheſtacommendabile:intendodifegui da 3 re  re.Etperchetratutte le cose,che nelleſcrittureriluco nononaltramentecheſtelleneilucidiferenidella notte miparecheſienoibellitratti che non tantodalla coltu radellalinguauengono àprodursi,quanto dall'inge= gnodicoluicheſcriue, &oltreàciononaltrimentefo nouaghidiquellocheſieno ifioriper iprati, gli ar bufcelli perle piaggie:perquestoà meda l'animodi douernericordarealcunod'eßi,&mi silascia credere questa materianonmeno douerui dilettare udendola, chelepaſſatequantunque il dicitore non ugualmente flaperdoueruipiacere.Perciocheà niuna persona di noi cheſiam qui,meglio starebbequestaparte, che allo Sperone,ilqualenel raccontarui di questitratti,tratti bellissimiharebbeusato,raccontandonegli. Rife loSpe 1 roneet diße, et uoi hora untrattohaueteufatoM.Pao lo,ftchepaßiatealcontouoftro,mentreiopenfèrofo= pral'obligatione qualui tengo,nelloeſſereda uoipiu caldamentechegiudiciofamente amato.Quiuipiaceuol menteforrifeciascuno:percheil Manuccio immantinen teſegui. Questibellißimi tratti,chenon motti ,nonfa= cetie,nonfauoleaddomandiamo;mafali dellescritture, condimentiloropiacevolißimi,uengono àformarsi dal'intelletto,piuche della lingua anchorache ne lo e= Splicarneglipiuadun modoche ad un'altro uenga à dargliuifi maggiore ominoreuaghezza.Diqualido= uendoioragionarnealcunacosa;mifadimestiereusa= reunacertaloro diuifione,onde dalpartimentolo roordine,&dalladistintione chiarezza fi uenga à generare:perciochel'isteſſonon pur consentono , ma etiandio comandanoiphilofophanti,che intuttelecose, comunquefifienofarfidebba. Primieramentediquelli raccontar intendo,che inſeritengono colauaghezza delleparole efpreßioneleggiadra & purad'alcunaco fa,posciauerremo àquelli,che in biaſimo òlode d'alcu naperfonafifogliono usare, finalmenteà idettife steggiofi ò mordaciuerremo, al daſezzo. Etcomeche io intendadiquelliaddurgli effempi,che da Greci Latini, Toscani, altre nationtdiriuarono, da me non afpettate,cheleparolein teftimonianza ui ad= ducadiquestitali:percioche la loro uaghezzapiu con l'acutezza dell'animo,checonparolefimifura ,&fen te.Iointendomostrarlagrandezza d'alcuna cosaesse redifugualealleforzedella mialingua,allhordirò,SE 10 HAVESSI tantadiuitiadiparole,quanta e lecitodipoterformarecon l'imaginatione, ouero efpri mereco'ldefiderio nonardireidipoterelaminima lo daredelleuoftre rareuirtu.Si comeintendēdo parlare cõpſonagentile,laquale tuttauiafta in attedere anfio Saalcunmeritatopremiosdıro coſt, TO STO EGLI VI uerrafatto,chequaleèilmeritodellanostra gen tilenatura;taleſecondo ildifiderioditutti ebuoni ,fla terimunerato . Aperfonadanoiaffettuoſißimamente amatadiremo, IO VI RACCOLGO ad o= gn'horapiufresconellamiamemoria, tengodentro naſcoſodelgrembodemieidifii.Volendofignificaredu bitationed'alcunacosazuſeroil dire : INCERTO aa 4  dubitofo diqualfariodebba mifono.Parlandodicõ fortoad alcunocheſperi &diſideri di conſeguire cofa dicontentezza;fi dira, SE IL GIVDICIO nonm'ingannaztosto,mifi daàcredereche la fortuna Spenga intequesta ogni altra brama . Volendoà quelli che ascoltanoconmodeftiaaccrefèier feded'alcu namarauigliapernoiraccontata, diremointalmanie ra. SE TROPPO lentifieteàcredermi;cionõ uidee recarmerauiglia,che iocheil tuttouiddi,apena ardiſcodicredere àmeſteſſo.Etfignificando unoeffer diuenutocieco;dirò, EGLI E' fattodella uista di= giuno.Ringratiandoperfona,comericordeuoli d'alcu= nobeneficiohabbiamo addire , SIGNOR MIO L'obligoch'iotengoconuoiinfinito pareggia il bene= ficiodauoi riceuuto,ondeficurezzamidonaste, &le uastemidimillependentiperigli.Alla bellezzahauen= do riguardod'alcuno ; si potradire, I'L LVME DEL SOLE farebbepouero ſcarſoacompe= ratiouedi queluiſo à null'altrofomigliante ,che àfe Steffo.Adalcunoingordo,lecui uoglie l'offendanotal hor3 dirò, SE TV NE HA I diquestotuodi fideriotroppoaffannosincolpanelatuauoglia,àciool tre ognidouutaragioneattenta.Etuolendopregarp= fona,chenonciuietiquello,che noitantobramiamo;ha remo addire , SCIOGLIETE in me queldiz giuno,chealladiſiderofa animamiarecasi granfame uiprego.Dinotandoadalcunoperſcherzohauer det= toalcuna cosa,fidira, A GIVOCO mifonte CO  Y coſcherzato.Adunoanimoſodiremo,EGLI NON  MENO E'armatodelcuore,cheſicuro dellafron= te. Adunfuggitonedauanti, DINANZI mifi tolje,qual ombradauātiàgli occhidelſole.Adunoco tra l'opinione diuenutoci nimico,fidira, QUESTO SCELERATO fuord'ognidrittaragione mi s'efatto nimico. Lodando isembianti d'alcuno che fia; dirò, FONON POSSO credere,che uoi nonfiategentilißimodinatura , ſegli atti uoſtri non m'ingannano,ueracıßimi teftimonid'uncor genero= fo. Parlandod'una gioia QUESTA ALLE GREZZAinmenouellamentetraſcende &for= montatutte l'altre inſieme chefino horahannoporta= toall'animamia dolcißimorefrigerio .Volendopale= fareconaffettuosadimostratione l'amore ad uomoà donna; potremdire , IO BRAMO non allifio ridelleparoleſcoprirtil'amor mio;ma alli frutti dei ueraci effettifarti conoscere,chetantofon tuo quanto dimeſteſſo.Parlandodelauaghezzadegliocchid'al cunadonnazharaßiadire, I BEATISSIMI ARDORI, ipurißimilampi leamorose fauille degli occhiuoftri,nonpurstelle lucenti; mafoli diuinißimi nonmenorafferenanoconil lorſplendoreletenebrede mieitorbidi pensieri,diquellocheoscurano tuttelebel lezzedei piuchiari piuſcintillatilumi.parladodel feguirealcunocogliocchidilontano;diraßi TAN TO TI SEGVI conla uiſta, quanto l'occhio miopuotetrar d'ale, &piutifarebbeſeguito quando A aa segli  eglihaueffehauutolepennedelcuore.Similmenteuo lendoragionared'unguardointento moltospotrem di re, GLI OCCHI MIEIeranfißineltuouol to,comehorau'e l'animo miointento . Lodando uno sguardo piatofo; diremo, VIDIVI ORNA= TA iluoltodiquellapieta,che uimancauad trarui delnumerodelledonne,&farui angelodelcielo. Voz lendodirealcunacoſaeſſeredinotte auenuta;diremo: TANTO VISTETTI, quantolestellebeb beroagiodipafcere i celestiinflußine ifereni campi delcielo:quantol'hore notturne tardarono à destaril Jole,quantoche l'Orizonte tenne chiuſo ilgiorno:qua tolaterratennedauantiagliocchilanegra benda. Ragionandodellaliberalita òaltrauirtud'alcuno; po trem dire, LA VOSTRA liberalita fignor mio, ètale;cheiuoſtri nimicinon nepotranno tenere lalinguamuta.Parlando d'undolce riso, ERA DI PINTO iluoltoſuod'unriſodolcissimo,attoàfa redinotte ofcuraferenißimogiorno. Adun'altrorifo fintodiremo, ERA INVITRIATO iluol tofuod'unriſoacerbisfimo,daſtempraretuttelecon= tentezzede icuori. Nelloeſſercidatelodigradißime daperfona&digiudicio di grado;diremo, IO CHE INFINO àquest'horanon mi tenni per nullauogliocominciaramarmi & apprezzarmi piu dell'usato.Difcriuendolenostrelagrimesharemo a di= 2 re, SON CERTO CHE feuoiuedeste quel lelagrime,cheperlegote midistilla il dolore; uoi du= rißimo  rißimo terreno diuerresti tenera ungiorno: Et della paurafauellando. ERANO GLI OCCHI miei confufiftupefattiisentimenti & l'animosimaga o in manierazehe un'ombraputosto,che uiuaforma mi haresteinſuquelpuntogiudicato Parlandodella pie tatealtrui;si puòdire, TALE E LA TVA pieta,chenon folamenteàquelli che ti richiedonofoc= corre;mafouenteprecorrealledimandealtrui.Nelri ferirgratic ad alcuno; fidirà in cotalmodo, DI QVANTI BENEFICI ho riceuutidalla tuabonta&potere,riconoſco la gratia& la uirtute. Adunoſcriuendoalcunfoffertonostro accidente; po trem direin tal guifa DOPPO LA trattadi uno amarißimofofpiro,apenahebbi la uoce per ri= fpondere, &rihauutoche io l'hebbi pocomeno che le labbranonlapoteronoformare.ondedi ciò tifi rende certezzaco'l uedermida l'hora innanzi fi afflitto ;che lamiapelleuieneadinformarsi da tutte l'offa. Parlan dodelladifficultadellodare alcuna persona, APE= NA CHE eglimiuieneconceduto ilpoter adom= brarelelodiuostre,non cheal mio stileſiadonato po tered'incarnarle.Parlandodellacortesiad'alcuno;di= rete, TANTO E' ſignor mio,diuoi naturalco= Jàlacortesia;che neſſun'altro nonu'ha parte uerund. Etdolendonelaperditad'alcun nostro bene;diremo, FVLMINATE &morteſonotuttelemiefpe ranze,lequalinon dıdiamanteeſſendo; ma diuetro,fo= nocadendomidimanomiferamentefpezzate.Bellisi mo  motrattofuquello diM.Speronequandoparlando de lauitahumana,diſſeGLIDII eßerintēti àuedereilfi nedella nostra Tragedia:&che noieffendo occupatip lopiu inquestebellezzefecciose &mortalıJiamoinui tati a goderedelleeterne celesti dalleſtelle che col fuofcintillareneaccenano,che taroſtomettiamo in effet to il defideriodifalirealcielo.Nellelode dateci d'alcu= noamico,oltreildouuto;diremo POTERIA VENI REcheſendoinganato dall'affettione, l'amore habbia fpētoilsuodrittogiudicio.Eteſſendo ò nellofcriuere ò nel donarealcunacoſa ſtatipreoccupati d'alcuno ami= cosrifpõderemo AQUESTI SEGNInoihauercono Seiutoaccrefcimēto nella obligatiõesmanõgia nell'amo re,comechel'unopoſſadiuentarmaggiore,&l'altro mainonriceneaccrefcimentoueruno,òpoſſariccuerlo. Volendodimostrara plonadanoiamatamolto,ildift deriodiadoperarfipiu inalcunaſuabiſogna diquello chenoinonfacciamo, &massimamenteſendo l'amico in iftranierepariipercontod'alcunefiglio,odaltro ac 1 cidente;fidirà, IO CON OGNI MIO uffi cio,anziconogniragiondipietà, nel tuoferuigio fe= cicecontcondoPopinionediciascunomiaffatico con molta fo= nelfinedisfattioneditutti; ma ſecondo ilmio uolereniuna ope ramipard'ufare.Nelqualtratto,mostrate allo amico dinonmăcareperdiffettouostro,anzifartuttoquello cheeglidefidera:oltreche nell'animo gliaccendete non fochefperanzadiconseguiredauoi maggior diligen= zanelfuobisogno,Nelricompēſarealcunbeneficioda chi  chi cheſiaricevuto conqualcheſegno picciolo digrati tudine,dobbiamofporreilnostroauiſo intalmaniera. SENDO L'OBLIGOinfinito,ch'iotengocoeſ fouoi, infinitoildefiderio, con chedesidero alcuna parteleuaredicioch'io ui debbofignor mio,meglio sti maiunpiccioldonoconeniruiſicheunomaggiore:si p nonpareringratoconquello, quantofitemerariocon questo;ch'iopensasipotereall'obligojodisfare con co ſadimaggiormomento:non potendolopagarecon al= tromezzoche conl'efferuidinouotenuto,quando aue niffeche lauostra cortesia midonaſſel'obligatione, che io hotuttauiacon uoi.Etocccreendonoi ò conuiuafa= uella,o lettera dimostraread alcuno,di nouo effere in noi alcun beneficio riceuuto accrefciuto obligatione ta= lecheaumentarfinonpoſſaperalonnamaniera; ufere moquestaformadiragionare ofcriuere, NON MI DIFFIDO punto,chebenchelemie lettereàtefi Speßomandate,&difi leggiero argomento fcrittefi fieno, checare leggiadre,mercedell'humanità tua nonfienogiudicate,anzinondebbanoda teeffertenu= te fermißimo testimoniodella miapietàuerſodite.Al laqualenel uerofento(ilcheapena ardiua di credere) effer datononpiccolo accrefcimento per inouellibenefi ci.Perciòchefi comeprima lamoltitudine de gliuffici àmeusatifece,ch'ionopoteßihauerdi temaggior obli goàperſonauerunadel modo; cofihora èſiauantiper uenuta l'obligatione;che dipiu non poſſa eßerti perl'a ueniretenuto diquelch'iofono.Cofiragionando òfcri uendo LIBRO 382 uendotuttauid adalcunoamico, quanto poco alcuna proferta meritiamo,&quanto diquellaferuirsihabbia mo defiderio; potremdireincotalguifa , SEIO DELLA promeſſafattamıperuoi nonmenolibe= ralechecortese,tanto ringratiare uiuoglio, quanto io ne lamerito;pochiffime parole in ciopotrannoperauen turabastarmi :mauolendoſecondolaforma del defi= deriomio cio farezinfinitece neuoranno,&àpenapo trannoàquestapartepienamentefodisfare. 1cufando lanostraprefontione inprender cosa & difficile alle nostreforze, malageuoleadeffer conſequita;hare=-moaddire, SE IO MI DIEDI afarcofa,che al mio deboleingegno,ne allemieforzeſofferiuadi patirproportione;iſcuſimi il defiderio dell'ubbidirui, 1 dalquale in manierafui forzato &moßo;cheminor fallo mi èparutol'eſſere preſontuoſo giudicato; chedi= Subbidientea perfona,lacui auttori altruituttelegran colpecommeffe larein ico piacerle. Etuolendoesprimerecor affentofia mogratid'alcunriceuutobeneficio,co'l dimostrare la grandezzadi lui;diremo, POTREI NELL'A NIMO ferbarlamemoriadi coſifatto beneficio fi= gnormio nell'animo infinito per proprianatura,quan doauenißecheeglipiucheinfinitononfuße. Adonna drizzando ilparlare da no moltoamata, &digen= tili costumi,diraßi, QUESTO РОТЕТЕ A VOI STESSAficuramentepromettere,che &qui&altroue,&felice&sfortunato, inaltaod A in  in baßafortunasemprefonper eßerequelfedele Helio tropio,dcui con eternafermezza uoifola in ogni tempofareteil Sole. Ad uno,la cui protettionefoglia ef ferejopradinoilarghißima, dıraßi. TALI SO NO imeritidellanostrahumanita benigna natu raichenonpuremi recaardire,ricorrerealei,doue la Juagratiamifadi mestiere adoperare;mami rendono certißimodinonpotereusltarmi altrouefanzafarui offofagrandißima. Similmentehauendo à dimostrar Pobligo di checheſfiaad alcunoamico,potremo met= ter inusocotestaforma diragionare, IO NON SO COME poterrendergratiedell'infinita cor= teslauostra,mabensò,ch'io non mipentod'hauerle in finita obligatione:nemidiffido puntodinon hauere cõ ledoti dell'animo mioà mostrarleundiquatoioleſia tenuto,sebenelafortuna non midailpoteretrouar al traremuneratione, chepareggiarpoſſa lasua gentilez za. Dubitandoalcunochelofcriuere,chenoi glifaccia modirado&breueměte,nonuengadaincrescimétodi Scriuerglicagionato uſeremo incotal guisa le ragion  nostre, ESSENDO LO SCRIVERVI cheiotalhorafo,àmediqueldilettocagione, che cre= derfipuochemifia,hauendoauoi riſpetto, auoi che perfona gentilißimaſete, inogni uostro affare amo reuolißima, mi trattatedahuomononincrefcioso , ma priuod'ognilumedigiudicio,pensandoche io non ui Scriuaambitiosamentenoncheuolontieri . Ettuttauol tacheuoletepurech'ioconfeßid'hauererrato;micon tento  tentodeltutto,quandofia certoche l'errorea negligen za,piuchea pocaamoreuolezza uengadauoi imputa to. Aperfona,laqualehaueßecon plu che mezzana diligenzaprocacciatodifarsi nostro amico, modesta= mentedimostrandola noſtrabaßezzadiremo, V.S. QVANTVNQVE piuchemezzanamentefi fiaadoperata,nelfarmiſiamica,nonpeſipero d'hauer fattotuttoquelguadagnoin effetto,che ildefiderio L'amorelelaſejauano credere dipoterfare:perchera= doadiuienechetaleflal'effetto, quale èil grido d'al= cunacosacidetta,òildefiderio raccendeneinostricuo ri:èuero chedallo amoremio uerſodi uoi nonfarete ingannato,ficomequello cheſuperbetto eßendo,anzi cheno, uorrapiatirco'l uostro, non cedendoui punto: ladouecheintuttel'altreuirtuconfeßodi douerui cf= ferinferioregrandemente. Etmalperuoije l'animo uostrofusse stato auzzodidare beneficiaduſura,che uiprometto,che altro nonharebbetrouato queficurar ficheſopral'amore l'obligationmia. Adunalette racortese&amoreuoled'amicogentilßimo&acco= Jtumatopotrem rifpondere, CHE PIV DOL CE, &piuſoauelettera, poteuada uoi afpettare, chetuttodolcezza, &foauitajete ,&pienodi tanta amoreuolezza,che ioqualprimagentilißimomitenni ardiuafarprofißionedicortefia, hora rozzo Janzacostumimitengo. Ad alcuno,che per contodi qualfiuogliaobligatione, cercheradigiouarne incofa danoiſommamentedefiderata,diremo, SON CER TISa  TISSIMO cheſeV.S.uorrà inciò adoperarsi, quanto è tenutadifare, chenonpurefodisfera à l'obli go;maresteraditantocreditrice,cheà menonfi da= ramododipoterlainalcuntempofodisfarle. Simiglia tementegiocandoJopral'amore obligationediremo SE QUANTO L'AMOR miofuperaquel lodituttiglialtri amiciuostri,tanto imeritimieiauă zaſſerolaſommadeiuostri benefici, potreifperare di pagarui ogni obligationech'iotengoconuoi . mapoi chequestononpuòeſſere; contentateuid'eſſer ficuroſo pral'amormio,ilquale inmaniera stabiltrouarete, non alienatoa daltruis che le ragion uostre feranno per Jempre ſicurissime. Volendoà donna ouer huomoda noicaldaměteamatofarfededelloamor noftro, qua fificuropiucongli effetti,che con leſempliciparoledi remocofi, PERCIOCHE molteuolteuedrete- alcunoconſegnodiſtremapietà lagrimarcongli oc= chiſopraicaſi d'alcuno,con animo nondimeno&lie to &festeggioso,&altriòconlingua ò coniſcrittu ramostrar grandissimi SEGNI D’AMORE – H. P. GRICE: IO SIGNIFICO, IO INTENDO --, auendo l'odio non di meno nel cuore piu che auuelenato; per questo io bramo piu tosto molto amandoui & poco parlando ef Jerdauoitenutomeno amoreuole,cheilcontrario fa= cendomaligno. Efortandoalcunfigliuolo alla imita tionedelleuirtupaterne;diremoin cofifatta maniera 3 PREGO DIO CHE VOI talmente vi di= portiate dolce ilmiofigliuoletto,chepoßiateapprende remoltedelleuirtudiuostro padre, conlenostrere RAGIO. bb cargli  cargliallegrezza &marauiglia: onde piu tosto per conto dipiupretiofo ramoueniamo à tralignare dal uostro pedale cheper eſſere menohonorato fimile te nuto Achis'affaticaneldiredellelodi nostre, LE LODI DA VOI datemiſonoà mecarißime, perciochedauoicara &gentileperjonauengono: & tantoanchorapiucare,quantoelle tengono inſepiudi cortesiachedi uerità.A perfona danoi amata,laquale cihabbiain speranza d'alcunacosa lungamente tenuti diremo , VOI FORSE MI FACE ACESTE afpettartanto leuostre dolci &amoreuoli lettere,per chepiu caremifußero.ilche nelueropocoficonuenia, fiperche taleè ildiletto,cheper effe,nefentoinognitë poschenonpoteariceuere miſuraalcuna di maggior crescimento,&fi perchetaleèla loro auttorita ap= preßod:me;chefelicißimoſipuo tenerecoluiàchi, quă dochefia, uenganolegratiofißime parole uostre con= cedute.Adhuomo,àcuisi tenga obligoper contodibe neficio,potremdire DOLCISSIMA COSA MI FIE ricordarmiadogn'horal'efferui infinita mentedebitore,dalqualobligopiacciaà Dio di mainõ mislegarinalcuntempo. Douese cofahaueffe ditan= topregio,chepareggiarpoteſſequello cheioui debbo; nelueroglieloproferiret, maperche alcuna tale non uenehò,&perchegiatuttofonfattofuodono,folol'a moreperficurißimopegnolelaſcio.Adonna,laquale dubitaſſelefuericomandationihauer luogo,conquesto trattofi dee rifpondere, SONOMI ſtate ledubi tationi . tationidiV.S.in un tempo &dolci, amare :dolci, hauendodaquestocanto,ondefperare,che mi amiate: amareper lapocacredenza,laqualprestate alla mia fede.Nemifarebbequeſtaamarezzaper la compagnia 387 diquell'altradolce cagionefpiacevole;ſein ciò nonui interueniſſe uostroparticolarfpiacere:ilperche la noia fuperadigranlunga ognimia contentezza. Senoiad un tempod'alcunoamicoharemo , come perduentura egli occorre lettere, doni;allhor diremo HEBBI LE LETTERE &ilpresenteuostrofignor mio, uenutimiaduntempoàrallegrarei ſentimenti l'animo; l'unopartoliberalißimodella uostra cortefe natura,&l'altrofrutto pretiofißimodelnostro inge= gno,ambidueàmeugualmente &rari cari. Ad uno cheardentementeabbracci lelettere & le uirtu, diremo. PIACCIA A DIO DI conferuar uilungamentein questobuonanimo,ondeui ingegna tedifaramicitiaconlelettere,&la uirtu , guerreg= giando conl'ignoranza quilla, coluitio:laqual pace , laqualguerrapoſſanoeternamente stare l'unatran= l'altra turbatanell'animo uostro.Volendolo darepienamentealcunaleggiadra compofitione,laqua lefła stataoltre il commune uso d'alcungentile fcritto reteſſuta;diremo , BELLO ET LEGGIA DROcomponimentoil uostro,&àmeparuto diuoi degno &naturale:nelqualecofiuinceteuoiſteſſo;quan toconglialtri,tutti quellicheà questi tempi si diletta= nodiſcriuere . Adunoamico,qualetemadi noneße= 1 66 2 reda noiamatoſi caldamente,quantoegli dimostra di amarnoiparebbemichefidiceffe, CHIARISSI= MOfegno,cheiouincauoi nelloamore, mipareche eßer poßaladubitatione,chehauetedinoneßeredame uicendeuolmente amato,perciò chechi caldamente ama credeauuenireche talmentefia l'amorſuo manifesto; cheperquello meriticambieuolmented'effer amato. Si milmenteuolendoſopraalcunanostranegligenzatro= uarifcufatione appreßo l'amico ;hauremmo addire , PREGOVI VOGLIATE hauerelamiane gligenzaperiſcuſata,laqualeneluero nonhebbecagio ned'altro,che dallafedech'iotengo che uol mi amiate inmaniera;cheà conferuatione dießo amore,nonft ricerchino queste operationi istrinſiche &accidentali, conlequali credono eſciocchiconferuarfileuere amici tie,nonsapendoche nell'animoſonopiantate nonne leparoleleradicidelperfetto amore. Adonnaſcriuen dodanoiamata, dubitandodinon eſſereſodisfatti di ingratitudinediremo, SON CERTISSIMO che uoi nonpagaretedifiacerba &manifesta merce= delamiadolce &fecretaferuitu,aßicurato da i testi= monidella uoftrainfinita &naturalcortesia. Modesta menteuerremo àrispondere alle lodi datecida alcuno amico òinuerſo òinproſadicendo, I VOSTRI VERSI caro diligenteſignormioſon stati in ogniparteloro puri Soggetto: gentili,for chemancanodi di cio incolparſenedeeilfouerchio amo= rechemiportate inmaniera,chetalhora uiene iluo= ftro . stro intutel'altre cosedritto &fermogiudicioper= 3.89 dendo.Bellißima corrispondenza è quella & leggia drachiusura diparole,concheſi uienead alcuno ami= co,acui noui&grandihonorihabbia recati lafortu= naòlaelettionedeglihuomini,àmanifestar l'allegrez zariceuuta, &lafperanzadimaggior coſe, infimil cofedicendo, SIGNOR MIO HONORA TISSIMO pofciacheiointeſilafortunaet ilfauor deglihuominigiuſtihauerui à cofi degno&rarogra dod'honoreinalzato, chente fperarfipoteada ibuoni diſideraredallinimiciuostri; ionon ne prefi però nequellamarauiglia,cheprendiamo generalmente di tutte lecosegrandißime&inaspettate,netutta quella allegrezza,cheſentirſipuònell'animo maggioredi co filieto accid nte,hauendouoigia conglifrutti dellepaf fateopere,&conifioridellefuture,cacciatadell'animo l'altra nonpotendointieramente riceuer nelmio cuore,non eßendoeglidicoſiinfinito benecapace,&el lacrefciendotuttauia con la fperanza, raßicuratada i pregidellauoftramaggiorgloria. Toccando l'humani tadiperſonacortese, gentile,diremo, TALE E SIGNOR MIO labenignanaturauostra3che iocheardirenon poteaprenderedimeritare nepmeri todibenefici, nepersomma d'amorela gratiauostra, horaper l'humanissimauoſtra cortesia miparedime= ritarla aßai bene.ondeinguiderdonedicio unafedeui profero di maniera,chequandoellanonſiaperpocoua loredaeffer tenutacara,permolto uolere, grato bb 3 animo, &ricordeuolememoria dei benefici riccuuti nonuerramaitempo,nelquale d'hauermiamato , giouato,habbiate àpentereper alcunmodo. Et pure nelfimil casopotremo direin cotal modo, SE LE STELLE NON MI darannopotere alcuno difarmi meriteuoledeibenefici uostri ; nonrimarra,ch'ioeternamentenonui rendagratie,et grato della cortejeuolontauostrauerſo dime, & dell'hono= ratotestimonio,che digiouarmi &amarmialtruiren dete.fra tantolo uiurodicontiuouocon lafrescamemo rianell'animo miodella gentilezza &ualoruostro. Bella&d'amoreuoleconfidenzapiena èquellaſcuſa, checonunperfettoamicofifa,ſopra o negligenza di fcriuere, ò tardanzadiferuigio ,o d'altro accidente, co'ldire. CERTO IO RIGVARDANDO alperfetto amoruostro,chemiportate;io non poßoappreſſo di uoi errare,hauendo l'ibertad'eſſere quanto iouoglionegligente,opotendo liggiermente dallanostranatia dolce manfuetudinericeuer per= dono.Mauolendodellanostrafede renderſicura alcu naperfona,intal manieraſcopriremo il disegno noStro: VOI BEN POTETE, &qui&al= troue, ricca &pouera,&lieta&ſcontenta,inal= toò inbaſſogradodi meprometterui, ſicurißimate nerui,cheniuncontrarioaccidentealuiuer uostro deb biahauerforzadimouere,ne intepidire il miofermo caldopeufiero:anzipotrebbonotuttele perturba= tioni uostredipiuſcaldarmi, cõfermarminell'amor vostro a ciascunhora:&quantopiulafortuna cotor bidi auenimenti turbaffe(che àDiononpiaccia)lafere nitade ipenfieruostri,tanto piuuedresteilmio duris fimotopacioaffinarſi, diuentar chiaro. Rifponden= doaletteraamoreuole ſpecialmenteda donna reca= tacizdiremo HO LE VOSTRE letereriue= rentemente riceuute madonna, conquellatenerezza lette,chenellefibredelcuoremifparfe la loro dolcez= zainfinita,lequalicomeſogliono eſſeretuttelecojeuo ſtre,eranopienediqueimele,chefolo daifioridelleuo Strediuineparolette,piuche in altrapartefiuede stilla re.Ondefiperquesto,quantoper altreoccafioni infini te,bramai &bramo, bramerò d'hauerſempre quel loch'io bofperato,&fpero,&fpereròdi continouo, chealtro non èpure,che ilconferuarmi nellagratiauo ſtra,&inquellaconfermarmiciascun dte. Mandando alcunodenostricomponimential giudiciodiperfona, nonmenodi ottimi costumi chediprofonda cognitione diremo MANDOVIQVESTE cartefi= gnormio,nonanchorauscitedella mia cameretta,àgui Jadipure innocentißimedonzelle,perchefpecchian dost nelcristallolucentissimo delgiudicio uostro, or natefi con l'aiutodi quellopoſſano belle riguar deuoliusciredellematernemani, nellepublichecaro lemetterſiſanza biafimo delle loro bellezze. Adami coſcriuendo,ilqualetroppoaffannatoſiſianel profe rirfioltre ildouuto diremo, IL VOLERE RINGRATIARVI dellelonghe, reitera bb 4 te  teproferteuostre,coſiſarebbe àmediſdiceuole, comefu difouerchio in uoiil replicarlepiuuolte. Ma rifpondě donell'isteßocasoà persona di grado conditione horreuole, pracemi di mutarproponimento & dir in cotal modo , IN ISCAMBIO delle proferte uostre,nonp contodi contrapesar di equalfommailbe neficio;ma percheinme coſe nonsi troua di maggior prezzo,piacciaui àuoi steſſadiproferire tutto quello che iomifono,standoſicura,tanto iopiudouere me stef ſoaprezzare&tenercaro,quantouoipiu speßo conmaggior confidanzadegnaretedicomandarmi.Ri fpõdendoàlodedatecidaperfona inognifuoattoamo reuole, fi potra dire, VEGGIO CHE VOI SI HONORATAMENTE dimefauella te,piuper abbondanzadella uostra humanita,& per l'amore che uoimi portateschepermeritomio, che à ciòfareu'induca.Di che uiringratioſommamente,non giapercheiopenfi ò diſideri con queſto ufficioſcemare l'obligation mia,che l'uno nonpoſſo, l'altro nondeb bo,nonhauendoioinmeparte,onde poſſameritare,che mifiatetenuto,&effendodi tantoalcunobeato, quan tomeritaperſuauenturad'haueruiobligatione,map= che la uoſtragentilezzanel richiede.In casodiraccon= Solarealcuno amicopermortedi padre,òmadre, òfra tello, òd'altri, diremo, QVESTE POCHE COSE uihouolutoſcriuere,nonpercheio stimi di potereconlimieiconfigliſanarla penetreuolißimafe ritadell'animo uostro,eſſendo purtroppodaſe prudete;neperdimostrar d'hauerincioſipocodolorſenti to,cheàuoipoteßirecarparte alcunadiconforto, ef= fendoiodellamortedel noſtro carißimofratello rima= > fooltreadogniiftimatione stordito &confusoinma= niera, cheiono poßonell'animorivolgere dacofiacer bopensiero,negliocchidallelagrime, lequali anchora fcriuědomiponejugliocchi la tenerezza delmiomol toaddoloratocuore;maqueſtofeci per non mancare diquelloufficio, àcheconpietami costrigneusaruer= ſodiuoil'amoreche uiporto.Infimigliantecafo dire= moaltreft, SETANTO DOVESSIMO aprirlauiaaldolore,quantofu l'acquiſto d'alcunap= duta coſa&lieto dolce;potrebbe amenire, cheuoi meritevolmenteil uoſtrodolcißimofratello piagneste, adogn'horaapiufreſche lagrime u'ingegnaftedi daruscita,ma perchedipiu ualela ragionenelmitiga reifouerchi affanni,che'lſenſo àrallegrarsinellegusta teallegrezze; per queſtoui conforto à dar triegua àgli addolorati occhi &pace al mestißimo cuor uoftro . Nell'isteſſo propofito ufereteanchora un'al= traformadi racconfolationedicendo, DISIDERO SIGNOR MIO chetantohabbinolemie confortatrici paroledi forza in aquetareil uostro ani mo,quantohebbeildoloredella mortedelnostro genti lißimofratello inturbareil mio.Soncerto,checio effen dofiuerrebbono à stagnarein granparte quell'onde, chegliocchiuostri d'eternelagrimenodriscono .Deh fignormio nonuiricorda,che il rafrenare dellefouer bbs chieangoscie  allegrezzetantocifa eſſerepiudegli altrifortißimi &generofi;quanto il non potersi da quellerattemperareci annoueraconglihuomini uolga ri, dibaſſocuore?Etpostoche dolerefommamente ui debbala mortedilui,hauendo nonſolamenteunfra telloperduto ilche perſe ſteſſoſuole effergraue&do lorofo; maunfratellocheſolohaueuate, gentilißimoud lorofo, d'alticostumi,ilquale, leuostre cure al= leggiarepiuchelefuepropricdifideraua , &oltre à ciofu'l fiore dellajua giouanezza, &nel colmo di quellefperanze,chenell'animo diciascuno prometteua noper l'auuenireinfinitihonori,dallequal cagioni egli merita quantofuuiuodauoiamaio,tanto effer morto lagrimato nondouetepercioconfinite lagrime cerca= redipareggiarunainfinitaperdita.Et perquesto co= mesdegnoſodouete piutoſtouindicaruidicofifatto ol traggioridendouidellafortuna, chedandoui iu preda deldolore,accrefcterealla uoftranimica ilnumero del leuittorie.In un'altramanierarisponderemo àperfo= na,laqualefifia diligentementeper noi adoperata di= cendo, SE IO HAVESSI dubitatodella tua fede&diligenzauerſodime ;neluero egli farebbe Statocoſa nonconueneuole neallanaturatua,laquale è ficortese,chepiu operadiquellochenoi nelle noftre bi fognefferiamo &bramiamodipoteraſſeguire,nealla grandezzadell'animomiorichiesta,ilqualefemprefpe radipoterimpetraretuttelegrancofe,non percagio d'arroganza;mapergrandezzadi quelloamore,ondeionontollero d'alcunoaltro amico effer ſuperato giamai.Rifpondendoàperfona laquale ècon lettereà conrelatione d'altrui ſi fia affaticata di ricordarsi di tutti e benefici da noi ricevuti ; placemi che fi dica , POCO FV neceffariaquellaparte,onde uoi rinfrescatela memoriadeibenefici ufatiui: ilchefa tetuttauiacontante&fi cortesiparole. Perciocheſe uoiciofatepercontodibenignitadella natura uostra, fpintodallagrandezza delloamore in me uoftros mirallegro uoi eſſeredi coſi chiari &eccellentico= stumi,ne penſo poter ritrouarfi naturapiugratane piuamabile dellauoftra. Maseilfate per dimostrarui. grato, confermarenello amor uostrol'animo mios neſſuna diquesteragioniuiſtconuenia.Noneßendone uoiingratopunto,nepotendoiomairitrarmi dall'af= fettioneincredibile,cheiouiporto:Adalcunochehauef Sericercatocongrandeinscantia hauereil nostro giu= dicioſopragli studiſuoiuogliochefidica,QVAN DO uoifcriueteſommamentehauercarocheiouiren daragione giudicioſopraiſtudiuostri;nelueromo ſtrateche ioui porti grandißimo amore, donate al miogruditiotroppaauttorita:l'unadellequalcose po teteſperarecheingannarnonuidebba;l'altranonmol to.Inquestamaniera uoglio,cheunopadreſcriuendoà ſuoifigliuoliquantogratagliſia stata larelationefat tagli delprofittodeiſtudiloro,dica, IO HO DOL CI mieifigliuoliinteſo,quantadiligenza ſi metteda glianimiuostrinelloapprendimento deifanti coſtumi et dellebuonelettere di chel'allegrezzaé tale chelela grimenonhopotutoritenereper fouerchia dolcezza dacofifattanouellapartorita,ondeàme cheu'amaită to, quantopadreamarpoteffefigliuoli, sifacredereho rachenullaamatiu'habbia, coſt accreſciendo lemie Speranze &inostrifruttiingegnateuidifare,cheper l'auueniretantoui,ami,cheio credad'haueruià questo tempoodiatiriſpetto allo amore,cheallhorami mette ranell'animo lauostra uirtu diligenza. Scriuendo àdonnanonmenod'alto ualore,che auezzadi leggere le anticheſcritture persesteſſa trar alcuna uaga compofitionediremo, VOI NON peraltro ma donnafètepiuuagad'ornar l'animo uostro delle belle uirtu,chedipreciofiuestiriilcorpo ; onde tutto quel tempo,cheperuoisipuo,trapaſſate òleggendo l'anti chememoric,òdiuaghicomponimentile nostre carte uergando,nonper altro,eccettocheper potereditan= toconlabellezzadelcorpoallebelledonneſoprajtare, diquantoconquelle dell'animofuperateleuostre. Scri uendoàperfona,chepercõtod'affettioneragionatrop-pocaldamentelelodinoſtre,diraßi. VOI FRA tantoriguardatemoltobene,che promettendo dimeal cunoeffettotroppoeccellente dalla uerita lontano, nonuifacciatedi me malleuadoreinmaniera,che non potendo iorispondere allaeſpettationeuoinon paghia *teildebito:percioche io molto bene hò conosciuto piu uolte,quanto errinofouentequelli chedifouerchioama no concedendopiualloamore, cheallauirtu effendo loro costumedi affermare nelleperſone amate ritrouarsi quelle cose,che eſſi diſiderano,ſebene il piu delle uolte nõjononemolto,nepoco. Adiuienealcunauolta,chenoi òpermalignita d'altri, òperfalſe relationi,ò perfo= ſpettod' alcunamico,faremo statiàtorto accufatifal= Jamente,piacemi,che dopo l'hauereottimamente rifpo= sto alle ragioni ingiuste degli auerfari, eſſendo laper= Jonaconchiparliamodigrandeaffare, cofibumilmen te dichiamo; QVANDO iofußi statoſipreſon=--- tuoso,che iſcuſandomihabbia offefa l'altezza uostrafi gnormio,lafupplico cheuogliaquesta & ogni altra offejain ciò auuenuta perdonarmi, imputarnel'erro reallaſmiſurata angoscia,ch'iojoffero,perlasommadi fi acerbodolore,ilquale toſto uerrebeà terminarimiei dolorosigiorni,quandoaueniſſe chequella nõaccettaſſe lemie ifcufationi che anchora che mal uolontierigli huomini patiſcano ogni maniera di afflittione;quella nondimeno piu citormenta &impaſſiona,che dagli nemici noftri ci uiene àtorto recata: intollerabile par che ſia quella ferita,cheinnocentemente ciuieneà tormentare Euero cheaffai confortomi deerecare ' efferinnocentemariguardando allapersona uostrazdi piuforzainquesto caſotieneilſenſochelaragiõeVno ci ringratiad'alcunbeneficio,eſſendonoidi primaàlui legati dinonmezzanoobligospiacemichefidica: E STATO ilvostroaccumularedicotanti ringratia menti in uoi diſouerchio,per due ragioni:l' una,per cheditanto anchorami fete creditore chemainon mi uerra  uerra fattodicompiutamente poter ſodisfarui,&l'al altra, perchelamianatura mifaobligato àtutti quelli àchipoßousaralcunbeneficio.Nel domandare alcuna gratiaàperfonagrande &illustre,doue il riſpettoci costrigne à parlar meno licentiofamente, dirafſſi: SON CERTISSIMO cheper lofcriuermio Sopradicoſifattamateriaparràdi leggieroche la aut toritamiaſia diquesta gratia,ch'iodomandominore, l'ardireche incio prendomaggiore:ma diciò im putiſilacolpapiualla confidenza,chemi donalauoſtra cortesiascheàjouerchiaaudacia mia. Giocando ſopral'a moreuolezzad'alcuno amico,dimostrataciinlettere od altro,diremo: CERTISSIMOteftimonioche uoimi a= miatepiuche ionomerito,miparcheſiachelemielette retantocareuiſieno,&tanto leggiadreparute,quaio uoi affermate. Perciocherozzeeffendo deltutto l'amo reinmanierale abbelliſcescheà usicoſi pure, & cofi dolcipaiono,mercedell'affettiõe,laqualealmio difetto d' ugualſommafuppliſce. Douendodinuouo adoperar unoamico,come cheperaltrefiate egli fia statoaffati cato,diremo: VOIPOTETE chiaramentecom prendere,quantofaldaèlaſperanzach'iohofondatafo pralafede humanitauostra:che nonhauendo ancho raſcoutatoquello,cheio ui debbosintendofar un nouo debito.Et ciò auieneperdifetto dell'animo, mioilquale ditantoſiſtima,che ardiſcepoterefopportarilpeso di questo degli altrioblighi. Modestamentemipiace ches'entria domandarealcunpiacereincotalformadi dire, ESSENDO certißimodinonhauermaia meritar alcunbeneficioco'lJeruirui,per la moltafpro portionedellauoſtra magnificaet miahumilefortuna; misforzeròdimeritarioco'l comandarui, conoſcendo taleefferelauirtu, natura uostra chenon minoro= bligoportateàchiconfedeuicomada, cheàquelliche caldamentefiadopranonelferuirui . Volendo dimo= ſtrar l'affettion nostraquantosia grande, ad alcuno chefla,diraßi: MI INGEGNAREI dimanifeſtar uico'l testimoniodelleparolequantorocaldamenteu'a mi; senonfufſechetropporagionandone; miparrebbe porrein dubbioilmiogiudicio, la grandezza di lui:ilche l'unoper ignorantemipotrebbefar conosce= re, l'altroperpocoamoreuole.Rallegrandofitardi- conunoamicod'alcuna dignitanouellamentericeuuta; diremo: QVANTVNQVE ionelrallegrar mi con letteredeglihonor uostriſia stato tardo;non fuiperònetardo,nenegligente à prenderne infinita confolationenell'animo mio. Nellocreard'alcun magi • Stratopotremmodirfimilmente, HARESSIMO dapiagnerhoggiplu chedafarſegnidi commune alle grezza,pdědouncoſiſanto giusto amministratore, qualep lopassatohahauutolanostracitta; senonfuffe lafperaza,chetuttauiaciporge ilſuoſantißimo etgiu ſtißimofucceſſore:colqual pocodeiriceuuti honori dob biamorallegrarci,hauendo egli co'l testimonio delle paſſateopere, con lafperanzadellefuture maggior honoripiuuolte meritati:douechelanostra citta , con laquale. Laqualeragionevolmenteallegrarnepoßiamo,ha con feguito reggimentopiuhonoratodiquello,cheeſſa non afpettaua,nefferauadipoter afſeguire . Volendo im= petrardopomolteunagratiadaalcuno principe,òft= gnorediremo. QUANDO V. S. Illust.uorrà darfinealnumerodei benefici fi largamente per lo adietrouſatimi,pregolacheellafla contenta difuggel= largliconlapreſentegratia,cheio le domando.Volědo darricordodinoiadalcunamico;ſtdeedire gétilměte-incotalmodo;M'E' parutocõueneuoleildarui ricordo dime,nonperch'ioſtimiciò eßeremoltoneceffariaalla gentilnaturauostra;ma percompiacereà quell'arden tediſiderio,ch'iotengod'eſſerſculpitonellanostrame= moria. Adunocheſommamente defiderilenostrelette reſpeſſouſeremocotestaformadifauellare: NIV NO dilettopuònelcuormiotrouarpiudolcericetto diquello,che è ilſapere che lemie lettere ui ſienocost care&cofidilettewoli; dalqual dilettotratto cofispes fouifcriuo.doues'alcunaincreſcieuolezzaueniffeà ge nerarfidalcontinououſo lorozincolpateuolstußo , che diciòfetecagione ,mentreio credendo piacerui uòà riſchiodiſommamentefpiacerui.Incasodi dimostrare quanto cifia stata acerba la morted'alcuno ò difangue òperaltro accidenteall'amico congiunto;sidirà: SE DELLA mortedelnoſtrodolcißimopadrehebbi dolore;falloIddiocheuidde il cuore, &tutte leperfo= ne,cheudironoilsuono deiſoffiri,Guidderola copia delleinfinitelagrime. Effendo incolpatifuor di ragione ned'alcunſcelerato effetto ; diremo: NON MI  DVOLE tanto per la colpadicoſi ſcelerato maluagio effetto uenirincolpato,ilchedase è puregra ue &doloroso;ma piumirincreſcielohauere lafortu nalasciatoincorrerequesta openione dime nell'animo uoſtroiche l'unoaſſaidi riparo&giustificationemi re cheral'innocenzailadoue che l'altro uiene à minuire quellafede inuoi,qualdianzi era uerſodimefi pura, &cofischietta.Rispondendoà lettera òrelatione d'a= mico,ilqualepernoneßere statocon lettereda noi ul tatoſiſia moltodoluto;direte: SE MAGGIOR difpiaceredee nafcernellapriuationedelle cose,douela perdita èpiugrande;nel uero uoi haurete cagionedi poco dolerui,hauědofattopfchissimapdita:ladoueche iodimeàragiõedolermipoßo,haučdo leuoſtre lette repdutetatodolci,tatocare,&in ognilorparte coff diletteuoli.Et crefcerebbeinmequesto affanno,s'ionõ conoſceßi,chetaleè labenignanaturauostra cheglier ronidagliamicicomeßi, tuttiugualmentegiudicatea= moreuolmete,affermado piutostonointědere lacagio nedelmacamětocheimputarloal difettodello amico. Cofihauea dettoM. Paolo,dipoco dimorato eſſendo, quadoaccorgedosi,che ciascunoafpettaua,ch'egli ra= gionadoſeguitaſſe;prefeaddire.Veniamohoraà i detti conchebreuementesi toccanole lodi & il biafimo di chichefla.ciòsi fauariamenteſecondola diuerfitadelle Lingue&nationi:fi cometra latiniſonoalcune priua teformedi lodare,òbiafimare o dir uillania adalcuno RAGIO. che i CC 1  chetra Greci non fiuſeranno òtraToscani; e molti traquestichein quellinonsi trouano giamai. Etlaſcia do stareicommuniluoghi del lodare òbiafimare,iqua lisi prendono dagli effempi,dailuoghitopici, dalle biftorie,fi comedicendotuſepiuchiaroche'lfole,piu stabileche la terra,piuoscuroche letenebre,piu muta= biledellefrödi de gizalberisiqualiluoghicommuni fo noàtuttelelingue;ueniamoalleformedelparlarepiu particolari e diftinte, ſicomefonoquelle, quando lo dandoalcunodiremo,egli ègiouanedelicato, egli ha unauezzofagratiain tuttieſuoimouimenti,hauno in gegnomarauigliofo,unuederefottilißimo, una intelli= genza profonda, èdeditoalle uirtu,dotato di buon coftumi ,finceronella conuerfatione, amoreuole nel fauellare,modestonei gesti, ſpedito nelle attioni. Allequal lodiuannopercontrariotuttauiaqueste ra= gioni di dire. Egliè giouane rozzo, egli hà und poßima gratia in tutti emouimentiſuoi,hauno i = gegno rintuzzato, unuedere groffone, und intel genza materiale, èdeditoalle opereuitiofe, uesti to di peßimi costumi, inetto nella conuerfatione fciocconelfauellare, distemperato ne i gesti, tard nelle operationi . Lequallocutioni ſecondolecoſe, di chepuresiragiona,uanno ininfinito crescendo tutta= uia.Lodafi anchora &fi biafimainuno altromodo to gliendo òconmetaphora,ò confimilitudine,è con alle goriaalcunacofadalfatto nostrolontanissima, ac= compagnandolaconquello,dicheragionar intědiamo: Sicomelabilancia ècofadaunhuomo moltodifferen= te,nondimeno dicendo uoiſetebilancia digiustitiazaſſai acconciamenterieſcie il nostro detto ; gli altri effempiadducailteftimonio tuttequeste uan= nodipari,uoijete lagloriadell'affettione, la uitadela religione, l'anima dellebelle uirtu,ilpolſodellapruden tia,lalenade ibuonicostumi,il fiatodellaliberalita, il ritratto della magnificenza,ilnidodeibuoni ammae Stramenti,lofuggellodella bontajil librode la ueritas l'albergodellefante opere.Faßilofimile per biafimo, con appofitioni contrariedicendo , uoiſetela infamia della affettione, la morte della religione, la perditadelle belle uirtu,loſmarrimentodella prudentia , lafreddez zade ibuonicostumi,l'affogaggine della liberalita, il dißimiledellamagnificenza,l'efigliodeibuoni ammae Stramenti,ilpurgodella bonta,letenebre deluero , lo Stimolodellefante opere.Alcunauoltasi aggiugnealle detteuocimaggiorcompofitione,percagionedipiufor perche iode za, dichiarezzamaggiore,dicendo,uoifeteildente sdruccitore della pellede iuitij, uoifeteil coltello ta= glientedellemaluagieopere:fi come in biasino quello, uoifeteildentesdrucitoredellepelledelleuirtu, quel l'altro,uoifete ilcoltello taglientedelle ſanteopere. Aggiugnesi appreßo diqueste ragionidi dire quel= la , onde noiàguiſadiottimi dipintoriqua &lato gliendo icoloridellecose,facciamo riuscirnela figura del nostro parlarebelliffima & riguardeuole:dalle bel lecofetogliendolabellezzaper lodare, ficome dalle  CC 2 brutte  bruttela bruttezza perbiasimare.Bello è ilfole, bella lafenice,belleleſtelle, ci,i rubini,le perle, con questi l'oro,laneue,itopa. lo alabastro:dellequaliuerremo àformarelabellezzad'unadona òd'altri.Brutto eil demonio,bruttauna strega,bruttigliocchi del guffo, conquestiilcanape,la pelle dellacapra,ifunghi, le Spugne icarboni, lacotennadelle raggie: dellequal cofefiuienea dipingere l'altruifozza &ffauenteuo= le deformita.Sicome piacendoui udir l'esempionelPez trarca aſſai chiaroui ſidimostra perquelleuoci, Realnaruraangelicointelletto, Chiar'alma,pronta uista,occhioceruiero, Prouidentiaueloce altopensiero. 1 Chi echenonueggiaqueste paroleeſſerdette inlo dedi Laura,togliendodallecoseil bello ilbuonosla doueche inuituperio fi acconciarebbono l'isteſſe uoci dicendo,rustica natura,diabolico intelletto , ofcura al= ma,deboleuiſta,occhioditestuggine,prouidentia infer ma,baſſo pensiero.Similmente biafimando il poeta Ro mahebbeaddire: » Fontanadidolore, albergod'ira, Scolad'errori, tempiod'heresia,  GiaRoma,horBabiloniafalfa&rid, Percuitantosi piagne&ſiſoſpira. →, Ofucinad'inganni,òprigiond'ira, دو Queilbenmore,e'lmale si nutre&cria, Diuiuiinferno, Douemutadol'ordineformarpotretelelodidiRo ma  ma,dicendo,fontana d'allegrezza,albergo di tranquil lita,ſcoladifanti precetti,tempio di fede,GiaRomahor Gierufalemmeuero &buono,percui tantoſi ride, fifafesta,fucinadifincerita,libertabenigna,oueilmal more,e'l benfinutre cria,di mortiparadijo. Si lo= da fiuituperaanchoraper eſſempio d'altri lodati et biafimati ò dalleantiche memorie,ò dalle openioni delle psone inalcunoc'anchorauius tu tauia.Lodafiuno di cendo,uoi fetedi religioneun Numa,difortezza un Ca tone,diClemenzaunCefare:ficome p biafimofi dirà uoifete di difpregiodelliDij un Dionfio,dipufillanimi taun Labeone,dicrudeltàunNerone. Maartificiofa= mentefiuieneàdirle lodiiuituperital uolta con l'effempiocontrario,contrariamente inteſo: come uolen dolodareunodifortezzadiremo,tuſetimido comeCa millo,auarocomeAlessandro,uitiofocomeun Scipione: chetuttelocutioni ſono bellißime in lodealtrui leg= giadramentedette.Sicome; inbiafimoufiamo l'istes fi luoghidicendo. Tusereligiosocome Dionisio, com= paßioneuolecomeun Silla,benigno comeNerone. Et tuttequesteformedidetti,uengono à trarsi comeiodis Adallememorieantichedegliſcrittori.alcunauoltaft fannotogliendoglieſſempi daquellicheuiuono:ma ta= lemanieradilodeagevolmentesipuòcangiarein adu= latione, il biafimo in maluagia calunnia: nella guiſa che noilodadounoamicoofignorediremo, uoiſeteglo riofocomeunCarloquinto,liberaleaomeFarnese,dot tocomeun Sadoletto,accostumatocomeun Sauello,giu CC 3 dicioso Y  ciofocomeunTriphone: uituperando alcuno dire, conl'effempiod'alcunodeimodernilefueſceleratezze uitij. Faßi un'altra lodegiuocando ſopral'isteßaparo la,laqualmanieradi lodareageuolmente puòdiuenta= re uilisimafpecied'adulatione ; tanto alli Spagnuoli piuin uso,quantoalleItaliane orecchieſuole eſſerefpia ceuoledicendo,uoi fetepiubello della bellezza,piudot todella dottrina,piugiudiciofodelgiudicio,&piusan todellafantita,iqual luoghi albiafimouengono adac commodarfifacilmente Voifiete piubruttodella brut tezza,piuignorantedell'ignoranza, piuſciocco della ſciocchezza &piuribaldo della ribalderia. Taluolta uengonoàmutarsile uoci,restandonondimeno l'isteßa fignificatione:qualdicendoin altrui lode, uoiſete piu bellodella uaghezza, piu dotto dellefcientie,piugiudi= ciosodell'ingegno, piuſantodella religione. Soglio noanchora eſcrittoriconartificiofacatenatura accom pagnareleudci,continoatamenteprocedentiinfino alle fini,co'l dire.Odolcezza ſoaue,òfoauita giocondissi ma,ògioconditatranquilla,òtranquillitafelicißima, lo eßeredue amantideltutto,deluolere & dell'animo in ogni tempo,inogni stato,in ognilorofortunacongion ti. Sicome in biafimo diremo ilcontrarioin cotalmo= do,òpaßioneamara,òamarezzadolorißima,òdolore inestimabile l'eſſere dagliacuti morſi dellainuidia la= cerati.Ma tempo è ch'iouiconducaàcerte particolar ragionididire,concheſt biafimaalcunocon parolenõ dimenocheniuna riafignificationeritengono: il qual biaſimoſifa òpercontodidileggiamento,ouero per= chelacattiuanaturad'alcunoſiaſimanifesta ,che per difpregioogn'unopenſi quelletalparoleofferglidette: ficomediraßiad uno cheragiona in contegnoffuta perle,er aduno cheuaditropposu la grauita piu di quellochela eta,ò l'habito,ò la profeßionenon richie= de,ilſeicento,ouer untheatrodifenno,od altra cosa fi migliante.Lequalparoleanchorachedasenullo biafi= morilcuino;nondimenoàtalepropofitorecano uitupe riograndißimo.Altreportanouituperioaccompagna tenondimenoconuocifuordipropofito,qual dicendo aduno,montoneordinario,afinoincremifi, &fciocco diterzopelo,fi comequelleanchorfanno,cheaccennan do lelodid'alcuno,uengonoàdar dipettonel biafimo intalmodo.Honoratacofaèiltempio,maaggiugnen= douidiricottastofto uiene àcaderein iſcorno d'altrui comedicendo adalcunoioticonsacrero untempiodiri cotia,tiſcolpirònel cauiaro,t'intagliero nella midolla delle rapist'immortalero alla eternita dimeloni ,tula ueraiiltuo mortaleconl'orina dellemuſe,ferai adora tonellago diComo,leuoſtrerimeſonoparteghelfe et parteglibelline,Apollouilegheraun ditral'altreima ginidelcielocon laſtregghiadelmulopegaseo doureb bonoifecolifar lepazzie, percheui imparentaſte un giornoconlefibille.Voifetepiufauiodeldidelgiudiz cio. I uostriuerfinonharannonefreddonecaldo,per chelifapetefare &nudiuestiti.Lequalformeneda Greci ne da Latini mainõhebbero alcun uso, perquan cc 4 toiomipenfi,&perciononmolto loderei l'uſo loro: tantopiuquantoallaloro legaturauiſiricercapiuto. sto lanaturachel'arte:neper moltochenoi ci affatiz chiamo po remoàquelſegno peruenire,che ilnoſtro diuinoM.Pietrocoſiageuolmentehebbedestrodiacco Starfi.Veniamoàquelli, chepercontodibiafimofiuen gonoàformareconlegaturadicoſecõtrarie,nellagui Ja,che noidiremo,uoi conquesteuoſtrefatiche uihare= teguadagnatountropeo diuergogna , unapiramide d'ignominia,unconfalonedi uilta,unaſtatuadi dapo= cagine, effendo giocatore folenne. pazzo diuino,dotto d'ignoranza. Conquestimetteteil doleggiare alcuno conparole,ilcuiſenſomouailridereinaltrui:fi come adunafeminadicendo,Voifetel'intingolodellemiebu della,il tringiamentodella mia sbudellata milza,losco pisciato appetito dell'anima miaconcupifcibile,etil ez zojo difideriodelmiopolmonesſoncerto chetenendoß offesadauoigrandemente;cercheradifarne quelle uen dette cheſetuttel'iſconcie&uillaneparole al ſuo honorepiunimichelehauestedetto.Etfi comel'uſolo= ro èfpracenole adhuomo accostumato &ciuile;coft deono efſſeredalpoeta &dall'oratore lontane , come quellechepiufannodelbuffone chediperſona aueduta giudiɔlofa. Piacemi anchora,chefuggirfidebbano quelleſciocche affettationi che cotanto ſpeſſe fiueggono neicomponimenti Spagnuoli, &coficarealleorecchie degliignoranti,ondeeßidicono, imiei ſenſi ſono per amordiV.S.impiccati: ſquartata el'animamiaper le  le manidiqueltradittor bo'a amore.Nonuipare,che udendoquesti strepiti & questi auenimenti horribili, L'orcecchieuostre,sisdegninodicoſifatte affettatiõi?Ec coquell'altro,tuttelepeneamorofefentoregistratefu'l librodelmiocuore,cheſciocchezzeſonoquestesPuoes fereche gl'Italiani huomini difenno di giudicio (il cui ualore noncredo cheneglianimi lorofiaancho= rafpento)habbinoſidimenticata l'anticadiligenza nel giudicare;che ardischinodi dire itratti Spagnuoli& i lovodetti effere piualti&piugenerofide gli Italia= ni?Perciochelaſciamo stare,checonquesta opinioneuč ganoàpreporreiSpagnuoliàGreci & Latini; non è anchoramifera &compaßioneuolecoſadeltuttoilgiu dicaregrauiiconcetti baßißimi,magnifichi eſciocchi, generofiquelli che muouonoleriſa?Certo à me in= creſciemolto,che hoggidilamaggiorpartedegli huo miniuolgari habbinoauttorita di lodare &biafima= rele compofitioni: piu miduole,cheidottiſeguendo ilgiudiciocommune,uadinodietro algiudiciode i mol ti . Quiuidiſſe ilContarini,EmiſilasciacredereM. Paoloche il giudicio che moltifannoſopra delle cose Spagnuole,nonuengad'altro, chedauna certaopinio nechenoihabbiamodidiletarnoi steßipiuco'l piace= re,chegiouarconl'utile. massimamenteeſſendo i loro dettimescolatihoracon lemetaphore,horacon lecom parationi,horaconlebugie,lequalbugie mescolateda capoco'l liquorediquella adulationetrafcurata,fanno riderechi lefente gliignorantifpecialmente,chepia : CC 5 cere  ceretrouanointutteleſciocchezze,e idotti di riſo ſol letico&generatodaluederequellepazzie,forſe loro dileggiandoin cotal modo:Etperquiſtoil giudiciodi M.Paolo èstato bonißimo,chequesteaffettationifiano dafuggire,comepiufia ànoipoßibile. Quiuidißelo Sperone,un'altra cosapenſodouerefommamenteſplace reà M. Paolo, quellofcriueredilettereloro, con que periodi,che mai non trouanolauiadiuenir àcapo,co= fadaGreci Latinitantodiſuſata,&fuggitadai miglior Toscanialtresi.Etpercheionon parlı in cio piupercompiacereal Manutio &al Contarini,cheal >> lauerita;uditequesteparole,Moltefiateuòtra meme defimo confiderando la miagiouanezza,&mifouiene >> ch'effendo io lettorein Rodi,lamia giouenilcarne non » menofralechetenera,meſſaſinellaprimauerafi trouò >> infolitudine, lafolitudine inſieme cõla libertafiuta >> ronoilmondo, fiutandololoſenti, sentendolo lo »ſeguito, seguitandolol'aggiunje, gusto, gustandolol'amariggio, giognendolo lo amariggiando= lolorifiuto, rifiutandolololasciò,&lasciandolo ri tornò, دو ritornandolo loraccettò,&finalmenteconui tatomi ilmondo, ionon lorifiutando, cinquanta due annihabbiamouno isteſſopanemangiato,Ginuna , casa medesimadimorati,cisiamo.&cofiinsieme stan >> do,quando touedeua ilmondoadirato; loferuiua , & ›, egliquando miuedeuamaninconico; miaccarezzaua, > quandoiolo uedeuaprofpero glidomandaua,quando 22 miuedeuanolieto;m'ingannaua, quando diſideraud » und d  unacofazmiaitaudàconseguirla,&nelpiu bello che lagodeua,melaritoglieua,quando miuedea contento,  miuifitaua, &quandocontento; midimenticaud,quan do oppreßomiporgealamanoperch'iofalißi, qua domiuedeafaltto;mi leuaua il trefpidoperfarmi cade re,&inconchiufione,quando mipenſaua hauer pur qualchecosa al mondo;trouochecioche egli poßiedee unsogno. Hor cheuiparediquestaeaggerationes uisòdirechequellapoueraconchufione doued penar l'animaafpettado chel'auttoredoueſſefinirdidarle la collata.Certoſe il buö Spagnuolo stauaunpocodipiu atormentarla;lefacea confeßarqualchealtrapazzia. Rijeroquiui tuttidelleparolediM.Sperone, ilMa cignidiffe,quelfuomondo,che luiha cofimalacconcio, doura eſſere unamalabestia leuandoïi come feceil tre= fpido.Anzierahuomodiſauio giudicio,dißeilPriuli, àconfolare il buonMarconellemiferie, ingannarlo nelleprofperita,perche ne difperato nellefciagure , ne-fuperbonelleallegrezzenon diuentaße.Sidiße ilCon teerahuomodigiudicio il mondo,ma nonperòdifcreto molto ,hauendo ilpanedell'Imperator Aurelioman= giatocinquantaanni & poi affaßinarlo.Comedomine fateuoiche'lmondoeraunhuomodiffeilBarocci,ha= uendolo descritto l'auttoreperunmelone?quandodif= Seche lafualiberta lofiuto&fiutandolo loſenti.Dif= SeallhottailGirello,fubellißimamethaphora il chia= marlomelone,uolendofignificarilmondo effere di fi= gurarotonda.Etco'ldire diquesteparole ciascuno fi dicde  diedearidere.mailConte Fortunatorivoltoà M. Paolo diße,di gratias'alcuno di questi detti ue neri cordatepiacciauidifarcelofentire, perchenoi dal lon goascoltaregiastanchi anzi chenò,prenderemoalqua todiristoro.Soncontento riſpoſeimmantinenteilMa nutiofoifequi.Iolaſciero raccontarequedetti coſilon ghi,cheM.Speroneciricordò,comeche di cofi fatti maiuerunononhabbiaſoffertodimandarà memorias dirò quelliche brevementeuengonoàſporreilfatto loro.Tojonodißeunoinnamoratoallaſua donnafcri= uendo,l'idea della compaßione,ilprincipede gliaffan= ni,ilfecretario delle miferie,perciochenellemie uifcere hòdepofitata lacoßadi tutteletribulationi. Et altrc= uefcriuendounoadunoamicodiße,ioho deltuodolo= regrandolore,&dellatua marauigliagranmaraui= glia,perche iltuo dolore &la tuamarauigliafono ra dicati nelmio cuore.Un'altro uituperando la inuidia diße,neluerocontradel'inuidia riunobafortezzada difendersi,negrotta danafconderſi,ne cimadainalzar fi,nemontagnadaridurſi,neboscoda imbojcarfi,nena uedafuggire,necauallodacorrere,nedanaiodariſcat tarfi. Per confolationed'uno amicofcriße in cotal mo= douno,anziperdimostrargliſeeſſered'ognifuomale partecipe;Tanto mi tiene afflitto la tua afflittione , tormentatoiltuotormento, addoloratoiltuo dolo= reschementretupiagnicon gliocchiistrinſichi letue Sciagure;io quelleisteßepiangointeriormente con gli occhi dell'animamia. Sicomeun'altro ad unafuadonna ſcriuendodiße,se lefiammechem'ardono,tali uſcif= ferofuori,qualiàdentro mi conſumanostengereiil cie= loco'lfume, la terrafareidiuentarbragia.Etnello isteſſo auuenimento,io deliberal con deliberata delibe= rationefcriueruiquſtalettera,perintenderefe ui era in piacere,chelefaettede i miei sguardi pigliaffero di miranelberfagliode lauostraferuitu. Ad unadon= naostinata &crudele,uoi adempietelauostra publica crudeltacon imieidanni priuati, &con lemieango= ſciefecrete. Ad una persona laquale habbia posto in difparte l'amor noftro , uoi hauete ne i paest dell'obliuione sbandita la memoria de tuojtri ami= ci. Adonna crudele eßi diranno ,se tu defi= deridiſuperarmi; mi tidonoperſuperato:ſedistrug= germişmitidonoperdistrutto:ſedi ancidermi ; mi ti donoper ancifo,sedi affliggermieternamente, mitido nopereternamenteafflutto,percio che neluifo, nell'an= darenello stare,e inogni mia attioneſipuò uedere co meiltuofpeßo offendermi, &il mioraro difendermi fonoedificipiuattiàdarmimorte, chead aßicurarmi lauita.Nelloisteßo auuenimento procaccieremo d'im= petrarpietàdicendo, poſciachela mia liberta èconden nataalfiſcodellatuaferuitu, piucarom'è il per= dermiperamortuo,cheacquistarmiperconto d'altri; conſenticheioſiatantocertodellatuafede, quantofei tudellamiaaffettione. Affettatißima esclamationefie quella,ondeſopra laliberta delle donnedirà lo spa= gnuolo.Ahigiustitia del mondo ingiustißima, pofcia che  chefi uccidonoglihuominiche inuolano larobba le ricchezze,& fiperdonaallefemine,chetroncanoleno streuite traffiggono inostricuori,fucchianoil nostro fangue,&cauanolenostreuifcere,nonnelasciandol'a nimaanchorfana ſicura. Un'altrafifasopradel propriocuorein tal guija,o molto appaßionatocuore, ch'effendofanofustiferito,eſſendo intierofusti diuiſo,ef fendolieto fufti tribulato,effendo uiuofustiucciso, &ef fendomiomifusti inuolato . Questipochi adunque,che cheiohòraccontatifin hora,bafterannodifouerchio p fodisfarlealdefideriodelConte. Vnafolcoſaaggiu= gnerò,alleraccontate,che i detti Spagnuoli quanto fo= nopiuingegnoſitiratidai Francesi;tantopiufono éFrancesipiupuri&piu dolcid'eßt,in ogni lorpar te.Etcontuttochelalingua Tedescaſia cofi Barbara ſi ſpiaceuolecomelafua pronunciadimostra;non= dimenonello efflicarealcuno effettoè di tanta forza; ch'egli èuno stupore.La lingua ondefauellinoeturchi specialmentenella citta di Costantinopoli , eſſendo pronuntiatajulalingua&neiconfinidedenti de lelabbra,hafuonolanguidetttoma diflinto&chiaro. ondeperl'isteffa cagioneſono i lordettipiaceuoli, festeggiofi,&per lopiuuanno ilovo tratti non allap Sona conchififauellazma àcoſadifferente. Sicomefcri uendoadunaamica diranno, òcielo, perche ofcurando tinonfaiſegnodelmiodolore.ò stelle perche piangen dononfatefededellemiepene.Eccocheimontiballano, laterrafi muoue ilfolefiofcura &gliaugellinonca tano  tanoperpietatedelmio cuore IGrecipronti & leg= giadrimaestriditutte l'arti, ricchi dimolteuarie= tadidire,hanno unaloroinfinitanatural gratia nello efplicare nonfologliaffetti;ma lodare biafimare chechefia. Neglieffettibaſtiui queſto eſſempio. Era unoche caldamenteamaua,uede un'altro cheua cercan dodelfuocop apprendereunſuo lumicino,dice l'aman te,o tucheuair cercandodellefiammeueniàme, ac cofta il lume all'anima mia,quiuitanto fuoco ritroue rai,quantoCerbero uedeardereneiregni infernali. Parlandodellapocacertezza qualhabbiamo dellafede degliamicidicono, Lamaggiorpartedegli amiciuen gonoàterminarfineiconfinidellaſalutatione, percio cheoltre àquestofegnononardiſcono di trappaſſare. Similmenteragionandodelfilentiodicono: mentreche chel'huomo fitace,comunqueſciocco &ignoranteche egliſiſia può darinditio di accorto &fauio, celando Sottol'ombradeltacerele bruttemacchie dell'animo.3 Inmateriadell'inuidiaeßidicono,L'inuidia éfra tutti iuitij peßimacosa nondimenoinſeritiene tantodibon tasche maceragliocchi&l'animo dell'inuidioso.Ad unocheconilportaredellabarba lunga foltauoglia daradintendereadaltrui d'eſſerſauio,diconoſe ilnu= trird'unagranbarbaéſegno di dottrina ; ancho il barbutobeccoſi potra chiamareunfauioPlatone.Ma dòPericleadunaſuadonnaunuaſodi precioso odore dicendo,ioti mandoquest'odoreſoauißimo,nonperche àterendagratia;maperchedal tuoodorediuentipiu pretioſo  perfetto.AdunadonnadirailGrecoaman te,uoihauetegliocchidiGiunone,lemanidiMinerua, lepoppedi Venere,legambediTheti , adunque felice chi ui uede,beatochi ui ascolta,mezzoIddiochi ui ba= Scia,eternodel tuttochi gode delloamor uostro.Bellißi maesclamationecontral'oro,fu quella,O oro padrede gli adulatori, figliuolodellecure&l'hauerti è ti= morese'l nonhauerti é dolore Vnabellezzaſanzagra tie dirannoeßereun'hamoſanzal'esca.Diſcriuendoun baſcioamorosofoglionodire ,fu nelbaſciarui l'anima miaarijchiodi rompericonfinidellelabra,peralber-garneidolcipaesidellanoſtra meliifluabocca. Etcon tuttochelaGrecia partehabbiahoggidiperdifettode Iafortunacangiatalafuanatia fauellain Turchesea, Barbara, partepermalitiadegli anni fia tralignata pocomenochedeltuttodalſuoanticopedale;nondime= nolauolgarfauella,conche iGreciàtempi nostri ra gionano,ferbapuranchoraalcunueftigiodellapristi=-nadolcezza &forzanell'efprimeredolcementei no= Striaffetti,fi come appare co'ltestimonio d'una canZon inaudita dame in lingua turchesca, e in lingua greca, la quale avea quisto sentimento. Che una giovanetta cantando fidoleuadella partita del suo amante dicendo. Bafilicòho piantato, Etroſeſon nasciute; Dentrodelli cui rami, Cantanlerondinelle. L „Deh . Dehrondinellemie  Prego ui non cantate,  Poiche'ldolcemioamante Radicedelcormio  Sifadamelontano,  Fuggendoildolce porto, Perritrouarfra l'onde Tempestofitrauagli.  Dehrondinellemie  Pregouinoncantate; » Mapiutostopiagnete,  Sepietoſeuoi fiete.  Piacquel'udirequestacanzone àciascuno,&fpe= cialmenteal Conte alBarocci, percheM.Paulo per compiacerloro, recitòquest'altra ,laquale affermaud hauerudito inPadouadauna gentilegiouane Greca, laqualdicea in cotalmaniera.  Donnas'alle bellezzerade òjole Hauesteugual pietate; Foranlefiammemiedolci &beate. Ets'inmefußeiluoftroduroorgoglio, E'n uoilamiabumiltà non temopunto, Ch'alfommodel miobennonfufſigiunto, Ch'iononſonſidiſcoglio, Ch'iodonaßiàpietàtantocordoglio: Fates'èmorta almeno » Illegame,ch'alcor m'hauete auinto, , Co'lmedesimodiſcinto 4 :.  Sid: C  dd  Siaperche morte homaim'ha posto il freno, O'metrabete à tempopiufereno. Et nell'istesso tempo,che ioinPadoua mi ritrouai, Sentij unaferaunoſcolare Ungaro,ilquale mormoran dotrafe,nonſochecantauapienamente:&percheegli era alquantomio domestico,ilpregai che egli latina= menteuoleffe efpormiquella cotal canzone,&egli uo= lontierila mi diße,onde molto restai della purita di quella linguamarauigliato, &à dirla toscanamente uerrebbe àfignificarequellocheuoi udirete.  Donnac'hauetenelbelpettofanto Millecor,millepalme Dimillefuenturateamoros'alme, Chefala miasben sò,che'l sdegnoe'lpianto Del'altretutteinſemedesimatolle, Perched'ogn'altra èpiutenera &molle: Etuiepiuſo di uoſtra crudeltate Ch'ha presoqualitate; > Quest'una dogliail corbendeepatire, >> Malepene d'altrui nonpòſoffrire. Matempoéhoggimaididarluogoal Macigni, il qualeſochetanto piubellecosedimeuifarafentirequa toilfuogiudicioreputograndementein ogni attomi glioredelmio. Etciòdetto ſubitamenteilManutioft diedeatacere: Laqualcosauedendo ilMacigni dopo unhauereciascunode gliascoltanti riguardato nella frontepiacevolmentepreſe adire.Egli èpurforzache lariuerenzadameportatauiuinca la debolezza del  mio :  mioingegno,poſciacheàuoi piace ascoltarmi mentre io ragionerò anch'iodiquelleconditioni,che nelpoeta nell'oratorefonoadhuoporichieste: non perche io fperidiconseguireineffettoqueltanto, che le amoreuo liparoledel Manutioui promiſe di me nelfinir dei ragionamentifuoi;ma perubbidiruiſanzapiu. Emi ricorda leggendo ilDecamerone hauer uedute quelle parolenelprincipio d'unanouellettaaffai piaceuole le qualdicono,cheficomene lucidifereniſonole stelleor namentodel cielo, nellaprimauerai fiori de uerdi prati,&decolliirivestitialbuſcelli,coſi de lodeuolico ſtumi&deragionamenti belli ſonoileggiadri motti, liqualiquantopiubreuiſono,tantofuronopiu bellida gli huomini giudicati & hebbeft per l'isteßa cagione openione,chemeglio alledonneconueniffero, fi perche piualle donne,cheàglihuominiil moltoparlare ſi diſ dice,ſiperchetantofonopiuleggiadri;quantofono det tiall'improuiſo ; ilchediradouiene àglihuominicon= ceduto, alledonnepiuſpeſſo,comequellecheſopraua zannoinellefubitanerifpofte,&piudegli huominiua glionomolto E' iluerochehoggidilenostre femmine s'intendonomegliodeldirefufo,&conochia& arco laio, contuttociò piu astuteſono nelfar mercatoco lalauandaia, &faper quante uouafi mettono àcoud= re;chenetempiopportuniſaperrifpondere, òpropor realcunaleggiadracosa,oueralcunodi questi leggid= drimottifarfentirene loro tempi. Etpercio radifono glieffempi, chedalledonneprender fi poßono, onde dd 2 que  quepochi, che di miglior gustofifentono, par che da glihuominiuengano aformarsi. Etpercio effendo il motto,ſpirito &dolcezzadelragionamento noftro,at to àleuare la noiadellongofauellare, didolcißimo conforto all'orecchie degli ascoltantiminiſtrozàmepia cerebbeche eglital uolta &dalpoeta &dall'orato reuenißeusatoznondimeno conquellamodestia & con ueneuolezza che10faròfentire.Auegnadio,che conci= tando il motto o rifo,ò marauiglia,òbiaſimoinaltruis non dee eßerefpeßißime uolteuſato,nonfacendolapia ceuolezzainfciocca buffoneriaperauentura traligna= re, lofalfo delle parolein ifpiaceuoleinettiacangiar fi.Et dicioprendetenel'eſſempioin HomerotraGreci fonte uniuerfalißimodi tuttelegratie,et trouarete egli hauernenon altramente alcuno d'eſſiſeminato per lo fuo poemasche fioriper lo prato uerdißimodellapoe= fia.Tal uoltaalcunod'eßiDemosthene nehafattifenti re&fimilmente iſocrate,Eschine, glialtri: &per uenire alliRomaniCicerone,Cefare,Hortenfio,Hora tio,&Martiale,& altrinonistaro à prender fatica in dimostrarloui,effendoàtuttimanifeftißimo . Ettra Toscaniſcrittori Dantetuttolieto & tuttofesteggio fo,&ilBoccaccio intutteleſuediuine profeſalfo motteggioso.Ilchenonpuotefar ilPetrarca,fi perche lamaterianon loricercaua, &fiperche eglista me= glioildirdeimottialla profa,che aluerfo.Ondeall'o= ratoreſonoper l'iſteſſa cagionepiu chealpoetarichie sti &conueneuoli.Maèdaauertire ilmotto eßeredi piu 421 piumaniere:percioche alcuniſono dishonesti , alcuni . empi,altri mordaci,altri chemouonolerifa, &alcun' altricheperrispostaſidano adaltrui.Lequal differen= zeuengono òmarauiglia àgenerarenegli ascoltanti, ògiuoco,òbiasimo in altrui , per dichiarare tutte tuttequeste fpecie,dicoildishonesto poterfarsi ò per rifpettodellamateria,òpercontodellapersonafi come effendodettoin preſenzadi donnediottimafama, oue rotraperſonereligiofe,ouero riſpetto al luogo come neltempio,deiqualidamenon afpettategli eſſempi. Gli empifono quelli,onde uiene il motto a cangiarsiin unacertamalignità,laquale&gli ascoltantiinfastidi fce; &biafimogenera incoluichenel'uſa. Sicomead unpouero imprigionatodicendo,colui éfattouccellodi-gabbiaòdomandandoadunpouerofegliha monetadi unoscudo,ò dicendoaunciecoſeuuol giocare à paro caffo:òinuitandouno aßideratoàcorrere. Similmē tenonfideemotteggiareſopragli huominidifanta ui a, diottimicostumi,nedileggiare iuecchi,nebeffar idelloandar iſcalzodeicontadini,neriderſi dell'al= trui calamita altrimente uengonotuttiquemotti ades fer empiescelerati, inditiorecano d'animo torto maluagio.Spiaceanchorailmotto detto folamente perincaricarealtrui,ſanzaeſſerne data occafione da colui, fopradichiuiene uſato, &fpecialmente quando mordaciſono, &àtuttinell'istesſſaprofesionesi poßo noattribuire: Si come uedendounhuomomaritodibel lamoglietemerariamente dire, Costuisifaombradelle dd 3 Jue  fuecornaàſeſteffo:Etadun medico,non uiaccoſtateà colui,cheputedi sterco:& aduno aduocato fuggiteco lombe,che quiui èilfalcone. Et uedendounnotaiocon lapennanell'orecchia,coſtuiportaconſeco il testimo= nio degl'iſtrumentifalſi chehafatto.Etuedědo uncor tegianochi cheſia,chiamarlo cortigianoſpelato. ue= dendoperſona perbaßezza difortunapocoriſpettata dirlemurofanzacroceſcompiſciato daciascuno:Simil menteincontrandounuiſodalla naturacontrafattofo= glionoalcunichiamarlouolto diphantafima, uoltodi baronzo,capodafruſtatedi meloni,&altrefimilcian cie:lequalificomeinetteſonoscoſifanfededi nonſoche importunita intollerabiledichtl'uſa. Sicomeuedendo unoundiquezoppischeuannoconlagambadi legno, diße,costuifarebbebuonoda andarinuolar ilporcodi Calandrinofanzaeßersentito. Imordacififınno per contoditoccar iſentimentid'alcuno acerbamente, ma inmaniera cheilmorſo diletti à gli ascoltanti: ciòfarfi dee conperſonenontantoſciocche,che ilmot= tononvengaaperderedi ſua riputatione; necon uir= tuofi ,acciochemalignonon fiažneditanto alta fortu na,chenonsenericeuaqualche afprapunitione:macon quelli,cheſonodi buonointendimento, pocofauoriti oucroamatidagliascoltāti,et dimezzanafortuna.On denonlodo coluichepiuardito chefauio eſſendoglida unCardinalestatoiniradetto afino indiscreto,riſpoſe queſto nonm'èdifcaro ad udire, perchel'iſteſſoſi di= ce diV.S.Reuerendißimaanchora.EtAiacemordendo Vliffe,accennòvliſſe eſſerefraudolente & tradito reſanzacagionedicendo, Domandateo Grecideifatti di costuialla notte,chedituttineèconſapeuole,&fu dituttelefueunpreſeſolateftimonio .Sicomefentendo unoparlarealcunaperſonafreddamente,chi chieglifi fuſſe,diceacostuimunge unbecco.Eteßendoun giorno uenutoilMarulloà Bolognanel tempo di Fhilippo Beroaldo, alcuni Bologneſiunamattinaper tempo le= uatiandaronlo àuifitare portandogli alcuni uerfi di M.Philippoinlodediluicomposti: i qualiuedutiche glihebbe,fanzaaprirbocca gli gittòſoprad'una ta= uolatacendo.Etinscando igiouanidiſentiril giudicio fuocaldamenteilpregarono, cheilMarullo uoleßedi= requellocheglipareſſedellepianteBolognesi,fuperba menteriſpoſe,ſe cotesta uostra piantahapaßato dodici anni;nonaspettate daleifruttodiforte alcuna.Hor ue detecomeil Marullofuinuntempo mordace difcor tese.Non mipiaceanchorailmordere motteggiare fopralecofefacre,nellaguiſa chefeceGianpolodaVe netia,chestandoinconditionedimorte, &hauendo ri ceuutol'ogliofanto, fudomandatodaunſuoamico,co= meeglistaudz eglibeneriſpoſe,nonuidubitate che iofcorreròbenißimoeſſendotuttounto .Sonoancho= ramordaci quelli,ondefi tocca alcunocon ingiuria dimolti , ficome diße il Sanfeuerino di Pietro da Valle in una brigata di perſone ,guardate feegli è pazzo , cheè Sanese ,se egli è tristo cheèprete, feeglièsfacciatoche éallieuodicaſaN.douemorden= dd 4 do Pietro ueniuaadoltraggiar molti altrifimilmente per l'istessa cagioneHabbinoadunquei motti unalo= ro falfa &conuene.uole opportunità ,trouata dalla difcrettionedell'huomo accorto, ilqualefperain questa parte ualerfi. Sono alcunialtri motti attiàmouere le rifadegliascoltantiinmaniera,che apenaſipoßono uolendo racchettare:onde dolerele mascelle,&fcop piarui ilpolmone, &fuffocar le uiſcere uiſentite con quella piaceuoleamarezza,chediede alpicciologigan= tello,neluederelafimiacalzarſi,ſiſoaue morte. Ilqual riſo procede,ficomeſapeteda unacertadolcezza ,la= qualedilettaglianimi noftri percagionediuedereòd' udire cose strane,allhottachelauolontà moßadall'affet tionedell'oggetto,conſentealla allegrezza , àcuiubidi ſconoque nerui,che uolontariamenteſi muouono: dai quali tiratala pelle i muscolidel uoltoueniamo àra nichiar iluso, fareque ceffi chefi ueggionofar ri dendo. Ilqual riſo, s'è macchiato d'odio,didolore, òd'altrononpuòfarsiperalcunamaniera, eccetto se nonsifaceſſeſimile àquellodi Annibale,quando rife tralelagrimede fuoisoldatiperdifperatione. Questi adunqueotraffiggono iuitij altrui,òſcuſanonoimede fimi,òrispondonoquandod'alcun'altro ueniamopro uocati.De iquali,per darneglieffempi dico,cheleggia dramentefiuieneamordere alcuno chesia nella guiſa chefeceGuido Caualcantiicauallier Fiorentini , MonaNonail VeſcouodiFirenze. Sicomeiniſcuſa difenfioned'altri uengonoquelli,chefi leggono nel la  Janouelladi MadonnaPhilippa,diCichibio cuoco, di M.Forefe.Etin risposta d'altrui quelladiCistiforna= io: fi comepercontodi reprimereilfollediſideriod'al cuno, quellachelaMarchesanadi Monferrato. E'bel loquello,ondenoiueniamo àtoccarel'auaritia o poca cortesiad'alcuno,fi comehauendo un gentil'huomofat todardamangiareadunſuo lavoratoreſolamentedel pane&deluino, ilcheuedendo ilcontadino,comeardi renonoſaſſedimangiare,nonſochetrase steßo penz fandosi staua:Ilebeuedendo ilmeßere dißc,perchenon mangitu àcuiriſpoſeilbuon huomo ,meſſere questo uostropane euinofono tantodifcreti,che nonuoglio notraghittaresenonvengonoglialtricompagni. Et replicando piuuolteunfratead un'altropouerohuo moſantoChriſtofanoeſſer statoperſpecialegratia da Iddiofattodegno disostenereſoprale ſue fpalle ilfuo figliuolo,diſſequel cotale, meſſereſeſanto Chriſtofa= no,portauaChrifto, &Christoſoſtieneil mondo con lefuemani;ditemidouefermaua i piedifuoifan Chri stofano? Fece ridereM.Pieriouna brigatadouefira gionauainPadouasopraicaſid'un dottore della no= tracittà eßendomolti, iquali diceano lui douerfi maritare nonhauendoalcunoherededellasua famiglia chi diceala tale starebbebeneſuamoglie, &chilata le,diße ilPierio,fignori nonuiaffaticate dipersuader costuiàmaritarſi conalcunadiqueſte,che uoiraccon tate, ch'io uiſodire che egli èinnamorato nellaTrap, polina, questaamaſopratuttel'altredonne delmo dds do.  do. Ilqualemottogiocauafoprail dubbio eßendo la Trappolinaunagentildonna Padouana,madellecarte intendeua, della Trappola,dicui eglimolto fi dilet taua.Vnmaestrodigrammaticahauendoconuitatoun fuoamicoàcenacõfeco, standoin cucinailmaestro uoltaualoſchiedone, doueeraunapiccolaquantita d'ar rosto: uoltandofi mise àprouare,che gliantichinon ufauanocapitoni,adducendoſopradi ciò l'auttoritadi Virgiliozdicheinfastidito l'amicorifpofe,fere uoi uiue tetuttoallamoderna,perciochene ancho si troua che gliantichicuoceſſero arrostodiun'onzadicarne,come fateuoi Vnodolendofi chelamogliegli era fuggitas glifudettodaun'altro, benſeipazzoàprendertique stifaftidi, lascianelacura allifuoifratelli,&non te neimpacciare. Giuocaſital uoltafulafimilitudine d'al cunauocecnnun'altraznella guiſache feceilGiuccari, ilquale ritrouandoſiſuunballo,doue erano celebrate le fested'unaſpoſa, ſentendodire che iſpoſi erano Statiinſiemeallefrontiere, diſſecostorohannofattome gliodime,perciòchehannoconfumatoil matrimonio, &ioilpatrimonio E' anchoragentilmodo di riſpon= dereinmaniera,chelarispostanengameno à lasciare l'animorefolutoetpagodeldomadantecheprima.Ta lefu quellod'uno,che idenari, &leueftimenta haurd ſu'lgiocoperdute, onde fidiede amarameteàpiagere. fudomadatocioch'eglihauea, eglinienterispose,du quediſſe l'amico,senonhai nullazperchepiagni?a cui Jempre rifpondeaquell'altro,iopiango perche io non ho  honiente.Scherzandofu'ldubbio, chefacedil nienteal tramentedalui,che dalcompagnointeſo.Mordestl'al= trui inſolenzahonestamente, ilcontrario rifpondendo àquelloch'èl'opinioned'alcuno, nella guiſachefece Ce farezàcuieſſendomostrata unaferitada Pompiliofuo Joldatohauuta fu'l fronteperluinella battaglia,etha uendopiuuoltereplicato queſtobo ſofferto ò Cefare peramortuo,fastidito Cesaredeltanto replicare,ri= fpose, un'altrauoltafugendononti uolterai in dietro. Alcune uolte fi uieneà riprendere ilfolle ardimento d'alcuno,con cheegli ſimette àfar coſa for di propoz fito,&daljuoſapere lontana:nella maniera che fa= cea un Saggitaro, ilquailefiuantauadi tirar d'archo benißimo &uenendoalleproue;mainonpotetoccaril bersaglio,itcheuedendoDiogeneſimiſe davanti alſe= gno, effendoglidomandato perchequestofaceſſe ri= Sposesperefferficuro che colui non mi percotafarttan= do. Quasifimileàquestamanieradi motteggiarefuc= cede quella ondeſi rifponde alle parole mordaci d'al= cuno,dandolorouna interpretatione diuerfa.si co= medicendounBergamasco à M. Pietro Aretino, le fuecompofitioni eſſerſanzaarte, ſanza neruo,ri= ſpoſe 'Aretino àmenonfadibiſognone d'arte ne di neruo,effendogentil'huomo &non Bergamasco.Puos fianchoraquellochealtriſtimaua eſſer coſa horreuole bella,con intendimentodißimiletirar in uituperio. ficomedomandandounprencipeadun'altro,comegli fomigliaua lafuaformascolpitain unmarmo,diffe l'a mico,  mico atteſalagroſſezzadelprencipe,ilqualeera inet tomolto dipocogiudicio,fignoreellauifomiglia in animaeincorpo.Vieneſtanchora à riprědere alcuna trafcuratadomandainbella maniera,dicendonellagui Jaschediffegiaunphiloſopho aduno,chemarauigliado ficheeglimangiauamarzapani,hebbe addire,che man gianoquestecoseiphilosophitet egliriſpoſe, perchenos penſituchelanaturahabbiaproduto il zuccherofola menteperigaglioffi &ignoranti?Si morde anchora gentilmentecon lo afpettarechealcunuega àprouocar-ci d'alcuna coſa ueduta da noi.Si come M. Lodouico Tofettomedicofacetiſſimo eſſendo ilgiornodinatale à meſſa congliRettori di Padoua nela chiesadifanto Antonio,&co'l Simonettafrate minore&Theologo, douendoſileuar l'Eucharistia, il Tofettoquale era uicino al Simonettafiparti, Gandoà nascondersidie trod'unacolonnapernonuedereilfacramento, poile= uatachefu l'Eucharistia torno alſuoluogo, doueil Si monettaperfarrideregli Rettoriſu'lfatodel Tofetto, qualeper communegiudicio eratenuto heretico,diffe, cheuiparfignoridelbuono eſſempiodatocidaM.Loa douicosuiparecheeglicihabbia rifoluti di quello, che perfofpettodei uulgonoi habbiamotanteuolte intefo, eglieſſereheretico manifesto? àqueſto riſpoſe ilTofet to,ſignoriqueſtononfeciio,pche io non credain Chri sto; mà perche miuergognaua,che meſſer Domenedio miuedeſſein compagniadiquestofrate:icuiuitij fono troppograndi, Ilmedesimo anchorauedendo in Padoua paſſarlaproceßionedella madonna,laqualfifaced percontocherestaßeroalcunepioggie ch'erano alco tadodigrandißimodanno, uedendoilVescono i Canonicinostriconglialtripretiandar cantandofor temente,diffe Tacetepreti,cheguaiànoiſeChristo ui ſente.Vn'altrauolta,hauendo uno comperatounpolmo nediuitellocon gli altri interiori, &incontrandoM. Lodouicoglidißein atto diſcherzaremeſſereguarda teseiohofattobuonaſpeſa:àcuiriſpoſeegli, megliosa rebbestatoche tuhaueßicomperatoilceruello,chedel polmonetunehaipurtroppo.Bellißimafularisposta LaqualdiedealmedicoZerbo,quandoilZerboeffendo sdegnatodinonſochecon ilToſettoglidiße. Tacifo chino,nonſoiochetuo padre fumuratore ? Rifpofe il Toſetto,Neſſunoaltrotelo puòhauerdetto,chetuo padreilqualportaua lacalcina &lepietrealmio... Un'altrauoltahauendodetto che nei frati nonſono buonelettere.il che udědo unfrateminoreandòincole ragrandißimadicendo,&qualisonoqueste buonelet= tereignorante?acuinullariſpoſe.ilche uedendo ilfra tetutto leuato incontegnoſoggiunse,tunon rispondi huomodabene? egli,nontirispondo,perchenonmi domandicoſacheappartenga alfattotuo.Significando chelebuoneletterenoneranocoſache àlui s'apparte= neße Vnoopportuno per trauagliarloſopraicaft de lafuaMadalena,laqualeeradonnamoltodalTofetto amata,glidiffe,Meffere ditemiperuoftrafe la Mada lenaèmoltolargadi quellafacenda? riſpoſeegli imz mantiněte, afſſaimaco di tuamadre.No e datacerequel 10,cheegli dißeunavolta inquesto proposito.Vsano i Scolariin Padouacomeſapete,farogn'anoil lor retto re,l'ufficio del qualein moltecoſedello studio è neceßa rioquell'annoera elettoperauenturaun delcontado diBergamo,huomodiuolto dicorpo contrafatto et tortoinmaniera,cheparcaunaphantafima. Elettoche egliuiene,è costumedi appreſentarlo alVescouo &al liRettori contuttoloſtudio,&il piuuecchio dottore dicealquanteparolein lodedelloeletto , accio chegli Rettoriuogliano confirmarel'elettionfatta. Auenne adunquecheà M.Lodouicotoccoilfardelleparole, il qualeoltra l'hauerlojommamentelodato, nellelodi affirmatoche egliera un miracolo,un mostrodi natu= ra,conchiuſe l'oratione in cotalmodo, Et certo fignori magnificitalifonoleuirtudi queſtonoſtro eletto ;che uoi potetefperare che ingouernarequesto studio in prouedereàtuttii bisognisuoifera cõlaJua diligenza etastutia un'altroBartolomeo daBergamo. Quiuifu moltorifodaogn'uno.Perchetacčdosid'ognipartenõ guaridopoilMacigniripresoilſuoragionamětofog giunse.Mottopiaceuole èquello medesimamente, onde nelrispondere neniamoa direilcontrariodiquelloche fuproposto,nellagniſache ragionandosi d'unaperfo= natra certi gentil'huominipoco amica di M. Pietro Aretino, uolendounodella compagnia reprimere la follemanieradi parlarediquel tale, diffe cheegli parlandoerafi inetto,che la parola gl moriuainbocca  ca.diße allhora M.Pietro Aretino ,anzigli nasce in bocca, se beneauertiste.douepochifurono chefiaccor= gefferodel tratto.auegnadioche ciascunopěsò chel'A retino uoleßelodare ilſuo nimico,uituperandolonondi meno acerbamente,co'l dire,ſicomeanticamente ufaud noiRomani, ch'eglidiceaparoledaſpenſierato, come coluichenondall'animo ò dal cuoreleformaus,matra dentiſanzauerundiſcorſo.Simotteggiaſopral'affetta tione d'alcuno anchor leggiadramente , fi come il Panico,ilqualeuedendounafemmina,cheſoprail mor tomaritopiagnendoſiſtracciaua icapelli, &faceua'il piuaffettato ramaricodel mondo, uolendo unole= uarladiſopra il mortopercompaßionediße , lafciala fare, cheadognimododahoggiin lanonfara piu cote ste pazzie.Affettationefu anchorquella grandißima d'unanostragentildonna Padouana , allaqualeeßendo domadatodaalcunealtredõne,s'ella eragrauida,riſpo ſe,iononfocerto,domandateneMeſſer Francescomio marito,chefaquestecosemegliodi me.Etun'altra che uedendosuunafestadiM.Gian Cornaro, accederſi la notteparecchi torchi, diffetutta melenſa, egli è pure granpeccato,chetantebellecerefi cõſuminoperunpia cerechesiprestopaſſa.Rife quiuiil Cornaro,&diffe, Voipotete aggiugnere quella diun'altra gentildona, laqualepureraju lamedesimafestach'iofeci,àcuidiffe ungiouanepadouano,ueggendola startuttamaninco= nica penferofa,Madonnachehaueteuoi,ch'iouiueg giocofiturbata?diffeladonna, ſopral'animamia, che miuienegrandißimamarauiglia quando iopenſo alla pocadifcretionediuoiafini mostrando la moltitudine deigiouani fiscolariquantoPadouani, chestauanoà guardareintentamenteledonne:&ſoggiunse,Vedete digratiacheuificagneſchi come stanno inattodifalta readoſſo alepoueredonne.dcuiil giouaneimmantinen teriſpoſe Madonnatuttinonpoßonoeſſerecostdifcre ti come è frateArcangeloda Modona ilche udendori masetuttasbigottita,auedendosicheeglifapea ilfrate eſſereſuo amante, goderedelasuagratia. Quan= tunquefimulaffeconleſuehippocrifieſciocche d'effere lapiufaggia&pudicadell'altre.Riſe ciascuno,& il Macignipurſeguitandoilfuofauellare, diffe:Bella ra= gionedimotteggiarefuoleeſſer medesimamentequella, ondegiocandofu'ldubbioueniamoà reprimere alcun uitiodichi chesia.Qualfuil mottodiDiogene,che ue= dendo unmedico libidinoso di temeraria luffuria medicar l'occhiod'unafanciullaſanzamadre padre rimaſaingouernod'alcunitutori,accostatofial medi= co diffe,di gratiafii diligente, guardati di non cor romperlapupilla intendendodellafanciulla&nondel l'occhio Vno amicodi MonsignorValerio,dinonmol to altafortunadiffe, Monsignoreheridi notte mifon Sognatocheuoimifaceuateheredeuostro uniuerfale,a cui rifpoſeil Valerio,Questononhopensatoiodifare giamai,ma benedi lasciaruiheredepriuatofo pensiero ungiornogiocandofu'lpriuato altramentedal Vale riointeſodiquello checommunalmenteſuolefignifica= re  realcunauoltaconmetaphorauerremo à dimostrare alcunanostraincreſcieuolezza òfpiaciměto:ficomeun fecretariodellanostra Academialeggendounaoratio= netantolunga,che&lasualingua, l'orecchiedegli ascoltantihaueagrandementeinfastidite, uoltato ilfo= glio,&uedendo eſſereuicinoallefini,diſſe forridendo un cotalpocolino, Siaringratiato meßer Domenedio ch'ioueggiopurterra. In cafa M.Odo medico ritro uandomiungiornodistate,uenneungiouine,ilqualefa ceuatuttoilmotteggioso, hauendoperpartedinon fochifattounarelatione, afpettandod'effer inuitato a bere,ficomequellochenehauea uoglia,&uedědoM. Odoeßerintentoad altro,cominciò tuttoriverenteco laberettain manodir,fignornò,eglinofa dibiſogno; questo effendoreiteratodaluipiuuolte; diſſeM. Odo, Checofadicituchenonfabiſogno? a cui il giouane, chequestarispostaattendeua,ſoggiunsenonmi inuita= teuoiaberemeßere?norifpoje M.Odo,ch'ionõpë Sauaàfimilcoje,bonestamente mordendo lo sfacciato giouanechedimotteggiarfacedprofeßione. Vienesi anchoraàripercoterealcunmordace con l'istessomot to,con cheegli disegnatohauea dipercoter noi, Sico= meM.GiulioBoldudißead uno,cheperiſcherzo ju'l giocodellaprimiera glidomandò, ſeſiricordauaqua doandòàrischiod'efferfrustato ,ſoggiugnendo M. Giulio,miricordochefuallhora,che io hebbi fi gran paurajentendo igridi,chetufaceuidellepercoffeche à tedauatuttauiailboia.Nefu minorequellad'unosco RAGIO. lare in Padoua ilqualeamauaunafigliuolad'un genti l'huomodellanostra città, &era nel'amorfuo cofial padre coc à moltialtri manifesto. ritrouadofiun gior noilpadrein cõpagniadimoltimagnifici fignori, co meécostumefulaportadellaſua caſaragionado,uidde ropaßar loscolaresonde ilpadredella giouane riuol= to àquegentil'huominifi gli diffe: fignori io intendo faruiridere,&tuttoaduntrattoſi riuolfe alſcolare dicendogli unaparola.gentil'huomo,ſe egli nonuifpia ce,ilquale corteſemente, benche marauigliatosi riuolſe al gentil'huomo, &diſſegli,eccomi ſignormio,che mi comandate: dißeallhora il gentil'huomo , Noiſiamo in unagran difcordiatranoi,dellaquale niuno ci può meglio rifolueredi V.S.&perciòui pregoche ciuo= gliatedire,se uifonoanchornaſciutiipeli deitefticoli ònò? allhorauditala uergognoſaproposta,lietamen teriſpoſeilgiovane,fignor mio uoi uenepoteteinfor marconuostrafigliuola, domandateneàlei.Vedeteco meélecito rifponderàquelliche toccanofù l'honore, inmaniera ch'altriuengadell'honorea rifſentirfi. Lo fimilediße ilBernaaduno che lo rimproucraua con parole dishoneste &fozzerifpondendo, Queste paro let'inſegnò tua madrestrattandocoluidafigliuolo di femminadishonestaet meretrice A' Bolognaera l'Hu more,non menofacetoehegentilezilqualeeſſendoueftiz topercapricciodibigio;unaſua donna uedendolo in cotal'habito ueftitoforridendoglidiffe,hora uoimipa retequello Afinocheio uhòſempremaiconosciuto. à cui  cui riſpoſel'Humore,Madonnaſeuoicoſtſomigliaste unbuecomeunauасса;поifareßimoun bellißimopre= Sepio diChristo.Vn nostrogiudicedettoil Macaffo= lapersonaaßalcortese&faceto, ſentendodueauerfa= ricontenderinſieme&gridartanto fortemente, che tutto ilpalazzo nerimbombaua,riuoltoadalcuniami cichegliſtauano uicinidiſſe, costorouanoà rischio d'eſ ferprefidai beccaiper duecastroni.Tal voltariffon= dendoalmotto mordace,ueniamo àtradurlacolpafo pral'auerfario, Jonoquestimottidoppi; percioche dannoallapropostalafuaparte, oltre àcio riper= cuotonolaragionedelprimieromorditore:fi comea= uenneaduno,ch'effendo maritatoinunauedoua, &do uendolaprimanottemettersi al paragone ,gli parfe trouar lauia molto ampia&fpatiofa: perchein atto dimorderelamogliediſſe,moglie tufarestiſtata buon nanoce.Significandola noceeßermigliore quanto è piularga,malamogliemalitiofcttaeßendo,rifpofe. tumaritomiofarestiſtato buona rapa , perciò che- tienelerapeeſſeretantopiuperfette,quantohanno la codapiufottile.Caualcaua ilPiceno perla Marcafo= prad'una cauallauizza &magratantochel'ossalest farebbonocontate,ilcheuedendoalcunigiouani,perten tarlodiffero.Quanto quelcorſiere?allhora il Piceno alzatalacodadellacaualladiffe,fignorientrate inbot tega,checiaccordaremo perlecose honeste. VnVe= ſcofendoadiratoconunſuo famigliareglidiffe, tu se unpazzo:àcuieglirifpofe. E'ilveroche io cifono, prea ee 2  perciocheſe iofußiſauiozlecoſeuostreandrebbono af fatmeglioco'lqual mottotrattòil eſcouoperpazzo egualmente comelui.Trouafialcuna uolta alcunmotto perconto difaluare òlauita o l'honore,astutamete ac conciandoilfattonostro inalcunaopportuna occorre za,nellaguisachefece frate Cipolla , quando uolendo moftrareàicõtadinilapěnadell'agnoloGabriello, in luogodiquella trouòcarboni,qualidifſſe eſſerdi quelli chearrostironofan Lorézo. Sonoalcunefacetie,lequa lifannoridere, raccõtadolein altrui,chepiu tosiotego nofimilitudine dipiccola nouelletta,che d'altro. Si co meappreßoHomerofilegge,cheVlißehauendoſipre fonomediuerfofifaceadomandarneßuno, inmaniera chehauendocauato l'occhioaPoliphemo, &egli gri dandoperildolore chiamauaadaltauoceglialtriCi clopi,chegli porgeßeroaiuto:iquali uenutifuor delle lorgrotte domandarono à Poliphemo chesifuße quel locheilmolestaua,sempreriſpoſenißuno.ondeeßisti mandoegli eßereimbriaco,illasciarono àfuo piacere gridare.Queroraccontandodiquelfrate,ilqualepre= dicandoin uillaàicontadini,uenendoilVenerdifanto, feceunapredica bellißima,&dimostrandoipeccatide Icontadinieſſerſi graui, cheperquellinonmeritauano diuedereilnoſtrofignoresin iſcambio d'un crocifißo mostrò loro unabalestrain unfacco, facendogli pia gnereamaramente.Et un'altro predicandofu'lconta= dodi Padoua,nel torcomiatofece ungran strepito& rumore,gridando dolendosicheleſuepredicheha ueßero  neßerofattofipocofrutto:chetratate perſone,cheiui erano,nonhaueaacquistatopiuchecinqueanimette,in tendendodi cinquefemmine conuertite à confentirea ipiacerifuoi.Oueroquelladei uillano, che uolendo al podestadescriuerelaformadelſuoauerfario,diße,mes fereeglièuncertoanimalazzogrande comefete uoi. Ouerola burla diTitiano scultore quando, diedeadin tendereàun Abbatecheuncertofcioccodipintorefa= peafonar fibenedi liutoche era unamarauiglia; ma cheeffendocapriccioso; nonfipoteafarjonarefanza darglideipugni. Ilcheintendendo l'Abbate, feceà ſeuenirildipintore,hauedo conuitatimolti gentil'huo miniper udırfonarcostui,tantomarauigiosamente. il qualeuolontieriuiandò, penſando,chel'Abbate uoles feferuirsidiluineldipignere. Mal'Abbatefattopor tarnonſocheliuti intauola cominciò pregar costui, che uoleßeperfatisfattionediquegentil'huomini toc= carneuno. Ilcheudendoil dipintore,stauatutto attoni to,neſapeaaltrorifpondere, che dire,chequellano era Juaarte.Horahauendo l'abbatepregatoinfinitamente costumfecea jeuenirunbastone,dicendochequandonõ Jonaße,egli lobastonarebbe:alhorail dipintore sbuf fando,sileuò ſuſotuttocaldodallosdegno,uolědopar tirfi,ma l'Abbate alzando ilbastonegline diedeuna, ildipintorequestouedendo siaccostò al'Abbate, cominciòfonarilliuto coipugniinſieme, &cofifendo azuffatifidiedero alquantodelli urti, de ipugnif pelaronoalquanteciocchedellabarbafino atanto,che ٥٢ ee 3 que  quegentil'huominigliſepararonol'unodal'altro:fen dopocomeno,cheſmaſcellatidalle rifa. Et quella dal medesimo ritrouata,quandouolendofiuedicare delfuo maestro,cheglihaucafatto non ſocheſpiacere, ilcon= dußeàmeßanellachiesadelſanto, quiuiconfembia tediuolerfollecitarilfrate,cheprestouenißeall'alta= re,andò nellafacrestia, prego un frate,che àmezza lameßa,comeècostume,uolejšericomandar al popolo quelpoucro hebreofatto Christiano,cheegli haurebbe uedutoin tal luogo delſuo maestrointendedo.ilcheriu fcicongrandijs mafaciliti,&nonſanzariſodiquelli, cheallameßafuronprefenti.Quero quando eßendoun dipintorechefaceaprofcßione difar uerfi , ilqualeà trattoàtrattoueniaàtrauiare unfuo compagno dal laucro, ond'egli un giorno àquifa di Martellinoff cominciofarsiinpreſenzadi quel taletutto attratto, gittarmugiti&gridida indemoniato, tutto ad untempofaltargliadoßo, darglitantipugni cal ci,chepocomenocheper mortonon lolasciò, hauendo. loprimamoltobenecarminatoſanzapettine. Dicheil compagnodolendofico'lbattuto,diceaquesto eßerper cagionedicertihumorimaninconici, liqualià certi te piglidauanotantanoia, checomeindiauolato&paz zodiuenia.Ilcheſentendoildipintoremaipiunon heb beardirediapproßimarsiàcafa M.Gian Cornaro,do ue ildipintorebebbe lepercoffe; anzi incontrandofi Punl'altroungiornoperauenturaſu lapiazza;comin ciòTitianouedendolo,soffiare,&torcerſt, &mugia re  re.ilcheuedendo il dipintorefidiedecontantafrettaà fuggire,cõquantas'eglihaueße havutodietro tuttii sbirri.Bella piacevolenouelletta fu quella chefece l'antica Thaide, adunſcultorefamoſißimo,detto per nome Praßitele,ilqualegrandementel'amaua. Perciò chedifiderandocostuigoderedel'amorfuo,tedoman= dòcheprezzoellauoleße. Laqualediffe, che uolea la piu bella ſcolturach'egli hauBe incasa, ilche lepro= mifePraßitelo:con animonondimeno di dartene und mediocre.MaThaideaftutißimahauendolo introdotto incasa,nefidandofidilutmolto,chela promeßa figu rale donaß,primacheeglipoßediße lefue bellezze, finfecheun meßoueniße correndoà lui,auifandogli, comelafitacajajibrufſciaua.Ilchefentendo Praßitele, mijėun grandißimogrido dicendo,oimeilmio Cupidi ne,che èdelmiocupidine? A questoconobbe ladon= nacheilCupidineeralapiubellafigura,daluifcolpi= ta,ondedopolohauergliſcopertalacosasuolle ilCupi dineneliemanisauantiche ilbuonfeultore, ficogiacef= fe. V'nbuffonedelduca di Mantoud,detto Ambruo gio,perfarunabeffaadunoabbategraßißimo,glipu fèil colloconunoago,dandogliintendere, che erasta tounofcorpione,ilqualecredendoloſidiedea gridare, faltare, tuttoaduntemposlacciarsi, fintatoche in camifciafifogliò inpreſentia dimolii gentilbuo minial tempodel'inuernata,ilchefecepoi rider tanto, che anchorajenetienmemoria.Taluoltaſitoccal'al truiuitio, raccontandoalcunadiquestenouelle, laqua ee lemarauigliofamentediletta.Sicome èquella del'aua ritiad'unCardinale.ilquale leuandoſilanotte, ne an= dauaarubarlabiadadavantiaifuoicaualli, ilchefen tendounpalafreniere,&accortofiche egli erailfuoft gnore,piu piuuoltetacque,ſanzafarmotto.Allafi nediliberòfaruntratto,ilqualefu queſto: chefendo il Cardinaleuenutounanotte, fileuòdelletto,&preſo unbastonecominciòdarglineparecchie,dicendoà que stomodotraditore,coſiſi aßaßina il miofignore,al miofignoresifaquesto oltraggio? tuttauidtened co'lbastonea raßettargliilfarfetto d'intornoil Cardinalelasciandolabiadainterrafuggidella stalla, fifaluò,fanzaaprirboccaadalcunodiqueſto fattote nendo di certo noneßer statoconosciuto, nonfola mentehebbein animodinon uindicarsi,ma tennesem= premaiquelpalafreniere,perlo piu caro fidato huomo cheeglihawßenellafuacorte . Un'altropur Cardinale anchorapaßandoà cantoad alcuna chiesa fu'lmezzo giornoentrauafubitamenteadentro, fa cendosi afpettar difuori iſuoiferuitori, nellachiesaen traua,&comeuoleßeſecretamentefarorationeferra ualaportadellachieſa, cercandopertutti gli alta= ri, ricoglieuaimoccolidellecandelle, perchenongli fußerouedutisegli attaccaua àliferretidelleſtringhe àcafasegliportaua.Moltomaggiorefuquella di unogentil'huomodellanostracitta,ilqualejèndo cala toilprezzode ifrumenti , hauendone una gran quantitadauendere,difperatofiappiccocon unlac : cio  rioaduntrauicellodellacasa. Questoperauenturafen= tendounfuoferuiiore,corſeàlui immantinente, tro uandolouicino dipocoallamortefubito tagliòillac= cio, cofi nelliberò dallaMorte.Auenne cheincapo dell'anno,nonuolendo ilferuitorepu star in caſa di costui,uennefu'lfar de iconti, doueà conto delfalario tral'altrecose, che ilferuitorehaueahauutoglimife an chorail laccio,cheglitagliofendoapiccato.Nonman= copiacevolefu quella,chein Padoudauennenon éan= choragrantempo, adunſcolarTrentino, ilqualfendo auezzodiimbriacarſiſpeſſe uoltequa &laſigittaua adormire:douetantouidimoraua,chefi ueniaàſmal= tiriluino.Auenneun giornotrallialtri,cheſendoper mortoaddormentato, alcunifuoicompagni, uolendofi pigliarpiaceredicostui,il mijero entro un'arca di ta= uole,comefe eglifuffemorto: prejal'arcalaporta= ronoinunacantina,&quiui il lasciaronotanto,che fi accorgefferoeglihauer liberiisentimenti.Poifingendo allhorache egliincominciaua amuouerſiunode i com pagniefferfoura un cimiterioſacro, comepauraha ueßedinonſoche,diße,in uerl'altro. Perdio noiandia moaquest'borequinciattorno, come noifußimo ipiu bendifpoftihuominidel mondo: &fpecialmenteſopra diquesto cimiterio,douefoglionoil piudelle uolte ap parirel'ombrede imortiAcuiriſpoſeil compagno, fattiilsegnodellacroce,&noncipenſarſopra.diffeal lhorailprimoztu di pur latua,infediChrifto,che ta mifentotutti rizzarmiſiipelidelaperſona.certoche ee S el'az  èl'anima diPhilippo,ch'aquestidi e morto,ilqualfen docomefaidamorteſubitanamancato,ſanzaconfeßio ne&ordini dellachiesa,ò ſeradannato, òcheil fuo fpiritoanderàquincierrando, per finoà tanto,che ci purgheraalcunjuopeccato. Coſimidubitoanch'io, ri fpojeil compagno,ondeandianciconDio, diciamo deipaternostriper l'animafua,cheIddio habbiapieta dellafisa anima.Etcofifingendo d'effer partiti,muto lifidiederoadascoltare,quellocheil mifero Philippo diceße.Ilqualeiltuttoudi, &poſciachemanifestamen tes'auided'efferinun'arcaposto,tennedi certofe ef fermortoonde amaramentefidiede apiagnere,&uo lendomouerfiqua &la,chiaramentecompreſeſe effe= reinunaarcaricchiuso,ondealtamente gridando, fi diedeàchiamare&dire.Apritemi chetofon wino Maicompagniſtando tuttaviacheti,ſidiedero ada= Jcoltarpiuoltre,cioch'egli diceffe. Philippo dopoba uerlungamentechiamato &gridato, comincioaper fuadereàfe medesimod'eſſer morto,plaquat difcorren doſopradeifuoicasi,fidiedeàparlaretra fe medefi= mopiuchetamentedicendo, o mijero &infolice meſe iofon morto,mortofon io,òuiuo :nel uero se iofußi mortononpiagneretnepotreiparlare. Ma chenon puoparlarel'animafendo dal corpo diuifas certofi. Dal'altrocantofe iofußiuiuofarei statofepelito co= mehòuditochiarameuteinquestocimiterios certo no. Adunqueiofon morto.Tantopiu,che io mi ricordo, cheiouenniallemaniconqueitre,chemidiederotante ferite,  feritechemiuccifero.Nõ éuero,iofon morto dafebre pestilentiale,ch'horamifouiene alla memoria,comeda Jouerchiadietaindebolito, mi fon morto. Oime benfo= nodistrutto rouinatodelmondose èueroch'io fia morto.Ne accadedubitarne,cheiosentol'ardoredelle frameinfernali,che mibrusciano l'anima,percioche io fonmortoinpeccatomortale:&cofitrafefauellando Philippocominciòanumerartuttiifuoipeccatiaduno aduno,co iqualigiudicauahauer offeſoIddio:&per quelli effer auuenuto,che eglifufſſedannatoalle penede L'inferno.Mapofcia,che ifuoicompagnififuronolun gapezzatraſtullati,aprirono l'arca, &egli ufcendo ne,benchefdegnatoſiparti. Ilchefu cagione, che da quell'horain poi, ma piu non ftuide imbriaco.Ma l'u fodiquestenouellettefi comesta meglioà perſone te nere, molli, dilicatezdeeeßere nonmolto caroal Poratore, occorrendoperricreationede gli afcol= tantifarne alcunafentire, fiainmanieralegatacon la materia diche eglifauellaschequaficostretto paid eße rediraccontarnela.Horaritornandoàimotti dicoal cunauoltaeßerincostumedi motteggiarecontalma= niera,chenoi piaceuolmente rifponderemofu'l dubbio inmaniera chefuoridell'opinionefi trarrà la rifpo Stadicoluiconchifi parla. Nellaguisachefece uno, l'annocheerapenacapitalein Venetia àparlar dico fenoue, òricercarne, ilqualeuolendounpaiodifear= pezandodauncalzolaio, hauendogliil mastrofat= touedereun paiodiſcarpe rifattediße,ioleuogliono ие LIBRO ciò replicandopiu uolte; diſſeilcalzolaio,uer Joifuoicompagni,in uoſtra preſenza,costui na cer=  ue, candodicoſenoue.Taluolta è il mottoreplicate in di uerſemaniereda molti,ficomeauenne,non è anchor grantempo, nellanostracittà, nellaqualefi douea fare unagiostra, dellaqualefu ilpregio dellavittoria difes gnatannaghirlandafattadimoltifiori chefoura un ballodonaronotuttelegentildonne,doueniunafuche ilfuonondonafſſeuolontieri,uenendo i giouani foura ciò elettidimanoinmanoadunabellißima gentildon= na, lapregaronoconmolteinſtatie,chealcuni fiorido narloro lipiaceffe, qualiellanelJenoteneafralemam melle.ilchefempre constantemete loronego:neperpre ghi scongiuricheigiouani lefaceſſero,mai nopuo teuoltarl'animodidonargliene. Laqualostinatione ſpiacqueà molti: ilprimocheſopraquestamateria fauellaße,fuunodicaſaMonsignor LeoneOrfino, il qualepocomenoche adiratodiße,Percerto io ofodire chelanaturausò grandißimaſcortefia in dar a coft fatta bellezza fiduroanimo.Seguiun'altro,chiſa che queldono ò nonfußed'alcunofuoamante, ouero non baurſſegiadiſegnato nell'animodidonarlo àlui.Sog giunseilterzoforſe uorraqueſtagentil madonnadar adalcunodiquegiouaniquefiorià talhora,ch'eßipof fanoconlepropriemanicoglierlifanza eßer ueduti. Dißeun'altro,piutosto direi che ella uogliadaradin tendere,cheoffendoifioricoſalanguida mancheuo le, nonuuole chel'amorſuoſiaſipocodureuolegiudicato, quanto él'odore &lafreschezzadi quefiori. Anzi,dißeun'altro,ellauuolfareifperiězadiquegio uani,uedendo seeßi perlongopregareuengono afgo= mentarsi hauer diffidenzadi lei : Soggiunsel'ulti= mo,piu toſto credereiche questa gentil madonna gli habbianegatoiftoriperdonargli ifrutti delſuoamo re. Ecco come in unoisteßo accidente ſipoßonoima= ginarpiucofe,tuttenondimeno differenti, &talhora contrariedeltutto,auegnachedellerisposte date da i Jeigiouani,alcunauenehadifdegnofa,alcunamorda= ce,ficometalunaſe neuedebiaſimeuole,&altragenti le.Tal uoltafigiuocaper contodel dubbioſu la cofa detta,dandoleinterpretationefuor di propofito, fico= mediffeil CardinaldeMediciadunjuo cortigianoſen tendodireneltempo della stateigiorni effertanto lon ghichemainonuentafera,costuidee eſſere difperato, chenonuedel'horadimorire. Et meßer Lampridio uolendotrattarunoinfolentedabestiaad una tauola, doueera MonsignordiFano, ilmagnificoM.Alui giPriuli,diffe,iopensochePithagora, quando affer= mòleanimenostredouer entrareneicorpidegliani= malibrutti,prendeſſe ungranchio &uoleſſeintendere chealcunauoltaleanimedellebestie doxeſſero entrar neicorpihumani.Tacitamente mordendoilpreſontuo So,ilqualehauealacierad'huomo &icostumibestiali tantofumigliore,quantodalmordutononfuinte= fo.Vieneſtanchoraàreprimeralcunadomandahone= stamentegiocandoſopra alcunauerifimile escusatione A  LIBROT ficomefeceunnostrogětil'huomodeitoM. Annibale Capodilista, alqualeeffendodaunfuoamicodomanda= tidieceſcudiin prestanza, diße(percioche egli era Ca ualliere, buomodigrandeauttorita)àme nonsico uieneimpreſtarfi poco.Replicò l'altro ,fènon uolete darmenediecemene daretecento.Eteglirifpofe,cote= Staſomma è troppogranderiſpettoalla tua conditio= ne.L'amicoparendoglidipoterloſula meta tirarlo, disse,datemene almeno cinquanta OriffofeM.Anniba le cotestononfarò ioperchei beatiuogliono lauiadi mezzo, iononglifareimaiqueſto torto. HauedM. GianPifaniunfuopodere,nelqualeper tempi paßati haued ridotteinfiniteualliinfruttiferepoßißioni, eßendoper commandamentodellafignoriadi Venetia determinato,chefußero tagliaticertiripari,iqualiaf fogauanoconl'acque delle uallilepoßeßioni di molti al tri priuati gentil'huomini,con ifmifurato danno, fpiaceredelPifani,moltidella nostra cittàandaronop uederequesto effetto:doue uisi ritrouò ilCipro,faceto gentileoltremodo,con unauestedi rafo ,ilcheue= dendoM.GianPifanidiße,Ciprochi uihaimpreſtata questauestesàcui riſpojeilCipro,Magnifico patron mioziol'hoprejaanolloper uenirauederequeste uo= stre allegrezze. Tal uoltafi motteggia,togliendo fenfocontrariodellecose, ficomefecegiaunoſcolarein Padoua ilqualeucdendounVeſcodipochißima entra ta il pouerofarmercatod'unfcriniobellißimo,&di bellefigure intagliatofiaccostoalVefco inatto dima rauigliarsidellasuaartificiosa testura ,ondeilVesco uoltatofialloſcolarediße,che uiparediquestofcrinio, penfatecheioharròfattobuonaſpeſa?Monsignor no rifpofeloſcolare,perciocheuoi andate àrischiocheun giorno,nonuiuenganofpezzatilidenari & rubato loſcrinio.Significandoche piu ualeuala casa,chenon eranolifuoidenari.Ilfimilediße Castruccio castraca niuedendounacajapiccola baſſa, con una porta moltoampia grande,perdiodißeegli,chequellaca Saungiornousciràfuoridiquella porta,&fuggirane altroue.questamanieradi motteggiarosi stende à tut= telecosechenonhannodouutaragioneò proportione cofiM.Tulliouedendofuo genero di piccola ſtatura portarun granfpadoneàlatodiße,eccomiogenerole gatoallafpada.Alcuna uoltafi rifponde oltrel'efpet= tationedi coluicheparla, fi comeauenneal moroduca diMilano,ilqualehauendo mostrato alliambasciatori fiorentinituttoilſuotheforo,ilqualeneluero era gra dißimo,che ui parfignori,hoioforſedibisogno almõ dodicoſa chedefiderarfipofa? Signorfiriffofe uno delli ambasciatori, uostra eccellenza ha bisogno d'un chiodo,d'arrestarla ruotadellafortuna,chenongiri. Sottodel'istßogenereanderàla rispostadiM.Luigi Alemani: ilqualeritrouandoſiunamattinaadefinar conungentil'huomofranceseal tempode l'inuernata, perciocheifranceſiuſano davanti alfuocole stuo re,percalarlegiufacendocaldodifouerchio,fendogia ditropposcaldatalacamera,illuogodouefimagiaua, dißeilfranceseadunſuoſeruitore,affoga quelfuoco conlaſtuora,ilcheudendo loAlemani,ſubitamente ri= fpose,cosisi potràaffogareuncaneconle lasagne an= chora.HaueafattodipignereunducadiMilano,la Ita lia&lui infieme,ilqualetenendo unaſcopa inmano Janettaua,fignificadofeeßerquello,che l'Italia tenea purgatadalle nationibarbare.Auennechedichiaran= doquestainuentioneaduno ambasciator Fiorentino, glidamandòqueliochedital ritrattoglinepareße,il qualeimmantinenteriſpoſe,dicendo eglimi par bene. nauoftraeccellenzaſitiratuttalapoluereaddoßo. Il chefuinfiemeriffofta & uerißima prophetia . Tra questifimettonoanchorquelli, cherifpõdono for difpe ranzaaltrui,bisticciando tal uoltafopral'iſteßauoce ficomeappreffo il Rembo,dicendouno , chele donnefi diconocosiperchejonodidanocagione,a cui rifpofe un'altrofile uecchie,manonlegiouani,percio cheeße giouano.AppreßoAristophaneungiouane dettoper nomeChremilogodea de l'amored'una uecchia per prezzo,maſendoilgiouanearrichito,cominciòprocac ciarsidelle uenturealtroue,dichedolendoſt lauecchia, uolendodimostrarealgiouane d'eßer anchoratut taattilatadiße,infediDio,cheiopasserei perun'anel lo,ilquaiprouerbiouſauanoegreci,efprimendol'atti= Latura,àcuiriffofeChromilo, ſiſe l'anellofußeun cer chiodibotteVnodißeadAristippo,cheglisciogließe undubbio,qualglirecauamoliofastidio,alhorarifpo JeAristippo,jelegatotida noia,chefarà eglifciocco Sendoslegato?giocandoſu'ldubbio contra l'opinione. dicolui,chehauea domandato.VoleaunPeruginouen derunfuocaualio,&eßendo uenutoamercatocouno, ilqualegli domandaua,ſeſapeacorrerbene,risposeche correacome unuento.diße allhoracolui,perdionon lo uoglio,perchefuggendomiilperderei.Simileàquesti dell'isteßo generefu la rispostadata da un conta= dinoadunfrate ilquale uolendoſommamente lodare SantoFrancesco, lungapezzahaueadifputato in qual luogoeglifuſſepoſtoinparadiso,allafinegridandoad altauoce,inqual luogodiflemetteremoquesto glorio Jopadre,ſiche egli steabene? acui ilcontadino,leuan= doſidafedere,&uolendo partirfi,per lofastidiodi fi Jungoragionamento, diſſe padre reuerendo ponetelo nelmioluogo,cheioglielconcedouoluntieri, etciòdet tofubitofiparti.Sonoalcuni motti, alliquali doniamo occafione di effer dettiadaltrui,peralcunanostrapar ticolarutilitàè piacere:fi come auenne àPhiloßeno,il qualecenandoallatauola di Dionisio,&uedendo che Dionisiohaueddauantiunpesciedilicatißimo &grof So,douecheàluiunpesciolinoera stato appreſentato, Aaccostòconl'orecchia alpiccolo inatto di afcoltare quello,cheeglidiceße,di che accortofi il Re domando Lacagione,ilqualefuimmantinentedaPhiloffeno rifpo ſto,fignoreiohouedutaqui dauanti eſſermi appreſenta galathea,da cui difideraua intenderealcunecofe,mala fanciullamihariſpoſo chepereßeretroppo tenera di cta,nonmipuò dar informationealcunadi quello che RAGIO. ff io  T io uorrei:ma cheio domandiafuo auo,chenon é di qui moltolontano,cheegli,mipotrà chiarirdel tutto. rife il Re, questeparoleudendo, comando,cheilfuope= fciefuſſe a Philoffenoappreſentato. Similmentefendo Zenoneadun conuito:&fentendocheciascuno cicala= uamangiando,inmanierache eglierauna confufione: uolendofignificareque ragionamenti effere inetti increfcieuoli,fidiede achiuderla boccaſanzaman= giare,ilche uedendo ilfignoredel conuitoglidomandò-lacagiõediquestochiuderlaboccaacuiriſpoſecheciò faceua per dimostrarecheathenenõ erauenutaancho ratantoalbaffo,chein leinonfitrouaſſe uno, chene conuitifapeffetacere.Portauaunbergamascosolamen= teunguanto,dicheſendoglidomandatala cagioneda molti,atutti rifpondeua,perche uoleaimitareipretiet fraticheportano,l'unamano aſcoſache èquella delda re, l'altrapalese,che èquelladeltuorre.Mal'uso diquesti mottinonmoltoloderei,fipercheſonopenſati fi perche aldirgliricercano l'occaſione dai domanda ti.Perl'iſteſſaragione,nonloderei molto quelli, chef dicono,percontodioltraggio dichichefia, posto an choracheilfoggettolomeritaſſe:hauendo anchoraeßi cagione,ſopral'effer penſati.nellaguiſa che diffeAri stophanelalucernaeſſer ilfole dellecortigiane: uno uedendotregobbi,diße criccadigobbi.Altridiranno adunriccoignorante,afinocaricod'oro.Allelagrime d'unauedouapioggiadiLuglio.Aduno infame ffen= nacchiacredito.Adunprelatoſenzaentrata,cestofan zamanico,fportoſanzafondo, ſcarpaſanzaſuola, cie baloſanzafonaglio,portaſanza battaruolo, bottega fanzainfegna.Adunaingordameretrice,perlaſanza buco.Adungobbodirannoalcuni, costuiuiue felicißi= mo,perciochequandoglialtritengono ifastidi & le curenelpetto,egli lefigettadietro lespalle . Aduno chenonuadimaifuoridellaſuapatria uien detto,che egli èunalumaca:perciòchelalumacaſempresi por= talacaſaconfeco.Adunofallito,fi dira talhora uita fpelata.Adunoche lodi,perſonagrande mauitiosa,fi dicecostuigratailporco. Adundottorignoranteluce tenebrofa.Adunriccoauaro,feliceinmiferia.Aduno troppofauiofume d'incenfo.Adunoadulatore,agnello rapace.Aduntraditorecolombauelenofa.Adunoche troppofacciadelgraue,ſputa bambagia.Adun'amico finto.pillulainzuccherata.Adunſuperbo,ueßicapiena diuento. Adunapersonacheuestaoltrelafua condi tione,ſonaglio fanzapillola.Adunpaponebolgia Fra cefe.Adunoimbriacouaßel tedesco. Adunoiracondo altarchefuma.Aduno chetutto'lgiornouadierrando augeldibosco.Adunochesiaper lebolledel malfran ceſetuttoſegnato,coſtui èhuomogiusto.conciofia cofa chegiustifidicano èpeſt &lemiſurechesono ben bol late.Infinitiſonoperauentura,queſtitali,liqualiquan= tunquetalhorapiaccianoad eſſerſentiti,nondimenop= ciochepoſſonoeſſerpenſati,perdonoalquanto diriputa tione.Piacemiilmotteggiare,tuttauolta,che alcuno o percontodilodarcıòpercoprirealcunamanifestafpe ff 2 cie OLIBERTO  cied'errore,dicendo alcuna coſa laqualfrera, chefia creduta,ne riceuerifpoſta,laquale accenna di confenti= re, nondimenotacitamente repugna.nella guiſa che dffie,Ciceroneadungottoſo, ilqualeper najconderela Suainfirmitàfiuantauadi caminar due milla paßial giorno,àcuirifpofe,i giorni debbono eſſere piu lun ghi delfolito. Similmente auenne , che uantando fi uncardinale difar una gran fpesa,(fendonon= dimenoauarißimo)riſpoſeunsuo cortigiano , perdio monsignore,che io mi marauiglio moltodell'ostinatio nedelleperjone,cheuedendolochiaramente no'luoglio nocredere . Siuantaua unod'hauertiratoconun'ar= counafaettalungeunmiglio: &parendogliche alcu ni,nonglielcredeſſero, chiamòunjuoferuitore, dicen= docheeglineera testimonio: domandandogliſecofi era,perconfirmarilſuodetto,rifpoſe ilferuitore,mef ferfi,mauoihauesteiluentoprofpero.Talhorafi giuo cafoprailcontrariodiciò che noiintendiamo diconfe guire.SicomeM.Pietro Aretinocaualcando alparo di Carlo quinto, Imperatore, altuordelcomiatochefa ce, glidiße l'Imperatore M.Pietroche micomandates ilqualejentendo ciò, sapendoche talhora con gran Stentihauea certidenari,che l'Imperatoregli dauao gniannod'entrata,percontocheunMarcheſe talhora differiuaildargliene, oltreildouutotermine,tutto al contrario riffofe,diquello,cheegli intendeua, diße iocomandoalla eccellenzauostracheuogliapregar,ra de uolte la CefareaMaestadel Marchese,cheque dend ri,  ri,che non ètenutodarmi,me lifaccia bramar molio, primacheegli nonmeglidia,chetuttoal contrario fi intendeua,uolendodireche pregaualafacra maestàde l'imperatore,che comandaßefouenteallaeccellenzadel Marchejecheli denaridouuti, non glifaceßi bramar tanto,primachelifußero dati.Cofifacendojembiante unodi rallegrarſi, cheun'altrohaueſſe meriteuolmen= teconſeguitononſochehonore, sapendoegliperaftu tia fauorihauerlo afſeguito,diße mi rallegromolto, cheiltuomerito,nontuaaftutia,le uirtu ,non le ricchezze, t'hanfattohauerehonorato grado. cheritor= nandoin dietro dirà,grado honoratohauerfattot'ha nolericchezze,nonleuirtu,tuaastutia,non iltuo meri to.Quafifattode l'isteßogenere sipotranno mettere quelle interpretationi,chefi donano ad alcuna cosafuo= ridell'opinionedichi chefia. Sicomeauenneadun gio uanedellanostra città ilquale ritrouandoſcrittoà ca= ſoſoprad'unmuro queste lettere P. P. P. S. S. S. S. S.S.P.P.P. domandòal Thebaldino , ilqualefeco tuttauia.eracheſenſoſi poteße dare,àquellelettere le= qualiàcajopareano,incofifattamanierafcritte,à cui rifpofeil Thebaldino,comediteuoi àcafo ? anzifapen doil loro fignificato loderetefommamente chi nele fcriffe. Perciòche dicono,Papa, Preti, Paraßiti, Soli, Sempre,Stentano,cioealcontrario Soli, Sepre, Sguaz zano, Papa,Preti,Paraßiti;Mafefuſſeroſoggiŭfeque ſte isteſſe lettereſcritteincotalmodo P. S. P. S. P.S. S.P.S.P.S.P. direbbono, PapaSanto,Prete Sauio,Pa ff 3 raßito  raßito Semplice,Salutifera Pestilentia , Sapientißime pazzia,Soaue Paßione.Questetali interpretationifo nopiacenoli , &farebbonoanchoradiqualchemomen tofeeglinonaucniſſe,checi recaſſero ſofpitioned'effer penfate,ofcritteda colui che gli dà il lorofenfo. Mo= ueriſo ilmotto,tuttauoltaanchorache noi moftriamo lafciocchezzad'altruifi comeſi riferisce, che gia in Moncellefe casteldel Padouanofuun podesta , ilquale nonhauendomaipaſſatoperauantilelaghunedi Viz negia, sentendoparlareunlitigante, parendogli cheleragionidiquellapartefußero uerißimene potes ferohauercontraditione,ſiuoltò con uiſo tutto turbato alliauerfari, diffe,àquesto modoftuienedinantial lamiapreſentia,hauendomanifeſtamente iltorto? to= glieteui toſtouiadi quinci,ſenon ch'io ui castigherò talmente,qualuoimeritate.Gliauerfariquejto udendo ilpregarono,che uoleſſeudirla contrariaparte ancho ra,ilche appenauolleconſentire, mainfastidito dalle lu ghepreghiereglidiedelicětiadi usarle lororagioni. Etparědogli nõmenofortileſeconde,cheleprimiere, inattodiconoſcermolto bene d'eßerbeffato,dißetutto in colera,a mean?ghiotti,ghiotti,che uoi siete,uoiuipë fate,ch'io nonmene accorga,chetutti uoihaueteraz gionmanifesta, &uenitequiperburlare.Maandate cheperquestavoltaioue laperdono.Ragionauafiad unatauolainPadouatramoltigentil'huomini di coſe nuoue. eſſendoil ragionamentodimano inmanofo= pradiuerfecoseperuenuto,fiuenne aparlar delmondo nuouo.Traqualialcuni uoleanoſoſtentare, chein quellepartifußeritrouatauna infinita quantita d'o= ro,alcuni contradiceanodeltutto,dicendoche egli era bugia,ilchesentendoungiudice groſſone & materiale molto,ilqualeſi ritrouòperauenturaquel giorno tra que gentil'huomini,riſpoſe,comediteuoi,chenon ui é quantitad'oro ?anzihointeſo,cheegliue ne e tanto, che nonfi trouanodenariperoro.Ilche proacò tuttià ridereſommamente.Sonobellißimeleriſpoſte,chesida noalledomandetantotrascurate,comefordi tempo. nella guisa chediffeun Parmegianoaduno,cheglido= mandoquante libre di fumerendeuauncarrodilegna, ilqualeriſpoſe,peſerai lelegna primache ſieno bruscia te,poibrujciatecheferannotorneraiàpesar leceneri, il restoferatuttofume.Eraun duca,ilqualeangariaua molto isudditi,in manierachediTirannohauea acqui tatopubliconome, questodipiusiaggiugneua alla qualita de iſuoiuici,chetutta lafuacorteera piena di adulatori ¶fiti,ficomequello che niente haued in preggiola uirtu l'honore.Domandandoungior nocostuiqualanimalefuſſenelmondopiunociuo,glifu riſpoſoda ungentilbuomofignore,tra lianimalidife rignanaturailpiunociuo èil Tiranno tra idomestici L'adulatore. cofiaduntempotoccoicostumidelDu ca dellacorte.Simotteggiaanchora rifpondendo à propostalaqualeperinalzarilſuo intendimento dice cofafuordiragione.Sicomedicendouno eßer stato d Sentirunacomediapiacevolißima, uolendoperfuda f4 derelaſomma piaceuolezzaſua ad alcuni compagni diffe,ſeuoi l'hauestefentita,fareste morti dalleriſa, à cuiriſpoſeuno,èstato megliopernoi ilnon eßerui sta ti.Similmentediße uncontadinoad un prete dellafud uilla ilquale uolendoeshortareicontadini afarunali= mofina,prometteuainpremio centoperuno: ilcheſen= tendocostuifi leuò,&dißequesto èilbuono eßempio checidatemeßere anonpeccare,infediDio,chetale ufura,noncommetterò io.Ilchefecerider tutta la briga ta.Cofihauendounferuitorecommeſſononſo cheerro re,uerſoilſuopadrone ,&uolendoſcuſarſid'hauerlo offeso nonuolendo,riſpoſeilpadrone, & nonvolendo porterailapena.Diffeun medicodella nostracittà,in= contrandounphilofophoper lauia,inattodimostrare che imedicieranoricchißimisla doue che i philoſophi uiuonopoueramente, pouera&nudauaiPhilofophia. Acuiimmantinenteſeguitoilphilofopho, rifpondendo, Dicelaturbaaluilguadagnointeſa.Mostraua unri tratto uncortegianoadungiouaneFiorentino,nelqua leeradipintounPapa,con lettere,chediceano,Flagel lodei Fiorentini à cuiriſpoſeilFiorentino immanti nente,ipoeti ipittorifoglionoegualmente mentire. SilamentauailSacerdotediGioueappreßoAristofaz ne,cheleperſonereligioje non portauano piu offerte altempio,macheſendoiltempiofattoàguisad'unafpe lonca,nonui uenianoleperſoneſenonperorinare,& Scaricariluentre,ilchefentendounodiße, prendete la decimadicotesteofferte,che noi dite.Quanteuoltehabbia ilmotteggiaregiouatoad altrui, lungo forail rac contarlo,maiounoeßempioue nedarò non hà guari interuenutoin Venetia,doue eßendosidisfidati duegio uani allecoltellate fu'lcampodifan Stephano,& eßen dofegnatal'horadelcombattere, l'uno d'eßianimosa mente comparse; l'altropiu diduegroffehoredop poilterminedatofece dimoraadapparire , alla fine giugnendo tuttoardito,fu moltoripresodaalcunifuoi compagni,chegranpezza l'haueanoatteſo:&eglino nimarauigliatese ioſon ſtatotanto auenire,rifpofe,p= ciocheioho uoluto mettere tutte lemie robbein barca acciòchemortoch'ioharoquestogaglioffo, iopoßaim mantinentefuggire.Ilqual mottotanto terroremife ne Panimodell'auerfario cheegli,pauroſo tristosene andòaliroue,fanzauoler combattere. Motteggiasige tilmentefu'ldannodelcompagno,dimostrando dipro cacciarilſuoutile,nella guisa chefece un di caſa il ma gnificoM.CatarinoZen,alquale eſſendo ricorso uno peraiuto,che inunadifcordia nata fprouedutametetra Lui&certialtrigiouani,haueadatodimolteferitead anod'eßi&pregando ilfamigliare di M.Caterino, che uoleßeimprestargli uncauallo dafuggire(percio cheinuillaerano)co'lqualfuggedo poteßefaluarfida coloro,chetuttauiadilui cercauanoperdarglidellefe rite,diße.cofite nehaueßonodataunabuona,perchepo testipoidarlaquerelaſopradiloroper casopensato. Piacemi adunque che il mottoqualfi mette in ufodat= Poratore,òper mordere l'auerfario,op biaſimarlo, fs per rifpõdereadalcunatrascuratadomandadellapar tecontrariastantoingenerediliberatiuo parlado,qua togiudicialedebba eßere,raro,modesto, leggiadro: ondeneilbiafimouengaſopradi lui aterminarſt, ne rendalacaujadishonesta,neoffendal'honore dellepso negrandi, accostumate, neinacerbiſcalepiaghedei miferi,neſcherzi fu la ignoranza d'altrui, tuciononuengaàprouocareperſone illuftri contut grādi allauendettadefuoimorſi,&ficomein tutte l'altre cofe deeefferel'oratoremodesto ; in questaſiricerca egließeremodeftißimo,&difcretoſopra modo. Sapen dolalinguaeßer l'arma,ondel'anima,&glihonori nonmenofiuccidono,checonlecoltellafifaccianoleui tedeicorpihumani. Etquesto basti, quantoalla ragio nedelmotteggiare.CofihaueadettoilMacigni,quado il Barocci uedendo d'ogniparteciascuno starcheto afpettare,ch'egli,ſecondol'incominciato ordine,ſegui taffeco'lfuofauellareilragionamentodeglialtri,tut to,com'ègratia etfpirito,fi diede addire.Carißimi fiz gnori,pche iuoftri cenimiſonpreghiere et lepreghie recomadaměti, ficomequesti, leggideltutto inuolabili pciòſapedoeßerinpiaceruostro,ch'iocol'isteßo ordi nedaglialtri tenuto,dicainquestamateria alcunaco Jalietoadubbidıruimimuono,fperado nosologuada gnarlodeincõpiacerui,quatop eſercitarminellaquali tàdiquelſoggetto,ch'ioraccōtar intedo,chenon èal tro, cheilraggionardeinumeritlacognitionedequa li tatoilprimogiornouifecefentire M.Sperone, qua to  tobastauaà compireilſuodiſcorſo. Horapchequesta cofifattamaterianonmenopiacevoleèchedifficile, et nopurdaToscanipoſta inquistiõe;maprimadaiRo mani, ſopraqueſtida Greci,&fpecialmětedaquel leggiadro prontoingegnod'Aristotile&da Cice rone,comeogn'undiuoipuòhauer letto; perciò con tuttequelleforze ch'iopotro maggiori,dirò quelloche d'intornoàtalecognitioneſi ricerca, breuemente non dimeno, qualficonuiene alla breuitadeltempo, 7 perdarluogoaglialtrimedesimamente,à qualiferă inpiaceredi ragionaralcuna cosa . Etpercio cheo gni cosa uieneà terminarſi & comprendersi dalla fuadiffinitione;perciòincominciarono àuedere, che *cosafianumero,delqualeritrouò duediffinitioni, l'u napiugenerale, l'altrapiu alnotropropofitofpe ciale &propria. Generalmentefudettoil numeroeße remisurata ragionedituttelecose. Ilchemoſſo Pitago raàdireicieli,gli elementi, finalmente tutto il mondo eſſereconharmoniacomposto: atteſo l'ordine bellißimo,ladifpofitioneconueneuole, ilmovimentomi furato, il numero proportioneuoledituttelepar= ti diquestamachina,chenoi mondo chiamiamo . Ilche questoisteßo nome,cheio teste dißi,mondo , medesi mamenteimporta, quaſi nettofignifichi , ouero orna= tocomediconoiGreci,chetato e,quatoildir bello, mi furato, conmarauiglioso ordinedisposto. Ma laz friandoquestaampia largaſignificationedel nume ro, uenendoàpiuſpecialediffinitionesdico ilnume= ro S roprendersiperuna misura,laquale nelfare d'alcuna cosafiricerca, questapuò eßeredi piu maniere: in quantochetal'una misuralaucce, tal'unailmouimento tal'unai corpi: prendiamogli eſſempinellecosechia re&fenfibili,Voihaucte uncorpo grauediotto libre, Gun'altrodiquattro,lacuifuccede ilterzodidue;ma nifestißimacosa e chequesticorpiferberanno trasenu mero,ilqualenascedalla proportioned'alcunalorqua lità,ouirtu cheuogliam dire.Cofifala lunghezza di ottopalmi àquelladiquattro, questaàquelladidue, perl'isteßa ragione.Lamisuradel mouimento nafceà dalla proportione dello ſpatio, ficome il movimento di ottomiglia di quattro, didue e numerofotouerodel tempo,nellaguisa che ilmouimentodidodicihore,diſei di tretieneragiondi misura,ondeleparole,chenoi diciamofatteàtempocotantocidilettano,nonper al= tro,cheperchefononumeroſe, empionol'anima no= ſtradi amicheuoliinterualli musicheproportionifor mata.Vedetelamoreſca,il giuocodelleſpade , de i martelli leforze daluulgochiamated'Hercole, conche ibuffoni cotantotrastullocirendono,tuttique giuochi Jonomisuratidaltempo, percheincerto mouimento confiftonoragioneuole &numeroſo perciò numeroff fono diletteuoli. Ondegliantichi nel lustrar de i campi, inalcuneloroparticolarifolennità, foleano Saltandofanzamifuracantarcertilor uerfi , nonpal trocheper eßerlecitoinquegiornifarilpazzo,come chepazzauengal'animanoſtra ritogliendola del numero &dallaragionemiſurata, laqualecotanto dilet  toporgeàleinoneßendo occupata &ſoprapresada acciděti distemperati.La misura della uoceè diduema niere:l'una,laquale all'orecchie diletta , &l'altra allo intelletto.Laprimiera è ditrefpecie, oueronellecorde ònellecanne, ò nelleuocihumane.maqueste tre fpecie uengono tutteàproducereillornumero harmonia dalla misura delgraue&dell'acuto,comedaduefon ti,daqualicondiuerjealtredifferentie,quafipiccolica nalettida eßi diriuatiuengonomoltealtre uociagene rarfi,ondemegliopoßanogliinterualli empiere proportioni loro &piuperfettoſuono apartorires le Questaamicheuole scordanza, ò discorde amicitia, è una ruffiana dolcissima, la qualeconlelufinghedellefue dol cezzetiral'animainquelcontentoadamareunnonfo che,chenoinonbenesappiamo,anchorache ePitagori cihabbindetto,chequestooggetto fia Iddio, nellacui opinioneaccennòdiperuenire Platonealtresi. Oltradi ciò ricercaafarelamusica numeroſa,il regolato giudi ciodeltempo,ondeéche Pitagorafentendo l'harmo= niadeifabri.primaconobbeil batter lorofarsicon mi fura, poiplopesodeimartelli compreſeleproportiont daquellehebbe la ragionediquelsuono numeroso, ch'essifaceuano.Tutti queſtinumeri chedi graue acuto daltempomiſuratinasconoò nelle corde,ònelle 2 canne,ònelleuocihumane, ſonodilettcuoli àſenſino stri; maſopratuttiqueſtiunaforteuenehà tantopiu perfetta dell'altre, quanto quescafola basta a dilet tar LIBROT 446 tar l'animo di cui eßa é miniftra: ilqual numero è quello,chenoidoniamo alleuoci nostre,noncomegraui acuteconfiderate;mapiutostocomein tale & ta lemaniera composte,per manifeftare alcun concetto dell'animo. Quindi nasceilnumeroſo giudicio , con che&leproje&iuerfiuengonoad effer misurati. Eccoadunqueilnumero, chenoi ricerchiamo,eßer la mifuradelleuocihumane,noncomegraui´ma comegiustamentemiſurate,perpiu dilettar l'animodi chiascolta o legge.Ilqualnumero quantofi auicinial= T'harmonico; diquiprendetela ragione,chepiu dolce= mentecanterannoimuſiciibelli misuratiuerfi , piucidiletteranno,che cantando irozzi&mal com= posti.Ma edaauertire,chequeſtamiſura puòfarſt in piumodi:auegnachenoiueggiamogli Hebrei mifura reilorouerfine conpiedi,neconſillabezma con certo loroandamentodiparoleperinfino aduntale tale termine.iGrecihannolaragionedeipiedi nelfargli, manelpronuntiar lorouſanogli accenti.Copiediren dono numerosi iRomanigliloro,ſicomecon numero difillabe con mouimento riposo di pronuntiae Toscani.I Tedeschi,gliUngari,& i Francesi quello iſteſſofannoconquantitadi fillabe,& molte uolte con ufodi rime. Malasciando indifparte tutte le lingue barbare,&uenendoalnumero delleprofenostre dico, lalororagioneconsister nel bello &artificiofocompo nimentodipiuuoci,tutteadunfineindrizzate. Etp= chel'orecchia e quella,the giudica questo cotalcompo nis  nimento perciòdobbiamo eßerdiligěti nelloaccommo darealle uoci tal legatura;chehoradolci,horagraui, horaueloci, horatarde, horalanguideuengano atrar Ji ledefinentie loro,accio che adarte fiafatto quello, cheàcafocredonoeffer dettoesciocchi . Ondechinon uedeadarteilBoccaccioperlopiudicendocoſefecrete opiano,usarparoletacite , &fuggir la S, lettera di Strepito,laquale co'lſuo fiſchiohaforza d'eßer udita, ficomeladoue Girolamo eracoricato allatodelafal= » uestrasegretamente diße, O animamiadormituan > chora?  Etaltroueſecretamentemoſtrando Gabriot >> toeßerſtatodall'Andreuolaamatodiße.Inunbelgiar  dinodelpadredileipiu &piuuolte àdilettodell'una >> partedell'altrafumenato. Similmente riuſci peril moltousodella s,strepitosoquelperiodo , quando la moglie diTofano, ferrato il marito fuor di casa, fi diedeàgridardicendo.Horuedete,chehuomoche eglice ८०  ?? e,chediresteuoi,s'ioffußinellauid , come eegli, » eglifuffeincasa,comeſonio? in fe d'Iddio che io  dubito, che uoi noucredestecheeglidiceßeil vero. » Benpoteteàquesto conoscere ilfenno fuo. Eßo mi credete ſpauentareco'lgittar nonſoche nel pozzo, , maboruoleße Iddiocheegliuififuße gittato da doz » uero, &affogatoſi. Cofiuolendoefprimere questo fingolarhuomolalanguidezza & la grauita nella nouelladi Guifcardo, feceà Gifmondahoraparolegra > uietgenerofe ragionare,ficõequelle.Nonficõueniua >> ſepolturamendegnached'oro àcofifatto cuore,chen=  te T ..teèquesto,difcretamentein ciòhailmiopadreadope " دو rato. Lalanguidezzamojtrò nella infelice donna di cendo. Rimanetecon Diocheiomiparto. Mostròil dolore losdegnodellainnamoratagiouane,quando »conpiuftrepitoseuocidiſſe, Ahi dolcissimo albergo dituttiimieipiaceri, maladetta fialacrudeltàdicolui, checongliocchidellafrontehor mitifauedere.Tardo alcunafiatauà ilperiodo per riſpettodegliaccention detardi &grauießeriprincipi,affermanoglihuomi nigiudiciofi,douendol'accentoriposarsiju lafillaba, cheall'ultima èuicina.fi comeapparenel principio di 1 : •, quellagiornata. Haueuala Luna eſſendo nel mezzo :: delcielo perduti iraggiſuoi, giaperla nuous luce » uegnenteognipartedel nostro mõnda era chiara. ALIGHIERI (vedasi), , Nelmezzodelcamindinostrauita Miritrouaiper unajeluaofcura. Neldolcetempodelaprimaetade, i EtilPetrarca. >> Chenafceruide. » Quandoilfoauemiofidoconforto. Etaltroue, 3  Deerßereanchorailfinimento della parola poſta : per terminedelperiodo, dell'iſteſſa maniera: ondeman .. candoilperiodoin unauoce,ilcui accentofitrouaſſeſu L'ultimafillaba; farebbe imperfetto &mozzo.qualifo noleuoci cofi fenti ledie,camino,che nelfinimento nulla rieſcono,ouero eßendo lauoce di quattro fillabe conl'accentofulaprima qual e'ildireMacinano,Ter minano, chefuonolanguido&ſcarſorendonofu'l finimento delperiodo.Vieneadunque àfarſi ilfinimen 465. to o con parole, il cui accentofiripoſaſulafillabauici >, naall'ultima,comequello, Percomandamentodellarei D2 »nafimiferoamangiare,oueroinnantiallapenultima,à tuttiparue didoueruerfocaſatornare,perche uoltati » ipaßilaſeneuennero.Accrefcieancholo Epitetofor= za&numeroallecose,ma l'usodi questo taledeeeße= re temperato & modesto inmaniera,chetroppa affet= tatione non cirechi, ouero nonfaccia laprofa cantante. FuleggiadramentedalBoccaccio ufatol'Epitheto,qua >> doediffe,LaqualnoichiamiamoLucifero,che anchor >> luceuanella biancheggianteaurora. Etneiprincipiaf fai grauitàrendenelragionare,amabili donne, Amo= >> rosedonne,Cortefi giouani, somiglianti. Machel'u ſoſpeſſoofferuatodiqueſti Epitheti nonſtapiaceuole ; fi dimostrachiarißimamente: perciocheſeM.Giouan nihaueßedetto, giapertuttohaueua ilchiarofole rez cato conlasuarifflendente luce ilnuouogiorno, i cantantiuccellifupergliuerdirami cantandopiaceuo liuerfi nedauanoallehumane orecchiecertißima testi monianza.Ilchepoteadireuolendo ,ma meglio, doue » piugentilmentediſſein cotalmodo . Giàpertuttoha >> ueuailfolerecatoconlaſualuceil nuouo giorno , „ gliuccellifupergli uerdiramicantandopiaceuoli ar ,, finedauanoall'orecchie testimonianza. Viene ancho= railnumerodellaprofaàuariarsi ingrauita baßez= za,languidezza,ftrepito,tardanza,&prestezza,ſe= condolamateriadiche sitratta. Ilcheageuolmentefi RAGIO. uedecomparando trasele nouelledi M.Giouanni,ica fi,gli auuenimenti,&gli effetti loro d'uno inuno. On defi come niunadipinturapuò eſſereſanzacolore, niū corpofanzagrandezza,niun mouimentoſanzatempo cofiniunauocepuò effſerſanzanumero. &perciòtutti iuerfi &tutteleproſeſononumeroſe,cometutti icor piopposti alfolefannoombra,comunquebelle ò brutte fificno,maalnumeroritrouarforma perfetta,laquale diletti con lafuauaghezza, & gioui con l'artificio; questa èl'opera, &questaèlafatica. Ilcheperpoterui piuchiaramentedimostrare,intendouenire à iuerfi,i qualififormanodiquelle iſteſſeuoci,chefannoetiandio laprofa,macon definenzeſimili,&certaquantità di Mlabe, chiusura diuerfamoltodaquelladelle profe. Doueprimieramente e d'auertire, ilnumeroriceuer partimentoſecondo la differenzadella testuradel uer fo. Perciòchetalenumero ricercailſonetto chealCa pitolonon starebbe bene: taleal Capitolo ſiconuie= nechenon allaCanzone.intendendoche leleggi de i componimenti Toscantuengonoà uariarſiſecondoche con uocihorafonore,horabaſſe,hora mezzaneuengoz noa comporfi.Ma lafciamoquestiprecettiparticolari prendiamoigenerali,cheatutteleſpeciede icom= ponimenti conuengono,dicoilpoetadouereco'lgiudi ciodell'orecchiemescolareinſieme leuoci rotonde, con P'humili,l'humili con lefonore,lefonorecon lelangui= de, queste con legraui.onde la grandezza dell'une temperata con la humiltà dell'altre uenga àfare : : und . unamescolaturaperfetta, un condimentoſodue. La ragione difarquestoperhora nonſiinſegna, eſſendo  tutta inpoteredelloſcrittore, &nond'altri. Maper= chedelnumerodel uerfofauellar intendo ;dicoiluer= foeßereunaartificiofa mescolatura diuoci accompa gnateinſiemeconmisurain maniera,chealjuo tenore L'orecchiaconfenta &peruenuta alfine abbracci la quiete.Etperchefuronoi uerfitrouatitali,checo'lcan tare&sonaresipoteßero unire infieme in maniera, chedolcementerifpondeßero ,&eßendo ilcantare di piumodi,inquantochepiulongheopiu breui uiene à terminarelefuedefinenze;perqueſtofurono i uerft ritrouatidagli antichirimatori,quandodi dodicifilla be,quandodiundici,quandodi dieci:&con tuttocio d'otto,difette, anchoradimeno,ficome nell'antiche ballate fi uede,acciochela breuitàd'un uerso tempe= raſſe la lunghezzadell'altro intiero,come che le rime fpezzatefienodelleintierepiudolci, &queſtediquel Lepiugenerofe. LaondenonſanzaragioneM.Tripho neGabrieleuuole,chelematerie Heroichefi fcriuono coterzetti,iqualisono uerfi,chetantoauanti procedo noiquantouogliamo.ilcheà neßuna altrafpecie di co= ponimentiauiene; &oltre àciotutti isuoiuerfi ri= cercaintieri.tlche la Canzone & altri componimenti *nonpoſſonoconseguire.Parlando adunquedegl'intie= risdicoilPetrarcanonhaueruoluto uerfi di piu che d'undicifillabe,uedendo che iluerfodidodici ,ò fanza armonia ueniaàfarſt,ouerosdruccioloſodiparolela 2 guide  guide,nellaguiſachein Dante medesimo infinitiſe ne leggono,&pereſſempioprenderpoßiamo quello,on= de dißeilPetrarca, » L'undi uirtute&nond'amormancipio. Ilqualesifa tuttauolta,che nell'ultima uoce fiuiene àriposarl'accentoſopral'antepenultimafillaba. Succe deà queſtoil uerſo di dieci fillabedi rado dal Petrar= ca ufato,comemolto piuſpeſſo daDante:ilquale moz zo &imperfettoproduce ilsuononelſuofinimento,co meappreßodi M.Francesco. » Alessandro,ch'almondobrigadie. Adunqueegliparcoſaragioneuoleil conchiudere, cheil uerfo diundicifillabe,nelanguido eſſendo, netro cato,fiail piubello,& ilpiunumeroſode gli altri. Ondenon edalajciartral'intieriquest'uno tanto da M.Frăcescoposto inufo,ilcui ingegnofi come intutte lecosefumarauigliososcofiilgiudiciodell'orecchiaheb befratuttiglialtri rimatori perfettißimo & leggia= dro.Veniamo hora almouimento &quietedel uerfo, chenonſono altrocheilviaggio ilriposodella no= ſtra pronuntia,douefi uede eßapronuntia alcunauol tafermarsi conbellagrauitàſulaquartafillaba, come inqueuerſigrauementedetti.  Donna,chelietaco'lprincipionoftro. >> Rapidofiume,ched'alpestrauena. » Quelch'infinitaprouidentia & arte. Fermaſitaluoltail uerſoſopralafesta, » Era ilgiornochealfolfifcoloraro. : » Quand'io Quand'iomouoifofpiriàchiamar uoi. Nondal'hiſpanohibero àl'indoHidafpe. 469 Laqualpronuntiatantopiu corrente il uerſo piu mobile rendedell'altra;quanto la primiera è di quest'altra &piugraueepiu temperatanelmouimen to.Nafce anchorailnumerodaparoleincui entrinola r. lasilt, &delleuocalilao, ficomeſono Soggiorno Rapido,Antro,Ardori,Acerbo, Vestigia,Amoroso, Sparſo. Dellequaluoci,òſomigliantiàqueste èteßuto quelfonetto. Rottael'altacolonna,e'luerdelauro. " Iterime dolentialchiusosaßo, » Acuiſeguequell'altro,che diße.. » PermirarPolicletoàprouafijo. Etquello, 7 Eccoanchora ne iprincipidelle canzoni &deica pitolifimpre il Petrarcahauereusato perlo piuuoci d'unafolafillaba, 1 laſcioſtare iſonetti,per non eße= .. reastretti à cotallegge,ilchefiuede p questi eßempi. , Aqualunqueanimale. >> Neldolcetempo. O'afpettata in ciel. si èdebileilfilo. Nelastagion. Poichepermiodestino, Chièfermato... Mainonuòpiucantar. Se'l pensier chemi Arugge; " » Inquellaparte.  »Di C 1٠ ce  Dipensier'inpenfier.  .. Qualpiudiuerfa&noua. Aladolceombra. Ditempointempo. S'il dißimai. , Benmicredea paßar. " Nonhàtantianimali. ; Lauerl'aurora.  Iuopensando. Chedebbiofar. Miabenignafortuna . DS › Quell'anticomiodolce. Neltempocherinoud. →, Lanottecheſegui. Nelcorpiend'amarißima, » Dapoichemorte. ره . Piend'infinita. Iononſapeadatal. DelTaureoalbergo. ,, Dapoicheſottoilciel.  Quelc'hanostranatura: Horauenedoàpiugeneralregoledeinumeri dico numeroſoparimentediuentariluerfoper cagionediua  "R riatione di lettere,fi come inqueluerſo Dehporgimano all'affannatoingegno. Sicomeper le moltecolliſioni diuenne quell'altro, pieno,Canoro,graue,&magnifico. odan',Hibero,Rhen ,Sen'Albi Her'Ebro.  : Alcuna voltafifuggeilterminar una uoce in un tuono,dalqualeuengaàcominciarlaſeguente,ondeme gliofuildire, >> Quand'ioſontuttouoltoinquellaparte Cheincotalmodo, >> Quand'iofonuolto tutto. Perciò chelauicinanzadelt,potca generarestra no&cattiuofuono . Et hauendo ilPetrarca tal'hora Et l'hora disiderio d'inalzarſico'l verso, dar nella gravità usa lauoceonde, fonora e piena, Del'empia Babilonia, ond efuggita: Ogni vergogna, ond'ogni bene e fuori. Si comel'ist.Bo poeta lasciandole lusinghe dell'os recchie, e volendo il numero piu di messo, dird; In quel beluiſoch'io sospiro e bramo. Dove, ond'io sospiro e bramo, potea dire volendo,  ma vidde che soffiro era voce grave, e bene potea em pieril uerso sanza aiuto d'altrui. Similmente adarte uolle M.Francesco languidotrarqueluerfo S'iopenſaßiper morte eſſereſcarco. Facendolocadereconqueluerbo eſſere,percheſigni ficaſſela languidezzache era in lui dell'amoroso peso. perciochebenehaurebbe potutouolendo ardito ren derlodicendo. » S'iopenſaßi permorted'eßerſcarco, Queropiu acconciamente. » S'iopenſaßiper morte eßer'iſcarco. Tiene alcunauoltailpoetail uerfoabada co'l fo 1  4 Stea  Stenerloin maniera,che non uenga à precipitarfi per latroppauelocità,  Afprocore, ſeluaggio,&crudauoglia. Chepiuriposatodiuenne,cheildire „ Afpro,ſeluaggiocor' crudauoglia. Ilqualuerjotantodivenneuolgare,quanto quell'al uerjo trofudegnodegliorecchidiM.Francesco.Cofiuolen dodimostrare un continouo mouimento; fa il verso in maniera continouato; che apena puòla pronunciafer= marſineſu la quarta nefula sesta sillaba, Non mio voler, ma mi astella ſeguendo. Etpiacendoglifarfu'luerſoſentir quello ſtrepito, che egliesprimerintendeua ;uoci strepitoseet gon fietroud,con bellißimoartificio,dicendo » NonbollimaiVulcan,Lipari,od Ischia, ›, Stromboli ò Mongibello intanta rabbia. Etjeuoletec õl'orecchie ſenterlostracciardellecar ni,etsbranar lepolped'alcuno,leggete ladoue ediffe. Primach'i midiſoßi, ſnerui,&fpolpi. Cosifa dibiſognoalcuna uolta offeruare il numero tranquillo,come è lapura orationedellaprofa. Ilchefi faneiprincipid'alcunanarratione,douenonſi ricerca altezzadiparole,nepesodifententie,masolamente fi fannoattentigliascoltanti,ficome dicendo » Neldolcetempodelaprima etade. Vedetechepura &ſempliceformafuquesta difa uellare,douequestoriſeguentiuerfi hannoparoleue locietfuggitine,ficome uelocissimel'hebbequell'altro L'odorifero  lucido Oriente. Hauendodueuocisdruccioloſe,dafar precipitare ilſentimento&la pronuntia.coſipurißimafuancho raquellanarratione&lubrica, >> Dettoquestoallaſuauolubilrota Siuolfe, inch'ellafila ilnostro stamе. Paſſano adunquei numeriinmanierainqueſti eßë piarditi prontischeniunacosapard'eßipiu liggie ra,ondeſanzaarte,&fanza cura uengano àparer formati difposti.Ecco perfare innarcar le ciglia, con rotondapronuncialeggereiluerfo,inmaniera cheiluersotuttopieno quantobene diſſeilPoeta ardito uengaà generarfis »Alepungenti,ardenti, lucid'arme, Alauittoriofainſegna verde , Contra cui in campo perde Gioue & Apollo, et Poliphemo,etMarte. Etaltroue.  Nondal'hifpano Hiberoall'IndoHidafpe. Voletelapiacevolezza &grauitàfanza ftrepito ueruno; leggeteil principiodiquelfonetto,cheilPe trarca tolſedaTheocritopoetaGreco:quando latran quillita del marefcriße, wilfiletio della notte,etguar datesemaifunarrationepiutranquilladi questa Horche'lcielo laterra e'luento tace, Etlefere gliaugelliilsonnoaffrena, Notte il carro stellato ingiromena, Etnelsuo lettoilmarsenz'ondagiace, Etperchenonpaia cheipoetihabbiano àcafodiz  pinte pintelecose,uedete come con arte uolle M. Francesco torquella ufata forza aluerjo,dicendo la rouina&la mortedi Sanfone. " Viddiilgiusto Ezechia, Sanſon guasto. Ammiroladiligenzadi queſt'huomonel uerodiui noanchora in un'altra cosa, chehauedoeglialcunauol tadettounuerſodilanguidofuonostoſto l'innalzacon laforzad'un'altro,empiedolone diqueltanto,chepri maglifutolto,fi comeſi uedeinquella parte, doue di Curtio ragiona. Chediſe del'armeempielofpeco In mezzo il foro horribilmente uoto. Il qual primo uerso languidoučneper leuocali,che efprimerſidebbonoſanzarottura, ſicomealtrouetut tiquestialtrießempineſono testimoni. Defendermidahuomcopertod'arme. Ethaueaunsuostil leggiadro&raro. Nelmezzoèun'ombrojo &uerdecolle. Cheéhogginudoſpirto&pocaterra. Ch'altro ch'unſoſpirbreue elamorte. » Volgersialtroueàte eßendoignota.  Efferestatodanno &nonuantaggio. Lalanguidezzadei qualiſemprea d'alcunprece dente òſeguenteverſo èinmanierafolleuata;che arte *fipuòdirechesiapiutosto, chepouertàdiparole ilco-fifare nelloingegnodiquestopoeta.Viene anchorail uerfolanguidotutta uoltachel'accentoſi riposasu la fillaba quinta,comeinquelluogo,  Enone C  EnonediParis Menelao. Ilqual uerſoinnalzoconquelcheſegue, D'Helena, HermionchiamareOreste. Poconumeroſouieneanchorailuerſoquando l'ac cento &lapronunciahannoiſuoidebiti luoghi,ma nõdimenolauocehasforzatagiacitura, ſicõe appreſſo ALIGHIERI (vedasi), volendo hauer riguardo piu all'accento della uoce, ch'allaleggedeluerfosui riposaretefu lafecon= dafillaba... Aue'rrois,che'lgrancommentofto. Oueroſejula quartauorreteriposarui ;allhorafi daràaccentopellegrino straniero in tempoallauox ceneproprioneconueneuole,comedicendo Auerroi's,che'lgran commentofeo. Nellaguifa ch'appreßo PETRARCA (vedasi) ſuonaqueluerfo, Etfeco Hippomenes,chefracotanta. Doueripoſandouifulaquarta;il rimanente uiene aſſailanguido;ma dandolaquieteſulafestahauraotti moſuono,mal'accentodellauoceuiene adalterarfi, fi comefi uedeperquell'altro esempio, L'altraPenelope,questegliſtrali. Chepiacedogli haurebbepotutodireHippomened et Penelopea,cheſuonoleggiadrohaurebbepartorito, > macofiuolledireperuariare inumeri laforza de uerfi.Taluoltadonasi acconciamento aduna uoce,face doladimanconumero, eſſendonacuralmětedipiusi co mefacedo Clio,Dio, d'unafillaba etHebreodidue, Herfiliadi trep cagiondeluerfo. Ilche M. Francesco usa  usoſpeſſefiatedi dire, facendo anchoraTroia d'unaso lafillaba, Pistoiadi due DaIndia,dalCattaio,Marrocco similmenteCattaio con l'aiuto peròdiquellapronuntia,ficomequandodiße, Spagna EccoCinda Pistoia, Guittond'Arezός Si comeintiere lefece,quandoediße >> Qual nel regno di Roma,o'n quel diTroia. >> PiangaPistoiae icittadınperuerfi. Nequestiaccorciamentiſifannoſolamente nelmez zodeluerfo,ma anchorafu'lprincipio >> Milciade,che'lgran giogoàGreciatolfe Ettal'horafu'lfinimento, › DißeioSeleucofon, queſtieAntioco.: Etficomeuengonoàricevereleuoci accorciamen= to; parimenteuengonoàprolongarſiperl'isteßaragio ne.ondediremo MorioperMori FeoperFe,&Fue inuecediFù.  Lagranuendettamemorabilfro. Cheſolſenzaalcunpar almondofue. Etaltroue. Horaquatoalnumero, èd'auertire,cheſi comela quiete deefarſi oſu laquarta òfu la festafillaba;mede fimamětetatopiufie ilnumero rotondo,quantofu la quarta òſulafestauieneàfinirela uoce, &riposarst il sentimento, fi comefù la quartainquesto uerſo, >> Noncorsemaifilieuementealuarco. Etſopralafestainquest'altro, ›, Chegiamaiſchermidornonfu fiaccorto. :  ifrat insec Madiqueste due manierede numeri la prima a me piugraue&piu magnifica ,onde occorrendoil non auertireàquesteleggi;adiniene che iluerſo uiene dalla pronuntiafpezzato &diuiſo, fi come chiaramentefi uedeperquelleuoci, Comechifimifuratamenteuuole. Etperche naturalmentes'aita. Etaliroue, Douefi uede,chequelle due uociſmiſuratamente, : : naturalmentefi uengono dalla pronuncia à fpezzare &diuidere E' anchorcagionedelnumerouelocela uo cesdrucciola, perciocheritieneforza d'un di que pie= di.che appreßo i Romanidona aluerſoſi libero ſpe dito corſo detto Dattilo; quale èla uoce, termine, Logo ro, &fomiglianti,ondeuelocißimo nacquequel uerjo, » Dipoemachiarißimo&d'historia.  Taluoltanascelauelocitàda natural prontezza delle uoci,fanza effersdruccioloſe, Dellepericoloſetuefauille. Alcunauoltafinijcelapronuntia,doueanchotermi nalauoce,mafilascialoſentimčio imperfetto,comela. » Speßo, comecaualfren, cheuaneggia. Doue noi prononciadolo ueniamo àfermarci sula sesta sillaba, fpezzandonõdimeno lafentëtia. Mapche pocofa,ch'iodißiil uerſo molteuoltefarsilaguidetto, A quandoleuocalicocorronoinſiemeſanza collisione; p queſtoàquellaregolaſi donauna eccettuatione,cheta= T'horanohaluogo,fpecialmete nell'efplicar alcuno af= fetto.perciocheinquelcaſo iluerſo acquista forza grauità,piuchelanguidezza,fi come dicendo: Chiuedràmaiin donnaattoperfetto? Ohumane fperanzecieche &false. 4 Etaltroue Humilediuieneil uerfo,&dipoco numerodalfini mento d'una uoce, laqualenaturalmentediſidera d'ef feraccorciataficomeinqueluerfoche M.Sperone hie riciricordò. Questim'hafattomen amareDio. CheamarIddiofifarebbepiunumeroſamentedetto altroue. Neltriomphod'altruiſeguireſpiacque Maperchel'uno l'altrouerso doued efprimere unatto humile&dimeſſo;artificiosamentefuronodal lortestore in cotalguiſa,comeſiuede,formati.Si mette rannoanchora cõleggiadronumerodueuoci corrifpă denti in uno isteſſoſuonocõbellagrauitàdicendo, Allepungenti,ardenti&lucid'arme.  Etaltroue, Iui n'aggiunse &necongiunseamore.--Questoanchoradipiuritrouarete in M.France= ſco, mainonfartuttoiluerfodi uocisdruccioloſe quan tunqueil uerſo uoglia &mobile &ueloce,таЈетрле temperaruollela lorouelocità co'lnumerograue,fi co me in quedueuerfiditreuoci, L'odorifero lucidoOriente. Doue le due prime uoci temperarglipiacque con la terza piu graue: & quelloſteſſo in quell'altrodoue an tepone la uocegrauealle dueprecipiteuoli&mobili. Dipoemachiarijšimo &d'historia. Diedeanchorafineadunuerſoconfuono heroico, termi ?  terminandoloindueuocihauentiforza di Dattilo difpondeo,dicendo, Morteconlaſuamanun'aureocrine. i Similmentetanto è grandela diligenza di queſto poeta; chemaiin tutto'lſuo canzonierenon uiddipiu cheun'uerſo,alqualecolapronuntia nonſipoteſſe dar riposofu alcunadellefuefillabe :ilquale credo ch'egli laſciaßescritto nonperaltro cheperunparagone del la bellezza & bontàdeglialtri,nellaguiſa chefanno lebelle donnemettendofiincompagnia d'una fozza et laidafemina,accioche col'esempiodella bruttezzauč gonodcrescerforzaallabellezza loro.il uerſoèquesto » Etlemitreconpurpureicolori. Douemainonmijeppiingegnaredipoterlo profe rireconriposodellapronuncia,chebene steße.Cosi nel difcriuer alcuna cosa il poeta ſuole eſſereinmaniera diligente; che i suoi versi trasforma nella natura dicio, CH”EGLI ESPRIMERE INTENDE – H. P. Grice: I could not have intended to express it better!” --. Si come uolendodire ledifcor danze&contrarietàdellafuauita amorosa;fece tre uerſideltuttodifcorditrafe, & allauitafua conformi deltutto.mentreediße. Coficaldo,uermiglio,freddo bianco, Hortristo,hor lieto, infinquit'hò condutto › Saluo,ond'iomi rallegro,benche stanco. Un'altracosafi troutnelPetrarcadegna di am= miratione, cheſcrivendo alcunuerſo alto & graue, alcunauolta trametteglihumiliin maniera;chelagra uità nonuieneapercuotereinunaſtrepitoſagonfiezza A  ſi comechiaramenteficomprendeinquelfonetto, fcrits todi dueftili, duenumeri,alto &dimeffo:douela= ſciato anchora l'usatocostumedifar,cheilsecondowar ſorispondial terzo, ilquarto alprimoglipiacque alternandoformarlo,perchela rima Afpenorendeße conlafuauicinanzatroppo strepito. Nondal'HispanoHibero,àl'IndoHidafpe,  Ricercandodelmarognipendice  Nedallitouermiglioàl'ondeCaſpe, » Neinciel,nein terra èpiud'unaPhenice. Ondeiononpoßonongrandemente marauigliar= mi deinostripoeti moderni, cheſolo numerosi stimano queuerfische òftrepitofanno conl'afprezzadello R, S, T,conl'altezzadellaO,oltreche nonaprez-zanoquelfonettoè quellacanzone,cheſanza gonfiar delleuifcere dicolui che nellalegge, nonſipuòprofere resouerochemai co'luerfouieneàfornirelafentenza daiqualuitijtantosiaftenne PETRARCA (vedasi), quantoaltro maicheinqueſtalinguafcriueße.Etperchegließem= pi neſono troppofpeßi&ingrannumero;perquesto unſolo neaddurrò,doueje l'incatenarde i uerfifu à questopoetamaifutoconueneuole; erain questo caso, doue ful'ultimouerfohaueadariposarsi , &finirla Sentenza: nondimenodiße.  Gratie:ch'apochiilciellargodeftina, Rarauirtùnongiad'humanagente, Sottobiondicapeicanuta mente, E'nhumildonnaaltabeltàdiuina, Leggiadriafingulare&pellegrina, E'lcantarchene l'animaſiſente L'andarcelestese'luagoſpirto ardente, Ch'ognidurrompe, ognialtezzainchina, Etquebegliocchi,cheicorfannoſmalti Poßenti a rischiarar'abıßo notti, Ettorrel'alme àcorpi darlealtrui, Co'ldirpiend'intellettidolci &alti, Coifofpirfoauemente rotti, Daquestimagitrasformatofui.  Hoggimaihauetefentitoilnumero & l'harmonia diquestodiuinpoeta,nonconosciutadagli orecchide lamaggiorpartede inostrimoderni,faluo che dal dottißimo M.PietroRembo:delquale non haurò riz pettoaddire, da BOCCACCIO (vedasi) da PETRARCA (vedasi) inquanõ eßer maiſtatobuomo checon piufaldo gusto aẞag= giaffe idolcißimi puricondimentidiquesta lingua anchora cheallifciocchi paia l'arteaffettatione , la puritàdellafauella bumiltà&baſſezzaſiagiudicata. Rendeanchorabellißimo numero il tramettere delle uocid'unafillaba,comequelle che la pronuntia tratten gonocongraueintendimento riposatocamino;on= degraue fuquelprincipio. >> Voich'ascoltateinrimeſparſeilsuono. Doue quattrouocifimplicißi meſi leggono che ſono uoi, che, in, il. Sicome nel quinto verso dell'isteso sonetto altre quattro ſine leggono, Deluariostile, in cuipiango e ragiono. bb I Le qual sono, Del, In, Cui,Et. ficome cinque in quell'altro Etpunirinundibenmille offefe. Laondedibaßonumerojenetraſſequellodoueniu nauoced'unafolafillabafi troua inDante, Cantando comedonnainnamorata . Etnel Petrarca. » Fianchi, stomachi, febri ardentifanno. Etpercheleuocid'unafillabaui moſtrai eßerusa tein tutti ibuonipoetineiprincipid'alcuna narratio ne,ſi come inDante, Nelmezzodelcamin. Percorrermiglior acqua  Lagloriadicolui Volch'ascoltate, Neldulcetempo Neltempo cherinoua, EtM.Francesco, Perquestoritrouareteper lopiul'uno & l'altro di questi duepoetidoppolauocedettad'unafolafilla= ba,accompagnarneun'altrao dell'iſteſſa natura, come inqueluerfo „ Voi, cheascoltate. Quero diduefillabe,comefiuedenegli altri cin= queeßempi,che testeui recitai. Belnumerofi dice an= chorquello,ondefiprendonotutteleuocid'una &di duefillabe,ma teßuteunaconl'altra , comefi uede in queſto eßempio,for che l'ultima,laquale èditre. um MY Paßa LA NaueMIA, colmaD'oblio Stannoanchora queſteuocinonſparſetal uoltama 0 tutte 1 . tuttecontinouate, nella guiſacheſonoqueſtecinque,  DS  Trouasti ET, CHI, DI,T E,SI, altofcriße Vengonoanchora ad accommodarſi ne iprincipi perfermarelaprestezzadeluerfo, Èmipard'hor'ınhoraudirilmeſſo. Lidiindiuocangiandoiluiſoe'lpelo. Si comediſetteſe netraſſequello, „ NE, SI, NE, NO, NEL, COR, MIſonointiero. Nellafinenon usanodimetterle ibuonipoeti,per ciòcheòfanza numerouieneiluerfo , come nello ef= Sempio di ALIGHIERI (vedasi): Aragazzoaspettato daſignor So. Ouerocheil uerfo farebbedidiece fillabe di rado dalPetrarcausato, » Alesandro,ch'almondobrigadie: Romanipiuſpeſſo uſano Ladoueche i Greci questo numero, éappreßodellelorlinguediforza nonmezzana,&fpecialmentequandocominciano& finiscano dal'istesseuoci d'unafolafillaba. Hannoanchoragrannumeroleuocididuefillabe, inquantoche nesdruccioloſeſono nediprestomouime to.òfianone iprincipideluerſo, ònelfinimětoò teſſu=  tinelmezzoſicome, Geri,quando,talhormeco. Sicomenellafine, >> Vn foco quando uerna. Mescolati, O'paßiſparſi èpensieruaghi&pronti. Sicõetuttoilverſodiparoledi duejillabeéquello; hb 2 د Dolci,ire,dolci,sdegni dolci,epaci, Etquantoqueuerfichediuociconſtanodi talema nieraJonograui&rotondi ;tanto quellichelehanno ditreſono correnti&baßi, L'odorifero, lucidoOriente. Vidı Anafarcointrepido&uirile Iui era ilcuriofo Dicearco Quintiliano,Seneca &Plutarco. Nelcorpien d'amarißima dolcezza. Ondequantopiu i uerſiſonodipocheuoci,tantofo nopiuuelocementedella pronuncia proferiti, &meno graui. Ilchefece,che mai M.Francesco nefcriueffealcu nodi dueuoci,comechepoßibilefia, ma languido baßonumerodiuentarebbe,qualdicendo Sdegnosissimamente difperato.  Inefpugnabilißima fortezza. Iqualuerfi Ouero. dello inettoſanno,&dilettar pof= ſono gli orecchidel uulgo piuche deglihuominigiudi  cioft.ondechi èchenon ueggia anchornelleproſe rite= ner moltodigrauital'uſo delle uoci didue fillabe,come in quelprincipiodell'unadelledieci giornatefi uede,il qualediquestetaluoci nehaunagranparte. HauealaLuna,eßendo nel mezzo del cielo , perduti i raggifuoi, giaperla nuoualuceuegněte ogni par ,`tedelnostro mondo erachiara. " Ladouechequell'altroperlocontrarionon hebbe queltantodi numerofagrauità Anchora eranouermiglicertinuuoletti nell'Occiden= te, C . te, eßendogiaquellidell'Orientenelle loro stremitàA  miliadorolucentißimidivenuti E ueroche il comin= ciar un uerfo da treuocidi trefillabe éleggiadronu= meroſoſicomelà. Piouommi. amare, lagrime,dalufo... Ouerohauendo nelprincipio & nella fine quelle isteße, si come. DATEMI paceòduri miei PENSIERI. Etmegliohauendoneun'altranelmezzo. TREMANDO bor di PAVRA hordi SPERANZA. Vieneanchora ilPoeta àfarnumeroſo il uerſo accompagnandodueuocidiquattrofillabe etcioper non lasciaruarietàalcuna,laqualepoteffe con dolci lufin= ghedilettargliorecchi,ficomequando ediße. Verme  fi DOLCEMENTE FOLGORANDO . Etnelprincipioaltreft, VINCITORE ALESSANDRO. l'irauinfe. Similmentedicinque,nelprincipio &nelfine. D'ABANDONARMIfufpeffointradue. Chel'auaramoglierD'AMPHIARA O. Etnelmezzoufolla etiandio,dicendo, „ Liete,penfojė, ACCOMPAGNATE, &fole, 5 Nequestofolamente;manelprincipio nelmez zoinsiemeanchoralonefece. Et LA ODAMIA,ilfuo PROTESILAO. Ilqualnumero mai,perquanto iomi ricorda,paß درا hh 3 il  ſette, il Petrarca. Quantunquelaproſa habbiauocidiſeifil labe, otto & noueanchorasilchefi uede in queſte . DOLCISSIMA MENTE, DI= STEMPERATISSIMO, TRASCV= RATISSIMAMENTE,AFFETTVO SISSIMAMENTE. Viene anchora iluerfo atrarsinumeroso,&magnifico,quandouengonoleuo ci tra la uocale adinteſſerſi , ſicome, O'fiumi,ò ualli,è monti,o poggi, ò riue. Et altroue Etfimilmente, Otempo,ocieluolubil. Ogiorno, òhora,oultimomomento. Si comedalla rottura della penultimauoce acquisto numeroqueluerſo ,, NeCiroin Scithiaouelauedou orba. Faßianchoranumeroſoiluerſodaun'altrafigura formadiusarleuoci , e ciò adiuvene tutta uolta chenoi incominciamo dall'iſteßa lettera due otrepa= role,nonfacendoperò replicamento dell'istesla uoce,ne dell'isteſſojentimento:nellaguisa chefece il Poeta. 5, Fauolafuigrantempo Dolcidurezze. Dodicidonne. Come'lcandidopie Lietifiori &felici PiangaP stoid, , Ioſonſiſtancosottoilfafcio. •, Laurache'luerde Lauro, L'aureocrine. Etpofciachequestonumeromi pardi uedere che affai aßaiuifiagrato; piacemi di dirueneuno,chemi rimaſe tramolti,ch'io leßiunafiata,nella memoria,ſommamë tedacommendareperpiuriffetti,ſiperche traduce di paroleinparolaunodiquedi Virg lio,douedella cor niceragionanellaGeorgicaz ſi percheuacon l'istes Joordinedelleparole Latine, &comincianoſemprele uocidalla S, come quellede Virgilio anziempieiluer ſod'unadipiu,cheilLatinononfece. EtSola,fico fpatia,inſecca(abbia. Faßianchoraquestoreplicamentonon continoata= mente,macon interpofitione d'altreuociſi comeſipuò uedereinquesti eſſempi,  Nelbeluiſodiquellacheu'hamorti.  DaLEI tiuenL'amorosopensiero. Mentr'iofonoàmiraru!. » Folgorauad'intorno ilfune auolto. Bafcialeilpiede,ò la manbella e bianca Bellißimo numero è il tramettereunafolauoce, ده : E' non Furonmaifiuminestagni. Ilche anchorfi fa leggiadramente nel finire d'un uerſo,&incominciardell'altro. . Quest'ecolui,che'lmondo chiama Amore, » Amarocomeuedi. Fasſiun'altro replicamento dilettereda tuttii rac contatimodi diuerfo.Et eallhora,che dall'isteßa lette ra cominciaunauoce, nellaqualefinisce la precedente, ouero dall'isteßafillaba,fi come , Menamiàmorte bh 4 „Di  Diquesta breueuita  : " " Mortet'hatolto.  Lafcifconfolato &cieco. →, Nonuolendomimai. Suoleanchora nel Petrarcafarſi un'altronumero, tuttauolta che una uocefinisce nell'iſteſſa uocaleèconfo د " nante,dallaquale cominciapoilaſeguente,dellaconfona tefi uedeperquello esempio Infragillegno. Neperſuomiritien' neſcioglie. Madelle iſteſſe uocalipiuſpeßofi trouanoglieffem pi,eßendo diquesteil numeropiu uagoinelaguisache fileggonoquelleuoci, » Fior,frondHerbe. Lauramiuolue fon. » Quituttahumile در رو quilauidi, Ond'ogni beneefuori. >> se'lfaſſo ondeépiuchiusa. Co'ldolcefpirtoond'io. →, Fattohauea Silla àl'ultimo » Ettalhormengamorte. Parmi cheneltefferdeiuerſi ,questo diuin poeta alcunauoltafacciaquello che lebellefanciullehanno p costumedifare lequali alla bellezza &ornamentode lorcorpi rendono marauigliosa uaghezza con una piccolagemma",ouerounfiore ,che coſeſono di pic= ciolomomento , nondimeno alla loro beltàrecano nonmezzanoaccrescimento gratia.onde nelPetrar  cauedretetalhora alcuneoßeruationidipiccolomom . to,lequalietuagheet gratioferendonolefuerime.on demiratequanta dolcezzahabbinoqueuerfi,lecuino cifiniscono inuocali, cominciano daconsonanti. >> Dunque,PerchE,MI,DatE,questA,Guerra. Etaltroue. >> AuenturoSO,PIV,D'altro,Terreno. Dannoanchor numeroleuocidiuifedallanoce ,E Hor,Ne,fi come EttemoEtfperoEtardo,Etſonounghiaccio. Etinaltraparte, Horafpra,Horpiana,Hor difpiatata,Horpia. Si come mescolatamentecon bellißimoordinefimet tonoinsiemelaHor la Et. HorrimeEtuerfi,Horcolgoherbette, Etfiori. DellaNe testimoninefono queuerfi. Nedeluulgomical, Nedifortuna, Nedi memolto,Nedicoſauile, Nedentroſento,Nedifuor gran caldo. Si comeilQui, medfimamentefece numero crescimento di affetto. Quicantodolcemente, quis'aßife, » Quifiriuolſe, Quiritenneipaßi » Quicobegliocchi mi trafiffeilcuore. » Quidißeunaparola, Qui Sorrife » Quicangioluifo, ac Madequeſtinumeriaßain'habbiamodetto, quado furagiõatodelleuocid'unafillabahora cõſentite,ch'io bb S mi  mi riuolgaàquelleleggi, ch'appartegono all'ingegno et prudēza delloſcrittore,in dartale et talenumeroa uerſi,ſecondol'affetto,etla materiadi chesiragiona.-Sicomeparlandodella prestezza fa il Poeta quel uerfo uelocißimo, Veggiolafugadelmiouiuerpresta. Etpocodoppo, » EtnelfuggirdelSole » Larouinadelmondomanifesta. Verſobreuißimo,&uelocedel tutto,ma nel dire dellatardanza,usaquellagrauita,chefi uede in questo efſſempio, » Miraialzandogliocchigraui,&stanchi, Douenoaltrimete èiluerſo &graue quellocheſeallhora,ch'egliildiße,dalfonnopigro letosifußedestato.ufa anchoragrau taet riposouole staco,di dodescriueriluolgersichefa unoàpiupartidelluogo Cosi'horquinci, horquindirimirando Doueeglipar bene, cheiluerfocon la quietedella quartafillaba, & delledueuocalıfanza rotturauenga àuolgersico'lpoetainſieme,coſi neldimostrar lo stre pitod'unfumecorrente,ufaildire » Rapidofiume,ched'alpestrauena „ Rodendointorno. LequaluociperlaR,&perlaS,&perilT, di= uennarostrepitose, oltre àciòperlaloropronun= tia afpra rotonda. Malosdegno dipinje intutta quella canzone,Mainonuòpiùcantar, com'iofoleuas doue paroleinordinatediße, cojetrafenonbe= ne  neconueneuoli, chenteè costumedifare l'huomo sde= gnoso, di rabbiaacceso, uolendoſentirela languidezza d'unoamanteleggete quelfonetto Laßo,ch'ioardo, &altrinonme'l crede, Sicredeogn'huom,ſenonfolacolei, Cheèfoura ogn'altra, ch'iofola uorrei: Ellanonpar, che'lcreda,&ſiſeluede. Conquellochetuttauiafegue . Etuolendo mostrar attoforzato uiolento,troua uocichehannodeldu= rouiolento. S'amoromortenondaqualchestroppio Allatela nouella. Cofinelladiſcrittione d'alcunafortuna marina usa ilmoltoafprofuonodellaR.ilche chiaramentefi uzde intuttoquelfonetto, delqualtreſoli uerfi ne addurrò pereßempio iqualinonmenoſdegnoſi,chemormore= uolififannofentire, » Allborriprend'ardir Saturno &Marte, Crudeliſtelle, Orionearmato Spezzaàtristinocchiergouerni&farte. Mapchediquestiaffetti fudi ſouerchiodetto diſo prashopěſatodirecarfinealmio ragionaměto, Sicõe quelloch'abastaza èſtatologo,etforſeincresc euolep Souerchia ambitionenelvolerquestecosetroppo minu tamentecõſiderare,ch'io disſi.Maquestofeciuolõtieri pubbidirui,etpche la bellezza di questa materia lorichiedeua. Doueso,chemoltecoſehòpartedeltutto lafciate,partetrappaßateliggiermente, fipche ragio nando My . nandotrapfetti&leggiadrigiudicij nonfadi mestie reognicosaminutamente riferirez ſipchequestama teria haura forse in altrotempo ò parlatorepiu giudi cioſo,òſcrittorepiu grauedi quelloch'ionomisono. Affaichiarofeceàciascunpalese ilBarocci coqueste •parole hauerimpostofinealſuo ragionamento; quado M.Sperone diße,to nosochealtro resti,che ilparlar della imitatione:pciochegli huominigiudiciofi &dot tipiulodano loſtiledi quel poeta, & di quell'oratore cheſcriueimitado imigliori che l'acquiſtarſene unpro prio, &particolare. Ilcheſeà medial'animodi crede reò no,intedoinaltri tempiragionarneàbastanza. Quiuidiße ilConte,intědoche'l nostro Tomitanone hàſcrittoſopradiciòalquantecarte,nongia con ani mo didarefratanteopinioni,checiſonoſentenza ;ma pmescolarefra l'altreragioniprobabili,alcuna delle Jue,difputandoin cionella guisa chefecerogli antichi Academici.RiſpoſeàquestoilBarocci,la materia ébe lißima, porgeplafuadubiezzaardiredifauellarnelõ gaměte.Cosiporgeſſeella licenzadi ragionarne rifo lutamente,rifpofe il Girello,ſi che laquistione ueniſſe plutestoàterminarſi,cheàmoltiplicarin numero di opinioni.Ionõ sò tāteopinionidiffe M. Luca Cotarini mabenfoglionellecoseapparteneti all'intelletto pren derl'esempiodallecoſeſenſibili: pcio chenoiueggiamo inoftri moderni dipintori ſcultori tantoefferpiu il lustri,quanto con laperfettione dellalor artefi poffo= noaccostare all'esempio degliantichi, ouero ritengo. Nome compiuto: Bernardino Tomitano. Tomitano. Keywords: i precetti della conversazione civile. Refs.: Luigi Speranza, “Grice e Tomitano” – The Swimming-Pool Library.

 

Luigi Speranza – GRICE ITALO!; ossia, Grice e Tommaseo: CROATA, NON ITALO! -- implicatura e ragione conversazionale dell’amorevolezza– filosofia italiana – By Luigi Speranza, pel Gruppo di Gioco di H. P. Grice, The Swimming-Pool Library (Sebenico). Abstract. Keywords: Deutero-Esperanto. Filosofo italiano. Sebenico, Croazia. Scrittore. M. Firenze. Nato in una famiglia di commercianti italiani, compiuti i primi studî nel seminario di Spalato, si trasferì per gli studî di legge a Padova, dove conobbe A. Rosmini. Nell'ambiente padovano, dopo il conseguimento della laurea (1822) e un breve soggiorno a Sebenico, iniziò la sua carriera di scrittore e pubblicista; si trasferì poi a Milano, dove lavorò per l'editore Stella, si legò di devota amicizia ad A. Manzoni -- si vedano i Colloqui col Manzoni, post. -- e cominciò a collaborare all'Antologia (v.) di G. P. Vieusseux; quindi a Firenze, dove intensificò tale collaborazione, strinse amicizia con G. Capponi ed ebbe una sofferta relazione amorosa con Geppina Catelli. Dopo la chiusura della rivista, causata in parte da un suo articolo-recensione che provocò il risentimento dell'ambasciatore d'Austria, scelse la via dell'esilio in Francia, vivendo a Parigi, a Nantes e infine in Corsica; di qui, beneficiando di un'amnistia, rientrò in Italia, fece ritorno a Sebenico e si stabilì per un decennio a Venezia. Fu un periodo d'intensa attività letteraria e anche politica. Imprigionato pelle sue posizioni anti-austriache, liberato nel marzo, insieme a D. Manin, dal popolo insorto, fu ministro nel governo provvisorio, ambasciatore a Parigi e tra i più accesi protagonisti della difesa della Repubblica veneziana; caduta la quale si rifugiò a Corfù, dove riprese la sua attività scrivendo tra l'altro un libro su quegli avvenimenti (Venezia), e sposa la vedova Diamante Pavello, che lo assistette nella sua incipiente cecità. Torna in Italia, stabilendosi a Torino e poi a Firenze, dove morì. Figura tra le più significative e controverse dell'intellettualità cattolica italiana dell'Ottocento, diede prova delle sue non comuni facoltà, non sempre sorrette da adeguato rigore, in quasi tutti i campi dell'attività letteraria. Alla lessicografia diede due opere importanti come il Nuovo dizionario de' sinonimi della lingua italiana, più volte rivisto e ristampato, e il grande Dizionario della lingua italiana; prime dispense, dopo un saggio, per il quale fu aiutato da varî studiosi, tra cui B. Bellini e soprattutto G. Meini, che lo condusse a termine. Nell'ambito degli studî etnografici, si distinse con la raccolta dei Canti popolari toscani, corsi, illirici e greci, con traduzioni che sono tra gli esiti migliori della sua poesia. All'attività critica e alla riflessione estetica appartengono Il Perticari confutato da Dante, con cui il giovane T., nonostante la sua formazione squisitamente retorico-umanistica, si schierava con i romantici nella polemica sulla lingua letteraria, il notevole Commento alla Divina commedia, il Dizionario estetico, le pagine riunite in Bellezza e civiltà o delle arti del bello sensibile, l'edizione delle Lettere di s. Caterina, degli Scritti di G. Scalvini, i saggi raccolti in Storia civile nella letteraria. Polemista risentito, contro il potere temporale dei papi scrisse Rome et le monde, contro la pena di morte l'eloquente Supplizio d'un italiano a Corfù, contro il darwinismo L'uomo e la scimmia. Al dibattito politico prese parte con numerosi scritti, tra cui i cinque libri Dell'Italia, ispirati a un generico cristianesimo sociale (l'opera, terminata in Francia, per poter entrare negli stati italiani comparve col tit. di Opuscoli inediti di fra Girolamo Savonarola). Fu tra i primi a intuire l'importanza della questione balcanica, battendosi per il riconoscimento dell'autonomia della "nazione" dalmata (v. Dalmazia: Storia). Si adoperò anche per un riavvicinamento tra la Chiesa di Roma e gli ortodossi. Repubblicano e federalista, fu avverso alla politica unitaria di Cavour (di cui combatté anche la politica ecclesiastica), coerentemente rifiutando, dopo l'Unità, la cattedra offertagli dal ministro F. De Sanctis e il seggio in senato. Fulcro della personalità intellettuale, del mondo morale e fantastico di T. fu la profonda fede religiosa, da lui vissuta in una drammatica tensione tra colpa ed espiazione, peccato e pentimento. Oltre che dalle pagine del suo Diario intimo (post., a cura di R. Ciampini), tale travaglio è testimoniato dalle sue opere creative, e in primo luogo dai versi che egli venne scrivendo e pubblicando  (Confessioni) e che riunì nel volume complessivo di Poesie: versi nuovi nella lirica italiana per l'accorata, cristiana introspezione e per il senso profondo della natura venutogli in parte da Rousseau, da Lamennais e dall'ammiratissima G. Sand. Vicina ai modelli della prosa francese di confessione (al Volupté di Sainte-Beuve) è, per temi e sensibilità, la sua più importante opera narrativa, Fede e bellezza, scritta in Francia e pubblicata a Venezia, storia di peccato e redenzione in cui si riflettono esperienze dello stesso T.; se l'aspirazione a una lingua modellata su quella popolare toscana si traduce spesso, come notò il Cattaneo, in una perdita di "freschezza e naturalezza di modi", notevole è in questo romanzo lo sforzo di aprire la nostra narrativa a tematiche che le erano estranee e che più tardi sarebbero state riprese, in un mutato clima spirituale, soprattutto da A. Fogazzaro. Oltre ad alcune novelle e al pur notevole romanzo storico Il Duca d'Atene, vanno ricordate le prose d'arte in serbocroato Iskrice, già da lui pubblicate in traduzione italiana col titolo Scintille, e una serie di bei racconti tradotti dalla vulgata biblica (Esempi di generosità proposti al popolo italiano). Ricchissima è la sua corrispondenza (con Rosmini, Vieusseux, Capponi, R. Lambruschini, A. Poerio), di cui sono stati pubblicati numerosi volumi. L'edizione nazionale delle opere di T. ha preso avvio con il volume di Scritti editi e inediti sulla Dalmazia e i popoli slavi, cui hanno fatto seguito Sul numero, Salmi e Inni sacri tradotti, Del presente e dell'avvenire, Racconti biblici e Meditazioni sui Vangeli, I santi Evangeli. Col commento che da scelti passi de' padri ne fa Tommaso d'Aquino. Al dibattito sulla lingua filosofica universale partecipa T. con il suo Nuovo dizionario dei sinonimi della lingua italiana. T. muore a Firenze. Scrittore e lessicografo italiano, è intimo amico di MANZONI (si veda). Consegue la laurea a Padova per poi tornare nel paese d'origine e iniziare la sua carriera di scrittore. Vive a Firenze, Parigi, Nantes, Venezia, e Torino. Tra le tante opere, da alle stampe il dizionario de' sinonimi della lingua italiana nel e il Dizionario della lingua italiana. Nelle prime pagine dell'introduzione, ragionando sul senso delle parole – cf. Grice, the meaning of a word --, asserisce che è utile ordinare le parole in un dizionario dei sinonimi secondo l'ordine delle IDEE (Duden) che essi conteneno, di modo che ogni termine si trova accanto ad uno che esprime un concetto simile o che deriva dalla stessa idea. Un dizionario dei sinonimi filosofico, in cui spiega che tutte queste voci si possono numerare; e puo il medesimo numero rappresentare la voce corrispondente in tutte le lingue -- assegnando alle voci che corrispondente non hanno un segno di frazione o un segno composto --; il qual numero da ciascun lettore è tradotto nella lingua propria: e se ne ha una lingua universale di cifre, comoda assai [T., Nuovo dizionario dei sinonimi della lingua italiana, Firenze, presso Vieuusseux] e grazie al quale, dati i seguenti numeri e le corrispondenti idee. Desiderio e odio; Desiderio solo; Desiderio invincibile di natura; Intellettuale; De' bruti; Turpe; Desiderio del bene altrui; Del bene de' nemici; Desiderio abituale; Vivo; Men vivo; Interno; Significato di fuori; Di minore a maggiore; Di maggiore a minore - potremmo esprimere il concetto di 'amorevolezza' tramite i numeri 2, 7, 11, 13, 15, essendo questa segno di desiderio non vivo, del bene altrui, e per lo più di maggiore a minore. Un progetto di lingua universale che non ha quindi un sistema fonico utile alla comunicazione parlata, ma resta espresso soltanto in forma scritta. Sebbene possa sembrare un sistema piuttosto preciso, comporta l'uso costante di un vocabolario, vista la difficoltà con la quale qualsiasi essere umano impara una tale mole di numeri e idee corrispondenti. Grice: “We spent a whole term crossing dots on pieces of paper. Austin called it SYMBOLO.” Nome compiuto: Niccolò Tommaseo. Tommaseo. Keywords: lingua universale, lingua filosofica, il Deutero-Esperanto di Grice – analisi di ‘amorevolezza.’ Refs.: Luigi Speranza, “Grice e Tommaseo” – Tommaseo.

 

Commenti

Post popolari in questo blog

LUIGI SPERANZA -- "GRICE ITALO: UN DIZIONARIO D'IMPLICATURE" -- A-Z S SC

Grice e Cocconato

Paniag