GRICE E MARTA

 ■7 m -■' . ■' '1 »• . 1 ' ' l ; . --ST : nf- .:. D h cpINIS |^DIGATOR^>^^ PHILOSOPHIA , SeSsIBVS DEMONSTRATA, , t "V. . \ ■ vlitO^lo Difputaciofles diftiniita j , qtti proprit drhitratu , non autem fin^td ,r duce natura j philofophati fimt frotts AriQotelu > Sc aiTeclamm ex proprijs d/&is , 8c oatune «leottis conuincun* & (inguixiinaginadoii^ , pro eo i .Peripateticis ^ fiftxprorfosreijciuntiir cum '^dcfeniione Beriurdini Tcld^Conifcntiiii, Philolbpliorum maximi , aocitjiiorum •^iati;s,qua! hic dilucidi ntiir, & ro Arillotcie pugqat lacohus Antooius hUm , cotur^^leiprnm, Bc illam puf> ;,oilcadicur. : ^ lOuPrifSmum Domatum 2>. ^ ^ y 'i /\ TAPOLIi ApudHdrat^unSaluianum. i J p .. .. " •. ■ ‘ -s r . . 1 «ftr hiiti,. Vhy. fleti. ^;flet^« . eates cHe?idei r H a ^ ‘videotii^ {aotifectindiint ..^ .. ' w ' niagwm in ejldeth mole , tc vid«cut .ou Qttwido^ Pleto vfQaeft rbatririjs duobo», quorum enum.^ •eruo. contrar^fbrma*.EtSiniplidu.Anuqaornmfcromt«oJ?J.^ Ijaj^fls ^rpinjlMta,fle tenebras alterum, fleidem aodqui fenlerecon* «Wdii« formas, flt cum hardiffereht«fimin calore. fl^fjgoee^Je ^us, Rtd pmnmtd inuiti VTc^obicurdlocuticalidam % fr^gfd^ m ,eraSa,SUKr.£'XC‘S^^ •o^nuau, priMtionem voctuerit, fed adiium, itaque fle eos effeto- , “8^ «rtiw. ,an.' * SI!“. ” ' A *'^“»;»**^m»quu perfeAum,formam,habitumaue ^rtt,raanifcftum fiet coo^deramibus h*c.Ipfe quidem io phy. i tlr p^quam omotum eoarraiut opiuioncc. aun« Jr , »'y «««»n««na,« 10 iQuicem a^ mbiI. 8 tabl«a^form«, minime aftiuumens ei pofitum fuiffer inueft?- isgisssssaisti^^ primji j 14 ni(i fecm c nigjov p»qo«> ^;f®ita totwi»» quodliUttgititt quodlibet J i coWo^or pnncipip ^ (jieceoimnonens effitmu«2one)dii*ediquaiinaq^ pvumconfidertntesdiai^giftn, » «qo fit!c»quoUbeui»rf ErdTt;«lcUantifubie&o.Nrm.lbumC^ X,f"cx nisro.ndelic« ex rcl dhl- gi4o,»dcli,qma «‘P“^^("8“‘»r®Xuitenus ncddiij, hxc «fferffacMi» ^ant inuficummec «git m , ,aiua polirit Arift.* p«** Sgori.io«ii»od«gtt.veteiuqscoiurwu^^ cipU.Upc«*pliaasSimpbau»ioter ojfir^jtconrutnpuurp^ » . Gtum . i4cft iofapfu? ?gf"» f-nt fokconu«ri.,fe V igtwr aditifk CQOtrariai» cotia pciipa bicp9l^uit Ari£ 6 ( Sipip, ^aoiv 3 9 Pmodo coatra 4 un» 9 iSK io no cas,^,quofCBl. deqipaAraiu (g(lat|i4 qoo corrumpi,quia qon habet coocratjj^,coirj|ihp«a».i&faafprmatio>^ . DOQ cns,cft in calo, fcilicet , pouatio, ignis, &»qus, «t aiunt, efl^^ enim horum.abfeiiciaia cale, 8coon ccqluin eftio tnferipobns .* vcnul«,i Ius fit horum fermo.tJgiturficoocratinm corrumpens efteaula cerrum pfionis,igitMr deotit4>;inqpijs vocati s, dii(frm tidsankqn» pofuere contraria , ah j ( giii4um,8t Crigidmn «alij aha , fcd d^lfi^qnM^.alu-pPnnat contraria, t D4pra,qu»; eontinent, ^ hi melius, ajij pq^iora , qu« continentur ab hi d«terius,vnde probatum ede r^ linquit,qudd pxiudpiaiiqt coa \ traria,ioq; iauicemaduia,vtniii ftupjdifiacPeripateuci,afleraateatiao xraliaatautugq;re expugnantia ab eadem moleprincipia AriftoteIipo> , fita cire,& laudat quidem aptiquos, quodpofuerint elementa contraria j a/diua,noaqud 4 poruerintptinatiooemoon eos,red quia vtrun^; ens. , SicotPafm.caIidutD,& frigidum, &£mulalij,aam ipredicitiat.7g.aq rum,altcrunq; non domum contrariorum, fed intelligit , vt ait, per bcc dilpofitiooes direAecontrarias, quaipui8ipoomioaus,exiinmuficum, & muficum oonex quolibet immufico, inquit, fic,red ex habente muficit priuatiooemi^bocek contrarium, ficutnoo fitaJbnmex quofibctuoa «ibo,fed ahat|cotepriu4riq0eaii»^i,b9f cft,c»nigrp,8c^4nin 4 " C 2 gtdo. I^doyitiq; voletis Ariftoi«lM cuiaslibet foiei principii ¥Q& nomine vo" . Ctroy «eluti in per^edum eorum titcrum a^iuum videbs priuitionem' VOcauit,& quodlibet irnperfeAuth rocatpriuaeioa^tn,(tleiie,ignemi1iicem, (ra tameifiitHbbaiftiuaiVndeio Metap.t.as.penitinaldgiiiri piiridp!orufn,& omne-^ntrarium perfe- rum appellat babkuivi Ac-fohbam , imperfedura^‘ omne in qualibet' ferie PriuatiOncm:Elementa,igitof inquit, omoium non funt eadem*, 8c funtjGcut dicimus ea'dera rnomodo,hoc eft per anilogiiaf,'ait efpoaSf ’ Auerroes,& Alphrod.& non funt eadem alio modo,'hoceft, inquiunt, • fitnplidter; V t‘ffetntnta cdipotuih feofibilium, qi^ eft ficut forma, { cftcaHdum^alioaut^miinOdofKgidum,«Cjpriuatio^ateria autem eft,- quod eft in potentia du priUitiorfed in quolibet iftorumveftdiuerfum ia tnoquoq; genere, id' colote album,& nigram, &iuperficies, in genere diftiodioois tempo* Hm,obfcaritas llimen,& aer,& ex iftis dies,& nox,itaq; Ariftot.contra«’ rium imperfedum adiaum in quolibet generr,vbi eft a&io ponit,idem«erit , ic &i«inbu./cilicc.criorc.friMrMVm«^1L’n.'^“-“‘*“i‘‘““''^^ r«.lo,ucn.d.6mpliclbua?orp.qu*nobispofittfunt,enti«ftat2a-r fc Alcr^f^hrn^f T* flcosait.Ad vniueWalifllina fpcaanti AriftotcliforJLm  aafubftantia» accidn, &a£Uo nihil AintEt in t. 55 .dicit Ariftotcles, An- Clqaiores omnes pofuifte duo concrada aftiua ex parte formatum, quo- rum alteram erae nobile, vt calor apud Parm.alterum ignobile (icutfri^ gus,& pereices materiam informantia, fed Platonem vnum ftatuifle es parte formae, & contraria duo exparte materia; ; fcilicet magnum, & pa« mnm,8e Ariftotdes dicit fe cooDentre,non cum Platone, (ed cum anti- quis ponentibus entia contraria £brmaUa,itaq; Arift. &eire,& agere pri nationem intclligit , namq. Antiquiores , quibus concordat Arift. tute Simp.& Arifto.contrarias pofuere formas, quin ex parmenide principia accepit Ariftotcles ait Simplicius .Vndcijsconcors Ariftotcles in t.;^ Plura tribus,didt, non funt,ad patiendum enim fuflicit;irnum,4(duo.a4 agendum ,vt omnes expolitorcs concluduncaamG fit, ait Arift. altera cotrarictas, fcilicet, in fubrtadtijs^o'portcbit feorfum vtrilq; alteram in- efife oaturam;8 mus . Prima, ait Arilt.contrarietasc(lhabitus,i 2 { p^iuarionis pc^c^ 4 e vcrlaturcirca ens, non ficut cotradi Aio circa non eos pror.fds { & cpn» Cnria omnia reducuntur adpriuationem i C^od eft, ait i^ Aucrrpt% quia vilius contrarium eft perfeAioris priuatio. A in t.j^.iqduAui| probat,quddinomni cotrarkuteiit priuatio,^ habitus; Scqu^dvilioa pnuet; vt frigus,graue: nigrum,amarum,inxqualc: undem concludef •it. Manifeftum eft,qu6dTemper alterum contractiorum eft priuatio,2f ? u6d hocnccei^eft. Licet noiimilitcicinoraoibus,vt ibi djcebattoamf ueini.ph)f. fit quippiam,dbiit^ea'di(po(itioneconttaj;iaino9(ninau, Vtdorausex nondomo,fed oocxomoinondomOi at^deteimioatadif» pofitiooe contraria, yt album non tx omni ooalbotfed  gwformjfdctcriores v fi alKam,& nigrum contraria funt,«t nigrum eft albi prinario, fit ficum mufici, dubitari non debet, quin omaii coatrarietaa priuatio l atque habitui; ac non omnis priuatio contrarietateft, qnooiam priua*- Cio multifariam dicitur. Indudione autem palam e£Te,ait, omnem co^ trietatempriuationem effe; nam frigiditas caloris habet prluationem^ j albedinis nigredo. Ex hof autem priuationem no aliud effe, colligimus^> oifi alteram, contrariorumt hoc eft^ alteram partem concrarietacis; ni- > geum enim rna pars conrrarictatis eft,quf integra coatrariecas albo,h{« geo^; conftat. Contra rictas igitur omnbpriuationem habet, concludit &priuati6eft alterum contrarium . Manifeftd ita^; patet apud Arifto*' celem ,&Aphrodineum , priuationem cffealterum contrariam igobilej » & omnem contrarietatera effepriuationcm, igitur eara, quam pofuitiii) prindpijs primo phy. nam exadione contrariorum iadagaaic. Va'ttcrti i amplius lic opus, demo ftrare peripatetifis;ens effe priaacionem,dcadi«: uum contrarium; nec quempiam modernorum verba Ariftoteiisftnd«i lexiffe.fed aliorum didis,vel falfisexpofitioniburiouitic.ro mrl-njf:-o Reliquum autem ea,vtyideamus,vnd^Periparctkt dedacbat,pr{db« tionem effe nihil Ari(loteIi;Qudd in t.»d8. offenfum eft,dicat,quohtam‘i t. >i|. oportet fu bijcialiqaid contrarijs,& coMtaria duoeffe; fed quoddam » alio modo non effe aeccffarium.Safbcieasicaiinbftakerumcorttrarhi.ci .uoii^ ..Usa rum pff (entiafaa,& abfentia facere mutationemiEx Hoc faod nihil con-’i eludunt Peripatetici, namque Ariftoteiex;vt.bendadoertitBeTnardimi^ Telefius,ext. J 7 . inquirit fiaiopearBcumiovaiticrfali. Eff^enKfiibiiiiin qutufecundum luturam coromnniadi(ierle,driaddcirci vnmriquodhiio propria (peculari • Et probato, quod inomnibusfint triapriucipia in^j ducit particulariterin fcdeinddvfque ad 68. Ecquoniaad fscien*' dum particularefufficitvnum contrarium perpr^feoua.&fiabficqudt^ Mrrumpatur fadum dixit effe fuffieiens alterum conitarium , namada i|oem fnfficic calor, &materia, nonautemoporteceffefrigus. Adfdvi ciendum omnia vniuerlaliter oportet effe calorem, 6c firigue .Et hoc pasi. &o Arift. (uperiusdicebat,qudd materia eft perlc principium, &prioa»> tio per accideus , & quod vnum funt w,duo rationes haoaadcomponiKt dum ignem rufficitmateria,& calor, igitur frigus,qutoddraatecia«xpoI*T litur,eft caufa per accidens, accidit enim materiam ignishafauiilefrigus, vt Hc.£t nifi fic intelligatur Ariftoteles erit fibi maximi cotrarius,quip- pe qui tn t. 4^ & perfe fieri album ex nigro, dixit,& mufkum ex im-^. mufico non quolibet, fed habente muficar priuationem 5 6c dbum , ait,; perfe fi t ex no u albo, non quolibet , fed ex nigro ;«am fit peraeddens ex mufico, &c.vt, oifi fic exponatur Ariftoteles.appareat ftupidus.oec cum dicit, materiam effe duo ratione, intelUgitpriuatipne effcoibil . Itenim. co^& non eusioon ratione differuat,fcd omnibus modia. Itaq; per pri vt didaiprorum *atef>o^t*icBaoculr. Et beni dicit Arifti dtdutn cB.qudd cotrariafunC ynunteocani om iotrar, c^uia pratfeoa generat , cum abeft cprrutnpirwhqntf£iht}i^4ufapBireFormainirit}uamexpclliturirubie-t contiflria^ «c utcrdicetiatti&in i. de geaer!'& corru mpitu r ili ca^ratiuiniMbitann-a-ceintranoa;d ipfum fuam reducente jvdutfrigb»: ditn\,cdtenb£B»ee«rumpitariffoa1iduni ; fed tamen i cidore, vt dicebat > Sr(Ap.'& ArHifiabidSe enim fbrmiseft corrumpi ab oppoGtis, ic ficamlb* tcre.cfleid muctia . quod nulunt » vt docet Auer. x; dc geo. (ic ergd in*' t^igeqdumeiliAriftotcles, nifi in quouis verbofte (ibi aduerfus. Erunt ci^yito^VndeTbeniifttuseftpcrfc».raqufit; prtuatio princt-; pinOrcrajiiinutimonisc&maaia;parctcoUri»ver6 peraccideos. Aequo» Dibn^fiiaea Peiipatbtietdibiipfia coatrariantur in hoc, in primis Arift. oftendamuserroxeaeorum^ ' n-. .•Efrauta i£Lri(lotcks«n ab eorum capitemiordiamur, qui vbiquCyVt de« \ .T niooftratuin eft» przdicauitTilioa contrarium efrepriuationem , qudti fui obluusf.vcl potius ihuitus in c. ‘^ 5 . dixerit, eutia fieri ex priuatioae,' cado prioru. qosreft perferuQoCas.i^onutdkaaqatdeiridecurSopbirmateAhtiqoto-'- ' rum>qUi^Vtbarratt(ie.7Z.oftcndebaat, qbdd non (it generatio bc: fi v- qnod fit»om Ae^el cK edee, vd ex uoo cote, fed nulla horum modo,ergd» Dih>l'fit^amiq.dod eft, fieri nbneomiogie,^^ iam;ncq; ex co,quod nom enim fit cXaihtlo,ie(iopoitccTabijci aiiquid,quando quip»; ’ piam fit .Ariftoceles vero irridens eos, quod non intellexennc ext.7a* px Arifb viquea'd 75 ^. refpondct,qubd fit exeo, quod non eft fecundum accides, q^a ex priuaciDnc,quat non eft perfe,& accidit materiz. £t etiam ex en- cd>ifrpotcnmfi^noninaftu,Vt longo fermooe declarat. Sed non opor- tabai proptqt ca{eSophtfma,Ariftoeeldcdiaquere ftabitei , quas pofuic, pofitiones^poterat coimfactlius, fle fine danno fotui fic: Qaod omne fie ozntc, non exente, quod fit, fed ex alio. Sicut calidum ex ente fit, quod uda eft calidttro,(ed ex frigido; vel calido in altero gradu nobis; Arifto- cali cxcdmifto frigidoJVtwmdergo fibi repugnat Arift. poneosentium principium no ens,fle ruum a Aiuum , quz dixit effe duo, fle opus eft po- nat nuneduo principia, materiam fcilicet,fle vnum cotrarium,ideft for- mam, fle non tria, vtprina dicebat : fi quidem enim priuatio fit non ens, nihil ponit io numero. Eefi non facit numeru, quod perfe eft nihil, ergd mulco minfisfacievnumeruma&iuorum, non ergo duofunt AriftoieU modaafftiua.Qruinam Ariftoielii ab Ariftocele dependentem. Siquix •utem ipfom vellet erigere in tanta rc,dicat per non ens inteUexiffe vilius CoatsarittiDi namq; noa cos ipfum vocauit in 1 . dc geo. 1 . 1 8 . fle feq. fle Auer» AueK in' memot»oimm»decUriuit.qiidd 4 nft* df pt ind- pi js tr«A«at,per no ens iotelligat fempn priuationcm>qiur eft dcteriuf 'contra riuint& confirmari jpoieft,qu6d lo xo. mct^h. docnitjpriuatiof nem non dici de non ente rimpnciter,ficut contradidiou jui Et fi Aleiander Aphrodifienfis, vt ei imponit Simpliciof X. phy. t. 5% dixit.priaationemeflefprmxcarexuum.&purum nihihprfterquaro Chi contrarius in xo. metap. 1. 15.& la.dufdem t.aa.cuiutreroaaddur «imus in Superiori fiermone, tamen nec poterit fingere . quomodo noi| ens fit entium prindpium,qu«funt,lt fit propridplementum.Tt dicit in 4. meta.com. x .quod nullo modo agit, nec componit j fcd manifeftd tra- miio,8c ioconftantia Ariftotelisomneserrare tecit,- ; Stmplidus,oblituseorum,quxdixerat i. phy.t. 4; . ?el vexbis Arifio' 'telis coaAus in t. c. 58. abfentia fonnx, ait,eft priuatio^ & eA ided prip* cipium per accidens &c. Sedprofcddabrentiaformxnoneft dtqfa^nifi exiftimatiua.etenimipfanon agit>nccqaouismodopriadpMre^fOin* petit, & Ari A. ipfeque Simp. pofuere duo adiua prindpia pet Teio t. 4^1 Vod^ Auerroes labeas cum alijs,& id agnofees, dixit in i a. metap. t»i qudd priuatio non eAensinre,ied in aaima,Arift. quoq; 104. metaphf priuationcs,& negationes entia po fuit rationis, qux in (enihil rant,i)^ in intelleAu.nifi per fpecies oppofitas entium. I^a^,* priuacio,fi ahAutia cft furmx,non vere eit priDciptum,nec perfe^nec peracfideos j nihilqqt «nim no e A, nec acddit;eric ergo cau/a cxiAimatiua, ^ imaginacM* Arift.dixitcxhoc,qu6d quodUbctn6pacit>iciquolihet,aecia quoduif agit.nifi i contrario, & io contrarium;c6clofit,qudd principia fim coi^ jt/aria determinate oppofita,ac diiede. Sed in materia no eft rolum(’prp> terqua ponitur n oens hoc, in quod agit c6trarium,quod Ariftoteli tbij & Tbtq; aliud cA eqs contrarium. Nec dicas agere in materjam, namqpf materia uulli cA contraria , ait AriA.&contrariom nonagir nifiin coi^ trarlum,cxiAejos in roateria,quam ipfum vult occupare, nec quidem cm ucrtcreturiD illud materia, fi eAetd contraria, ficut oportere dicebaf Ari A. V nde quoniam tinquiens, calidam no generat frigus,pccin/e fri- gasc6uertit,ncclisamicitiam, fubijciaxutvuum tertium^ priuatio for» mx,qux debet recipi in tali tranfmucatjone, fcd infioiurum, quare cum fit album,ait Ari A. non ex quolibet fit non albo,fed cx nigro, quod albi eA priuatio; itaq; cqm ibi ut abientia furmaru infioitarpip, fiet ex quo* hbet quod fit, quod ooluitnccSimpL nec Aphtodifatus.St^ dicet, fitrq priuatione dccermiaata,boceA,czabrcDtiaformc introducendx moddf non aliaru .Sed hocreditad noArum : Etenim aorentia determinata, ac prinatioformx introducendx noeA nifiin forma contraria,vt prtuat^c albi non e A, (ccAe AriAotele quoq;) nifiin nigro, vel intermedio. Ita^ priuatio non eA Arif. tantum tormj abrcDtia,ud. forma c6traris;quam, iiducnicatc forma corrumpi, dixit in fine |. phy.darnm tft autem qodd F 1 ti»oa Reprobatio ApnrodifxL 4.meteoror2, ShnpLoblav uio. 4^ .mui!F«nEliom(rGai[hpaiKlhir bon'cftf cnnbrft tHrmtitift}6 effe aj ibiTcificu^didH^i fl1ib.de gMiSed^dicuntnonnuIiicu BuH^.ided cor* hnnpttdjjiHbaddi^afa de(ibitde'n6tninar^kBateriSpriaati,red h^ccot ruptio BDrIfi nd^,‘bin in aaima,vbi fingituretii priuationis priuatitx 4QiftV^ud^i^Wh, h^c Atfftbtdi ad eoriki^tionem o6n entis generatur tosiftirH/^dtdrciaiorpkiiifs: Et in i. de genV dixit non ens corrumpi, ac priuati6bM[S,quod civilius contrariun,nooGaipliciternoo cns,ideoi . Aber.ivvtantdnarrauimus. ‘ R.«fp. Peripj At inquiunt Pcripatetiei,qudd priuatio eft non ens, & poteft effe nS ’** * ,olu autem Elcmentarecomponen» tAG pef ddeidens^t fetibh Shnp.in t. jp. huic fe fubfcribunt omnes mo- deroi,drcenfMpriBdpium efTeperfein fieri,at non infadocfrc.Sed fim ConfliuTb» (dius eftGbf contrarius, namq; i6 r.7j.'dicit,qudd priuatio non compo« ifit nec per fe nee per accidens, & hoc probatur c(Te veriRimu, quia quod iTon eft bulIo modo, componit nullo modo . Pt^terca qui dicunt, eam doo eflieptiheipiuth in ftdo cfTccocleineritare, contradicunt AriftotcK Deo fnotqai Bc ftfatuit,efle duo principia adhia in fubflanti js, ficut al« bum,&nigth*m in eoioribus faciendis, fcd hoc faciunt per fui commix- fiboem VEt^icit i.Phy.de alibi, ergd priuatio eB principium component Ariftoteli,&non minus priuationem , quam materiam, ac formam ele* itoentum Vocauit,Tt in addu&is eius verbis pauld ante patuit . Et quidc in i.Sex.degen.duo contraria, vel plura generari per fui commixtionem docuit;vtfi calidum,frigidum,humidum,&fiecum rcfrangantur,fecua« daeAciant entia,& frigus Ariftoteli eft priuatio, (icut dixit in i.degen. i:.' ti8.Sc io calidum verd forma;crgd priuatio componit Ariftute^ Kyquippdcui omnia fiunt, ex clementis commixtis, quorum duo funt ^mationes,quia ignobiles, vt dicebat Auer,cum Arift.in ii.Mctaph. r. ^.vbicarneis,&o(racxhabitu.r.caIore,&priaationeidcfi frigorecotn- rtixt» fieri ftatuere, idem io lib. depar.an.de priuationem componere apertd docaltin 2.de geo.textu allegato,vbi loannes Grammaticus, con trarium,ait,deterius priuationem effe di&um eft pluries , ficut nigrum ftft>i,& D.Th.fctnper,air,priuatio aflbeiatur alteri contrario, itaque fi iU lod contraridm componit refrafium , priuatio refraifta quoque com» pbnetjSc ensadiuum eftAriftoteli, componensq; nihil ergo dicunt de feipiis Peripatetici & priuatio Ariftoteli efteootrarium milcensvbi fiat rnedia,alterumi^ Elementum, Alex, enim & Arift.ficut ertera Elemen- trum ipfiini vociot, at quando fitalterum Elcmentorum,non mircet,pu^ liii ifiat ignis Citerra, fh igne non ftat frigus, fed bend in planta , fi nat, non fic nobis , & Telefio, vc in difp.de mixt.demonftrabimus.Przterea '^ift.a.Fhj.t, 1 y*.^HuatiO|inquit,eft natura^quia eft quodammodo for- *■ >• ma* I^c prir .a rincipijs remm naturalium . 45 cUrum eft,qudd abfentia non eft natora , cum non (it pnoctpi& mocusiatrtnrccum,qualec(l ei natura, nec nihilum e(l forma . VbiS>m« plicias ait,qudd priuatio dicitur forma, & natura , quatenus diftingui* tur cootri rubicautn,&ine(l more, vel quia eft indoles quatdam adfof« mam.& videns qudd expoGtio hzc fit incondecens , non enim prioatlo ineft,fi eft nihil.nec eft aptitudo,cum ip(a operetur ad maleficium Ari- ftotcli,vt m'oxdicemus;& ipfeSimpl.in.t.c. 8i. eam non efle quouisp»- Ao aptitudinem , quia appeteret fui deftrudionem,vel, ait,priuatio eft contrarium deterius , & fic eft natura , vt declaratur in lib. dc gen.qudd Ttrunq; contrarium refpeftu fui contra rij eft priuatio,0C dubitans luper hoc,rcrpoiidet,qudd fit forma ex forma contr 9 ria,qaatenus ideft fimiU priuatio, quz eft aptitudo. Sed nihil dicit, aptitudoenim eft potentia materiz.quz non eft prtnatio,vel difpofitio agentia, quz nec eft; vt di- cetur. Auer.veio ibidem per priuatioaem,quz natura eft Ariftotcli, izir tendit contrarium imperfedumrremper enim, ait,inalterationeram al- tero contrario iungitnrpriuaiio formz,ndc6quzrit Arift.cum dicit:^fi x.?fcjiLt.if/ Tero fit priuatio contrarium aliquod circi fimplictm generationem, ndc ne,pofterius confiderate oportet, ^um fic fit in generatione,vt (en per alteram contrariam fit imperfedius, & priuatio:& tranfmittit hoc ad lib.de gen.vbi duo declarantur ideft qudd priuatio coeierna materie nunquam i primis contrarijs denudatur, & qudd quatuor contraria tranfmmant , vbi femper alterum eftimpetfcdius ,& priuatio,alterum perfc£iius,& habitus . Philoponus quoque priuationem ibi vocat peiut Contrarium, vt,nifi rtupidifint,&brutisgroiriorts, non dicat nufquam priuationem c(Te contrarium a&iuum, quale in lib.de geu.& Phj.pofutC Ariftotelcs.quod priuationem vocauit , quia eft imperfedum , & vcluti non eos,aut quo in qualibet leue nomine communi imperfcAum prini» cipium fignificct,necoportebatSimplicium,qudd fi habitus fiat exfor ma contraria, non erit prima contrarietas priuatio;eteQim quzrunt^ft debent ritdambulare Ariftotciici, de prima contrarietatereali,&'riaiIitcr agente, & tranfmutante in i. Phjfi. bzeautem eft in formis ptimorum corponimjidcftElementorum, quibus non dantur priora. Sed dehisia difp.^ At redeuntes ad id,quod dicebant Pctip.priuationem effe princir pium per accidens,vt non ens,dicamus num iotrllrgant io fafto efle, vel in fieri, non primo quidem roodd,tuin quia quod non eft cnc,noh com ponit,oecpcrre,necper accidens; tum quia aduenienteflabnuipfacoKh rumpitur Ariftotcli;igitur nullo modo eft principium ih fa&ocflii ; ncc quidem in fieri, fi eft nihil, eft per accidens principium , etenim nuiU ao» cidit non ens,& non eft nec io mente, nec in natura, nec in iiiiagine,Acc inDeo,red entis omnia plena,itcm Arift. dixit quddom^ie, quodfit,fik cx contrario , ideft cx fui priuat ione per fe , pcraccidens verd ex ali js,al» bum enim , ait , per fc fit cx nigro , cx mufico per accidens ,^taccapctgip tuxnlhU ^4^ F.ThomxCampanclIx i .turnibit oonfiderantct Peripatetici . , (.58.tphy. At priuatio,tnquit.Simplicius,e(lcaura per accidens, fed difTertin boie ab alijs cauHs per accidens, quod non modo, quatenus matcrix accidit, «rtcaufa,fed quoniam nibil neret ex materia Gnc priuatione;& nccefsd «fteam praeire in materia, & accedente forma tolli, at non necelTe eft al- Auer. -bum e(Te aote muGcum,cum fubiedlum fit muficum.Idcm dicit Auerr. priuationem cfle caufam per accidens, fed necefiarinm, quod diftinguU LatioL tu r ab accidente, non neccfiario.& Latini ab his accipientes, ideo priua* tionem ponunt principiam,non quod agat,fed quia dicit ordine, opor> tet enim ante eiTe formx prxcedere abrentiam , ac non eflie illius , & hoc pafto non ens eft entis principium. Sed hi omnes Ariftotcli primd c6trariantur,quipp^ qui io 1 4 j.prin* dpium perfeporuerit priuationem; &Simpl. fibi quoq;aduerfatur,qui ia immutari pcrfe.ftatuit, priuationem e(Te principium ; & nunc in im- mutari per accidens, dicit, rt ex eius verbis liquet, loquentibus de inhx- .1 tentia materix ipGus priuatiooisaotefa&u c(Te,& deprxcedciia. Auer. autem, & alij in allegati textus expolitione perfe, dicunt, cfle principium io tranrmutacionc,& nunc fecum pugnant in eifdem verbis. At dicamus errores , qui ex eis accidant . Sequitur quidem ex hac via, Z uam hi arsignarunt,potedam matcrix, dimenfioncs,& prxuias difpo- tiones cfle principia, & ficeflent fex principia: qua enim ratione priua- tiocflprincipium,hxcfint oportet :immo appetitum, qui dtftinguunc re,Tcl ratione interilluro, & potentiam matcrix, tenentur quoq; annur merarepriocipijs, vtfint feptem : etenim non moddbxc materixacci- dunt, & more infunt accidcntis,fcd etiam nihil fit fine his,& neccfsc cft, qudd prxfint in materia,& accedente forma, tolljntur,vel quxdam ;ha- beotergo omnes cooditioocs,quas arsignat Simplicius priuatiooi,vt fit caufa peraccidcos,& quas etiam Auerrocs,fuot enim h^c accidentia ne- ceflaria ,&de necefsitatcprxceduot formam , &in qualibet mutatione reperinntur, & dicunt ordinem etiam, ficut addant Latidi, omnis enim Craofmutatio incipit ab bis : & confirmatur ex c6 quod cotia pofitiua magis habent rationem principiandi , quim priuatiua , hxcautem plus ponunt in re,qua ipla carcntia,2c habent quidquid ipfa haber,vt fit pria- dpium,& plus, igitur, &c. Sed diuerfi funt in hoc Peripatetici,alij enim ponant di£fereotiam in- ter materiam,& poteotiam,aIij verd non. £t quidam diflerre volunt ap> petitui poteotia,alij non. Sed in hoc omnes coaueniunt,&conueniant oportet,eire diftin&a cotia matcriam,& dimenfiooes eius.A potentiam ad formam, qux recipitur, & ipfa aboletur, & difpofitioocsad formam fufeipieodam. Quibus ftaatibus,ncccls^habeotomncspoaerefcxprin- cipia,fi priuatio,vc non ens fit principiu m. Et q uide Ariftotcles in t. 66» watpaiULtioaem diftiogui tacum raciooe i materia, & tamen efle prin- cipium. uc pnncipijs rerum namraiium. 47 ctj^!a(n,nc dicant; ratione tantum diflingai dimeofiooes 2 ma* teria.firpoteatumtnon euadunt,quin debeant poni principia ;& fi dif* ferunt re ficut materia, & forma, magia erut principia. Rerpondee Gan* dauenfis,& Thiennenfis ad hxc non omnia , quddquae funt io materiaa ftilicet potentia, & dimenfiones , habent eundem modum principiandi cum matcria,qudd concurrant fubieSiud, at priuatio dicit terminum^ quo;ided eft aliud principium. Sed hoceft figmentu, quia potentia man teriat dich terminum , & ipfa d quo , omnis enim traolmatatio incipit di potcntia,& tendit ad adlum}ficut omnes Peripatetici c6feotiunt;& prb% natio apud Sim p. 6cAu;r. ac Alb.fit alios dicit careotiam' cum aptitudi*; ne;at potentia dicit carentiam aAus,ideft formte cum aptitudtne;igitu» cx hoc erit principium. Item vel reducuntor ad materiam hacc, qiria funt in materia, vel quia identificantur materis re, vel ratione, vd quia m«> nsnt aduenictote forma, vt fubtedum illius, vel quia no agunt more ma- teris. non primo modo, nec vitimo dici poteft ; nec enim priuatio agit, nec ipfa non eft in materia,qutn moreaccidencisineft oraoiumiconfeof' Ar,* & n hac ratione ifta no cflcnc principia, per eandem priuatio nec f(-, ict.Ncc fecundo modo,non fiot principia ; re enim,& ratione quatitas^. dirpofitio,& poteotiaapud Auer.&Thien. & alios diftinguuntur,& di- uerforum funt prsdicamentoru, & qui dicut materiam rireidcm,quod potentia, non negant, aduenicntea&u potentiam ad illum aboleri ;(al-| tem ergo hsc poteiia eft principium,quS diftirguitur a materia,fi cor«; rumpitur,noo corrupta materia . £t licet remaneat quatitas Auerroi,l|pi a1ijs,ex hoc non fequitur, qudd no ftatuatnr principium es ratione fub- sedandi, magis enim eft principium,quod prscedit,& cqmpooi^qulm; quod prsccdit tantum.at Latinis non manet prior quantitas,diccribus^ in geuerationequdd fiat refolutio vfq;ad materiam primam, nec difpo-. fitiones prsuis, nec potentia illis, & alijs ; itaque nec tertio modo elfq-. giunt hsc eife principia ; & qui vnum effugiunt , incidunt in alia. Itcofk priuatio Ariftoielidiftioguitucrationedmatctia,& Ocham priuatio-i nem identificati ftatuitmateris,& Alb. idem dicit, efle materiaro, & prp> nationem,quia eundem habent modum principiandi tquasob reaapu4; Alb. fi priuatio eft principium, &umc eundem modum habet cum ma^. tcria,non effugiet, quin fint fex principia. Et fi ratione diftert priuatio,vt * alij dicunt, & hsc differentia rationis non eft io re, nifiinioullcdudi- fiioguente, igitur realem modum priocipiadi,dc quo fit fermo, conden. habet cum materia, & hoc pado omnia prsdida, vi Peripatetici nufqul^ fecxohiant. Etipfum agens externum difponcos, flt educes formam de- bet annumerari inter principia apud Pcrtp.cum femper prscedat ordi-i dr,& agat magia, quam pnuatio,nec dicant, qudd bic eft termo de prin.^ cip Js intriofccis,priuatiocnim,vt abfentia,ex(rinrecum eft non compo^ Bcns,&CQS in anima apud Aucr.& Arift. Acbilhauss oro dc mcie Aueff ^id^pr^altlDnem efle vnum numero cnm materia’, quia Inclf Alt Iplanij •d^ormamjflt tenet locum materiz: igitur priuatio non plusdiftingui-. tiir i materia, qriam potentia, & difpofitio, ac quantitas , & non mio 4 t ftibet rationem fubicdan di, quim ifta, contra 'Thiea. Prarterei fi priua» tioeflet nihil perfe,& diAinduro principium d materia, cotrariovi* Koi*f,reqacret'ur^qudd ad mutationes accidentales quatuor principia , codeurraut, & fic non erunt in omnibus tria, n Ari A. manifcAanit per ikdu&ionem in i . phy. tam in accidentibus , quam fubAantijs cAe tria principia; quin ex accidentalibus mutationibus demon Arauit io omni- mis.Qudd Tcro fiefequatur manifcAumcA cxcd,qudd AriAotelesia phy.t7. f‘ pby« omnem motationem fieri, dixit,ex quodam in quoddi,atinac« ddentibus ex fubiedo in rubicdum,hoc cA,ex termino affirmato in af- firmatum,n ipre,8e fequaces fe exponunt, vt io albificatioocalbum fit ex oigro,n aiunt in t. 9. igitur fi priuatio albi erit aliud i oigro,?el materia, tunc erunt principia quatuor, fcilicet album,nigrum, materia, & priua*- dd albi, at Arift.in textu, priuatio, inquit,eA contrarium,& demon Ara*^ Ctiraffirmatione,vt album, Anigrum, A profedo nigredo non dicit cKnatiouem ad album, fed impotentiam,itaquepriuatlo non eA aptitu- . do,& iadolcs,ficut dicit Simpl.Auer^A Alb. cumfequadbus.Prxterea, quando album fit nigru m,cA album priuatio nigri, A tamen non e A im«, petfedom contrarium, itaque AriA. quoqueeA fibi contrarius. Iterum. incuranduseA magis, qudd exnon fubiedo infubiedum efficiat gcne« ' rationem fub Aantiz, cum A ipfa fiat ex fubiedo ; femper euim io mate-^ ria prxcedit forma fubfiaotialis corrumpenda eorum coofenfu } itaque. Tcl io omnibus quatuor font principia, vel priuatio eA idem cum foripx'. abijcienda,quz eft terminus a quo ; quod fi u 5 cA idem, nec in acciden- dbus erit idem , igitur vbique quatuor principia fint naturalium. Nun« quam enim generatio fit cx pura priuatiooe,vtconfeutiuntomncs, A nouiter declarat Ferranenfis, fed femper ex cotrariaiocompofsibili for* na. Sed quo tueantur errorem illum Peripatctici,quddfcilicct,fubAan- / da non habeat contrarium, in varias cadunt chimeras. Item vcl ponunc hincpriuationemin contrarioabijeiendo, Aficcuro tam accidentalis, quim fubAaatialisprcfupponant contrariam, quod patet, quia contra- rijs gaudent proprietatibus, difpofitionibus, A adionibus, acincom- pofsibiles funtj igitur priuatio erit eos ; vel ponunt in materia priuatio- nem, tunc non erit principium per accidens, quia accidit materiz : nam mulca accidunt, A neccAarid pr{ceduur,vt diximus in materia, tum quia perfc principium effe in fieri ipfimet dixerunt. Nec dicant priuationem cfreprincipium,quiagcneratappctitummateriz, -tum quia contradicit AriAoteli, dicenti, quod generaret fui dcArudiooem, A quod operarer cur ad maleficium, tum quia non erit principium immediatum , (ed po- ttatir; fed priucipium tale cA difpofitio, quat maceriam ad formam aduat, Dc ptiAdpijfi rerum iwttiraliurnj ^ ftuat,& aptitudinem e(HdCa& principio m e0etiprom ^fp^Aa^appe^) it enim per id, quod habet de motu ad formam ipfa materia, ait Aucrr. t motu vero habet ipfam diipofitioaem ; tum quia vbicomque cft pri*. iatio eflet potentia,quse ab ea vehit,fed in calo eft prioatio formz lapi-; iisicd eoim ibi careatia,at non eft poteta,icc(^s rod oneretur ad adum; tcoim materia eflet abfquefua operatir^a, ^uaeeft redpereaftam , 8c rofert, alibi vc^d priuationem fprmam mutetiaeappdiat coeUam.Aog* jliphus ioterpfctatur corporeitj^qp:^quattitu4ioe,docet,&iA«> hqationcm oropium fqimarumxdjdtreftciCorppfdutem, qoc eftpti*: 4tiocommuniSf ; r . ti  el accideHS|Vt dicabant, & Alex> eft fibi;cqnttarius,.n recolatis, ante ha- . 'itos Termones eius, ^ Simp, ptucies,A hic prxdpUe. dixit eoim in tqu)aagunt, & conrraguntin fefola contraria, irco u flfooboea&noif contra agit, necpoGiu rft principium nihilomi. &ne(tpQfitum Qatio^quemOdodrgoed principium , quod oportet etiim Aridotcti,vc iflquk,i«mpef mahcrc^t^ quidem fi entis funt omnia plena, & hocprin« Impium pfiuatio-non ed,niii iQaoiml,ne(rpcrrc,fcd alterius rpedem,fci^ Iket edtie,[tequaquamficmentam, principium modo quopiam ponca* damcric.Simp.quoqaeait,priuatiopedceft nihil, fed cd,tt in materia, hoced q^uatenus materia dicit ensprinacum . £i protedo li priuatio eft nihil dere,n6 eft principium, cum ex priuationc, quatenus priuatio,tiihil fiat, fed vein materia, igitur non magis eft principiumj quam potentia, lic interminata dimenfio,cum & hzc habeant entitatem quadam, & mo«' damcaufaodi. £c priuationem corrumpi dixit Arift.aduentu formz, conftac autem, quod non eos non corrumpitur, vc ipfe quoque docet, phy. 5. 1. 14. fit inuitus Ferrarienfis nobifeum eft. quippd qui dicir,idcd Ariftoteli politum fuifle principium priuatiooem, qudd Antiqui nrga* tKruotdiftin&ionem cius a materia. I > Sed cxhocapparet imperitia, & ambitio Ariftotelis,qui,vt dannetan*' tiquoa,aoa curat propriam ruinam. Sed nec id eft verum, etenim Plato, tefteSimpUcio,agaouItpriuationem,licut apparet in Sophifta, at cuna' nihil Iit, nili maceria carcDs,& carere 6t ratione contranj inexiftentis, eam i materia non diftioxit reilitcr, quo paSo nec Arift. diuidic nifi ra« tione&Plot. in a.cncad. declarat, quddfcicrit Plato priuationem ,fcd iurenon vocafte prindpium :at io Conuiuio Platonis Socrates in fua oratione dicit, qudd verd facere caufa dicatur, qiiz procedit de non elTe ad efte. Ac quidem fi ponant priuationem,& habitum clTcduo principia reaiia,quz przccdanc formas cotrarias agentes, quas nos ponimus,ma« nifeftum elc, qudd nec erunt omnium principia , vade muuentur, vt lic dicant. Etenim ad faciendum (lementa totalia hzc no adfunt,& in ccelo necprluatio habet locum principij,fi/emper fuit AriftotcIi,igitur potius dicant principia efle , quz ftant in primis corporibus , & ccelo , fi eis eft a!iud,& quod ad vaum corpus fufEcit vnum contrarium cura fua mole, fit ipli omnes conccduntia ccelo non cfte priuationem ncc quoad clTe, - nec ijc prmLipijbiciuin iiaiuiauuiii. ICC fieri; ficui inquit Aucr. cum Arift. in S.meuph.& in de rub.orbis,8l iimp.i.phy.t. 7J.Sed rerpondenr,incae1opriuationem cfTcqudadmo* tum locilero. Verum igitur non Aint omnium h^c principia faltem quo ■d rubftanriam , ficut prxfumunt facientes hoc nihilum , alteram habi^ tum mrntajc , aliud puram potentiam. Et h*c quoque refponfio eft ei^ ror -Namque omtics partes Sphzrx funt continux, & occupant in totd omne vbi,& fi partes eflene priuat^ vbltatibus, & tenderet ad ipfos, tunc ^nius contioiii non elfetynus motus contra Arift. y. metaph.t. 8. Et fi priuario generat appetitum, vt inquiunt, tunepartes haberent fingulae di uerfbs appetitus proprios , & fi id concedant eft falfum . Etenim apud eos vniusSphxri partes omnes moucnturab vnius intelligentix appe- titu, & tunc vitra appetitum communem omnis pars cceli haberet ima- gmationem fui appetitus, tk cum in infinita fecari pofstt Sphyra inpar- res iniagiiiabilcSjltcut nunc fecacur ab eorum intellcdtibus, tunc infiniti ■ppctitiis,& ccmp*{hendcntcs virtutes, quas appetitiones requuntur.Se Auer. negat Thcmiltio in 4. phy. quod Sphpra (irin loco per partes, cum ipTx fi.ttindiuifx, igitur nec mouetur ad locom per partes. Et quidem infinita infoelicitas elfet in calo, fi datu fuifTct et inoucri per partes, qux femper fint priuatx, & nunquam, quod appetunt, fruantur vbi fingulas fimul. V el dum rna c(l f^iixiomnes rctiqux funt infalices A: ipfa nec fe- I:x eft, cuius quippe felicitas in paruifsimo tepore ob aliaiu velocitatem trahentium, perdurat. 0 ftultitiam ? Eihocquidecuenit,qu6d ipfi noa cogaofcunt,qudd nobilitas mobilis naturx ,& fylicicas fiat in motu,& femper moueri qualibet pertio natura appetat, & quddnonquxratvbi- tatem , quo eft priuata , (ed velit moueri propter bonum . Sed dehoc in difpu. vltima . At fi dicant de mente Ariit. efle,qu6d mundus ab xterno manaucrir, nec priuatio realis erit ad cali faAiooem, fed prxcefsit fecii- dum nofiri imaginationem corruptam antdid , quod femper fuit, intcl- figentis non efte eius, quam prioritatem originis dicunt; fed tunc non erat quidem totclledus Peripateticorum, qui fua imagine conficiat tale principium. Et fic polfcmus dicere ordine originis prxccrsHTc priuatio-. nem Dei patris , vel filij cius fubftantialis,qnamuis non Iit rtalis .* nam quxprxccditad xtcroum mundum, eodem pado ad Dei filium xter- Dum ptxcedct.Iiaqueappareat omnium fallaeifsimaperipat. de princi- pijs fcntentia. > Hinc alius error ex Arifto telis inconftantia procefsit, vnde Peripate- tici inconfiantes fafti, priuationem, qux nihil eft corruptionis caui'. m efledixeruntj&quod ipfain materia exiftens facit corrumpi compoti- tum cx materia, & forma, quod Ariftoteli eft contrariam, & veritati, ete- nim Arift . contrarium non nifi a contrario aditio corrumpi ftatuit i. phy. 1 . de gcn. & lib. dc morte, & vita,vt calidum a frigido,non ab abfen- cufrigidi,qu« cum calido ftat.Et profedo priuatio, G eft nihil, no agit, cotrum* JT l corratnpere autem agere eft. Item fi priuatio eft Temper in mtteriacom forma regante , ( ood eoiin datur cis materia abfque forma ) & ipfa f t fit fos, eft forma contraria formis introducendis , nunquid aget ad corru- ptionem fui^& ounquid abfentia coutrarij.fi diftinda concipiatur, non inagis cooferuct contrarium ? oon quidem calor ignem, vbiipfe regnat, vult corrumpi, & frigoris abfeotia permanere ipfum facit. Sed quidam imperiti coUoqueotes nobis, cum aiunt fecundarid velle quippiam fui corruptionem,vt propter pecuniam exponit (e morti, & propter occide- re inimicam homOiSed 6 ltuUi,homo idcd (xpooit,quia nelcit certd in- terituro ind^ procedere, & falutem fperat , quin acquirit periculofd pe- cuniam, qud melius deinde viuat, & diutius , fine qua viuere non pofliet fic,& fi eUet prima, vel fecunda intentio, vt moriatur non acquireret pe- cuniam , vc viuat commode, vult itaque angere , non perdere vitam. Ee occidit inimicum, qud viuat fccurus, & fine iniuria, non autem, vt ipfe moriatur, 8e^ coofequatur mors.ipfaro effugit omnicd.Sic frigus con- f reditur cum calore, non intendens ab co corrumpi, fed corrumpcre,& fubicAo , quo ipfum potiatur deijcere , per accidens autem quippiam feipfum corrumpit rard , praefertim in animalibus, quibus cum vita c5- petit honor, & quorumcunque portio caloris ab excedente vincitur, fle Arift. loquens qudd a contrario contrarium modo corrumpatur, cor- rumpitur, ait, etiam ignis minora maiori, velut i contrario, quare bend dicebat Auiceonas corruptionis caufam ifte contrarium agens, vt frigo- ris calor,non autem materiam, vel priuationcm.Auerrocs autem corru- ptionis caufam dicit efle quandoque priuationem, interdum H^^le. ideft materiam , fle quidam intclligunt dc cius mente efle materiam , vt priua- tam .Et quia coelum non habet priuaiioncm,non corrumpi. Sed h^c fi. gmenta funt;illudenim in fimplicibus pr^fertim corrupi vidcmus,qudd contrarium agens fe robuftius prope habet. Et quia ^lementa adarquata funtAriftoteli,non corrumpuntur fecudum totalitatcs, fed bene partes ab aliorum partibus, at de hoc alibi. Atnunquid materia poteft agere aduetfus nataram agentem, fcilicct lormam.quatin ipfa regnat f A nun- quid materia appetitum fuum aequetur , fit d fuo finu contrariam edu- cet formam , non adueniente externo agente ? non quidem ipfe conce- denteduci nifi abagente. Itaqjagcns contrariam eft cortumpeQs,flt ge- nerans , fle non materia priuata, nec enim materia, nec priuatio, qux cfl nihil ,agedi vim habent vIlam.Et mirum fi forma regnans non acinguit appetitum materia fibi contrarium . Profedd ignis materia non defide- sat cfte terrae,quia appetit, 8t agit per calorem, flt ad illius modum, cui eft fubieda , nec terra vult efle ignis . Licet pofsit clTe fi occupetur ab igne fortiori. Sicut dicemus infra, 8t in difp. j . Et coelum habet priuationem forma iofcrioruin,eft enim in eo abfcBtia >gnis,8eaqnxapud Arif.ergd oihil dicebat Auerr«Tcd dicet forfan priuationem dicere abfentiam cum aptitu- r . ’ / De principljs feram ftawrallum. 5 J titu^inr;id rcprobauitnus : nuoc dicimus tpiam carentiam c(Tc apti* dincm^ccenim omntsaptuudopraeterhaoccftiforma,vcdidc ArilL Itb. dc bona fort. & terra ided habet aptitudineoi, n fit igaia,quia ca« c forma ignis , non quia fit inclinatio ounans a forma terre » iecus in* naret ad lui corroptelam Nec priuatio corrumpat j quia dat materiat: pjctitum^daret enim fui corruptionem, illam^ac prioripfaappcterer» ntraid, quod dicebat Arift.in. t. Si. i. phy.it Simpl.acAucrr.q^ bi dicunt priuationem eiTecaufam appetitus, ibi contrariumprofe- at dicentes, quod fi fic^tuncappetcretcoriupi. nec materia ccsti,qudd bilem habet formam, non appetat,tuoc enim ignis non appeteret ter* n, quod nolunt. Et Arifi. i, cal. ccelum non corrumpi ftatuit ,* qui* in habet contHrium,veluti ^lementa habent, non quia non habet pri- tionem. & Simpl. ac Alex, nihil, aiunt , corrumpitur nifi contrarium beat. Appetitus verd materip e(t efle fub forma,led non coniinuo no« m habere i fe, nifi ab alia occupetur appetente inipfa regnare. Ided iquum eft , vt materiae naturam a prtfeis non agnitam , vel non bend tiaratam inueftigemus,& manifettam reddamus. Quoniam quidem elTe in terra, nec alibi frigus, nec io ccslo , aut alibi or fine corpore , cum fint incorporea, corpore, yt Tobrifiant vbique ushabent,itaque corporea moles tertium liatucdum eft principium, od materiam Ariftoteles, ac alij appellarunt, fubieSam naturam,vel fiatiam omnibus fubftantem. Quod autem incorporeae fint naturas entes calor,rcilicet,& frigus, inde patet,qudd qui aduenit calor i ccelo llam materiam cceli fecum defert, & io profundas terrae partes noa ;rgcrctur,fi corpus deferret, itaque fine corpore venit diffundendo fe, [Dultiplicando per media corpora,fcilicet per aerem,& terra, ac aquas, em facit ignis noftri calor . Lux autem tranfit fe effundedo per aerem», ion intimam terram,quiaeius foedatur nigredine,calor itaq) iouifilia. 'reditur, quoniam lux eius vifibilitas,& fpecies nigredinis, & crarsicie» ia obruitur,8{ occultatur.Itidcm frigus tcrr{ ablq; corpore Sc ipfuiia funditnr,non tamen ooper corpora, fed vel per aquam, aut infimam Fi porttonem,quat aer dicitur, & dato vacuo non diffunderentur nili '' erentia corpus, tenebra autem qua cum diffunditur frigus terras, vbi adeft in aere,& aqua, eius luci cedit, quin luce occulutur,ficut infra ram lux ab ea,fed ipfum taatdro in aere frigus fentitor, corpore itaqi. bo contraria iodigent,cum nufqua fine illo repcriantur,nec pofsint. lemas prjtcrea calidum ens in tem frigidam,8c i c6tra,a frigore hoc» m d calore inuerti,& dilatari,ac ftringt,manifeftum eff ergo commu»^ n natu ram,qu{ corporea femperapparet omnibus fubijciJVlateriam o pafsiuum clleprincipium fcufus.dc ratio manifcftant..Quandoque m a calore occupantur illius conditiones , & iuxea vires caloris, quae :ipit, operatur vQum ci fa«^a,fic a frigorejAc eadem matetiafub forma teirx 5^7 F.Thomx Campancllx terre, aeris/gnls» & aque,pUate, & aliorum apparet, vt re rera videarar pati taotuai,nccvUain de fe habere formam, fcd polTe alias femper fufei- ptre,non per fui potentiam adiuam, fcd agentis, vt h^c no fit adiu a po- tcntia,qua materia fubiacer,aec appetitus aliquis alias femper fufeipiea- (h,vt falld opinamur, exre,(cd ipla eft impotentia materig, vt cx fefubG- fiatin mundo, niG rum forma, & quia nufquara apparet forma, qu{ ia ca regnat corrumpi,niG contraria adueniat eam deturbans, vcl ipfacum portione materi; , quam ad modum fui prorfus egit , labatur ad cogna* C0m,conrcqueas c(f,vt ipfa materiaoon polsit nouam educere formam, nec appetat tranrrautationem,fcd tantum ffarefub forma, ficutmox di-, ccmus,&licer appetere ipfa m concedi po[sit,vt foemiaamafculum,ve- luti Arift. dicebat, tamen id intclligeodiim efl,qu6d app«tat natura ita- re fub forma quanis , non autem quod poftquam habuerit vnam aliam delideret, rite quidem ex A ulcennz rationibus conuinciturid ciTefal-^ fdm. Ille enim appetitus non cll in materia, fed in forma volente potiri ipfa, que ab extra pugnat cum inoxi(l'eate,& hoc eftquod conuidus Auerr. dicit eam appetere per id quod habet de motu ad formam, ided, ^ per difpoGtioncs aducnientis. Sicut femen appetit Geri homo, G elt ho- minis perfpiritum calidum difponentem, & cfGogentem io eo forniam^ hominis a genitore propagatum, quod dicit Themift.A(Alb,deiatelli-, gentia mouente materiata, non elt oatUrale, fed Gdum, Geut qupd-coe-, Inm moueaturabintclligentia,& peius. Igitur redeuntes dicamus,aon. pclTcGeri generatioaem,oiG Gt omnibus ipfa comenupis. Ipfa autem ad^ entium fadionem non aliud pr;ftat , niG corpus , & molem , quin ipfa fubicda corporea moles cGevbiqiieapparec,igitur corpus c{l,necauge-, tur vnquam i fe nec diminuitur, oon enim vitibus h;c agedi donata eft, opus folius,ooD & materix, & G fub ente mobili, vel immobili cfl , non, potente fuam edere adionem,nec ipfa edit vllam. quod calid; res dccU- raotinaerepoGt;,vt vinum,&carbo accefus, vel ipfa lluppa,qu; deor- fum labantur, quia impares funt caloris vires ponderi, quippe qui mo- lem mouere nequit, niG prorlusattenuatam, nec frigus adcfl tantum, quantum fuHicitaVt immobilia ea efGciat ibi, itaque materia a neutro. fuperata,ncutrius edit opus, nec fuum ; fcd deorfum cadit;G coim flaret ederet opus frigoris, fciiicctilationcm,G mouerctur ederet opus calons. Dc prindpijs rerairi naturalmiri . ^od nob poteft calor, aec poteft in reipfa fulciri, quia operaretur fab^ Rentatioacin, coo(cqucnseft,vt cadat, vbi immobile externum fulcient cft;rcilicet ad terram, uon propter cognationem quidem quando & caU« da cadunt in terram entia, fed quia non eft penituc fuperata materia, & deberet ad modum fui agere, ei autemaA io non competit; itaque cadit deorfum,& talis motus eft materiar cafus,& priuatiooperationis , vt in> £ra dketur.Iuersig‘itur eft materia, de mortua^; vnddaliaeiiorequitur igtedo. Hinejtfti^udd materia abilToi, tenebrt^ue,vel vmbra Vocaturi IVM y^t, & Mercurio. Senfus verd idem tiftaiur.N-gredoeaim no pottftfrigori dttrib’ui;curp Cntia calidaquo- quefimmuha nigra, nec criori, quia frleidarterrzincft vt fuperiusi feofu oft Mimus, Ut caHdO PJi^ igni^rurett maxima albedd. Confequens eft vt medi* n«ufj hcc tft.materiei.qu* latct lub fpeci|cbuS Calorum' vad^cuhi materia, & Caloris facte cntiunrfacics,cb'lotts,'fcillcel fiunt, Id aurenrintittbdibustxpcrimur, qui partibus fubtilibus Caloris ignis rpoli»ti,albpq;fgric tenuitati all.Jgato,nigrefeunt,ni^re tclligit purum nihil, fed non eos determinatum, feu,vt dicunt , prodicar . nacntale,vt docet lamblicqsio lib. de Seda Pychag.&Plotiousiaiib.ds materia enaefleexTimeo declarat, Alcionusquoquetn Iib.de dodrins Platonica nullam differentiam effeoftendit inter Arift. & Piat, dc mate? ria.IdemSimpI.&Thcmis. Vndd & Mars, ioconuiuio in cxpoficione orat, i. cap. vocat materiam corporis moIem,no habentem ex fc mo- tum. Arift. quoque 4. phy. 1. 1 5, idem Platoni dicit cffemateriam,&lor cum,& locum euediraenfionem, fed apud Plato. intelUgepon externo- rum Iocuin,red intrinfccx formf,dimiauic enim antiquoru Jida Arift, ided de didis Platonis videamus. Poftquaro Plato io Tim{o duo ftatuit principia, slterom exemplar, quod eft in mente dtuina, alterum fimuUerumab hoc exemplari dedu- dura.geoarationi, oculisquefubiedum , per quod iotcliigit formam,vt manifcftat,aunc cogit nos,inqui^ ratio, vt dimeilem, & obfcuram fpel ctem declaremus : que receptaculum eft, & nutrix generationis , & in- quirens num fit ignis,aqua,ant aliud elemeatom, concludit nullum ho- rum dfe,exeo qu6d h|c generationi iubieda funt ,& continuo mutan- tur,ncc ignis fempercit ignit, nec terra femper terra, at materia non va- riatur , vt fiat aliud a materia ; & habitis rationibus , nullum contrario- rum, ait, eft rec^taculum. Ipfaeniai nunquam recedit a potentia, ficuc bci^ .mapijttctum niriicillium,' 'f* jiMifafcipit omAia necvllam fibi fimilem fac?c t nam DOd po/setaljam rcciperc.eccdergd quod Plato bea^ agnoattpWndpiuin pafsiuum ciPs miceria aliud i compolitistqocio rerum primordijtd Deo rufcepertc /ormasyatuancabigoe, Teialijsproprijs formis geoeratibua informari ooDn(gat,cum quatuotflemeatageoeratorum pooat principia. hacc anpIiusdocesait.Materiacum debcateffe effigies omnium formarum, varietate diftinda , ideA a formis {femen torum patiens diftio^iooem, quibus iacet, nunquam illud ipfum formationis gremium critprzpar»* tum, nifi informe fit, & fuapt£ natura omnibus, quas reemturum  reat. & bjlcergd Plato commune ponit principium, & intormedefe hoc eft,qu 6 d oon habeat determinatam, quia non poifet pr^parari pro ali». It nudam ponit nufquam,fed nulli contrariam ,& licet Arift. attnboac Platoni qu 6 d pofuerit contraria es pacte materi{, non eilintelligedura, quod illam rx Ce fibi contraria ri potuerit , quz nec formis cft contraria, M multa loquitur Arift. nec vnqua vidi hate in dirits Piat, quod ex par» e materia magnum ftatuerit,& paruum vt principia. Ipfe enim, vt vitii* }it, popit variari ipfami formis, & fufeipit magnum dum cqiandituri ;alore,piruum fi conftringatur a frigore, Vtdedarauimns.flC Ari (Lac Uer. (uTdpctc magnum t ex eis ,bfc .dicit fada in» Itione. atinPhoedoneexcoDtrarijsomnia fieri inducit in materia,* I a Deo, & in jim^o expafsisctemetifyJExbis.perJfpicuum e(Tc poteft, ijs, quz docet Plot.& Porpliy. ialib, . de occariooibus,qadd materia xpers operationis appd Platonicos, dcv.cluti fonuiUnsPlaid.ea qus tn us de lapfd materiz dcprfpm. inqqjt y gipierauoniijmtrix icrrfyAft ‘ ' H * *ctit aerUrormaf rafcipiens , & haram p«dil^equac perpcdfl•f^ omniformia ■fidet,urarpf^u. Vemnf quia nccimiiliboi,necaii pondus ^qualibirseft ^(fcrta vinl>ul|,Buila cx pirtcgqailibris vft, f«d vnd'^ue rcf- .gtt^cclio«iq;iiori»ist iiroatacdsld^arom j raMiis ipfitn cotmnotam ■cahielnagitafriquopniruconcttain dioerfa raptaturjatqae difcrrattur« &hocpaMt,quo.dquabftdem'axhibenS'aftjs, nulli contraria, cui nibireft feder, nec cotrarium. dehiacArift, probat indu Aiud in bmnibusTaAionibusfup* poni tcrtiQm,0cexca pVobatDualitatem principiorum, nam materia eft vnam genus fubiedum’^ 8cvnulriabvnatranrmutatarcoinrarictate,fi autem Bnt quatuotcbo^rariaiduircrunt materie prim{,duoqJcgencra £l»bicfta,SutBcit trgdvnrpa$,fle ddm ab vnt in alte- ri'm ihdr»tuffDfmam,nufaaain videtur deponere cffecorpusrquapro^ j}ter non qoodrptio fillaxPerip. vel qnatdam Arift. decreta diftaoteam 'tlTc' W6n ld^ cbmotis,n64 btatetia.’ jH- --.i • -uJ.ai ' .. Item, I. ratio t-7S- TH.R. : corpus cognofcitur srfirmatiooe,& mioae, M non (ic ma> teris , ergo o6 cft corpiis. Dicimus nec corpus cogoofei nifi habest for- aisnkoccupsntem cius tenebrant, nec tangi, niG ta&ilem habeat qualita- •tem^^quat forma eft, nec vide^ci niG formatam , nam tenebra cius iouifa .cft,vt& dirpolitioiies corrumpi prorfua^. qaeiequuoturefleaifeclas formx aducnientis.red'rerpodeaauis prij 9 cationibashis,dcindefaUiutem vtrlufq.-poGtioais demonftrcnvus.' Rc^e quidem concluderet aduerfum nos ratio Auerr» fteut premifj os,& Auer. ipfum, A corporeitas At aAus materie, &non Atipfama^^ 'ia, at quando nthti inter nec differt, ruat ratio eft necefTd. Stabilimus tui Armifsimum nobis a feofu fundxmentum,qudd materia At idem^ 'od corpus, nec cAein re, niA nominis differentiam, tmdd decepti fune' mines coiporeitatem a Aum exiftimautes. Sed re vera non Ac eft, cor^ s enim agere nihil poteft, nec cognofei, nec propriam Aguram hal>ct», amnes rufeipit, eft nigrum ,vt apparuit in titionibus igne fpoliatisaj turipfum en materia, cui coditionet competunt materie omaes,nec iid in rerum natura apparet fubicAum, niu in mente Perip. quod nec snt quid At,fed putant cAe,& ei attribuunt conditiones matcri^.que It corporis apud fenAim. Petit igitur concedendum Auetroes,qudq iporeitas At aAus , quod probare debet ; qui enim dicit materiam cfTe pus, non dicit cprpua efteaAum.fed dicit cfTc materiam po.tenten]( ereformas,rccusdiceret,quddmateria AtaAus.quodeftfalfuni.Coi^" reicas quidem eft idem quad matericius,& Acut h^e non eft aAus Ac : corporeitas, te qui contendat corporeitatem effc.a Aum, diceret ma* eiutem cfleaAum>quod noneft.Igitur impropria eft oratio, A dica* , materia eft corporea per formam, fcu aAu corporcita^ls , nain ideqi IC fi diceret, corpus ctt materia per aAum materieita^is, vel n\^term aAum mateticiutis.dicamuscrgd qfidd materia. eft perfe marcria,8e pus per fecorpns,t( idem fit corpus,ac materia, at quoniam materia^ • nateria quatenus hajbet fufeipere formam, ad hoc enim creata cftifTc , ausperhoc quod habet fubijci eft non pcraltud,fulccptiuum enim {uantumomne,ooaaAiuum. Sed forma in quatoexiftens agit poft‘ igitur idem erit coipus,materia,quantitas.rubicAum, corporea mo* Et nullum fipcaAusbec muliiuoca,nam vnaresfunr,& voAs mut* ed furciperctantum babeat;& fic ens reale eft pripeipium, non Chi* icum ^erip, entium naturalium , & in corpqrcomma fubic Aanruri^ rtermioant quaotiutem dus nature agent frxAio leq‘iitur,aic,calorem,& frigus, naturas, fcilicec agentes. &e- entes igitur ad Auerr. dicamus quod rationis»! jiT akSimpUtationes fbldit,fedPeripateticcfiogit,«cd non negat ma:ciiam efie cdrpus. ^ . * Hxcrioftr^fententi# confirmatur tcftimonio Antiquorum. Stotci; cnira corpus dixere eflc materiam, & hi,quoafupri memorauimus.Idem dixit Pericles Lydi usphilofopus teftcSimpb nec id Galenus negat, idem Auiceiioas.‘Mcgarcnfet Quoq; corpus corrumsedum efie dixerunt ma- ttriam ,‘%tmtierkignisht!igaumcombuftib»le, materia fanguinis pa^ ais . & Niphus ebS defendit in agente potentiam ponens, nos vbiquc. & Arift.raaittiara^nim^ vocat corpus. & in 4>phy* materiam (cnfibileefle Cbrpos irifinnat i rdi m idi. de gen.e»maih corpus noo perdit nibmeO,' •cdifKnitione,diim-fittranfmurario,ig?turco^useft materiiperfuam ^tioncm,qu* diCtt,compofitum amittere tationerai& nomen, non au^ tem materiam. Item vclperdimenfiones tniermiriaras intelligit in infi*> oitum exteofas,& corporeitatem infiouam,&hicrenniscft fibi,& Aiift; . contrarius nolentibus infinitum dari iii'rerumTniuerfitate , vel corpo- reitatem habentem terminum, at refpedu aduenientis indeterminataiiii quiacuiuflibet tranfmqtantis poteft teVmioum fufeipere, & hoc verum eft,vnddfequitur maieriam elfc corpus^ au* nufquam vifa eft, nifi cor- pus,& fufeipit formas Auerroi , quia eft dimeofioiiata , & materia nu’n^ quajn abfqj corpore fentitur.philofophus vcr6,vt ipfe,ac careri dicunr, non abftrahit i fnateria fenfibili , dicent iniclligi fine corpore , dicamus intelledionem Valem effe falfim , qu* rebus h6n adzquatur , tum qaia verius eft adxquatio rei ad intclledum.vtaiunt, tum quia omnis intel* I(^iua cognitio fit cxprarcxiftcni fenfitiua apud Arift experientia eft fcicntUium Aiagiftr*acconfirmatiix,vtidicituf i.poft, C. 17 .& i.mciapL -« . &iutcl )/ob* ]uare i,occ rp“*» Doie^ laoa nih iam )ici| ieta lem Dl« P«- i 8 C ;fie :»• on' f/H fl* e- I- ih y h 9 1 & ifltelleSus noa poteft intelligere,qaodin renoneft» niftfic depraira* tus.Corpasergdeirefemper feocitur Auerroiipfa nutcria,& corpus omnes conditiones eius habety&cftioterminatum refpedu aduenictis, quod non negat;&n interminata d>menfio erit aliud i materia, du^erut materif. Item rationes fu{ contra Auic. effent aduerfus feipfum. Etenim cflet congregatio ipfa generatio, fi corporeitas, a qua materia per ipfum non denudatur, fit aAus, & alteratio, ac forma adueoieos accidens clTet omnis, &non fieret ex pura potentia, fed ex aliquo ente inadu,quud generatur, nec dicar, corpus effe aftum imperfedum, cui forma aduenit ficut petf;dio,& fictollanturargumenta;nam Auicennas refpondcrct eodem modo,&qucmcunqocfibifiogercat foluendi modum Auerroi- ita;,idcm Auicennat valeret, quare rei rationes Auerroisfunt oullat,vcl concedendum eft ei,corporeitatcm non eirea&aro,red materiam ipfam, ficut nos diccbamus.Item fi forma,vt dicebat ratio fua,non poteft vniri ntateriz corporali, vt dicebat contra Auic. nec poflet anima fieri adus corporis organici, vt Arift. docet, A ipfi fatentur,nam materiir nud^ ip> famnon vniuntAuerroift^, ficut patet per Auer.in a dean.&Ganda- uenfem ibi.Thien.Zim. Barl(um,&alios;nec etiam pofliet forma mixti aduenire formis elementorum, dum mifceatur,quia fi corpori non vni- tur forma, muUd minus vnictur corporibus quatuorfimul iuadis,& formas contrarias habentibus in adu non corruptas, tcfte Arido, i.de gcp. T.84 funt ergd dida eorum vanitates, & chimerp,nam materia cor- pus dt , vt vtdem us , nec vifus rationibus logicis adulterari poteft. Pr«- terea A uer. in 1 2. metapb. coro. 14. communitas, ait, materi^ eft priua- no, quia per ablationem formarum iotelligitur ; materia igitur , inquit, non cf) ens extrianimam,fecundum quod eft prima,& communis om« ntbus generabilibus. £t cfim iu fit,tllud,quod di£Fert i non ente, eft ali- quod eos cjuta animam , & eft , quia eft fubicdum indiuiduifenfibilis. quare fi materia prima eft nihil, nifi eos in anima, vt fic, 8 i eft eos inqua- tum fubicdum per Auerrocm,iodiuidui fenfati, coofequens eft, vt ma- teria vera fit corpus, fubicdum enim iodiuidui corpus eft, vt cernimus, A Arift. in a.degco. manifcAauit, A alibi pluries, quare feipfum con- deouat Aucrroes, A alios, quod materia fit corpus, A ijfdcm rationibus coouincantur, qui ponunt dimenfiones in maceria, qudd fit cnrpus.d bona principia Peripateticorum , A grcfta; materia prima eftnihtlin re, A priustio eft nihil, A forma educitur de poictia materia: prim^.quc eft nihil, A uon eft, A tamen funt realium entiu principia. Videte, qu^fo quanta cll horum imperitis, qui dij videri volunt, A quomodo non de- iperaxei non entibus facere entia, Acxchimeris res efficcre^ac homine* vdarc. ^ >.i i At alij peius materiam non quantam effe volunt fccnadum futuram fui, A quandoque omnino ab ca dirpoUari .Etenim vnitut forma mate 1 rienu- • opinio alk>- tim. I A. i AJUilJil. * rl* nuc in eodem inflanti denudationis ipfiusabh s« Tb. Hi qui ' fent fenTom fecuti , vel rationem . Et quidem dum homo corrumpitur, q'.iod fit >n Icparationeanim^ intellediuar, vtinquiunt,videturead(tn quatitas, i jdem oculi,ac eadem organizatio remanere, quin calor intrin* fccus quidam,fi tangantur, i quo generantur vermes incadauercfepuU to,igiturrftfidiohaccopinio. Etii inquiunt, quod corrumpantur hzc ad corruptionem fubiedi per accidens, quia a contrario non corrum* puntur,e(l fjlfttasreofatifsima.nunquam enim vidimus, excute fpiritu, corporeitatem corrumpi,9c organa, fieri^; io primam materiam rcfolu- tionem , ac alia fimilia a forma cadaueris generari ; nam eadem funt , dc tenentibus monentes manu maoifefhim fit, quod talis non fiat refola* tto. & baec pofitio omnibus feofibos contradicit,crgd falfifsima. nec dU eant, id iotclligT,vera enim iocelledioeft,cuifen(us, vnde ipfa fit, & cer* tificatur , non contradicit , 8c experientra fanet, hzc hominum iftorum intclledio,quar imaginatio falfaeft, contraria omni fenfuteft,& magi- llrz rerum experientip. tunc enim nihil aliud fieri apparet, nifi quddte* nuis rpiricus,& diuioa anima abfccdunt, nec alia forma rubrequitur,pa(^ fiin vero i calore externo, & interno,  ■crfum fc agit,ait Arift. nec procurat dannum fnam. Item quomodo ia eodem inftanti forma emergens de materia, vel iotellcdiua a Deo im* mifia nobis pofsitorgaoizationcm nonam facere abfq; tempore, & ptio- (em corrampeie,qaam agens fecerat, dc fimul qnaliutcs creare, oculos, , vcaa^d(partcscorpo(is,ipruin^iCoipiis,quiaprittSAOicmaQet,nemo fiuge* Dc pnncipijs rerum naturalium, c-j fiager^poteft , necdifcurfu vel falfo imaginari • (i enira Nacvra trigiata dies, vel plures laborans vix cfiiccre hzc potuit • quomodo BAima inia* ftanti, vclquzuisalia forma bzcla ciet ?dcprofcdd (i tastan habet po. tcntiam , & femper acquirit maiorem , quta maius aeqaitit fuper mate* riandomintum.tunc quando pars corporisdeflrucrecur,«rl demeretur os, vel quippiam aliud, Ulud ftatimcorolidare polTct , iic & morbos om* net repellere, quod enim in inftami efficit h^c magna, potentiam ir.fini* tam habet , vel inb oit{ propinquam , vt in 8. phy u. dicunt Peripatetici. Przcerea quaodo forma vnitur audz mateciZ, quantitas confequens materiam,& ea quzfequuntur.vode veniunt, non quidcd materia, quia ipfanoneft quama,& tunc amittit, quam habebat, quamitatem;necd forma, quia ipfa non cft corporea apud illos, necquanu, non quantum autem non dat quantum. Igitur non cft alia 6 t^io.dicatur ergo materia efte corpus, (icuc vidcmus.Diceturforfan,qu6d e potentia materipedu* citurilU quantitss ab agente, qui & formam educit. EthocBgmentum eff , nam (equcretur,qudd ex non corpore fieret corpus , vt bcod Auerr. arguit iii de fubftancia orbis . Item quando anima voitur non cft agens, quod educat definu materiz. Pater enim folum femen dedit Ariftoteli, quod cft ioanimcipG,non nobis, quod fi corrumpitur in voioneanirof, quapi femen ipfum educit, igitur quod fequitur ad animam, non pro- crcat;ltcm enim fcquerctur.qudd illa quantitas crearetur,fiud educatur abanima,Gudabageate,namcreatio,ait Auer. in la.metaph. eftfadio rei oulla eius partepr(fuppoUta,ac nunc non pr^rupponiturpars quaa* ti catis in materia,quia anima, ad quam rcquitur,noo eli qua(a,fi( quan- titas, qu{ erat io materia, totaliter corrupta fuic,vt aiunt, ipicur ex nihilo ficquatum,&hfC ratio probat,definu materi^ non educi formam.nam, vtinfcquencifictnotumrermone,falfirsimaeft feutenria,quaomniaex fiou materiz educi volunt. Item Ariftoteli omnia entia fiuc ex quatuor elementis non corruptis,igitur forma mixti vnitur materiz corporez,fic habenti clementarem formam, nam infcparabilis cft,aic, a conrrarietati* bus,&quddaoii fiitCGrfupiip, & refolutio patuit iu i.degcn.t. 84 Bc pc.item quando generatur vnum elcm^tu ^*bo, remanet Symbolum lu Ipfum babentibus,crgd & corpoccitas. oec ht. rcfpondcant,oara dum cx aqua fttfumus, vel aer manifclte eadem ^rporcicaseft io vtro- q e,nifi q udd hic exparfa,ibi aoguftiaca. & animam a^^l* corporis vo* cauitAntf. non mricri^, eo quod corpori voiatur organico.ot vt anima eft forma, &vt fic.informat corpus, non ergo aliam materiant £x his manifeftirsira um tfTe relinquitur volentibus veritatem feire, noit hominum pofitiones tueri, quod materia corpus cft, & qudd eft nihil, idquod dicunt materiam primam , quod conftflus cft Aucr.lk quod ir- rationabilior eft fententia diccotiam maceriam non cfTe corpus , & ha* bcreadum eotiutluum j materia enim corpus vbiq ; apparet, nec alnid ' 'J' -• 68 • F. Thomx Catrt pancllx. imtgtnari licet *b eo , quod in rerum natura cernimus. & ihirdm cft de"^ his, qui Ariftoteli fic funt obftridi.Tt propter yetbum illius Toum abne- get proprium Tenfum , & faltem effet ftabile.nam millics fibi in hoc con- tradicit, vt infpicienti apparet circi ift^c,  ipfo oppugnatam, varijs immutatam modis, vtrijs^; figuris donatam cocernimus iuxti crafsniei.ac frigoris rcfiften- . tiam , ese ipfo dece Jente priuati, vel ado-r-tcuie iriagis, ficuti fit cftate.iiV tenuirirein refolui, ic ccjiiim maxime, *ergd informare calorem tft ne-^ cefTe, ac frigus ,eSe matCfiilcm difpofuioncm elle concaufas.fi e-oim hxc non rcfifterer. Ce fafeiperet, Cciftud non ctrcundaret,oppofitum oppu- gnando, qu«j videntur, figurxnon fierent. Igitur ab externo calore im^ njuiirt.fle ab extra formas venire ceofendum eft,non cx potetia materix, ' ficut Peripateticis fingitur, fle quod generat ipfum, dat formam , & qux confequuatur, nec rcpcotc.ficutfolus efficit Deus, fed cum f^uccefsione paulatim immutans, at in his, qux fiunt a fole, hoc modo fiant hgur* diucrfx;in bis vero, qux per femina propagantur, fecus fit non omnind. Sed qudd femen retinet fimulacrum,fle effigiem illius, vndcdccilum ett, ar im Its , vil Pliitix : fimulacrum enim ipfum feotiens cft, vel fpimus, aiiica Dc j)tiiuipijis rcruni naturalium. ftut caToc lenfuiuubad ntAdum alicuius immutatus, dum enim fentto ifuippia, patiorabeOi&pafsfoiD neillata ab illo, illius eft (imulacrum, fi diutiusprincipati(crillare«fifciar,ciosq;motioae,omniaefHciena iUud Facia(n,vel componam, (icut in amantibus experientia docet. At c^odlibcc Ajiretinerefimulai:rum,veriu8eft,&auodabilloprocedit,il« ‘ lius . Semen igitur omne rpiritum habet , vnd^ decifum eft',eius Itmula»'* crai m»fbrinamq; referens, qui d&m terra, vel vtero committitur , & ab boTAim calore excitatur, agendi^; runaitrobur,inc)pitagereto modo,’  ^um. omnis quidem natura fentic , rerum^; fufcipicaiFefiiones, vcluti* noftro in commecario demonftrabimus.&quiaooncafdcomniod mo- tiones fer uatfpi ritus feminalis, quicum femine i patre datur, fed dege*' ncrat;fic nec omnind Amiles duos homiiies,vel animalia,aut plantas d* dcbis,& ad Jifsimilitiidinem multum confert nutrimentum primani. Sed de his alibi , & h9C ex ariiA cibus , ac natura inuelligauimus . Formx igitur rerum funt ipfa priocipia,io groAa mole fedentia , & ii principijs omnia dependeni,& aAiuunrab aAiuo,non ex palsiuo xeluti Peripate* tlcis At, & omnis generatio immutatio eft materie ab agcte,nee nouum quippiam'Mandu$ paritf yt bene Sa1omoh,& Mercurius aiebat) at Acue ]^iu8 dicamus, omnes di iierAtates ortas i Deo^ & ifbiift^ priocipijs io- ftaurari. quoniam autem- diurrAtates, & gndus cafohim non aliunde innotercunt, niA cxterumdiuerAs formis,ittxti has'determinentur,8C' calor colliquanVeft forma aqu^yqui ligatos eft,miaeralium; fpiricos te- nuis in infurmata,&grolTi,At Plantar; animalis verd fubtilior,& agilior mtnuf^lrligstus,^ anmialib omnibus^ At vna,hU clara ob fuperatam ma^ ieriam,hisobrcuta^(5b grofsitiem. &Iudzus quidam dcArtfti menreid nattauit Nfpbo iridcftruc. deftr. difp. t. 'Amnes enim Veritatem balbu- !‘f!tra{A Uant,atquuddurhiUs,niufqu'arn'declararUnr^nc(!rit^ihteHcxcrant:di • '• 'i . nrtirumcftdc Arift.qnt omricsffxrniassiQulseireVblUitjheceidcm icau- (a cucnire ioform ani5edocuit veri,feuivt drcuDt,vrriuOca. De antiquorum di&is nihil certi Habemus, niA quod piogenes om* _ ^ . aium fonnisnr eius copn mixtianeeffccit,rpiritus,rcilicer, 'calidi. Demo- critus Veri ex ditrdrfh iidriculr/V ariimbtum tum Y3Cuo, & pleno, qu* quidApqruperiusdiximirt.Plato auik^,A^Titn{iik rideri iPythagqricis ab NpfdiuimsbmneVforniarsiiT^uAdi primo'rclijsio:(primit.'nam irrTi- mfrftriptum eft,(hio cfle exeplaria,ideft‘formas,aitcfutn1n mcnteDeij sbi per modum vnius omues fedent form^, ideft io verbo Dci,natii quod fafium eft, io ipfo erat vita, ideft per modum vite , a t Euangclifta lutnntsjaherum verd Amulaciucflc oculis gcncrationisq;fubicdum. Alexand .& Auer.opinio. 1 h conc- 70 F.Tlipmx Campancllac quod forma cft,matericTniu,.&Ji(c vera ruot.n)dd(licitpoftea Plato qux fiunt in materia forme.ftmilitudincs funt verarum .idcft (dearum Dci.quas nonnegat Auguninus beod interpretans h^c.iterum dicit Ti« m^usjin formis finus modo quodam ambiguo,& vis explicabili diuioe, £c intelligibilia nature fit particeps . & hzc Plato intelltgit in creauone, quando a Dei verbo omoia originem fumpfere 1 ac forme rffrde fune, ac nunc ex fimiiibua omnia €en« & contrariorum oppugnatione, & ie. Tim(o, & Phfdone docet, & i Mente omnia c cbaos Aaaxagoras , & alif deducunt, at nunc a fciplis informari non negant. Ariftotcles autem in his incertirsimus in 7. metap. t.i^. & in i a. t.lf . vniuerfaliterinquit,quf fiunt omnia ab vniuoco fiunt, & limili.docet^; fupcifljas elTe Platonis ld|as. At vndd fiant forme, inccrcifsimum cfle ipfumruxrcntcntie,&aliorum diferepatio edocet. Etenim omnia fe- cunda entia fieri flatult ex mixtione elementorum, non corruptorum» fedalteratorum,icaq; ex calido , frigido, humido,& ficco principi jsom» nia componit,etiamanimalia.at nunquam docuit modum, quo anima- taex his inanimatis fiant. Sed ex horum tatum virtutibus fien (latuit lo- queos de par. an. verum alibi omnium animam calorem ciTe docuit, ve ^ (eq. Termonibus adducemus. Formas verd,& principia elementorum ilatuit,effe cabdum,frigidum,humidum,& ficcum,& in his vagius e(l,vt . in loco-dicetur. formam vero perfc&um c(Te nuatiauit coc cariorum alccrum^Se interdum ccoelo caa creat,intcrdura ab agentibus iromedis». (if , quandoq; omnes educit de potentia materig , & iterum formam , 8c epniequeotuformamagensdare exidimauic. ac quidem omnia ex ptin* cipijsfacieos,& principia manere llatuens, ipfa animata oporcuifTec po> ocre,dQu educi voInar,rion autem a mooentedari.SedoOfsfingentpro" modum, quo in eo , quod non eft quid, nec quale, oec quantum,’ omnia harc tnfinr,omocs^;forme, & quo ab ageotftus~mota materia, & pcrcufla pa rcuriat formas , & fi efi informis quomodo dat formas, & eft in po tcria rccrptiua,non datiua formarum, redpitergd ab alio formas, &cipfa largitur,& mirum fi anima ind^ trahatur, & ex ignobilifsimo no* \>i\irsimum.& vidcmatadrenfumtquod aqu{,qu( Peripateticis efi fin« gen da, calor ab igne indatur, & no de poiTeeius educatur, nam non po- tefl formaeduci,oificorrumpaiurregnanscontratta. & fi dicatur, calo- rem illum non educi, fed ab cxtraueniie, igitur quflibct forma de fori» Tcnicc: nam quem imprefsit calor ignis inaqua,augesiUumfacittquam ignem 0i fk gencratib.maleigttiir refpon- ^SiiupLfic. At qudd fornvp non fine in potentia materi^.ir. ferius pro- , bibitor aiagia,ddmtdaerfus modernam Sciolutndr/^iutabnnus. Igitur •• fiformaeftpriucipinm, Iit in rIemeiHis , ft poHanHirlb(*m( agentes i» priroii corporibas,8c in caceris ab Im drffufp, Se itocoon j^tffitcsfcire,' deformis varia dixere humiues. vade Auic. potuit cbfcodeam datricem' formarum.Themift. animam mundi. Alex.intcll(dumageotcro,vtfibi' impoa&t,d( cum hU Alpharabius. contra hos eft Aucrtoes ScAhtouins 7. vetsf b. • ^ Andns It* 0* X* ais 0 ( 0 ' li* 72 . iF. (ThomacCampancUae Andrcxhos dcfeadit ab Aucr. & Arift.in y.metaph.oam ipfedc mentr* Scot. a. fen. dift.i y. qu((l. i. tenet, aninus ?enire i prima forma,ad quai inducendas difponit ccelum, alias vero formas ab agentibus particulari bus. idem Aoton.Trom. fctlreprobantur hi a Nipho in 7. metaph. difp. 10.& 1 1. At uuoc defendamus nottrum Telclium a calumnijs Marte Peripatetici. o Marta. i.are. ^ Arguebat primd hic Sctulus. Si cajor , & frigus effent principia , tunc * 'Don ^cntcootraria.£tcnim,ait,hxcapudteuintcontraria,tuncreop* ^ pugnabunt vfque ad interitum , igitur poiTcnt fe reducere vfque ad noa contrarium i ciim autem venerint ad medium latitudinis, ceilat contra* rietas, ergo,& adio,& cum vicimus frigiditatis gradus no corrumpatur» nxita rummacaIiditate,quxibinone(i,ergo contraria tuncooo erunt» ' Tr Tliom. cum rnum non agatin reliquum. Aduertat prius- hoc argumentum efle cpntra Arift.in 1, degen. L ^ 6 ,iL feq. inquiente elementa cotrarijs gau* dere difTcrcntijs, cx quorum mutua aAione, fi ad^quaouotur in poten* f'* t|js,mixugeacr 3 riexiUisdcbilitatis,imminuiisq;:(inautemalterumTt* ccrit,alterum in fui naturaih conuerterc.Igitur dum mixtum coofcicur» & elementa veniunt ad medium » non erunt contraria, quia ceflat adio. refpondeat pro Arift.Sciolus.Pr6 T clefio aduertere debebat, rerpondere ^ Tclefum-omnibus argumentis, faltem impliciter, non enim contradi- ‘ ' ^iooes, & iaeonueojentia , quibus Perip. prcfsi in eorum via variat fi- xiones effecerunt^ DOS angunt. Dicit crgdT elefius in 1. minoris operia •.^29, primo |djcicap. 5/ rc in cahdius ens, & tenuius vel totum,vel partes eius aguntur. Itaque ao eft imaginandum asionem deficere, aeccoatrarietatcm,vtoptimd eclarat Tclcfius.ideo probandum eft ei media no repugnare. Nos qui« ena dtcimus,qudd quae funtexUi calore donau, non babeotfrigusia- ecnum,fed quoiLpugnatabextra, nulla enim ruateiuia,pr^ter terram, ro rfus a frigore conltituta,red qufuis i calore,8c calor quitumuis im- nincua femper agit,fic frigus. Secundd Marea probabat intentum fic, horum cotrariorum alterum Marra.». :{V fortius , alterum vero minus fortd : tuae minus aget in maius conti- suo : vel ergo motus erit infinitus, vel deueniremus ad (qualitatem , 8c fic non eiTcccoinplcxiOfpatct contra cntia:nam frigidius eft minor par* te,dc agit paritu rq; a calore, &-fi’potcntia minor aget in maiorem : tunc kquetur opinio Stcrecliti ab Arift.impugoau.RcJpddfit Telefius,quod Thomas.It matus agit in minus* fol, Icilicet, in terram , SC continud eam inuertit in q^uerfacmia,concin|s«^ffigusiaftauratfc,drcum poteft, occupat ope» caloris, & Icmper Iu oc in continuo motu i fui cnatione vfq; ad finem vniucrfiiVt docet in i.mai. capit, i.iuqudd non valet id quod fumit,vel ^t (qualitas, prorlus autem nocargumeotum eft contra Arift. afleren- tem asotum infinitum, rerum^;geocratioQem>accorruptioBem,0cmo- t^ cccli. Et ciementutu partes in inuicem ager^mixuq; facere, tumq; Arift.id non exponat totum refle^itur in iplum argnmentum. cum au- tem ait Msrca, miniis agit in maius ; ergd fequetur opinio Stcracliti,ne- fcit quid dicat Scera. enim pofuit maius agerein mious,fciIicet,ignem in cetera clemenu , & omnia f jrc conueneoda io ignem ab a&iuitate ni- loia illius, vt t. j. phy. text. 46. alia vero Ster, opinio nulla huic propo- fito poteft aptari, &legentibusArift. palam fict;h(cverd fententianon fcquiturnobis,vtdocetTeleriusiaprimomio.cap.j.&d.& i.mai.cap. jf&2. mai. cap. i d. nosq; inferius declarabimus. Tertid aiebat, fequcreturquddcaliditastitumefletaAiua quantam Matta.}, itfifiitiua , quod failum eft , inquit , etenim plus poteft calor in vnum, quim frigus in mille ; quia caliditas per idem ageret in frigiditatem per quod ei rcilftcret , ergd tantum eft refiftitiua, quantum adiua: nam fi *§>: per duo,& refiftit,vt vnum, generatio : idem erit vt duo,& vt vnum, ^fic?nam,0enoa vnum. Si per vnum agit, & per alterum refiftit, (ita, ptt quod agit, &b, per quod rcfiftit, cum rcalicera,&b,diftinguantur, corrumpatur a remanente ipfo b certum eft , qudd a io fui corruptione iclilUt,vel igitur reipro,vclalio,fi alio ergd procefiiis iofinitus, fi leipfo, ctgdftiadum erat in primo, quodcalor leipfo rcfiftcbat|&’' cum fc ipfo K agebat 3 corpus cognofcitur anirmitioae,8^ ratione^ fcJ non (ic teria , ergo o6 cft corpus. Dicitnus nec corpus coguofci nifi habeat for- •oiaiQiOccupantem eius tenebrara,a(c tangi, nifi ta&ilem babeat qualita- .Ccm i:quae forma eft , oec vidc^ci nifi formaum , oam tenebra cius iauifii icfttvtraaicea d^ebatnus nos,& Plato, ac Arift.& quidamimaterianifi ter- njtHKQ habeac,Du(quatn dirceroiturreofuuin quouis, terminum futem rjiforma recipit Qoet^uaefle non poteft. & hoc Plato dixit in Filcbo,& .Arift. io t. de an. & de gcn. eadem afHrthatione , & ratione cognofcitur 4orpus,& materia illis. . Item, ait,, materia eftindeflaita Ariftotelt^ at finitur a magnitudine .fotmali^Dicamus nos & corpus efie infinitum,» at finem fumeteifor- .mit,4ceiu5 magnitudinem dici formalem, quatenus fotmi misfigurantibusr& formantibustcrminamibofqitoquaatum* matcfi^ at non hibetbanc, vel illanit formam, & figuram particuUrem connatq* xalem perfeiprum corpus, & materia, oulJaeoim aliam rpfcipere pofief, Vtdiccoamus.&parum confideraas arguebat, tunc habebit ,inquicns, magattudinem propriaro , & agens nou producet iuxta fui c61ilium,nec iuxti rationes fcminaleSyfediuxiicapacitatcm magnitudinis materiz,^ Sed videtur delirare, nuquid rerpexit jntcrduih corpus aliquod Sjmp. propriam habens quanUtat^m , & non polTc qqamlibet fufeipere, ^cut Ariftoteli facit materia necclTarid dicamus corpus efle materiam, non enim ex non corpore agens foccrcc corpus,nec magoitndinccx oofl nagno, fcd corpus ett, quodad fui modum immutat, Sc figurat, & ma- gnitudinem eius ad modum fui elFor^mat,^rt clarqjridcn^u), igituciumip principium Simpl.& corpus quidem hominis propriam, habet homjnja xnagoitudioem , &,figuram , non fui , fic A quodhbct mpodi , at poteft nliamfufqpere , fi ab alio occupetur agente robufiiori t vtpat^t, & noii ccfiftit corpus, vt fic,fed forma in eo regnans cum futs difpofitlooibus,de lerminis , corpus igitur omnimodd figurabile eft materia , oipni cap^jc ,^urx,ait Plato,vt cera figillorum nlateria eft,& tamen cft corp us. Auerroes & ipie minus cautus io i.pby.iot£dcbat,^udd materia poA £c corpus aduerfus Auic. ficinquiens , fcquetetur quod generatio elTec congregatio cx duobus aftibus, fcilicet ex forma, & ex materia aduat^ Pft corpus , vel qudd fit alteratio : oam forma adueniens.polfet rcjc;edc- xc^fifoieftb exifteute' in adu, fcilicet cum fiiacorporeitate, £t forma il(| De princi pi js reriim' naturalium, €$> accidens rcfpcAu materie a^Uat^t&fubftanture/pcAa compoilci^: i ignis.icerum requerecur,qndd generatio ciTet ex aliquo cxiftenceia« I, & non cx pura potentia, h^c Auerr. vnde quidam moti animamtflC miibet aliam formim vniri nude materie dixerut, & corporcitatem». r ineratiomnclq; formas preuias,& dUpobtiones corrumpi prorfu^. ue lequuntur rfle afTeclas forme aduententis. fed 'rerpodeamus pri«, Dationibus his, deinde falGutem vtriufq;pofitioais deqionftrenvus/ .c£le quidem concluderet aduerfum nos ratio Auerr. ^cutpremip^ t,& Auer. ipfum, (i corporeitas fit aAus materie, & non fitiplama^^ i,at quando nihti inter nec differt, ruat ratio eft necefTd, Stabilimus ir firmifsimum nobis a feofu fundameatum,qudd maceria fit idem,, d corpus, necclTeio re,nifi nominis diflFerentiam, vndd decepti funt, lines corporeitatem aAum exiftimantes. Sed re vera noo fic eft, cor^ enim agere nihil poteft, nec cognofei, nec propriam figuram hal>et» « nnesfurcipit, eft nigrum ,vt apparuit io titionibus igne rpoliatia,, ir ipfum eft materia, cui coditiones competunt materie omocs,nec d in rerum natura apparet (ubie^um, nifi in mente Perip. quod nec Dt quidfir,fed putant efie,& ei attribuunt conditiones matcri(,que :corporistpudfenrum.Petit igitur concedendum Auetroes,qudq loreitas fit adus , quod probare debet ; qui enim dicit materiam cfTe lus, non dicit CPrpua cfteadum, fed dicit eftemateriam po.tentcinl ;re formas, fecus diceret,qu6d materia fit adus, quod cftfalfuni.Coi^' :itas quidem eft idem quod materieitas,&ficut h^cnon eft adusfic corporeitas, fc qui contendat corporeitatem c(fe.adum, diceret ma* litatcm cfieadum,quod noneft.Igitur impropria eft oratio, fi dica* materia eft corporea per formam, (cu adu corporcita^is , nain idem^ c fi diceret, corpus eft materia per adum matericitatis, vcl materia idummatcticttatis.dicamuscrgdqfidd matcrif,eftper{emareria,« uspcrfe€orpos,&idcmfitcorpus,ac materia, at quoniam materu ■ aateria quatenus habet fufeipere formam, ad hoc enim creata eft, fic , lusperhoc quod habet rubijcieftnoapcraitud,fufccptiuum cniin [uantumomne,ooaadiuum. Sed forma io quatoexiftens agit poft‘ igitur idem erit coipus,materia,qutaticas,fubicdum,corporea mo- £tnul)um fintadushxc muhiuoca,nam vparesfuot,8r voces mut* ed fufeipere tamum habeat;& fic ens reale eft pripeipium, non Chi*' icum ^erip. entium naturalium,^ in corpQreopiniy fubiedanniri eterminantquaotiutem eius nature agcjatc$,& figuranemee corpus ;cre,ncceffici,vel generari patet ad fenfum,&Achil. in i.deelcm. id et de mente Auer.& Atift. & variatio quanticatis,l€ilicet expanfio,& > ftridio{eq'jitur,aic,calorem,& frigus, naturas, fcilicec agentes. ;entcs igitur ad Auerr. dicamus quod rationes fux nihti concludun^ cedaat coitn cx hoC|quod putauU corpus noo efle fubftaotiam lubj iedam. ff . f^Thomcc Gatiipancllc ' ' ieaani-^Bit^ertipfi nullt fidaconfidcratione in prediMmcntofob- ftantijt ponunc corpoi^Sc quomodo ibi eft oifi fit materit ipfa rci;quarc oon « rit congregatio ex duobus a Aibut , quia corpus non eft a&us, ncc dteratib, quoniam non recipitur forma in miteriaaduata per corpus, effet enim adfuati per fe.ideftpcr matetieittitcm.Et recipiturin corpore^ ifon^in afttf.fortna.fecfvt in fufceptiuofubiedo. rationes ergd inane» rdnt,& logic*,& negant, qudd fenfu videm u s. Niphus autem; \uerc ntt> ftSimplJ rationes fbiditjfed Peripatetice fi ogitjied oon negat matctiam cftec6rpus. *’ ‘ . ’ Harc doftrjtlTeoteoti» confirmatur fcftimonio Antiquorum. Stoici; entra corpus dixere efle materiam, & hi, quos fupri roemorauimus ibus generabilibus. £tcumiufit,tliud,quod differti non ente, eft ali* uod eos catta animam , & cft , quia cft iubiedum indiuidui feofibilis. uare fi materia prima eft nihil, oifi cos in anima, vt fic, Sc cft ens inqua* umfubicdum per Auerroem,iDdiuiduirenfati, confcquenseft, vtma- eria vera fit corpus, fubiedum enim indiuidui corpus eft, vt cernimus, i Arift. io 2. degeo. manifeflauit, & alibi pluries, quare feipfum coo* couat Aucrroes, & alios, quod materia fit corpus, & ijfdim rationibus onuiocantur, qui ponunt dimenfiones io materia, qu6d fit corpus, d lona principia Peripateticorum , dc greffa ; materia prima eftnihiiin c,A: priuatio eft nihil, & furina educitur de potetia materis prim^.quc ft mhil,& non eft,& tamen funt realium entiu principia. Videte, qu^fo [uama cft horum imperitia, qui dij videri volunt , & quomodo non de* perues non entibus ftccre entia, dccxchimeris res efficere, ac homines 'tiare. ■' Ii. At alij peius materiam nop quantam effe volunt fccuadum naturam iii,& quandoque omnind ab ea difpoliari .Etenim voitut furma mate ... •_ l ticnu* Opinio alio- tinv. rix tiucfx a quantitate , & qualitate; generatio n3irt^'*e, ainnt, (ir in in^ ftanti,& tunccorrumpunturotnnia.quxinerat matcnc, fnq; rcfblutio Tfqaead materiam primam, qux non eft quid, nec quale, nec quaium.fi* forma vnttur matcrixiicin eodem inflanti denudationis ipfiusabhis* Tb. Hi vrgenturabfurditatibus, ficut aiij conuincunr, at DOS dicamus, qudd (i diiflis Arifl. non fuiffent obligati, minimi erraG> fent rrnfum fecuu , vel rationem . Et quidem dum homo corrumpiiur, qMod fit .n leparationeanim^ intclle&inx, vtinquiunt,videtureadcni quatitas, i jdem oculi,ac eadem organizatio remanere,quin calor intrin* fecus quidam,fi tangantur, i quo generamur vermes incadauerefrpul- tOjigiturrflB&iohxcopinio. Etfi inquiunt, qudd corrumpantur hxc ad corruptionem fubiedi per accKlens, quia a contrario non cortum* ^ puntur,c(l fjiritasfeorattrsima.nunquamenim vidimus, extutcfpiritu, corporcitatem corrumpi, organa, Eeri^; in primam materiam rcrolu- tionem.acaliafimiliaa forma cadaueris geocrari;nam eadem funt,dc tenentibus monentes manu manifcfhim Et, quod talis non fiat refola> tio. & hxc pofitio omnibus feofibus contradicit, ergo falfifsima. nec di» eant, id imclligi,vera enim incelledioeft,cui fenfus, vnde ipfa fit, & cer» , tificatur , non contradicit , fle experientia fauet, hxc hominum ifiorum intcIledio,qux imaginatio falfa eft, contraria omni fennit eft, fle magi» ^ ftrx rerum experienti^, tunc enim nihil aliud fieri apparct,nifi quddte* onis fpiritus,^ diuina anima abfccdunt, nec alia forma rubfequitur,paA fim vero a calore externo, fle interno, qui remanfit corrumpitur, nefeie* runt adhuc enim Pcriparetici,quid fitrei forma. Itaque, fi abeunieani‘ nu,o6 fit refolutio , nec faAa tE,ciim voiebatur cmbrioni;ad quid eilim naiura,qux nihil egit fruflrd,organizafTet rcmen,fle l«borafier,vt corpus efficiatiu totpartes dtftin&um,ofra,rciIicet,neruus,arccrias,&fenforia, fijrxc corrumpi debent poftquim completa funt. nec dicant induci, vt diTponant,fle pro fieri, nun pro fa^o efle, vt Niphus id interdum defea» •edtaa. dens refpondet. Etenim materia prima eadem elf,vbique,dum Tpoliatur omaibosemnindfurmis , & difpoGtionibus corporeis ; & tales difpofi- ttoncsinvnioncnon dcrcruiunt,(i corrumpuntur tunc, vcl priori lu in* ' ftaoti. melius igitur erat, vt fiat refolutio, flcintroducatur anima mate^ rie ant^ organizauot.crii , fj eadem eA materia prima ante , fle po A, Et fi forma educitur de potemia materi^, tunc ipfam corrumpi oportet, nam ca,quxipfani educebant de eius gremio, cotturopuntur,*nec quidem educerent, fi eiusaduentu corrumpi oporteret educentia.nihil enimad* ■erfum fe sgir,ait AriA. nec procurat daonum fnum. Item quomodoia eodem ioAanti forma emergens de materia, vel imelleAiuai Deo im* oifla nobis pofsitorganixationemoouamfacere abrq;tcmpore,fleprio» (em corrompere,quim agens fecerat, fle fimul qoaliutcs creare, oculosa vcaas,flepanacorpoiis,iprmn^i corpus, quia priosao remanet, nemo fioge» J ‘A. ' Dc pnncipijs reram naturalium, cy fingcr« potcft, necdifcurruvcl falfoimiginari» GeoiraNte«ratrigis«a dics, vcl plures laborans vix efficere hzc potuit • quomodo asiiiia in ia- fta n ti a vel quzuis alia forma htec fa ciet ? Ac profet^d fi taatan habet po> ten ci am , & fem per acquirit maiorem , quia maius acqairit fuper mate- riaria  tradicit, vt infpicieati apparet circa ift^c.  XT\utar, augeiq;, ficiit augebat in patre,& referuat eafdem ,qnas in patre gevebac ,imoiionrs. nihil enim fimile agit , nifl (imili fimulacro Gt aiFe* iifcai m. om nis quidem natura fentit , rerumq; fufeipie afFeftiones , vcluti • noftro in commetario demonftrabimus.&quiaaoneafdcomnind mo- tionceferuat fpiritus feminalis, qui cum femine a parte datur, fed dege-’* ncratjfic nec omnind Groiles duos homines,vel animalia,aut plantas vi- debis, & ad Jifsimilitiidinem multum confert nutrimentum primani. Sed de his alibi , & hjc ex ariiGcibus , ac natura inueftigauimns. Form* igitur rerum funt ipfa principia, in grofla mole fedentia , & i principijs omnia dependent,& adiuum ab a&iuo,noo ex palsiuo vcluti Peripate- ticis fit, & omnis generatio immutatio cft matericab agcte,nee nouum qaippiam'M(indu$ pari(^vtbeneSa1oinon,8E Mercurius'aiebat)atGeuc ptius dicamus, omnes diuerGtatesortas i Deoi &iiu6tt principijs in- ftaurari. quoniam autem- dtuerfitates, & gradus calohim non aliundd innotefcunt, niG cxtenlm diuerfis formis, iuxtlha4'dct Carminentur, flf cilor colliquani eft forma aqu^;qui ligatos eft,mincralium; fpiritus le- nuis in informata, &gro(rj,6tPlantx; animalis verdfubti!iot,& agilior mlijul^'fljga»us,4^aitim2iibomnibuslfitvna,hUclaraobfupcratam mai ieriam,his obfcuta'(k contrariorum oppugnatione, & ia> Tim^o, & Phfdoae docet. & li Mente omnia c chaoa Aaaxagoras , & ali| deducunt, at nunc d feipiis informari non negant. ' Ariftoteles autem in bis incertifsimus in 7. metap. t.i^. & in 1 x. t.l j, vniuerfaliter inquit.quf (iunt omnia ab vniuoco Sunt, & (imili.docetq; fupeifljas effe Platonis Idjas. At vndd fiant formz, ioccrtifsimum effe ipiumfuzrententixt&aliorum diferepatio edocet. Etenim omnia fe- cunda entia fieri ftatuit ex mixtione elementorum, non corruptoruoip redalieratorum,itaq; ex calido , frigido, humido,& ficco principi jsom- ncre,dnu educi volant, rionaucem a mouentedari.Sednonfingent pro> ^6 modum, quo in eo , quod non eft quid, nec quale, nec quantum» nnia harcinfinr,omncs^; forme,& quo abagentftus~mota materia, & :rcufTa parturiat formas , & fi eft informis quomodo dat formas, & elb poteria recrptiua,non datiua formarum, recipit ergd ab alio forma»» ipfa largitur, & mirum fianima ind^trahacnr,&;exignobilirsimono> ' iUfsimuni.& vidcmasadrenfum,qudd aqu(,qu( Peripateticis eft fin« en da, calor ab igne indatur, & no de pofteeius educatur , nam non po- rft forma educi, nifi corrumpatur regnans contraria. & fi dicatur, calo» .i ■j;..* tm illum non educi, fcd ab extraucnire, igitur qualibet forma de fori» cnictrnam quem imprefsit calor ignit in aqua,augesiHum facitaquam gnemdr manifeftcab extra agit, igitur dat formam fubftantialem , qui il calor altjs Pet ipateticis , vt nobis , vcl aliam occultam, nam dans for» nam eft,qnod dat proprietates, & cofequentiaeius. Item principia noa fiunt ex ali js , vt dicitur i. phj . quomodo ergd forma, quod eft aAiuum principium fit ex materia f Item principium non interit , nec generatur^ arguit Alex. tefteSimpl. i.phy. t.71. tefte Platone. refpondet,Qu6d ncc nateria, nec forma grgnitur, (cd compofitum ex his. & eft Iratentia Arift.dc Auerr.in 11. mctap.‘t. 1 x. & ih 7. t.)i$.&(eq.S«d contra Alex ratio Simp. arguUSimpl. non «idei)5,qU(^Deoruo AriftoteUcontradicat.qoomo- «onua Aicx do, inquiens, quod non eft,& poftea eft, fieri non dicatur ^ & id » quod prius eft, & poftea non eft, interire non afferatur ? Item quomodo cura compofitum dicamus corrumpi, quia forma pellitur, cum non fubfiftat poft expul&onem, fcd potiusabeat in non ens, tale nunquam eft forma» quipp^qu^feiungi oequeat,dc ipfamet non interiret, fi (olumcompoft- tnm interire dicereturf item quomodo fi eft incorroptibilis,no eft fera» piteroa ? cx quibus patet apud Simpl. perfe gigni formam» ac corrumpi^ igitur cum oullapars formor fit in materia, omiiis generatio erit creatio» vclforma non educetur de potentia materi{,& fific eft, non eritprinci- 5 >iuin,cum fiat ab aho.nec dicant indiuidualcm corrumpi non fpecifica» pacieseoin io mente eft non in re,v 4 >lfkgencratio,mafeigitnr rcfpon» dctSiinpl.fic. Atquddfbrmp non fintia potentia materif,ir.feriuspro« habitor magic,dum adoerfus modernam Sciolutn dilputabrmus. igitur fiforroa eft principium , fit in clementis , & poiianiraTlbrin^ agentes i» primis corporibDS,& in Cf teris ab his drffufp , & hoc non poimites fcire,' de formis varia dixere homines, vade Auic. potuit coleodeamdatriceni' formarum.Themift.animam mundi. Akx.incellcdtum agentem, vtfibi' in>poofii,fl(cumhUAlphacabius.coatrahoscft Aucrcoes&tAhtdoius 7.ffct2[h. ‘ ^ AniiK£ 72 F. (Thonuc CampancU* Andrczhos dcfeodit ab Aucr. & Arift.in 7.metaph.nam ipfedememf» Scot. a. fen. dift.i i. tenet, animas Tet>irc 4 prima forma,ad qua« inducendas difponit ccelum, alias vero formas ab agentibus particulari bus. idem Antoo.Trom. lcd.reproba»tur hi a Nipho in 7. metaph. di(p. 10.& 1 1. At nunc defendamus noftrum Telclium a calumnijs Marte Peripatetici. Maria. t.are. ^ Arguebat pritnd hic SciuIus.Si calor , & frigus elTent principia , tnne * ’noQ e(rent.coptraria.£teniin,ait,hxcapudtemntcontraria,tuncreop« pugnabuntvfque ad interitum , igitur poifentre reducere vfque ad noa contrarium ; cum autem venerint ad medium latitudinis, ceifat contra* rictas, ergo,& adio,& cum vitimus frigiditatis gradus no corrumpatur* nilia rummacaUditate,quxibinone(f,ergo contraria tunenon erunt, ' Tr Tliom. cum vnum non agatin reliquum. Aduertat prius hoc argumentum effe cpntra Arift.in degen. t. 45.& feq. inquiente elementa cotrarijs gau- dere diftcrcntijs,cx quorum mutua aAione, fi ad^quaountur in poten* ^•4 tijs,mixtageocrari exiUisdcbiiitatis,imminuiisq;:(inautem alterum vt« cerit,alterum in fui naturale conuertere.Igicur diim mixtum conficitur* & clcmenu veniunt ad medium , non eruot contraria,quia ceflat adio. refpondeat prp Arift.Sciol.us.Pr6Telerio aduertere debebat, rcfpondcrc ixV,f 1 Tcleliuns otnnibus argumentis , faltem impliciter , non enim contradi- ' ‘ Diones, &iacpDuenjentia, quibus Perip. prefsi in eorum via variatfi* Aiones rffccerppt j nos angunt. Dicit cfgdT eiefius in i. minoris op«ria , ;.,^pfimd ^dju capC 5^4um cajor, & frigus fc dcbihcauerint mutua a&ionc o .-.i * Jeimminuerint, tunc ex eis, vel voo eorum fiunt entia fecunda. Vbi no* tandum,quddroldum.calorem mittit in terram, fi robuftifsimus erit calor,tuoccit6 conufrtit in naturam fui,vt pote in molem tenuiftimara cpcli,vt dicitur I. maioris operis, fecundo aditi, capi. i. fi autem non ita rpb.uftus inditur calor,coouc^tet partes terra in aerem , in aquam,& in dinerfa operaqua apud nos funt,recuudu diucrfitatem caloris agetis, 8e fdgoris refiftentisitcfgentisque, & matetiadirpofitiones diuerias , di- ; p^rfitatem^i calorupi ,;quod enim conttituicur i calore perblaod{>,cor- . rumpitur ao excellentiori, vt habet Tel.i. mai.capi. 15. 14. &fcqu. cum vero dicit hiciiomo,cum veniunt ad medium,ccflatadio,dcbcbat cora- prfbcndere cx Telcfioiqudd qui imbibitur calor terra, partes minus re- fiftentes conuertit ad difpofitioncs medias, fcilicet, in lentorem, molli- tiem, vifeofiutem, fluores, vapores, & tenuitatem, fi^topns eius interci- piatur frgore,tuncensaiiud generatur,quain calor iutcndat,puti lapis, ipctai)4,A. fitpilia, co tamen illud opus amittit caloris naturam,vt ben^ liflcfiusia i.maucapit.7 ait, licet minus robuftum, ac occupatum ai •gar,obrincat.inruperca.'or hic terra receptus, a redeumcloic abfumit tires, & roboratur vtl per cocentrationem, fi in imis partibus receptus ^ fucrit,oecpuund.um cft, quod ccflcta&io: tunc enim «4 utcdiuindtr. cUiit Dc principijs rcnim naturalium . 7 3 t|ir ror Arifi qui duas dat fpecies ignitCalof e»^licet, quo agat, ?t in difp. voluit Marta» ficcitatem,qua refiftat, (ied plus caloris, quam Hccitatis.vt in de geo. 1. 1. 1 j. vult q; illum T rigccuplo terra e(Te maiore , Vi g /pondent boni Perip. Illud incommodum, quo dicit, nos premi ponen*' tfs eandem refiftentiam cum agentia, facild euadimus negando confe*’ quentiam ndelicct,qudd calor no obtinebit vires maiores, exideotitate enim a Aionis,dt renitctic potius fequitur oppofitum,fcilicet,vetu ftior^ virtus iq calore, cum omnes potentias habeat adaequatas, vnde C a&iui- tas erit maior, fic etiam refiftentia propter identitatcm,vt elici poteft er Tclefio lib. 1. min. cap. 4. Sc 5. debebat hic homo probare cofequetiamt quod vt faciat loogd ab^ , fed ipfi non his excipientur malisnullius va* loria,qu( facild boni Peripa. diluent { fed*maximis j ex quibus nunquam fe exoluent,pofitis i Teie, in %• min. cap.ii. 8T3i;m4i. cap. 14 & 1 5 No^ tandum tamen cft , qudd fi comparentur ad nj^uraa vniuerrales,lcilicel;^ folcm,& terEam,fempereft snaiotis aftiuitatitcaiov $4 auteih ad aliquat partes , poterit quandoquefrigus exuperare calorem, maximeeum,qui inter conturia frigora detinetur, nifi prius roboretur, vel molem io tc«' nuitatem conuerut,cum^; ca ad cognatam elabatur vniuerfitatem,vt Tei. io 1. min. cap. 14..&' i. mai. cap. i. & ];. alijs^; in locis edocet. Itemaitin quarto,hxcpriocipiafuotcontrana, voum^$exalterofit|* cum fe inuicem agant, fle patiatur, fit calidum agens,frigidum bypairum^ fle idem a,ab eodem b repatiatur, cum autem ipfa non pofsint ciTe {qua- u io potetijs : quia tunc neutrum aget in reliquum,cum aAio non pro- ueniat nifi ex vi Aoria motoris fupra rootum,ergo io {quata;auare cum fortiusagatindcbilius,iprum debitius non poflet reagere intortius ali> ter fortius pateretur a debilioritoon contra ie inuicem agunt. . Sed putas nos dcftrqerc fuos impugnat. h{c enim ratio procedit con- ‘ tra Perip. ponentes aftiooem, fle reaSionem,vt dicunt 3. phy. t. f.cum^ enim omnia elementa fiotcotraria apud illos, fle vnum in reliquum agat, fitq; alterum, fcilicet , ignis a&iuius caeteris teftimonio etiam Martat ia difput.f. ergdnon poflent per hanc rationem in fe inuicem agcK.jcotrt Arift.in 1. degeo.ferdpertotum,flecum ignis aget io aerem, fle repatie* turabillo,igitur debilius aget infortius,quod non vis. Nosautcrerpon* demus cum Tei. pro Tei. fle i.oon valet, quod airumpfifti, adioprou^- nit ex viftoria motari js fupra motum , fed exageotiu contrarietate,ooa Tcl. umeo fed Arift. teftimonio ada^onem verd, fle pugnam f^uitui triAoria illi,quod robuftioribus viribus erat proditum. C^dd fi intedat' per viftorumprapoteatiam voiui agenti^ etiam cft lallum , non eniia ' n ilO*’ agit ex prcpocentiavgcosyfcdtt appetitu ftix conferuationis, dwm con- ,(rarium rcpellercacin fui naturam conuertere vult entia ftbiq; fimil:a generare, vtPlato^itiacoouiuioi&tu infiachuiua difp. Concedis* aU" cer potentiora frtnper agerent in minus potentia, & oon reagerentur ab . illis^vcaris in hac ratione, ab impotentibus. Et lic tadem mundus ex con-* ^Ccarii s conilas dc&rucreturcitd, quod non vult.Arift. dc tamen ex prin- -me calidum c6 pareat fibifumme frigidum, quz omnia infringunt hoc argumentum, & etiam illud,quod fequitur. Nec poteA effugere , nam in his etiam eft rcaftio,quiain materia communicant, vt dicunt fuperj.Phy.cap.p Nos verd dicimus, cum Tei. qudd Solfumme calidusnucqnam affimilabit fibi terram fummdfrigidam propter rationes allatas a. msio r.cap. i^cprmcipijs rerum namraMflm, kribr,'»liasq;,ijaas nosiddemtfj.Sa'i rebus tenuirateia’ calor educat accipicdumcft i Tcl. in i. maT,C. 24. & ea 8.c j a. Nec dicaii caidrem agere,TTia(lrunaentutd!quc^nS dicapt folleant rationes Tei. ia i.tnio.caj>.5($.&2ui)ai.cap.'2^. l{^od'(ficitfutmni*CalldUDn,quiarum' nimamiuitcaliditatemexreafttontfjfrigidi, n6d'po(Te fibi alTimdart ummefrigidus non obftatbuitfeAdehtiar,duain'inodd tulimus. Patet intmcaloremoccu^ntem mofetU frigoris ^u^^mln‘ut continuetur per 'obur aifumptum a Sole,ouanin6 in partes in^ft Tii tertirp terrjr, nterciditur opus eiustcns minus caliduni gighi. Palatn 'cft igitur quo- nodo pro Tuis pugnet hic Marta. '■ ' t|' Odauo inquit, iit fummd calidum, quod poteft facere Aimmcfrigi* )um, a, frigidum, b, figneturjprimtim^J^inquo b^eflTiAum^omnind i mile a, qu{ro,numimmediatd ante hoc ^lignatu D,ftigcfaciebatipi1i i, aut non ;(i non'bum'immediatdantchoca,’agebatiob,&b, non age- at in a>ergo calidum agbndo in frigidum noh repitietuf ab eo, 'fi Veri s, agebat in a,'& non nifi per frigiditatem , & tuijic nulla cft frigiditas ia j, fx quo ipfum eftTummd calidum infinitd,ergo mibdl^a frigiditas drit n b,ergoinfinitdmodic^potentiab,immeJiatc! ante hoc eratadtufrigi landum ipfum a,& 3,dT3gn* erat r Vpc pclirpoflcad a^teram.hqifif utcm qoq yfd^cur procedere, nifi quia ^ pcllcado b,fuperat ipfuin b,8r d dominatur > quare b , cum fic Ajperaca aon poted ad oppoficum pellere ip[iima«ficq; (i a,caleficicb,&rupe- ratnod poterit b, fuperatumaop poterit agere io a,cuiusoppofitum ppnis io morte. l>icimut>c^tidd cum calor agit mc.lem frigoris, cu par* tibusyqtjay teouz facit dihbttur ad cognata fi cfl fummus » Si cx.hs,fri« gbsintertipit^opuspius,,& deducitiu coutrariam pofitionem , puta ia ^terram^vt patetinjapo^ibusfiSts.inaquamj vc Telia i.mai.cap.7 . Sc d^is iqiiod y(4lHtn!dbn agit in vincens , verum 000 profert, jto.euscniih calor non agitiqtptum frigus fimulvtconfuma^qucmad'* ,modumdizimusciredementcT(1.2 mai.cap.i 5 bene autem potcfHq* . perarc partes quafdam fri^dj, qux deinde per aiias partes frigoris ext^ 'rarUj in mortc"vdo npn /emper ponunus dq* ^aiiniarnfjrtgorisin calorVmyvtTel in S^capj i.& pluribuslocisfccbii^ ,.Scd qqando fit af/lgore qqp fit foly m mors ab co, qqqd i tali calo re cft 'propulfumjfod abeo roborato peraddjtiooem altarum partium a terra 'deriuatarum,Vt vbiqrTel.przdicat.hic autem fiolidus apparet in bir. Frzterea fi ifta funt eoocraria, quomodo poifuoc ctfe in eodem , ait, fubiedo, calidus enim quis eft in corde, frigidus maoibus; fed calor . plus poteft in mjle quam frigus , & quomodo frigus non expellit fugi- _ ditatem manuum. Petendum eflbocab Arift. qui vbique prodicat cor principium e(Ta ' caloris, vt io lib.de caufa motus auimLde inip;& refp.de auimal. & in li^ decaufalong.& breu.vit{vult,quddtandiu viuantanimalia,quandiu caloris virtus in eis pr^dominatur.tmmd inde iuueQ.& Scnec.tandiu fit peifcdionisaugmeQtum,quaodiu robuftas obtinet calor vites, & hoc idc innuere videtur 4 mec.igitur cu in iuueta calor dominetur in corde &cll maioris aAiuitatis,vt df in 1 deanim.t.42.8d t^uidem a'^.faCilc«iirueQi bonJPerip. rcrpootlen- ' ^|)r^'Arifl.fcd oon Maro^facnius efioproT jbtritriu^ilotiWbs^tuJuscupie^jS occupare fctknitqu^isaloM-cft coq-' ituta,ipram cogitad itrta, & peofundioracoeporis, occuplil^ tandem ilifilor roboretur fjuoqtioj^i&o, ?e)Itcauitfktisin j.libt4>,dumanimaliaA planta j.coi»;' tuit. ad qiiae Matiaaciem ingenij figere non' riHuit. iPtieter» (i CoeUim a^'potcft «a 4 efs* irer,&nonprobat, quod afliimptum eft oemodd contra Tclcfi. in !• i. cap. I. fcd etiam contra Arift. phyfi.t. j 1« i. dc coeL tcz. ip. dc i. I.t. 57. qui vbique terram immobilitate donat, iinautemfolem par- aliquas localiter mouere,iiccc fit verum,parresenim teft.dc Peripate* nius,io primis Auer. x.deccel. c. 57,mouentutlocaliter.cumcnim' iropriam calor terram materia cffeccrit,vt io vapores, cxalationes^uc rerfa,eamfurfumclcuat,nArift.ia i.meta.hapet. verum in materi* erata fic no remanet frigus qnod calorem ducat deorfum , fed io ten* uandoque dcfinet illum nrc elabatur, ac opus cius . vnde talium eft d moneat ccslum frigus cum ilh materia elata fic coelo quodammo-. ncorporata. verum fi adhochabe^ de crafsiti^ materi; «propter im- encia quam cxeacrarsicixhibetadmotuni/deorfumcadit,qua(ikm ir er. nec ille eftdicendusmotus,redlfnpotcotiaadmbtum,qutr: cria competit. vtTcle. declarat |n i.mai!>capi..;.mqtuaautemoin- quomodocumq; dfuerfus caloris clf afalgnandus, nec dicit tdinor-' icionem,vtpulchrdTcIc.iD a mai.cap.i^.&feq. & i.min.cap. Erfitaceeoimdiucrfarum difpofitionum diuerfi eduntur motus, ac racioAcs i calore ; idcd non eft in ordinatio in calore > quod fi vuh 8o , F.Thomx Campanellx Cip.8. maiimd Anll$ autem ce/pondemus cum T eleri n 7. vblpco^ per totum declarat quomodo fiat feofatioiea certo, fenfibdia fuotqueruam exfe pofTuntefiFuuderefpecies &.in feofiis tllapTa propria fpiritomrpecie affidunt^Sc ideoinquit Telef. in i.miQ.cap.4. matcriam,cum omnis pcrfefitexpersaftioaist&eclq^t) demortua,per le non efle rifibilem,vci rcnGbilem;tamcn quia femper eft{ occupau calore ¥el frigore pir ea eil feofibilis, magis auiein ejk riiibUis , proprie, vt habetur in 7. Itb. capi. ad. magis enim lenObilia communia, miuncur luci,&rub«jciqotur,quod obie^u efi perfcprimd vifus,quaai obieris aliorum. Sed quoihodolux fit obie^m rifus proprium , &.df^ fjStat fpecies, fiatq; viuo,quomodoi^:ea,qu{ di/lant, 6 c (qualia, tciu«.. qualugA omnia, qu( magis adplctunt lucem, magis fini vifibdu; qug, verd minus,mious,ouiacsqi ditfereati^vifiouis petenda Aint a Tdcf. ia; 7 . 4 capi. i7.vfqucad ; j.ficq; videbitur qualiter ad omnifeofu percipi- tur magnitudo lUa corporea promptd, dum defertur per omnium cb- ie&a ad reatientem fpiritum. io ca. ad. qux fi non vidit,& videns mio us perc(pit hic Sciolus, debebat videre Arin. cum Perip. a . de an. tex. 64 , In tcriiodecimo argumento, cupient mordere, & viribus deficiens e^utiebat dicens , fi omnes res naturales elTct compofit( cx calore, & fri- gpre,CGelum etiam fic cifet.N;cfiipit veritatem calorem lacum accidtile vnam partem materi( , qu( nuncefi coelum, cum caloris fit difgregare, di/gregalTct ergd materiam, & ita caelum ftate non potuiflet. Relpondee Teie, tam in mai. quam mtn.lib.in his cap. quibus tradat deprindpije, coelum ipfumacalorecfieconflitutam.quimaaacafoleiafeommaia* vertente; voutqjcoclamtotiunraiuerfum 4 terra more entiquorumai bcro- De pnfiQipijs rerum naturalium. rort^m^ fcriptoruoi : cikm totum illud fit i SoIe,(ic tffbrmat&.quod 50 T cl.eonccdtc^hic homo aATumit probandum, cum uerd ait, non la r« ucr)caccm,uerumcft4pndinrciot, minus /pcculaotes;/'cd minue nc^ucricatcm,ccsluiD quj apparet calidum,igacum^.altrrius ponere turae.ac fine materia>utPertpac.cffinguot^&hoc apud Platonicos,& itiquos Pbtlurcpho#,noqXolumTcl.Mctnmeid reprobantem , dicit, lorcnn onuiia d}fgrcgirc,quodeftcoatM.t,'fluori* us, mollitie^, quibus commixta lktebat,rpoUaos. fiq. iodcpoterit,difi naxim^ agcre,ueluti mollicr,& occupabit. Prxterea.Si fic | cal»re,f rigore retardante,.producuof ur diuerfa en* Ua,tuoc non efient contraria,quia non femper agerent , & paterentur, quia quando.^alor uincic,frigus efi ui6ium,quo l'uperato,tflemus aecer lA. quando autem morimur,frigus fu peraret calorem , tanto igitur te- pore aget,& tanto oon.Cur nunc modmur,& non prius ^ Curq. fic vi • dum trigus,& minoris adiuitatis calorem uincit,in folio fuo refiden* temjeli n^aliqua aula, ubi frigus abfeonditur} unde exeat ^ Dumuultp.robare,quddbfc non fu nt contraria, propriam uocem igQorat,argumeotatur eoim contra Arift.ctiam : cui in prunis harc po* fitafuntcootraria,8 principium, utprobatTeUn ^c][ua(i per totum. Praeterea ait, principia non fiunt ex aliis, quia tunc riTvat compofitqi, ‘alor autem ficcx moto ferri,& lapidis, qui perteed ciuidem ipecicica satore Solts.Sc 1'ri^tis fit mOtutaqua enim mota plus frigefeic. Quam- quiin conecdimusmaiorem ,falfum addit illi .C quod gignitur calor rx motu»dc reprobatum a Tel.in 4 .lib.cap 0 .& 9 .&ina]ijs,&in a.min. Cap.i7.8creq.fitadhocarg.iaouicTeL in i.mat.ca.^.dum uoltcalorcm nullum nouum prorfusa motu fieri urquam,fed, qui fieri uidetur,pre. inexiftentem efre,i motu,qui eft propria caloris operatio', ut d:xic iu^u cap.ueluti excitum, uiuificacumque. NamTel.omniaentiaconftituta fune i calore, Sc cum conteruntur, mouentur^. oble^atus motu calor excitatur,qui i frigore, & roateriecrarsitiein ueternum ucloti deieffu crat,non tamen gcneratur,quinimmd,utTclc.probatia i. mai.cap.p. calor prait motui lempore^aatura, & dignitate , ubi ad diAum de lapi • de,& ferro,inquit,dura,qux conternntur,ut lapis, & ferrum funt,Iaxan tur,8c aperiuntur fic,ut donentur ca difpotitionc, quam ftattm fubear, penitusq. occupet, in eam^. agat tenuitatem praciRCxifteos calor, qo{ nihiUut prius, ipfum ferearophficantem,effandentcm^reiiciat,rcur» dct^.mult6copiofiorfaSus,nulLqia denfitatereic&us, multo^.ro* bnftior fa Aus u detur , quin ne id quidcm.f generare calorem interdu facere contritio,fed incxiHeati calori exitum,quo exiliat, patefacere ui- ' detur. 3c alia mulca alibi , ibiq. nos edocet Tele.Cum dicit, frigus fieri I m6tu,gignif^quani enim fummusopitcrfalcm, cum terra, propria mole^ propnjrq. donata fiCbltatibus,cootrarrj»q. nunquam ci 0 'jrunr, in in^ nicem agere ,«ecd -fi (fent.qurn femper entia producant, uc Telcfi.pec. utrorquccuio«,iinmorta> if,i Deoinfufa.qua! u>tiutC(>rporiseftfnrau,pr{cipudautcmrpi« ritus,cxremtneed'idii,quocumGt unum;qui rpirkus i calore cx tenui/ Gmis paitfFus eft confti(utus,& corporeus eft , non tamen corrumpi* tur 3 duentu diuinr form^ot magna pars Peripaiult ) fcd magis perG- Gcitur,operaiionesi^. eius redduntur pr^ftintiores. quod hic homodi- cit,effe non poffe,quia idemeffecrubftaatia,&accidcs.quodpetit.cft^ ci probandum . TcleG.enim pertotumlib.5.&5.ac7.Scd maxim^io-s. cap.j 8.pontt,fenGciuum fpiritum effe fubftanciam corpoream,i calorp conftitutam.tim in bratis,qudm in hominc.& cum uult,fe prohaffe,il- lam effe accidens, uerum eft,fed non demonftrauit, quemadmodum etiam D.Thom.aoo enim re oftendunc iUud,fcd di&is Perip.qo c T elc. ne^p^rric^pijj rpfyWrlia?iK.i|jum.' 85 4*'p.deanira*. q. i i.ad i r. eft M potentia flriens ab il Ia e.t acc'dc'.sjqiiod nos copc?dinui?,fi diftinaim iotelUgitur poten tia ab eo,cu 4 us eft pgt^ntiardicoenim rpiritum cft fubiffiam.fedpo- t^tia^,qga^tit,tccMens,/i(q.^jiJ 9 rcft.fubftantia, & fua potentia cft ai^idcns i ip foto fpim Deo putantia c.ft (ybilantia. Veruutamen ^caa«qpii^picof.prcmit Perip.iI|o», qui afferunt feofitiuam accidens 1 » in aliis fubft?UJti^m,qQi^,tanquam i Deo prolatui, co- Aftft.qupd^uni eft /ubffaiitia, alteri non cft accidens V quod 6 t noa aoiMoiuSydiciOTus 6c nps.feniitiuum rpiritum in brutis effefubfl|i> tiam,& poteoiiairi fentiendi accides,quo pafto in homine uult D.Th. & 4sftingticre(olet N'phus in a.de an. Cum dicir,^rgo homo erit for- *”* Pfr >'i»«Uc^uam,concedo , fed non perfcAc, & ultima p^rfcclione. dicit non effecathblicpm,meotitur. Pluresenim Peripa. ^ui 1'untualdd cacholici/pluresinduptliomini formas, ut Scotiftx, u.tcrquefiand'ruc*tlis, acBscconitanus. Niphus etiam rcribensfuper Aiaer.de lub.orbis . 6c infiniti fere Theojogi , qui imaginari nequeunt, cuipQaJeno.quoqiudo anima incorporea calefaciat, det corporeita» tC9i,& opus habeat corpoxistemperameatOjUt informet, (it^ue etiam daps fprmam.uel gerens uicem miyCioniSt & quomodo recipiatur in materia npda;MuIiiq. funt antiquorsim,ut declarat Albe.in i.de ani. ' a.tradf.cap.i J.& in ^.^.tra^.cap f^.hiq* omnes uoluot,priusin forma* ii uoa,& poilca-.altcra forma,dt ultima nt intclleAiua. Nec ratio Ariff; procedit,ut declarant prodidi Philofophi,in i.deaoK potita t.po. Sc (i noacQQira cos,0)inMS V*le' contra Telep. Ariftot. enim ibi quxrit de UoieateiHasfqima^ed quodanijqui, utPI^co^ppfucrat eas diffinftat t4tione,tjtu,&loro,a|teraro id.corde^alteram in cerebw.&aliain epa-' u: caiu/modi qon jpopit TcKjed dii s anjmis ommno* «nij^ dat in effcntia.qriarum uft^a dat perfc^fb^cpy»m*,^ unito^ci p« mo^Kioc cati corpori, nqqprt afiwd medrum, tfhcuurq.i^mp pet fe unus,ri|& frigus, formas rubfiantulcs in eiemeniis^&oon* nullos \uerroi(fas.ponentcs grauc,&lcue,imrod contra arguentem, J [uihocAibftinetinfra,& tamen, ait Auer.in a.dcan.t.ioS.cadunt fub earu.Verdm contra Tclc.irihlt cft, petit cuim principium,&no.'t pro- biti*c>p» 3 o.& a 8 . & primo mino. cap. 59 . fubitioet 'de F.Thomx Campancllae ‘ de mCtite A.rift. & propria fobftantlas pcffe fentirl»qtxln AucrJa ’ ccel.c.5i* principia, inquit, fenfibiliutn Aittt (eafibiln. cim probat hi€ ’ homo hoc filfum Affumptumjfaiisfaciemusei. ^ ^ ^ Prxterea Gcalurcflct principium , tunc forma primi corporii enet form* mixti,qiiod cll faUum; nam tunc gencrati^mixiirfet alteratio, quia edet formarum elemeatarium d'‘fpoGtio accideotalt*,& generatio mixti rfTet continuatio, quia formj elementorum ducentur ad coati» noitatem propter continuationem luarum materiarum , altera forma non acquifitjj quod G fic.tunc mlatura effet accidens. Si hjc ratio pro- cedit, »on eft contra nos,fcd Pcrip.ponentes formas elcmetitorum eOe tn mixto inclTerefra&o,ut Auer.u.»lt,dcfcnditq.pro illoZ^m.in fol %, totiiradic.Auer.fuper i.PhyG.coniraButljum,® alios Auer. aiTecIas} aliter renticDtes,atij plures Pcrip.hoc tenent, ut Alex.Albcr.Auic.Noo autem ioconuenit oobis,negantibus tot elementa , & affeuerantibua calorem, & frigus effc fubftaniias,(urcipereq. magis, 8c minus fecuodG Tcl.io2,mai cap.x4.8e i.min.cap.58.dicere,easdreformascorpoi’um' mediorum in efle debilitato, & per bIando,8e fecuadqra dtuerfas Agen tis,matcriz,8e patieutisdiucrfa fieri entia, non (equitur autem exbia, generationem e(Tealterationem,cum ponamus eas formas, qux alterat, &poftremd,iaformanteirerubiUntias. nec continuationem ; etenina nuo e contrario media conditui dicimus.f.calore, non autem duobus, qux Gmul intriofecc iofideant,ut Perip. Prxterea tunc elementa non cfTenr matei is mixti, (er) ipfa cHe.ac mi* xtum.fed omnis anima corpus slmd magis diuinum participare uide* tor,quamea,quxruat appellata elementa. Sedhifermoncsfuos dila* niaut,ut ex di&is patere poted , etenim ipG pon uot extrema e(Tc in me* dijsincfleremiflb,at ubique Auerr. pradicat.fed nosrepentd ciiadi* mus,eorum diSisuon obftriAi. Sed hic Sciolus nuam ham percepit io c1cmeatis,auc mixtis aliam d calore, 8c frigore, rubdaDtiam^,immd, ut Tcl.probatin a.maf.cap.24.& 1 min.cap.5 n.uuraiium, 87 rationi huma&v . Hxc uciba prolata (uot etiam contra Aphro lifcu, Hyp.&Gal. uon aliud ab cicmencorum proportione ponentes anima, ()uin Arif1.5.dcgcN.tn.cap. ii.inuniucrfo, {inquit, ineft calor anima • lis, \tc quodam modo omnia animae plena (i nt,qu ^opin io ett Tcl pone m calorem ingenerare rpiritum,qui,obccAus corpore animalis, eft afti ma. Auer. etiam io de fenru,& fen(ato,ait,aoima eft in|ctIido . quar om> nia rationi Marthae contradicunt, cum 000 capiat, Icd ooa aliorum, at hicpmauir. Praeteres mixta fupernaturaliter alterata ad prIAinsm dirpofitione non redirent .hicddirat,aam dicic,Galteraatur Aiperaataraliter, non pofTeredtre,quod fairum,fi intendjt uirtutem diuinam,quae nobisom* nia polfe ponitur, fio aliter, nihil mcit, praeterquam , qudd uocabulia abutitur ; uidemus enim calorem alteratum,8c aeceofum , deinde mo* deraiiim reddi cxdiipofitione^nauia apta, ut flammea mextradat, ut patet in.fcbricitantibus. Prpterea marmor, & ferrom plwsrubftaotialiter cooucoirent, qu 2 m fertum calidum, & frigidum . Negamus, quod aflumitin hac ratio» ne, nam ad ferrum conficiendum diuerfa matcrizpars, diuerf^^. difpo fitiones, A diuerfisagea airibuscaior,rcquiruntar ab his, quz marmor conficiunt, ut Teldeckrat io t.mai. c:p. 14. 1 5. & 1 6.& alibi . & cu pro- baftr,quia plus conueniunt frigidum, ac frigidum, quam calidum, & frigidum in ta^u, dicendum, qudd ferrum, ut alia entia a calore efl c6 fticutam,ucdicitura.mai.cap.8.iiade fiindatiir calor tanti roborit,ut ferrum in aliud eos ucrtat,tunc differret fpecie a ferro, apparente frigi- do ;fcd hocrard fit. At fi non tantum imbibitur calor, qui poflitferri caloris cx frigoris interceptione taliter a&i opus deftrucra, tunc oo dif- fcaent magis frigidum,& calidum ferrum, qu2m marmor, bjcrrumica lor enim lUe efl deflru&iuus feni, ut fic, & non cooflitutiuus, cum Iu cxtrin(ecus,&diucrforum uiriuma caIarec6ftitutiuointrinftco,8chic extraneus non uariat fpecicm,nllidcilruat,&aUud cnsfadat.utTcI.vel Ic uideturin a.mai.c.xi. Prfierca tunc mixtum non differret cflentialitcr ab altero, faltem dc E erfedis,nam omnis rubflantia exiftens io uno.eft In alio.infpicerede- ethic homoaaos negare mixtionem cxdiuci|Cis clementis ,curo pona - rous,b{ccmnii cfleopera caloris,&idcd pontmus.eDtiadif&imilis d r- ferre diuerfitate caloris in uiribu$,&gradibus,0c dirpofitione, tc nuic ria,frigorisq. retardatione, ut docemur i.roai.cap. 14.& i tes coeli, & fecundorum corporum calorem efiefurmam , &friguttcrr tie, quibus non fequitur, formam e(reaethercgeacam,fc R . ■ TCCfSe fic frigida tenderent deorfum , & lenia furfum . Eodem pado concluderet contra faos, fed nos nihil premit noa ualentes imaginari j quomodo elementa contraria in mixtis ex diaerfis locis congregentur, &fuorom oblita ingeaioram,uel refrangintur, hei corrumpantur, ut dicuntalij , ut iuxta propriam non operentur naturam. jo Prztcreacalor,quieftinfemiac,cfr idem fpede per tc cum calore So lisjflc alter oportet, ut concurrat, ut iufrrumentum, igitur una portio ca loriserit rub/lantia,altera accideus. Si utrumque ut principium, natu • ra foret diminuta, utrumque faciens imperfefium , Sidids,unupolO[e hocfaccrc, fruUta fit per plura, hoc inconuenieasait.non fequitur Arill.poncniem fdiein, &. nominem principia diuerfarum fpccicram . R» Dldmiis,omnemcalorcm,tanquagtaborigine,protrcnireaSoic cum Teie.tnutroqucconimentariu;caloremauirm,qniinfcmincdctinc- tur,ciufdcm fubHanti«r(r:-,afieueramuf,qiH agitiu gcQcratione,& ca* lore Sol sroboraturforrnaficer,{leuircuaiiier: uirrutes enim rcru «bfi^ eurum fsnniscflenoo imagkaamitr, at MarfibusFidoux fuperPiac. Timj.um I imvuin u;riucn9iu^«p« ^ i.uui naruram laccrc vtranqueimperfe&um,iTerodeuMC. Spiritus enim, qai cftin fcmioc, Scator vteri , cura ncittxtsterram,iatercoacr«risgeattus, sb arabieo tit frigere debiliutur; Sol autem, quem immifit calore, roborat , dum leoiter agir, lia robuftd , exalarecum facit ad cogaau cum cenuefa gns affcrt,& ignoranter pecit.cur tranfparens, lucidum, & cleuatum Hc corpus igneum, TcleG.eoim vbiqucrcipoQdet,bas proprietates indi illi a calore. Prcterea formafubftaotialis introducitur totaliter Amul , led c«l 0 r ruccef11iie,erg6,&c. Opus eA,rtrat^$ficiamus huic nd videamur rudes, vt-ipfe. Et prirad aflumit ftlfum, quod iormarub{tanciaIisincroduca> turio inftantij&aoafurcipiatintenfionemi&remiifionem.Cuiascoa trarium probitTcleJa 2.mal.cap. 27,& i.min.cap.5 8.& hic petit, vt fi- bi concedatur hfc fiida funt frigida, pam Sol apparet nobis pedalis, ayiodnon volunt Aftrologi, rationes qucrentes.dc vinumalij^. fucci longe calid(«imi ia ta&u apparent frigidi,eft enim in illis extraneum fri gus,& calor remifTus,& qui obtedus a frigore fuit,Sc mole, nc agat fua opera . vndd ficut di^ntia vifibilis facit res videri aliter,fic diftantia ca loris confticuentis noa,dc aquas,& extranep difpofitioois eam frigidam ppbis demoflrat. [taque,Tt habet Tel.ttb.j.cap.»^. c( rebus attiioueo- dxfunt vires,quasiplat res vniuerfie oatur^ collat^, non humanj taa- lumjforiitz apparcotCalor autem cum fit remiflus, & blaodusmon po tcfl ,3 fe tantam frigoris obtunderc,didaus illc,ia corporibus frigid^ 4|uz videntur. Fxetera noles corporca,«uc eft io ^o^atpot^tu ; fi a Au per co- ■ ‘ ' “ ‘ Dc parricipijs reram naturalium. 91 Forenn,ergd non recipiet illum, (I potentia creo datur priuatio, quam non potesfi^ere.ftait.Necpoteica te mundi creatio cogaofci . nam Q Deus creaflet ccelum calidum, & terram frigidam,vtraquc pars molis non ab alterutro afeenderetur. faltem declarare debebat . Refponde- mus, hanc molem eiTea&u,eft enim corpus femper informatum calo- re,(i non eft terra, ^ frigore, H eft terra, nam materiam And forma folt Scotiftse,& pauci cum eis,po(Te per fe efle,imaginati funt. & cum ait fi caIida,non recipiet calorem,verum efi,fi eft in fupremo gradu , vt Sol • fedfairum, A calore imminuto At calida, vtAint animalia, aliaq. entia , hxcenim non loogdfdcuB, ac frigida terra,oppugnantur, &occupan> tur robuftiori a calore,Tt dicit io x.maLcap. ^.A quidem quibus, quan ci(ad donetur viribus caIor,nunqulm rerccftundeadi,&d molequauit praeinexiftentes naturas quaAiisdeturbandi,Ulamq. occupandi ipfe fa- cultate fpoliatur,aut appetitum deponit. Notandum tamen,qu6d qua dd moles transferturin aliud eos d calore, vel frigore, u6 eft a&u illud cns,ad quod traofmutatur > fed potentia , bene autem eft aliud io adu, vrTeLait io j.cap. 5. cum vero dicit, oportere TeleA^m nofcerepriua- tionem,quam dixit,noo poAe fe fingere,noo cooAderans didla T el.nec intelligeos,admodum mcntitur.Tcl.eoimio 5.1ib.cap.}.& ^ & a.mai. ^ap.aj.4.0{ feq.przdicat,cAe demente Arifto.duo eftepriocipia adiua contraria,fed vnumtenerelocumigoobilioris,appcllariq. priuatione, alterum oobilioris,appellatumformam,& habitum, etiam de opinio- ne Alex. Etin hocfecoouenirecum eo maxime vulr,ponens frigutcon trarium ignobilius, & calorem nobilius, vt dixit io primis libris. Uam- natq. ibi Perip. quofiUmtlentientes priuatiooem efle non ens , & mera forma abfemiam .quam,A eft Arift. condemnat, eumq. tanquam Aii oblitam, incufat. IraMarudeinde longd rudem promit fermonem, dum dicit Tel.noaagnofcerc poAb creationem, ipfcenim Arift.nonpo nentem creationem vbiquedamnaf&przcipudin 4.lib.c.i7. & tp. Sc in i.mai.c.i.& i.min, circa Gncm.Nota tamen apud TeleA. qudd calor abfeiodit de terra,& frigus partes abfcUTas ad (e vertit, & femper funtin motu . quod minus bene inrclligere hic videtur. Praterea non negare potes , omne ens calidum yiuere , nec cadaccr cAefrigidum,auteric corpus (ecuodum,aut primum, non primA, quia non terra, ergo fecundum, vt i frigoreconftitutum. Dicimus, omnia cntta,qua funtin mundo, viuere aliqua vita, faltem fumpta pro efle. & fic tim calida,qudm frigida viuuntjfed A fumatur vita pro operatio- nibus vitalibus, puta reotirc,vegetare, 8 c moueri, competittantum his, . quibus calor ingenerauit fpiritus, cfAoxitq. , & formauit to animalia , Verum tamen tam frtgus,quam calor lentium', ftd calor fenfuexquiA- tiaimojiic mobiliflimo, frigus obfcuro,& ignaro, vt Tcl. habet i. maior. cap.6.& i.min.cap.7.& (cq.vade ex frigore non poftunt conlUtui^oi* M i malia. I 5>i F.ThomicCampancIIjc. rnaliiihoccatmindurttycompingtc^, noa difttngucns,effbrtnansqie I rgiiu;& immobilitat. Calor auccmprxterboc (juddfpiritum ingc* ncrat ntobilcortyactcnuilTitnain tiformac molem iii animal.dat que mo- tum, & vegetare, & rcliqua,qoz pertioentad animata.Verum cadaucr» ideo non viuit.vt animat, quia fpiritus calore conditutus exaiauic, qui longe calidus,tcnuij,lucidutque,ac mobilis erat, corpusq. fua vi cuehe re poterat, operabatur per organa, quz fuat aditus entium extero- rum, adionum, ac fpecierum ad fpiritum , vt cognofeae omnia , fugiat- contra ria.rufcipiarq. , & fedecur Tui feruatiua. vt dicebat TeLin l.min. cap 8.& i.mai.cap.5.calot vcrd.qui remanftt ia cadaucre, cxiL c|ui detinetur partibus imis,n Icderc nequeat, nec vidit Tclr.in 4- cay. int)uienteni,r>on polTeSolem multd profundiore terretmmutarepor- taouem^fummaq. agere ratione, ic modo, vt moles vniuerfi fcmper fit cadcai.& roiniu vidit eundem admiratum io eodem lib.ca.j7. &ioJm md patlimin tota ruadoArioa,fumnu opificis fapientiam, &prouiden tiam io coDftruftione,& gubernatione voiucrfi . 000 tamen diilantis foluoi nobis alitatur, dum cur non comburat tertam Sol, exponimus; fcd alia,quzinfrafuo loco dicentur. Pratterea illa contraria, quf ad alia priora reduci polTuot , 'nou funt j>rima,fcdhzcreducoatur adbabitnm, &prtuatiooem, cum alterum Iit imperfedius. item (ubicdum exiftensfuo vno contrariorum eft^ri uatum altero, & nomen cootrarietatisoftenditur per priaari,&babere. . lam rcfponfum eff in folutione^5.adhocargumeaturo.Tcl.eoimoon' dvifenticab Arift.fi pouatur priuatio vnumcoatrarioraro,teDcnsloca ignobiKorisjfemper quidem Tclcfio ponitur frigus cotrarium ignobi> lias* & probat talem fententiam de mente Arift. 1 a.mctaph.t.Ii. primo Phy.t.48.10 Metapb.t.i^.At i 5 .primo dcGeo. t.i8quod obftaosdtd^ featentiz fic. de* clari' um cft,cootraria cfie duo ,& vnum fu bicdum, altero verd quo- dimmod j non opus efic: ad faciendum enim mutationem contrario* rum ali erum, *.um pr{fente,tum abfente fatis eft . dicit q. Tcle.id debere intelLgiio mutatiumbus particularibus, cum prius locutus fuilTccvni* netraliter,ut paret ibi ; (ufficit enim ad part.vnum contrariorum, vt ge neret, & conftituat compofitum cum materia , vt ad generationem bo* minis fufiicit anima,& corpus,& ad boc ens caJor cum bac mnle , & no oportei eiTefrigus,vc conftituat boc, cum fotmaeius fit tantum calor, qui antei abfens erat, demodd przfecs. verum tamcncum Arilt.docet d'io cfie principia adiuain tot tocis,& vnum pafTiuu, loquitur vniuer* ralitcr;eteaim cutia omnia diuerfa fiunt i duobus contrarijs,mutud feoppugiaotibus, omne enim eft,velopus frigoris,vcl caloris, qua ex. poutioocm bic non pcrccpir,& nulli vel pauct Perip. Cum didt calore, ^fn|us«tcbecc dici habitum, & priuationem, oil conlidciat . b{C enim fune j>4 F.Thoin* Campancllr funt nomina intelledus,& nihil in re ponut,niG calorem, & frlgas.TeL’ atuem illis appellat nominibus principia, qu; naturas irameciiate (igni ficantia philofophif maxime congruunt,non autem logic^. Pr^ fcrtim v«rd,qaia non alia dantur nobis contraria in natura a calore , & frigo> ; re,fc G qua funt ab hac contrarinate dependent. Arifto. rerd plura po • ■eotiprima,nGccum,&hun)idum magislicnit,tu[n quia arguebat contra antiquos, illam, rcilicet,priuationem non cogaofcentesivtipfe fatetur. Praeterea, quod inhatretfubie&o,ho dandt^erfeftionSilli , eft acci* dcs;fed calor eft huiufmodi! etenim G fecuseiTet, tuc res quantd cali- diores Gt,tantd etiam e(Tet perfe&ior, modd calor xftiuus dilToluit, 8c fatigat homines,oec recurrendum eft addiuerGtatem calorum,cuom • • nis ut calor a coelo. Huius rationis minor eft falfa. ad probationem . Not.qudd perfeftio duplex alia Gmpliciter, qux in rnoquoque melior eft ip(a,qnam non ipfa,vt inquit Anfelmus,& talem’ non dat calor, in* teUigenti^ enim,& homo rclpe&uanim(iB(uf^,habentquidmeIius,fie perfedius calore', alia eft,per(e&io io genere traofmutabilium » &h(C . poteft c(Te duplex, vel in refpednad naturam communem , & Gcentia, qu{ calor conftituit dando peffcdionemfuamioterius/unt perferio- ra frig!dis,&idcd'calor(fliuus,quaod6refoluitpartesanimalium,par tes reiolutas reddit perfer iores,diimfepatat a terreftribus,& ccelefti* bus,ignitisq.adiungtt; verum partes, qu; remanent redduntur imper* feriorcSjdum nobilibus fpoliantur. alia eft perferio in refper u ad ns turam particnlarem,puta hominis, & hanc non dat calor, niG modera* tus; etenim h{c particularis natura amuderato conftirutaeft.corru* piturautem a calore excellentiori , vel fatigatur imperGciturque , quia ■on eft opus talis caloris homo, talibus viribus agentis ; fed perblandi , perblandis,tilm quia,vt homo,cooftituitur ex taii mauria craGa.tali^. calorc,quiiQgcnerauitfpiritum,& elabi cum facere nequiuit ,cum rc* miftus fuerit, c/ilor autem immoderatus aduenicos corrumpit,dum po tens eft, exitqm, quo labatar,modcratus facere, ac eius partes intenue eos farasjtntcnuifsimam facere, ac diuidere a craOioribus, ad quam di> uiGonem fequitur refolutio talis entis particularis ^ & imperferio fati* gatio^ue. Non eft ergd putandum, quod agens corrumpens entia,& ’ adfecofiuertens Ct impetfe&ius; etenim proportio requiritur inter agens,&pafium |Sol i^uidem eft perfeAiuum vifus, cum ut obiedum ( fed quia excellens, A: improportionatum eft,corrumpit. Sicignisfati* gat aquam, &rerolntc,&Cftcra etiam dementa cum Gta&iuiorapud Pertp,& tamen non dicitur impcrfcAum; quin eft perfedirsimum cie* mentorum,cum comparetur eis Geut forma ad materiam apud Arifto. a.dcGeo.r.jo.& 5. Phy.dicitur,qudd ignis generatio eft Gmpliciter re* ipcdu fu{ perfe^iioDis, fed non aqu( cx igne, oiG fecundum quid . enti ergo 'V ffgo particulari dat perfcAionetn tantus, quantus eum conflituit, non quinisy Qcc cx his hic homo poterit fyllogizareimperfcSioncm agetis; IcdpafTi adhucperfedibilisinrcfpefiuadcbmmuncm.naturamyfic ct non potrix argui imperfedio Solis, floculusnoflerab eo nonperSci' tur;ied patiturjfcd potentis rifiii^ potius imperfei^io>qu^ non habuit tantam perfcdtionem,Tt recipiat tantum obiedum. P rscerca G coocedis.pofle recipi i calore perfediooem , ergo omne cale poten recipere; fedaqua non reciph,etcnim calcfada redit deinde ad frigus, quo perficiebatur. Sed nihil eft hoc: patet enim in eia Teie. CB,qus funt opera caloris, d quo funt confeda calore foueri,vt fi ab im moderato funt, ab eofouentur,fii blando,! blando : quod dicit de a> 2 ua,falfum cft,& petitor a Tel.qui in ji.Iib.cap.a 5. probat,aqoam per> ci ! calore,cuim per ipfum fiat magis aqua ; nam magis fluida , humi- da,& mobilis, qus ad naturam eius attiuentetiam per Arift. a frigore' tero condearatur,durercit,8{ immobilttatur , fit^.tande terra, fi calor non aducnerit,qui adiuuet . aduertendum eft tamen,qudd aqua foue* tura calore remi(ro,aquoconftitotaeft,nontamen fic ab immodera- to; nam partes quadam per eum reroluuntur,tameuqu^non refoluu- tor,remaneat magis aqua : a frigore rerd minus perfeftionem fufei- pit.Reditautemad priftinam naturam aqua caicfafta; quiaetuspar- tesaonfunt totaliter calefafts, 8e tenuctaAs, vtc«e1oc!m calore la- bantnrj fed cralStie adhuc detenta in his inferioribus remanet , vbi fr- igus terrz, quod nunquam deturbandi contrariuappetitum perdit , ca iubit,frigidam^.reddit,calorisq.aSionesreprimic,occludii^. vt Teie, io allegatis ait,& in i.maio. cap.7. oon per fe fc reducit aqua ad frigus, nam per (e generaret contra Ariftot.^J^^etaphyfi t.i.nam remifia erat etiam forma fubftantialis per Aucr. 5. cceI. igitur fe generaret, vt Ni- phusprobatibi,q. I. Prstercafi cflctfubftaatia fimplex, tunc calori non fieret additio ; (cd in male digerentibus approximantur ftomaco panni calidi.Si vale- ret ratio, cllet etiam contra Perip. qui dicunt calorem efle fimplicem qualitatem, & tamen fit additio illi,vt demouftrat Niphus io S.Meiap. q.8.& if.nontamen propter hoc dicetur compofita; nam noucxmate ria,&furma,vel ex partibus diuerfisadditiofit, nccficuc accruusiapi- dum;nam vnum fiunt io pun&o,&fiaediuifioQis figao ; Petit autem principium, dum dicit non fufeipere magis & miaas;nam contrarium probatTel.a.mai.c.ij.Sc infra dicemus, de pannii calidis diximus iam blandum calorem k moderato foueri, ti» in natura non ponitur'nobis ; fed omou%S k sicefTeper pci.diculariter in media tcrr;parte,igitur oriens corrumpit [ neuleAugulti,d AquiloaemcofeStpcciQbtis,qaddrdttmiacipttcor^ ^ rumpere 5>S P.ThomxCampancIIx. rumpere Aquilonem oriens, poteftftatim recipere rigo rem,' 8cp«r idc frigus vigorari; fi eflet frigus orientis, quOd ad Aquilonem gradere- R.Th, tur,«uncaafugcret,&non corrumperetur.Sed fallitur arguens, licct.n. Sol femper gradiatur perpeodtculariicc,fuper mediam terrae partem , C, fiiper illam quf veluti media eft inter Acquinoftialcm,&Tropicos,ap pclIatumZ-jnam Torridim,eamq pcrpoidiCularitcf alpiciat ; non ta- men graditur fuper eandem omnino ; otonim a punAo recricis parum- , per renouetur Sol, dum ab Aequatorcad T ropicum , & econuerso re--, irt fertur ; & continuo , rapidiUimoq. ciim circumuoluatur motu , di- ucrfascontinud terrf paites occupat^vt Tcl.explicat,cumq.hocHemt. rpherium perpendiculariter afpicit prorfus,aliud fequens,fi diuidataqs . in plura Hemifpheria terram.refpicit reflexe, leniterque, non tamen ne^ ^ gein hanc partem efle magis exuitam ,cxfiecatamq. alijs;namTelefio«^t Icf ut faciens/rontradicerem in 4. libi cap. cantum verd dicam talitef } agere, vt inuerti in iliud ,corrupiqiie non poflit pars illa ; Sc fi hxc para , modo corrumpitur, altera inftaoraturdfrfgore. Nec oportcc eandem ! portionem frigoris, qux erat iu Oriente, currere ad Aquilonem, & £c6- uarsd ; (iquidem ea porcio,qux vicinor erat, ad perimpheriam fe (c rnul tiplicac da elabit ur,fique aJiam gignit, & calorisopera occupat, caque» . qimprelTus calor a circaienteSole impreflus iam cooftituit, intcrCipie, vaibtqvie.Ncceritinconucniens,fi dicetur friguaaufugere perfeotient robuitius fe contrarium, quo recedente egreditur; vtrunq. enim icafii» . & appetitu femulciplicapdi gaudet. i • 1 ' M 4 Praeterea fit etiam olla aqua plena, femel ebulli ens per digitum de- . ficiec.fumecroburexfua natura, fi adpriftinam redibitfrig(duatem,ff- pius ebulliens a calore femper deficiet, quoufque ad nihilum reduca- tur.ldem de terra dicendum eft,fi roburfumens ex feipfaoportetdcfio cercaliquantulum ratione prxpotentioris ageotis.fxpiusiptam corru- . R. Tb. pcniis,ad nihilum ergd redu^a fit,uci reducatur citius oportet.Oiccn- dum,qudd ieciis ell deol)a,& terra. Aqua enim ollx ab igne maiori, mt noratur,& luxta poruo,nec fatis refiflitiuam habet naturam,fcq. rclf au rare cx (e non poteftjCum fit ens etiam a calore conltitutum ,tlluin^ue - ‘1 radicaliter continens ;fed non ambienceextraneofitrobur cius, quo contrarium calorem fuoputa excclleotcm,cxpugnet,{cmpcrq. iguic ia cafdem partes agit,minus qux runtrcpagnaates,&cameu oportet ma- gnum temporis interuallum fieri, yt tantula aqua corrumpatur in va- pores . quid ergo verendum efl,ne terra corrumpatur, cuius contraria Solelf tantum robufttoribns viribus donatum; nam alix coeli partes multo exilioribus funt prxditx,quam terra, eft etiam remotiUimusSola . & vires eius,quddperlucem terram tetigerint, dcbilitantur,&nunqua ia cafdem agit partes; fed in hanc moddftiperficiem, modo io illam in aquas, & alia opera d viribus exilibus coaftituUifed frigore obtc&a? • . r. icem De pnncipijs rerum naturalium. 99 item fi hic moicfS imir.u(«turiCx «kera parre proprio, & non ambientisi fed radtcaltfngorc rcficitnr? in(upcr frigfd fsuna exiftcns t centratucn obtinet . duruicq ru»,& craHi v^ldecoctr^nj artiv>rnbus repugnat, magnaq. moic coiilinucacJi; vt non duoiuin cadat vllum.ta poilcomnind corrumpi. Talesquippcterniiucispofuit Deu&, ait Tdc. tancaq. ea facienda placuit, taUqi^c ratioue,vt nec mutpo viraquc, ncc •ab altero corrumpatur alterum jfed vtrunque iii propria fcruari pof* fet natura, & ea, qux aiTidue a Sole e terra fieri videucur entia, fieri ■poflent. >1 • I r Prxeerea Sol pcrpendiculariter in zenit corrumpit terram magis , & geocraceatia per te ; fcd tunccum Sol maxime viget nihil generatur,im mo omnia corrumpuntur, & terra nihil producit tunc, atidilTima cum ■fitfada,ncceiiamfeminaca generantur. Diceoduro,qudd Sol generat aintia,cccerum cum agit ilirede,pecq. zenit, praepotentiflimus emicti- ^»ad terram calor, fit ttioc generat emiafubtiliflima,& tenuiflima inq. coeh partes inuertft ('ided emm agitSol,vt terram in l^ui conuertat mo- lem )o(iera^ne,quatipfirperblaadasV ac frigore impeditusj-moderatis vinbus-cffccerar,corcumpit parces minus reiMtcotcs attenuans,educcf- quead coelum,vt patet in «empore sftiuo: etenim tuncrobuftusadue nic in pattibus diredd oppbfitisi, & partes abfque longiori mora Tubci- ljatssale,’mhtt. Ipfaverd terra oodumo frigore a centro fceffunden te, vcporeftinltauraturjdeiade pugnans cra(ficic,& duritie reniturplu rimum,ne i cootraHo pereat. idcircd autem corrumpuntur: etenim opera h|c,qu« iuxta terram calori conllituuotur, funt perblando , exi- ]ique.calorc,& vcluti'occupato donata,vthetba; fruges, aque,& limi- lla,dc a robultiori calorepeteunt potente tenuitatem educere cum car iorecorurn confiitutiuo } in vaporcmq.adam eieuare, partes grollio- res hic Ye(inqucodo,& ided etiam terta fiiperficies arefit, vt ttihii horu, quz calor conficere foiet languidus, producere queat ; fcd omnia tunc 1 maiurcfcudt a calore frigus comprimente, fle partesVaporofas educen- te, Setaodemdeteda cotum daritie,dumrpolixotur partibus fiibcilldp ribusdureTcant. £c in his tcrfc partibus, quz magis fuli funt opp>T .H rem lucem; nam in vallibus , pUnis , & amplioribus, in quibus lux con- gregatur, tales effedius fatis bvr>cccrnuntur,vt clici pocelt cx ^.hb. Teie, cap. tk feq. Si idcd etiam qu^ luminantur ; quia calor partes tenuio- res educens exficcatilUs partes coafiftentes ineptz redduntur ad ger- xniaa*ndiifii&cootrar>jdi^ofitioaibus renitentibos alterum conirarium . Semperitaque permanent continuis in odijs, exercento bcila,& immi- nuuntur, drbilitanturq. qu6 ad rfquc rerum motus perdurabit, falso ergo proceflit Maru. Pratterea frigus per te eftfoKim principium patiens, dandaitaque erat fibi caufa.rnd^ fumet robur in illa parte terr* calefaAa , & corru- pta^nam fi ab eodem, ergd non foliim patiens, fed agens principiu erit. Stolidos p{Q^,necTclefijverbaaudire,a^ dicam perpendere videtur ia fcse rationciPotat enim Xclefio non poni pnocipium aSiunm frigus * quod filfum,ac erroneum eft in vianoftra.Seroper quipp^Telefi. duo* principia poruita&ina,fed calorem robufttori ri donauit, vt patet ia i.maio.cap. j,8c peritotum , 6c totum minorem commenta- rioro.pradicatvtrnnque datum facultate agendi, fefe multiplicandi, gencraodi^ue. Sed Martanil intellexit Tcla.Tcl ignaras, quid dicat, tg* lem propaJauitrermonem.Sedag^,quid effutiat, examinemus. Credit Philorophafteriiic,readducereTelcfium defendentein cyx, primi libri,calorem effe fcbilantiam ab ea ratione . Quia licet ridea«grtata,noneducudcpotc^. tia materi^omoe enim agens, Ttfimile gignat, panomq.fimile faatc^ etiam Arift.agit^ rerpondent,quia in cxiltentcm formam robore i^oa exuperauit,vt deturbare pofllr,vel non tandiu egir,quandid,rt n^liac illam,aliamq. ed icar,agi opus erat, non aliud poffu nt allegarc,ait Teie. it id nos dicimus pro nobis: qudd abfit cum fubiefti- corruptione,pa- tet etiam apud Arift.4.mctaph.diccntem, entia corrumpi,cum conftitu tiuuscalor internas educit ur ab exi erno, trahite h umidum, cutinera^ Etidcd philofophafterargucns,qudd attulit aTel.nil dicit, cum illa o6> fuerit intentio eius. & etiam mulca falla affumit; & primum putat con-. centrationem elTe quabilibctabfentiam , tum quia putat,omnem con« c^ntrationem roborare;quod non‘in,cunftis concni.ibi declarat. Pr«tereamors,fltcorobuftioacciduntcompofito,ac non marert^i oihil enim moritur,aut corrnmpitur,oifi quod fuit genitum , & fidu , modd omne tale eft compofitum, hoc enim per fe ett termin us genera- donis,vc habeinr7.met.t.»7.deindefe retraaat dicens, fubieaum effe compofitum,aliter omnia forma fobftaoualiseffetaccideas,cum adfit, & abfitprrter materi* primf corruptelam. Poftrcmd dubitans, & ia folutione videns,non poffe (ubftinere,quod d!xerat,more puerorum folutionemdatcommunero.r.dcabreotia,& pr^feniia prxdicationia. necanimaduettens.intermifcet reales,quid inferat, ignorans. Nec vi- dens, in aduentu mortis, & combuftionis fubieaum corrumpi, dixit, quodcunq. adneoiat materiale accidens, vel dtccdac,remper fubie&um effe in natura,nec ideo corrumpi, n non modo hebes iogcaio,fedpuec videatur. Pertradans (cioIus,vnd 8 caufatur accidens, multa dicit, qu* potiilc runtlogicalia,quimphiIos,non capi poteft imaginaiione,quomodd in quolibn materip pando (It potcnrialtter quxlibet forma, & maximd contraria, quam ^ appetit materia,^ finu fuo educere eam,& quom odo priuatio , qu* eft non ens,Gt caufa appetitus alius form* ab ea,qu* eft in materia, & co- fequcatergeoerationis.corrupttonis^.fhacenim caufa Prrip. negant^ materiaro,& priuationem tffe io coelo^ } 6c quo pado forma , qu* re- gnat, permittat materiftalemappeiitum,a£formamcduci,qu 5 eft fug corruptionis caufa^rcd de hac re infrd magis dicetur. Sed pro nunc di- dtnus,ta m formam,quam ea,qu( formam conrequuntut , ab agente fe alterum generante, amplt 6 came^ue,vt i calore, moli, vbi erat frigus, ,ia- di,& contrariam formam, accidcatiaq. deturbari} poiTc verd bocfaci^- dt,nrgamus,c(Teinalio,niG inageuie robuttiorc paffo , 6t molem ip- fam omni vi exuimus, & repugnate ageuti non «xle, fed refpedu coo- trari£ ipGadfcribimua.idedtaaquamproximd(caueatea,damnamut . ponen- I Dc f rincipijs reram naturalium. i^)f jpbn«flites hiclioitioob' formaram contrariarum fimal in materia, Irimq. coageddi. ExpHcansdifi(tnitionemcaloris,pofltami degeae.t .9 mulcadtcir, ^qucdonfant propria, fi oua funtbona, fed Mazonij;&ArchangcIi Merccn^in dilucidatione illius difHnitioais,qaafi de verbo ad verbum *(unt ea,qbK requuntur.Caeterum ba;c diffiohio non eft admitceoda in jaTel.caih dichatr. calor eft,qui congregat bomogenea, &dilgregat 'aetherogenea. Nam calor coDgregat,&condeafatpdr accidens, qaate* noa teouitatem edudt,feparat^ue : quod noneft aliud ,|otfi difgrega* I CIO hoc idanifeftum eft , tim in homogeneis, qudm ^cherogeueis: ‘femperfiqurdem calor agit in molem alieaam,vteam fuam faciat atte* Duaodo,& rctiquas,quxpropri( qualitates funt,iniprimeodo:attenua ^ibautem apud omnes eft ramafiio,& coafequeater congregatio; per 'acddens tamet^ congregat. Vbi notandum n i.maio.cap.i j.qudd ca- 'lot robuftis agens viribus molem, quS occupat, fi eft bendf qud difpo> iita,vtnon Ctaftajbreuiiacbend cun difrolatt,io^.lentorem,fiuerem, tt exteros gradus politos in cap.ao.deaiqoein vapores agiteitd ; quia ^erd non lemper immb rard talis xqaa reperitur moles,partes citd co* uertibiles,Cmtofis craflas ftatim attenaat facis, curo illis ad fupera e- ' labitun & eraflltie detegit, dtlro fiibtilioribas partibus eam fpoliat,qui- b'us commixta latebat, vt dicitur in i.mai. cap.y.&Albertus etiam co- gnoaita.de gene.traft.r. csp.5. Abacdccaofa videtur bis,condenlare, ^ ac'Congregare citior, qnia denlani craflitiem detegit , quod ohm fi : per I accideas,mintnid in diffinitione caloris, qax apud illos non fit, nili ex his,qux per re,dcbebac comprehendi, vd Uchomo non debebat, eam dillioitionem appellare. Cum autem moles d calorriremifib occupa- tur, cum is multum temporis confumat, vt fiibicdam proprium ilUm i,- omnind faciat, perblande priiis difponicmateriam, illam emolliens , in lentorem duceos,fluores,acvifcofitatem, cum^. moles cuiufcnnq.rei L fit ficconcinnata,quodammodd congregator, vtspparct in cibo coco- P &0 tn ventriculo: quia verd non eft tanti vigoris hic calor, vt polTit, in . vitimum gradum deducere molem, puti in vapores, nili qualdsm mi- nimas partcs,& paalatim,vcl nihil in his, qnxvniformitcr funteoropa €fca,aut certdiofenlibUes ex auro,vc habet Tel.in ii.cap i.maio.&idcd apparct,congregare bomogenea iuxta Peripa. modd resemollir^iflui- fad^,at non ddm prorfusfuperat^, facili topulantur , & congre- gaatur,& dum paries 'lubtiKorcs clcaantur,b(rcs terrx deificantur, ma ximi verdcuib a calore bIando,non 'citd clenantevapores,voiformiter ' peraotencur,8eyniformitcr emolliantur, copiofiorefa&b non celiter, I & plurcs,ucl omnes fabriles elcuando , qux priiks in feipfis diftanter comprcl1jieerant,fluid^fid^,adunantur;bac decaufa ergd calor diri- tur,vel apparet coii^fegare,maxrmt^. ^ai eft in noftris entibris, & ai ‘ i t :i. Q malum ^cv» -F, JhofB;?:. Carop^Rel^ct onlium cotporibus^ptos^^d.Koc^cif^upjj, .Qj^pb-rci^^l^* cit hic homo putan$>haoc cfle caloris uiffinitioDcm j cum ut propnclfs competens ci per accidens potius,quim pctfc,aoaeium congrega», ?t calor, fcd vt moderatus, non vt intendens illam y fed tcDuitatem Ium* ittim,haac »?rd fccundarid,v5^,pfiUuamadillain,&iij4urat pop«c fcjei quatenus feparat, difgfcgatg.;^ruin.ji^i,le^ craffa* .qffgis-pt^ um per fecongregat, compungit, A^.indutat^fe^^uao4o^t^pcrt^^ dcbs.di&tr^at, duro plutespfues, quznjj^bei^^fcd^uod^m runtirnitcalUscampingeodo^lgrcgir, dtilafcq./iici^li^pdu roV,vflcuro c 6 mprimertdoexUatc?tl^,^ocuipeIfuanv^p«te.WW ViUsaUquj & a eradis difgregauttt.vtpVCtiu aqua feruenu, fortilfi- jno intercepta frigore. v Diftioguit hinc triplicem ?aJof“®*l‘?‘‘*l“f*° f|^^ «Uffercos bbi apparet, al^us epistMdweqturis eft,iaqutV9*^uspjoB“? «ft,refoluere,GcBtinftcuroefttu«*8£fiOframpere ^ Alius eftammali^ qui ab anima ?iaificns elta\iua cfieleftif, aueipmt^appfllat , io qp9 fuot baiufmodi calorta Aes faoc^quaouUo probat modo, nedqm tu^ i^s,(edcuamperip.iQ(jpi»deficqtai diffoow- pmqciquippe^Iorqi cuiufcunquewdeatnrdiaerfitaqs,iSDlemnanace*»demus,«ccead^t^ ignem ia his ioferio^^^UWW»* (pifitumaobnumahbu^af igabgf tver^tur nqn ajbco* oatarf abjiocpoftto a Sole,ttt cumlm^eifl^W ljp«: culis vel corporibus b'cn^ogJobaxur,vt in phiala^lpaiA? qua app^t,txC)Uiusalteup>ttcppppuu*«d;quaui peo^tcaps.coglo* batupi lumen.dingituc,6 aftpooas elcam,acceodkor,pec roqtu id poieft.vtPerip.putarunt,fcd iojmiueaatura^. Solis, vt probatTele.tq 4 .hb.cap. 7 .& feq.non autem potett femper accendere, vt hic ignis no- ijtcr femper,Sol,quiaremf>tabinMWcft»&in.Wttdcm.partcm nonfein' per agit, cur ergd debent,pooiaU^oaw»rj f Diouowum Aucr.io de fub.ot.cap.a & ia.mct.uCb8. quiitalofjigniaeftdeftruaiuus,aeGM 7Jib.cap.11. agens, coclcftisvecd gco«a«.*auiAaaUvcartifici,fed inquit Teleli. boci^deft quia igois,inioQsarrifcxeft,(}uaro folaris Tei. diiiiri iriil,- 0 )rMnftakeiMlM¥orMcibus cyprijs , vbi prarpotens rfl; et>| dil^nlniiUV^itihfeftnrt lbdktiMale^iiande^uecalidtftqiifera' demor iiide mlotflim«ghlMdit)i^frn^fn^ti»cuai'cf^dJ|giiis,{ait, cooiburat t» iafipnittMf^fiScttimtaojtbt^Ad cricjmdbrosy& agras c«ie,fbd rcmfiTuSi^ & motUfiatusiagdovivtinOtnKncntum abiiiiie. Hocid. > q .  r ? ’Pb(tonn:M MMVitt-ffUfrridsRu r,toqatt> Acer, prirdf So ^[ lorecilorem igms.red aon numero, qaod derstus aduenit.Sed ca, loreum m^gismoderaeos adueniacpropterdifiantiam, magis prtifici adimilar dus eli(& id‘;d dixit Marr,Fic.cap.a fuper Timaeum . neque nrgeat, coelum. «iTc calidum, (ed potius efle vreos.& hoc,vt diximus, no Vrere.r.diftantiafacit.Etcum dicit,fc pofledicere,calorem,ab arte pro- uenientem aiiqua,cire aliea^ uatur^ ab cIcmcQUri,& loUri,conrequea ter/verum eft;apud eoim hos philofophaffros omnia»quae reori}i,&?e fitati rq>ugoanr,po(ruoci'abftiocriyerbis^ fed non ficapud peritos,'8^ ip tertus (peotilaiit es, qui rationes audiunt,&perpeoduoc, deiidedTdc. dicic,omncm calorem cireigoeam,& per CQnlcquensfoIarem,&qni fit ab atteper motnali&contridoae^^cne preineitftentem veluti excitu, ^acceartuntfilijc piiapterea igneum ooa deoet, videri coelum , qa ignis monetur coelum circulari motu. Coelum eoim cdm (it (ummd oppofitus tert«,que eft fumrad immobilis, fiinUmd per fe mobilis eft ; Stquia non poteft,Kmpermoueriin reSum, nsm finito termino • qui eft propHus motui rcAd,qaierceret, ided oportet^ moueri circuUntcri ia oppofito fitu ad terram, h(C eft refpofio MarCf ic.loeo allegato^ qui i lubiunglt , motus dns te&usfiirfum , potius eft ^itus adoaturam  c^uam occupauit^ motcm'ia ftigorc ci auferatu^ allant'e,d( rptecttldgd4lbr;b6n'ei‘gobifa* feretur De priticipij^xcrum nati^raJium. 1 1 1 |ereturfrigofi«iloriau1iadii,re(i tibimet.ipn,veluti afTumit arguens, oa(rc(^ dicitur tamen,nollc,efle in mole terrar quia ibi fentic contraria, quod praepotentius c(l hac caloris parce, & ideo h^c pars, vel temens.vci iam nadarubieftum decedit, nullum igttar hominis argumentum co cludit,duai di&aTelcIij non capiens , retorGt . fcdiavno videtur pro- cedercjidcd racisfiar.ioquit,cccliun non corrumpitur, quia vires frigo* r|s,ed vCque peruenire nonpolTuntj ergd cdm vires Solisprotendantqr ad tcrFam«(quc,terra tadem diiTipabitur. hic maI8 fentit /etenim apua nos coelum,idcd non corrumpitur,quia non habet iuxtafe contrarium ptf potentius, & Ct hinc extenderentur ad ccelum vires frigoris, non ta> men toalitercorrainpent,(edpartiaIiter, coelum enim fe reftauraretca )ore,& raderet qtaximdG terra non femper ageret in idem puoftum » ul«d ejrgd partcf coeli nq cqn^utnpuatur rupere, qnia illuco(que frigoa non «gr,fcd pMtes,terr{ d>^pantax,qaia hncuique defeendit aliquan* tus calor, ver^m qiiia non omnis, 8c in varias partes agit , Jcfrigus ei re- craSiiics,& modificate hucufque vires eius protenduntur, tcTO nunquam di(fipaiur,varij$reftituta modis, vt alibi aperietur. Neminem ccrtdUtet,hunc Manam non moddTclefio , fed nec cui* piam, qui quaotulamuis fopbiam auigerit,poffe 5 quari:& nunc fingit fedofioremero cumforma, & cum ponat deinde, priuationem efle ablcniiam form*,vtens ea^ no cDtci nonftant hxcfimulDat rationem Marta,qoarcpriuario cftprin cipium,& eft,quianon ftat in aduentu format, fidcortumpiiur, tia verd materie , quia ftat, non eft principiuiu. Sed ftiuolum valdectt liocjratioeoLmpriacipuDdi ooa cx hoc fumitur.fcd ex tribus condi- Arg.I.Tei. Marte refp. Replicz Th. I t Ut F.ThomxCampancUx tioaibm.qaai addacit Arift. i.Phy.immd ex hoc contrariam habemn^ etenim oportet, principia petmanere,intjuit Arifto.Item hoc,tjuod na cit,miximc abfardum efttnam potentia, quam anlt remanere, non po» icft,(ffealia,ni(i vniuerralis potentia, quam Burijus vocat receptinam, de particulari ad hanc formam, quam appellant refpeaiuam , non po- teft effe aliier,idera effet io poteotia,& adu refpeau eiufdem, quod im plicat contrai Atoncnijcd 6c datur etiam priuaiio vaiucrfalis>fic etiam apud Martam^dum rcfpondet ad primam»& particularia plurin* cata plurificatione formaru,qu* corrumpitur . nulla ergd maior ratio cft h^c-Mulca alia affert reprooata apud fuos,fed quid ad nos ? Ponit Marea opinionem Arift.Sc Peripicirca generatiooem,8t ptionem, ex quacoaAi funt , ponfereccelum aliens nature ab his infc* f ioribus,ei^. abnegare calorem; ctenim,iequinnt, effet corruptibile Cf uro, quia haberet materiam to potentiaad contrwam formam,qu{M centia,& vorax appetitus eum priuaciooc,que huius potenti^ eft canla, fufHcitad deftruaionem,8e fic tandem c(lamdeftraetunaliter,araoic Aner.i.rceIi.t.&ao.& i a ^.materia efletabfq. propria operatione. Hac rationem cnm (na radice Tei irridet,dcftruitq.in i.mia.c.ja, 8efeq.& a.mai.&i.affert^.plurcs rationes contra illam ; ex quibus tres adduxit Matta hic, alias non capiens, 8e has diminute. Contra radicem illam,ex qua aftruuot ccelum nobis corrumpi, dixit Tel.Ponunt omnes formas, qnantumuis contrarias, Aequalitates con- trarias in potentia materig , & in quolibet pun Ao , quas materia pro- pter fuum appetitum educit ad adum, & quamuis eduxerit , aliam etii ^etit educere,qna; tandem educetur, nd appetitus ille ftt otiofus , ait Auer.Ae ided coelum corrumperetur,!! hanc materiam haberet. Quod quidem in imaginabile eft,qudd(brmr,qu 9 funt maturcagentes,non a^ant,& cum contrari{ fint,fint etiam voiiz('quod proxime faciunt po tids,qui ponunt incboationcs^Acqudd materia,res incrtitTima, & velu* ti non eos Ari(lotelipofita,agar,& excitet formas contrarias ei , quam habetadu,&compofitumcorrumpacur, cuih^cformadabatcfrc . Itemque materia propter fui potentiam, qu^ omnis expers cil adionis, exfe fic apta ad bancformamjqnam habet dctjcied^m, qu( modd prin • cepsadioniserat;Scmkam.quomodohgcdumregnat,fioit,rea pote- ria matcrip,& a forma adfteotcinllla potcniia,vi agendi exutis, dcijci, repelli^ue. Quam rationem non intell^ns Marta,refoluit non totam, fcd qua dam eius partem,dicens,qudd natur^ agentes non funt vnitc,& con- nexp,quia corrumpitur priuatto particu!aris,fk remanet voiucrfalis. In quibus verbis mulcipliciter peccat ; Primd,qnia vocat priuitionem na- turam agentcm,quam fupra apptilauit nihil, {b abfenuam form^. Se- cundo, quia ponic priuitionem vaiucrfalcm,quam modo oegiirit, di- cens. I 4 5 De principijs reram naturalium.' u 5 eeot,pr!attiooem cffe materiam io potentia ad formam proximam : 8c hincpofuit eam principiam,8e non potentiam, qaiapotccia remanet,', fedpriuatiocorruropitur:&harcpriuatio particularis, corrumpitur, & fniuerfalis remanet, quemadmodum potentia Tniuerfalis: ergd ratio aflignata nec valuit, cum tHxit,priuationem efle prindpium, quia corru pitur.fed non potentia . Item errat.narn crcdtt.Tclefi.intellcxiffc per naturas agentes priuationem,& formam;quod non; nam intellexit for mascontraria$,quaIitates^ue. Item errauit, quia argumenti partem nullam infregit. Item quia dixit vniuerfalem priuationem remane* tCfSc particularem corrumpi :^od non coofbnat Arifto. dicenti io i, Perier.vt tollatur vniuerfale,fufncit,demi particuIare,modd fi priuatio part.corrumpitur, igitur, & vniuerfalis.noo omnis enim homo eft gra* maticus.fi Marta non eft jrammaticus.vel illi hoc aperiendum erat, Sccuodd.aicbat Tel.fi formp educuntur de potentia matcriar,io qua Telarg. omnes exiftuot,& ad hoc faciendum fufficitpoteotia,appetito$^.ma- » leriac cum priuatione, vt concedit Aucr. x.coel. & in de fub.orii8,& vbU que hic etiam Marta, ciim opinionem Arifto. apporutsfequitur ex his, 3 udd edudio formarum depoteotia materiz, non fit generatio, pro- udiofi. fed cxpergefadio,& qu« erant in materia,exdtari, 6c «geadm donari ab ea, & qu* corrumpi videotur.non totaliter corrumpi, fed m foporemdeijci,& vi agendi exui. , . r e » Ad quodrefpondet Marta, quddnoo deijaturin foporem forma, R. Mac. fed corrumpitur,* alia expergi fit,ooo eadem numero, fed fpecie. Sed Repi, hoc non eft verum omolnd; etenim corroprio compofitifitperrefo- | lotionem in materiam primam, vt dicitur i.phyfic. fed cUm reloluitur, non eft diccndum,forroam in nihil omnino abijfle.nam fi fic, tunc returgeneratioexnihUo;igiturdeiedaeftioalti(T.mumicporem;d.CM qudd pr*fopponitur materia,ided enitatur creatio.led hocimpoffibUe Jft.nam vt elicitur ex Auer.ii.met.tur.i8.crcaiio eft produdio^^ nulla parteilliuspratfuppofita,inquitSue(f.modoform*nihilprxfup- ponitur,quodfiteiuspars,nifiponasiochoationc$,*alia fi^menu, q Jeprobat Sueir.in y.met.difp.i i .& Antonius And.* maxime u.fcftan- . tur argumeniisTadicet cum Auer. ibidem, qudd forma non genera- tur per fe, nec corrumpitur.ided effugitur creatio.etenim,ait,compofi- tum, quod per fe gignitur, prxfupponit partem fui.f.inater.a. Sed hoc 800 eft fatis tutum 1 nam generatio efttranfmutatiodenoncffe adeU fe,vt 5 Phv.dicitur,ergd,idmagisperfegeoeratur, qa eft magis ens,fed forrna.vi dixit Auer. 2.dcan.t.7.ert magis ens. ergd per fe magis genera lur.Itcitucorruptlo,* gcnerado fiunt circa idem,ied corruptio eft tor- mx principaliter.vt dixit AueM.pbyfic.t.cdS.crgd generatio eft for- roe principaliter,* per fepoiiusqodmcompofiti. Item propter qff vnumquodqoeule,* iUud ipagi%(ed quia forma eft, & generaiu^.wm U4 F.ThomjeCampaneii» ''f pofitunfi’eft,&geoeratur,ergd qaagls generatur forma^Item ilhid pi^- cipaliter,& per le geaeratur»quod extra hitur de potentia ad a Aum, fed forma extrahitur iola de ppieatia ad aftum, ergo ipfa gignitur ,vtdici- tur7.meta.c.ji.& 8.com.i5.Itemcompofito nullum effccorrefpodet, oifi forma: apud Auer.7.metap. nam apud eum idem cft forma totiut, & partis, nam materia non eft pars quidditatis; igitur cum generatio ' fit ade/Te.oulla alia generatio crtt,oir) format, ex his rationibus coaAut fuitHiphusin ia.metap.t.ia.quas attulit etiam in 7.difp.s>.ad dicen- ' dum,qu6d forma per fe primo generatur,»tperfeexiftensjfedcompo fit u m,vt fub fi ftens:cui fi hoc conced a t u r,n o n effu gitur creatio, nam a nihilo,quod per fe generatur aliquo pado perfeitatis,hoc fit, creatur^ fed Marta foluat hat rationes ; quibus folutis, nec euitabitur creatio, nifi dicat formam, quf delitefcebat in materiat poientia,expergefieri«. 3 Prntereaad principalem arguitur, nam differentia numeralis fumi- *' tur d materiarmodo io eodem punfto materif calor,qui corruptus eft^ refolutufq.vrqiie ad iUam,denuo eodem pafto apparet genitus, noocf gd alius expergefit: tum quiaidem appetitus renauratur ad formam, quat corrupta apparet,rccipiendam,cademq. materia;aec diuerfitas dc bet poni; nam multiplicarentur entia fine neceflitate: necabagentedi* uerfitas orietur; quia per rationem eorum (olus appetitus cum materia fuiiicit,Tt corrumpatur ccelum . . . , ^ Praeterea requeretur,qtidd in quolibet pun&o materiat fit firtus, po tentiaq. infinita, nam infinin funt indiuidua caiufque fpeciei , & cum ^ fpecies fintpcencinfinitat,& materia excitet indiuiduasfemperdiftin* &as formas, igitur iofiottiesiofiniu erit potentia» yirtuf^.in materia, quod inertiflimum ponitur ens apud Perip. etenim omnis potentia eft quzdam perfedo,quod.n.poteft quid agere ad extra, petfedu e(V,qua« ^ magif materia,qux continet h4spotentias,& abusio fuo pofTe, po« tcftq. per quamlibet potentiam formam,quam habet dei jccre, &cam, cuius potentia optabat adaentum,receptare. Tcl.arg. . ArguebacitemTel.mirum,ioquiens, fi forma, qup hanc partem ma- j teriz occupauit,iotcrcmitq. contrariam,quz inerat forma, non peni- tus eijciat cam,agoofcenf^. fibi exitio illam futuram,non penitus, peni tfirq.defiruxit,vtnecpoteotia,necaftueam inefie permittat, Nifi nihil fitnatura materif,Dili formz,& qualitates in potentia : nam fi natura materias nihil cfi,nifiipreformzio potentia, fitq. ipfa pura potentia'^ neo naturam habet diuinSam i formis, quz funt potentialitcr, fed ide fit dicere,materiam,& formatio potentia, fiepoffet coQcedi,qudd for- ma regnans non deftr uxit a materia formas in potentia , nam deftru-. xiflet propriam materiam,quc eft illis idem. Sed tunc nullas erit vfiis msteriz ad generationem,led formarum in potentia, & qualitatn m,ca materia fit idem, quod illae fic,S^ hocaoo pUeet Arift.poaeoti in prt- Dc participijs rerum naSiraliumi 1 15 «aio’pliy(i*&7.metap. materiam diftin&am prindpiiim omtiind a for- mis,&priuationc,tampotcatiaUbua,qaima&ualiba$, nam (i aliter ef- fetapud Arift.tuDC,cum io quolibet puofto materiae fint inBnitx for- mae in potentia, illodpunSum elTetinfinitZDiaterix.Quod argumen* tnm nullo pado percipiens Marta; immd nec verbum vllum rerpon- det,dicens,poteathmeire materiar» & non formz.nihil^ue aliud di* I^M.i cit,ninbocairumptumprobat.qiiodquimlongi(rimc abeft apropo- fitd intento a Teicfi. Alias Telefi. rationes cum defenfionibus luis iliasjadducemus, quas non allcgauit Matta ;tum quia pon intellexit lieofum eorum ; tum etiam quia improbationes iodagaodo»rcperire non valuit. Nuncdircutiendum eftnobiscnm hoc homine. Vtrilm calor»&fri- Arg.primuna guslintfubftantixPMarta adducit rationes Perip.ad probandum par* tem negatiuam,deverbd ad verbum tranflatasexTele.lib.i.mino.c.54. ca^iof^ & 2. raaio.cap. ao.dicunt. Calor»& frigus funt operationes mixtorum, frigu$. * manant^, ab illis more aeddeniis, igitur non funtfubftantiz. Item in x mixtis funt accidentia, quia illis nihil immutatis adruot,abfuot^ue,red % quod vnie(laccideos»alteri non eftfubftantia. Item h^c funt contra- ^ ria; quod fnbftantijs non competit. Item fufdpiuntmagis,& miniis. ^ ' Itemfenfu percepttbiliarunt,qoodnonadmittuntfubftantiz.(^f in j conuenientia non ex rerum Mtura funt fumpta» nec decretis naturz» non confonantiCed Ariftdded defadlirerpondemut,negantes,dre ac- cidentia hi mixtis, vel alibi» & quodabfurdum videtur iJlis.r.effec6tra-> ria intendi, & remitti, fentiriq. maximd volumus» eifecondecens » i reru naturis edo&i. ideo primd nobis difentiendum eft,fialiarubftantiain- fit rebus ab bis,& fi aliqua operatio fit»quz nonabhisprocedat.Secun - dd»quia dicunt, hzcinftrumenta efig formarum, difeutiemus illud . Tertid fi Arift.attulerit, &Perip.potuerint»dcmonftrare aliam ab his fubfiantiam in- naturalibus.Quarto fi fubftantizfintcontrarip, vtip«' fi nolunt . Quintd fi fufdpiunt magis,& minus.Sextd fifunt feofu co* gnofcibiles iplae fubilantix.Ita quod fex formabimus qu^fita-Introdu- Prima dilp. citMartaqualdim TcI.rationes,quibusprobat,calorem,& frigus efle principia operationum, & non organa » vel accidenda, operationesve» vt fumant Perip.T i:l.igitur in i anin.cap.i5.& alibi ait,quod omnis ope Ratio Tei. ratto,quz cfl tam in iccundis,quam in primis eatibus,eft i calore, vel frigore, vccoaftitutio,aAio,(earario,cooco&io, generatio, ontritio,& . motus, & hz operationes variantur,variatis horum viribus,vt patet mt xtmeio animal:bus,quzeotm calidiora funt animalia, przditaluntex- qnilittori renfu,&-vclociori moiu,& quz frigidiora funt, vel minus ca- lida ftupidiorafunt,ignauofcniu przdita, ac ad motum prompta mi* nus. hoc idem fentit Arifi.in probi primode&.j.qui addit.ignaui funt, quibus multa incil,&fngida atra bius;at perciti, ingeniofi que , quibus i P s multa. 1 ig . F, Thomx Campancllx^ ^ mulca, & calidas 8i ad omnem excaodercentiam propent! , eupidinf^,' &l 5 mphatico etiam inftia&uinferuefcant.cxquoSybiUac efficiuntur, &Baccbf ,& qui diuino ioPpiracuIo infpirari videntur ; quod non mor bo/ed naturali accidit intemperie j Plus {quo videlicet calido fado Ipi ritu, adeo renfus(’vult Arifto.) exacuiiur,vt pr^ceps appareat, furiofuf^. ' omniafentiens, teroporismomenco omnia fuftrans, ficfefecontinere impotens;&Cai.ctiaro inquit, iracundos, furentef^ue , quibua caloris ineft abundantia, (lupidos,& grauesfrigiditas;ot quibus, &alijs mul- tis colligit Telefi.fenlum, & motum i calore,& frigore beti; fed de alijs aec operationibus d ubitandum cenfeo, & adducendas authurirates,cu fenfu nobis apertiffimd percipiatur, quis enim tam ftolidus, qui o5 pcc cipiat,calida tantum gcnerare,nutriri,calorem concoquere, &coofti- tuere,& agere,ctiam irigus interdum quxdam? Marte Mirta r ie&umfuum faciens cibum,& partes corpons aliquantulas i multoties febrem indacit,agens plufquam animab fufBcit ad vium, fe fc^. ampli ficans vfquequaque enufis viribus, educens ex corpore tenuitate figni- ficasjfi pofi tusanimaliSyCongregatofiiper materiam,qu( eft concoquenda. Dici- mus enim quod calorlinclufus in corpore animalis, vel plantz,eft r». miiTus, vtlabifuavinonpoflit, fuit enim taliter difpofitus adiutus ?i ambientis vteri, vel loci ad modum vteriil Sole, igneve, qui cius etiam ^ftedas eft,vt poHit animal membris diuerfum,partibuf^. taliter efibr- mare,ac conftitoere;coatiouoq.aduenientem materiam in illudinucr tere,augcreque, non animalis primo intendens efiFormationcm,fedpro oriam conficere molem,quz erat aliena . & quia ex partibus fubtiliori- bus ingencrauit fpiritum, eiufq. forma eft fadus, impotens materiam amplius attennare,euebereq. furfum: non dcfperans tamen illud facere continud agit in animalis corpore, cibum^ue,quem fibr comparauit rpiritus.fubftentaodifc gratia,dum in illo feconftituat, 'calor in eand2 naturam animalis,quam ipfe efformauit, & effinxit, eodem quafi pado agens,conuertit io materiam, cui refidec , carncm.f.& fanguinem, par- tef^infingulas.non tamen fatistranfgrediturvim, quam adhibuitia conftitutione illiusmam fi fic immoderatus efiet inducens mortem . a* git ig tur emolliendo, fubtiliandoq. eo pado, quo egiteonftituendo, & generando, ideo nutritio generatio quzdam eft etiam Arifto. & quia Bon omnes cibi partes funt bene conuenibilcs , expclUt Aionem,tuncenim fpiritusteditad cerebrum, vt perdpiemcmiuuet, & etiam multa aqua in hora incompetenti retardat digeftionem,& fpih litus nequit reroluere;& motus bIandusiuuat.omoia tamen (unt adiu menta caloris,velimpedimenta,fed calor princeps eft, quod volumus, fic in plantis intclligi p6i de his conco&iopibus fiunt.n. calore coofti>- ilus msgiedeftrueinus,DuacAcdidum,quddivk-tDS,qu«)dean.ad loannemabfq. proprio termino alterat, & di« fpunic. Item quod ait in hominis generatione educi de polle mate- riz/alfum magis eft,& in brutis, & in plantis elTe in potentia ageotit animam. omniseoipiaoimadepoceatiamatcrix educitur a calore,n V ait Arift.in 1 j.de animalibus. Solus autem iotelledus dc forisaccedir» & Auer.in ia.mct.t.c. iS. omnes formas elfe in potentia vultmateri^» ' &ina&uvirtuali in primo motore. Apparuit etiam fairum,quod dicit V  di- zic fupia, calorem educere forma de potantia materig. idem tenuit Alb. i.arg. locis allegatis,&$uelf.in 7.mec.dirp.ia.dementeAuer.& Arifio.Itrm z Arift.ait4 mct.t.i j caliditas excreta conftituit corpora ex putri femi- ne, idem vult iupcrfcdis animalibus, a.dcgeocr.aoim.cap.j.vt mox d.- cemus. Prxterea rcmen,quod}ira perferum corpus eft, vt dicit Anton. And. j 7.met.quomodo poteft generare animam,quod nobile eft ens, item fe- men eft caufa (quiuoca reipeAu animalis . Item agens vnifarme,vt fe- 4 mea cft,aoapouftagcrceftcdumdiftbim^quod eft animal, & mul« X - i. a 10 , ^ F. ThomXiGtmpancllae t 6 • , A rnin u animam, quod ens eftfpjrituale apud eum. Icem io-rrminflh non tft nili calor, & m»icrfaftcc6cionata,vtiprc etiam fatus cfl fupra,. fed materia non aj>it,cura fit tantum recipiens, ergd forma, quatcll ca-c 7 lor agit.educiiq. formam . dicet,calorc«n agere, vt infirumeoiu forms fubfiancialis femiois.Sed contratergd non vt femen, fed vi calidum, igi*^ S tnrcalorcducitanimam,fieirct verum de pofie materiat educi. ItenuU Ium agens operatur fuum inftrumentum adfui dcftru&ionem, ergo forma feminisnon educit calore, vt inftrumento formam al am.faoi tarc,& fouere,cum fit eius conferuatiua operatio, vt diximus de mente Trl.in i.mai.cap 8.C{terum (ciendum de menteomnium Philofopho- ■ rum, calorem ^ecaufam motus, tam ineIcmeotis,quam elemcntatisi^ in elcmcncis,ait Plato in Tim^o:, inter extera igni attributa competere velocitatem mofus,ioqnantum calidus eft,& huius contrarium dat fri*-. V gori.& Marfiliusibi in 1 5 .cap.ignis,ait,cft fubtilis, acutus, mobQis.Item .in(fuit, calor mpoet per ^localitcr.quueleuatomQiafurfum attenuando priuj, fmunque • fubUAatn coa(iitucado,fcd frigus mouet per accidens, quateoos inict gidata d iicit ad centruna,qniaoQ eft. motus, (edpriuatio motus- It^aic calor eit caula Tigiliar,& motus,fcwus romoi,& immobiliu,ua. & pau.^ Id poft oainitjiaquit, occupata a frigore videmus priuari.fnotu,&';ided Aoic.aicyfriguspanditicat res, redqiizoecupat calor, mobilia fiuatyiSf j ided muhi aatfqoi dixerunt animam eiTe calorem, frigus mortem inda iere.Scd quid immemor?/enfu maoifeftum eft illuc,dc fatisa Tcl.decla* tatum.hichomoergdDefcitfiiDruosargameatumdebet.retorqueri, ^ f kcircd arguebat fecundd.Plura per motum frigcfiUot,vt io olla fer^4 te'patec,cui indimus frigus motu flabeUi,& in ^ua, & vino moto intf n d aquam, cui diximus fupradiocperaccidens fieri ;aqua.n. vel vinum no^ * totaliter vas impieuitfeipfe motu rarefiunt^ & quia funt propd terram, fiigid4m,ftatim frigus ea Aibit.fi vero vinum vas expletdicimus, fieri concentratione frigidum featiens.a.contrarium motum adunatur fri> gus.vel quia dum mounurvas, cootinudcircuadaturdiucrfis partibus aquf frigid greditur,calotemq. detrudit. Sed fi io loco penitus frigore remoto po^- nerecuraquacalida,credorcruabitur milio calore,& magis fi mouebi» tur ibi.nouA-mper ergo motus generat calorem, vthicputaiiit.A;d quid ^ , . V opusAc,vtillum gigoatTcl.in4.explicit. i Prstcrea tunc primus vreretcaeteros,fi motus ageret caloremilerpo i , dct Tclc. in hi$,quibus calor latet,motus excitat calorem, Ud in calidis conferuac, dura liotomnind calida, ab his enim motus prucedir,vt pa- tet in 4.cap.io. fle fcq. fle idtd non vru,nam ceteri apud eum fuotf que ignei, qut omnes feipfis in efie feruantur, propriam edentes optrationf .l.inotum.fleided MarfFic.rupcr Tim^um. c.25.aic,quo minus alienat, mifcetur materi^ igoi^ minus vrii. fle verum eft;nam ignis no yric .igne, | ied id qund vult in ignem agere, quod videtur noficArifto. loquens dC; acccnfiooibus,quz fiunt prupcigneui.fle alienam materiam calorqua* t6robuftior,taatd magis vnt,maxim^fihabet partes renit entes, fedfi. Uogaidior,rard v nt^vt habee Xclc.io primo maio. cap^i j. aamtocmas. inodd iig RThomxGampancllt, I moild«qii!d dicit dccaurafeofaf. ^ ' Nn rerpondeos argumento Maru^robat cootrari& etas, fcd apud ^ , j^Yift.r.Poft.dcduccreadioconucnicni.non eftfoluere. ided vult pro quid homo habet calores infinitos, & fpiritus infinitos diftinAos?ruilir R. citergd,n per totum fentiat vbied calor incIuTus. Nota Umen, quod Th.not. etiam Ariltfcnfiufit i calore, vt adduxit TcLinfiiper principium ^entic di ponit in corde in lib.de rear*. quia calidiffimum eft.Item a. de aoim« .i. t .1 ^6 nihil, ait,fentitar fine calore. Auerr. ttiamibidem,& jir.de reofu fubiedlum animp fentientu dicit, eiTecalorem. & in deiomno,& vig.ait. t^igilta eft fenfus in aftu,fed apud eum ibi, vigilia cft opus caloris . con- trarium dicit de|frigore.& in abbreoiatione4. met. aitioueoiuncurin corpore calor fenlitiuus,mordicaciaus,& alij. Alb. & omnes Perip. ide • lcnnuat,Gal.autem& medici pratftantiores atcribuuatfpiriiui calida firnfum.&Marta vi coa&us concedit feafationem fieri a calore, quem dportetconcedere,&fenfufli,quxenim calore careut, &ad terram cen duntnih ^cntian^Arifi. ideo aufert fenfum primo de anim. ab Oflibus, *'''Si&oeruis. relinquo ratioocsTcl. quas hic homo nunquam. foluec.& Platonem in Titnxo cum fitis, ponentem, ignem non vrenjtc , fed moderatunveaufam lenfas,&Ocmoctitum ,& Leucippum ignem ponentes fenHciu-um. nam alibi . Difentiendum cft modo fecundum. quod propofuimat , vtrum ca- lor organum fit alteriuc,aut ex leagat ^ lc«l hoc aiiqoaiiccr fupra proba- . uimus,&fufliciCQterad>icrrushunchominen3 . Sed quia ip^c adducit quafdamTdcfij rationes hoc probantes; nos casadduccmusUlis tan- Arg.l Tei. tum contenti, Scfobitionesruasdeftruemus.DiXititaqueTcl.nulUrub. ftantia rcbusc ' operatio enim facit cognofeere Formas i a.metap.t.i 4 .{ed nulla opera- tio entibus apparet, qtiiii illa non iit caloris, vel frigoris, vtiu eiementis' patet,&qupabhisfiunc ;in igocenim nulla apparet operatio, qu^ no , liccak>ris,vnddfiformim aliam ponunt, ilUciicociofa, cumnonagar,T h.a»phyfi.led. i. nec valts adduce. teadhocprobandamauthoritatem Auer.a.ieanim.&4,ccsl.nam cir- cnmloquitar diiferentiufubftantUlesperhxc Ancr. vt declarat Zim» ScSucfindiccr conua^ccrctiaalijs quod Toi eft accides, . . _ .... . X * !.T »; A •t.v. N. 9 10 11 •i it'. .n/lT *,» • /i I X i Ad t.reCp. AUr. i:v9 ' r F,Thomx'Gam‘pancll® '* . alteri aoQ eft Tubilantia trgaens coDtra AIcx.r feih^rjae,& leueacciiieoua funt in mixtis, vt patet . ergd io clementis, aiiuri ikAmn.Ueui(ascftcauIacaIoris,mAgiscrroncum ctt,& ideo arpbyfi. c.j^. Icd ignis generat igiicm percalofcm,qui cftagtnspciocipium, vt«i|citur a.dcge ncr.igicur caloreft caulalcuica(is.lccaagca^ej& icuttfequuQtur rarum, & dcnCuaijrx dixit Alex.Aphr.vt de gcn. a.ljb.afterc Aucr.A vult Anllo. jXccLt.9.(cd rarum, & denfum Tum cflFcAus caloris,& frigoris , vt patet 4.met.d{ a.degeo.itcm Auenin 4.dc coel.c. 39.inquit,tcr efl magis grfi uis,qQ 8 m leuts,c^aia caulagrauis cft humiditas,&lcais caliduas. item, ‘.vt.dicituc 8 .phyluDon]eft alia a&iograuis,& leuis,nili vbi cari fu exii , & deorfum,&bzc ptiCoeft apud Thomiftas, igitur non eft leue caufa xaloris. fcd quid immoret?renfu patet omnia, qux corripiuntur a fri- gore non commixto grauiuti,ctiam fieri grauia, vt in aquis, qup fiunt in aere i frigore petPerip.& non ibi frigus eft in fu bicAoleui,& qup «tuperat calor exitiens in fnbiedo graui etiam fiunt lenia , vt io iguib* ooftris experimur. necaliquisPcrip.bocfomoiauit,QCc PlatonjcoruiD, nt pater in Timxoy nec alterPhilofophusi & minus Achillton», qqi hoc debebat dicere cum panatgrauc,&leue fubftaatias, illud dixif. re- linquo rationes Tele.nam propri js bene conuiiSus cft . Ad aliud diS^ cius refpon dem us,quod calor igotsiided vri^ quia.immodcratus efifit fiatim attenuat, & crafiam medem fpolianslubriliaduftamrclinquity non enim agirpanlatim,vt calor languidus,qulpiius iq iccorcm,molUr tiem,vifcofitatem,& hanc iofluorcm,fcd c conuerso agit, ducens Aupf rem io vifeofiutem hanc in molliticm,& hanc in lentorem , quem po- Aremd agit in duram craflitiem propter fuam uchementiam, vtaitTcl. 4 onaio.cap.a i.& priils quam agatiocerius partes externae coocalefiut, &fpolianturmo)iitie,fic^.durcrcuot vald^,& incrufiaro aguntur, qu£ n^o vftio cft.fcd languidus calor, qui e(f in animali alio ordineagif J irius omnia penetraas,8e partem hac mollitam non educit, (ed ah}s mi cctopul^. fuum perficit {(ed ex hoc dtucrfiusnoo debet ^lloguari, ni(imagis.& mious,vt Ariftilecit i.dean.&cuuveo Teie, ctenim-calor ignis blandus idem fadt,quod nataralis,vt fupra patuit. Aliud didom eius Ilii eft diximus enim omnia moucri pei (c d calore, & (ic prini ua bis. motusautem eiusnoncftcaufafui caloris, fed eftedtus, & operar tio, qua calor gaudet, & feroatur. ita quod cunftitutiua non eft cauAj vc hic patet , led quo pado quandoque fit caufa pauld aqtd cxplicaai* mus. hic autem homo non eft audiendus, non enim valuit dilcernert inter motum, qui eftfecundum oaiufam,& quieft regreffus ad natu. ram.Adlecuodum Tei. atgumentum oefeteus quo pado tefpondeat ait iUt;Dicis nObilius polle fieri ab ignobiliori, nec obHat quv d agent cxKpcratdignitareiq ccifadf hoc eft contra te ponentem fiida,igeqtit • i*» naturam V - « De principijsfcrflm naturalium. itj flttnfatnrifintre,&taiic nobilis res ignobilis naturam aiTamet. Ttcn ait,fadibilis res antequam fiat,eft imperfe^ refpedu ad formam fu mc dam.Itcm ignobileoo habet domiaium fupra nobile , fubftantia igitur fit i (abftantia,?t cauia principali, non proxima, in quibas verbis terne rd fine ratione prolatis ignorat propriam vocem; etenim Tei. aitoobi- lius non fieri ab ignobiliori apud Perip. arguens contra illos, etenim a> gens aflimilat fibxpa^um,& canfa e£Fe6inm. Sed calor generat ignem, er ed calor eft rubftantu,& agens priacipale.nddeterids faciat melius . fle Cie Marta idem probat,nonintelligcosTelefium .apud nos enim effe* das caufp eft fimilis,flr calor vt fiibftantia omnia gignens ponitur, om- niaq.entia,cum ab eo fintefteda, calida ponimus, preter terram opus firigoris.Sed de hoc diximus. verum non pofluntdicere,calor^,vtinftru> mentum ignem geaerare,8c motus,vt ioftrumentum lapidis.lapit.n.no eft vinualiter tgnis,apud illos, flt calor abfq qe igne exiftens generat.Scd dlcebctMarta, qudd in animatis anima eft agens principale.poteotia operatiuainftrnmentnm coniundum magis,flc calor coniundum mi- nus. iadeaic,iRftrumentum non opus efle,vtmoueaturab agente, fcd ilhid operari concurrente principali canfa. Et ex hocxult folui tertium aigumentum: anima enim operatur per calorem,fed non mouct illum. Sed hoc eft contra Arift.in S.phy.c^^.dicenteminftrnmentummoue. re, quia motumeft.& Auer.ibi tex.r.^;. cxemplificat de calore natura- lijdiccns illum mouere,quatenusmouetur ab anima, mnrcu)os,inquit, eftmotus tantfim acalore,calormouet muTculumjAt moueturabani ana,anima aurem i nullo mouetur,redmouei calorem. Item dcclaran. dum eft iUi,quomodo calor tlt inftrumentum animx, 8c operatur ani- ma per illum abfque hoc,qndd moueat , 8f quomodo hoc nat , vr dixit Teie in argume.-.tc :h c homo vero nihil refpoadet,quod Arift. i 6 olFcn dat.argiimentum verd Teie, nihil refolutionis ab hoc recepit. Advlti- mamTrl.non rcfpundct.quod erat,quopadototanimzdiuerr^vtan^ turcaloreoin nes vtorganovoo,8tillisruncvnuniladai, vtcafumeo- rum,6c ortum infequantar. dicit tantum diuerfas edi adiooes, frcuo- dam diuerficatcm materip. fle alia non digna rccitatiooc,nihil ad propo fitiim. ipfe enim non percepitargumeata,necrerpondet . Sedcxaini- nemus quid afterat Arifto.przter calorem. Hoc enim eft tertium quz- fituin,quod propofuimus.cx hoc ilucefcct Arift. aliud ab hisprir.cipijs non inucnilie. Tclefiuspadiminrais feriptis adducit teftem Arift. exhis priacipijs omnia fieri airerentem,& hocprzcipud Aiadetin i.min.c.56.flc s.mai. c.x4.flefeq.aliorq. teftaturprzftantioresad boru,qui contrarium inna iledetinccconfutiouc.fle prtmu h Arift.in a.dcgen.t.onit:vndd in j.degen.an. cap. I i.Gcnerantur.inquitjn terra humoreq. animalia, quonia humor io terra, fpiritut io humore,& calor animalis io vniuerfo ineft, vt quo* dammodo omnia anime fiotplena.se in ^.mer.t.t;, dicit, pDtrefadit fa> cillimd ingenerantur animalia, qn 6 d excreta caliditas componit corpo ra,moddei animacerpus componit, Se io.probl.red.Z4.caIor, inquit, deonereris humorem generar,Se ex humore rpiritnm creat, ex quo eli- citur animam a cal 6 regigni,cufpiritus in omnibus fit. Si igitur Perip. Arift. decretorum fintmemore$,aliam non indant rebus lubftantiam oportetjt um quiaoec apparet alia ex quapiam operatiooc.vnde Arido. itf loqueos de plantis nullam his dat formam,nifi vegetatiuam hac vfus ra tione:quia.(.al terius operatio non apparet.Icem caloris naturalis extin- ^o eft putrefacio fubftaotiz 4 ,met.t.S. Ad primas authoritates rationes probatas inducentes Marta no ali- R . Mar. ter refpondet,fed tantikm dicit calorem, Se frigus e(Teqnalitates,& prin cipia elemcotorum,inquantum fuotaCiua,Se pafliua, fed non vc (ub- ftantie. & ideo ad generationes mixtorum conftrucndas elementa c 6 fiderauit,quz vt fic runtaCiua,pairiaa^ue, & percontrarietateshas dif finiuit ipfa . deelementis autem , quatenus funt fubftaotiz pertraCire pertinetad metaphyficum.rubftaotiacnim,& accidensfuntentisdiffe- reutiz, Se fic appcllauit Al«xcalorem,Se frigus fubftantias, ait, non aut (impliciter, etenim elementa, inquantum lubftanuz,noD funt contra- ria ; igoisait Aritt.non agit inquantum ignis,indefeDru. ficq. vult in- telligi etiam diCu m Aurr.4.Met. aliter tranfmutatio in calore eftetTub ftamiahs,quod cum io mixtis negetur negabitur in elementis.Sed h^c Th. verba Tclcii. argumenta non foiuunt,nam hzc homo accepit a Zini.m fol.vhimzcontradic.fuper4.ccsli,SeAtcao.Mcr.iaruis dilucidationib. horum Theorenr.atum.Se nclciuit ad folutiones proprias accommoda- re ;immd nec poiTunt cum fiotpura figmeota:nam eiufdem fcienriz Arg. i cfteonfiderarede pailionibus, Se dehis cuius funt paflioocs, vt dicitur 4.mci.t.^.igitur fi naturalis conliderat de his qualitatibus, ergo de fub Itamijs quarum funt palfiones. item qui aliquod fubiedumcdfidera^ t oportet pcriraCare dc partibus,pafliooibus,Se priucipi js , vt in iliolib. 4.duit Atift.ergd ad philofophum pertinet traCare de materia, Se for* nia elementorum, fcd aha l^rmad calore, Sefrigorenou eft aliata, nec . innuit cam efie, igitur non cftinifi hzc cootrMietas,quz forma,Se fpe- . R 2 cies #5^ , 1 nomx^ampanciix cie* elementi AriiloMliappellilur.Itena io (net.it. f« Ari H lemconfiderare de fablUncu mobili, & in cex.;.iaquit, fi non clTctali* robllantia l renfibili,& naturali, tuncphyficus , qui eam cooGderat ef> fet primus philorophas.Ecce,quddArir.vulr,phyGcum conlidcrarcde fubftantia,vt mobilis faltem,igiturcoofidcratdeeIemcous,vt(ubftan« ttz runt,&noD tantum, nagunt,& patiuntur, vel (i non poterat mani- feflari illa fubftantia debebat Arif.dicere,qodd eft.Itcm multi funt Pe- rip.vt Thien.in i.phyG.&Ant,Tromb.(5.met.q.a. ponentes obieSum phyfici clTc fubdantiam fenGbilem,mobiIemque,& alij concedunt fal- tem elfeobieAumfccuodariumsad quid ergd non e(l pbyGci de fubfta tiaconfiderare? nonncAuer. io prologo phyGcorum cum his fcotit? item mos cH .\rif.vbi principaliter dealiqua re tra&at, ponere materia etus,& formam, painones,& principia; igitur confiderans da elementis, io 2. de gca.priiicipalitcr , & in tou philorophia,cur non meminit alea- rius rubitaoti(?item fequeretur, qudd philofophia naturalis tantopere . Per>p. prateonizata confideraret tantum de accidentibus rerum, & no dcfub;tanti);^G dchis attinet ad met. Item a&to competit per feprimd agenti principali, & inftrument» fccundarioiigitur elementa funt a&i- uiJBi padi iia per formas TubGantiales prlmd,& per inftrumenu, qfunt contrarictates illorum recundicid;imtur fi Arir.confideracdeclemcn ris.vt agunt, & patiuntur, coiiderat de formis rubftantialibus, d quibua aAio,pa(Tiuq. prouenir, qu^q. his ioftrumentis vtuntur, quod non fe- cii,fi baoc politionem tucntur,igitur doftriaa eius nulla, cum confide ret lautum de accidcntibus,& atttonibus a fecundis caufis,d( per acci- dent prouenientib js,& ad fubftant^ conficiendas , prima^. corpore accideutia afferat i dcadaltcrationem incurrit, putans degeneratione penra Atre;quod cum,abfit,dicant Perip.abfk debent dicere, n^ fubfta tix fiat calor, dtfrigdaAriftotelL Item Auerj2.mec.t.c 24«aic,effeAus noaairimtlaturinltrameato,red agenti principali, fed omnes dfcAua funtcalori,& frigoa fimiles alteri nulli, igitur h{C non funt inftramea ta.£«hts cciampatet,quddadmet. non pertinet confiderare de omni- bus rebus,& de etemeacis, vc fiibftantiac funt, nam c^tcrj fcicntic fu- perfiuercc,vd de acci(katibua,ft operationibus reum confiderarent , nec de bis, nam rub(Uatia,& accidens etiam fime entis diSerencur.tum etiam,quia Arifto.4.meuph.tcz.i. i. & fequea. ai^ primum pbilofopba deomiibut rebus confiderare, ve funt entia, idem ibi dixit Aphrod. SC omnes Penpa. vadeS lefT.ia primo tex.ait, de igne confiderare meta- ,pbf ficum. vtent.ltem fic dicentes inculant AriftoteLiuertic, infcitic- ^ue,cikmia meuph.de fub flanti js elementorum,primorumquecorpo rdm,de quibus maximi opus erat,non pereradauit,&iloltdu cfiiciunc, dura, monendos nos efredehacre,aoncoafidcrauit, nec mpbvfica, aacmeupii.rclcimorapropalfiim,quuigaorabac, tUam maodeuare • Dc prindpijs rerum naturalium. !33 nqnibat operationibus aiTcqumdi roret,caIaroopcrpecl0e,innnaat, d jciacur per illud i s.met.oe fadum eft ab rniuoco,cuiufmodi non eft calor ccelcfiis. Rerpondet,^ oooeflopas,vtforma'agentis fit in eadem materia cu patientis, vt pa- tet de domo in mente arcificit,idc6 calor catellis animalis gignitur a ca loreccelefli alterius materiae, & quod ipfiim gencrat,eft virtus feparara, cum agat abfq. inllrumeoto corporeo, & hoc declaratum eft eflie intcllc Aum.H^cMirra producit ex dtdisAuer. vbi multos errores comittir, minimeq. ca capere pofle videtur. £t primd non potefteiTe verum, ^ Th« auiima inexifiens in potentia , tam primum adijeiens , quam fi eundum x a&um apud Arif.1. de geo.an.cap.i.vtaturorgano.f calore, quo agatj'& quomodo ;.gens,noQ targens,nccexiiicns ibi, vtatur organo, &orga* .• num coguitionis cxpers,exequaturid,quod anima, non eas,iiifi potea tia,vel ens abfens,vt in patre,vcl cceIo,imperauit? res f»ai non imagine ~ comprehendenda, fiq. velit, potentiam formatiuam,& generatiuam vti orgapo,erior cfi in eorum via; Auer.n.in 7.mer.c. j i.ait,haoc virtutem q lodammodo diuinam.fimilem intclle&ui, non vicotem organo cor- ^ poreo:q mo^. non potuit,edCicere animam, ac timile fibi procreare, loge mioua potchcVutuaialcmioc,ac femen ipfum caUdum lagoldrus agens ex:- Uens, V ■ F.ThomacCamptncIIx. ■ ftens,acdiu uerfns cffcdus.Ncc etiam uon debet videri igneus calor feminis ex hoc, qudd vi uificat,vt arguit Auer. vifuscum fit ignis, etiam viuificare,gi- gnerrque. omnes igitur calores no funtalij i Solis calore, om nes eof- dem eitc&us agere vili io quantitate eadem, & diucrfosin diuerfa mate aia,&vi,& rclillentiaicuiutcontrarium Perip.nufquam probare valc- bunt.Illud etiam diAum deageote voiuoco, allatum a Marta, nullum eft,calur enim non cognofett apud Peripddeoque non habet ideam rd fadend«,vt artifex, quapropter non poflunt adducere, quid fitagent fquiuucum/nam dicam,omne agens fibi firoilcvirtualiter facere, fi i contrario dicunt,qu6d noo poUunc , tunc om ne agens erit vniuocfi, etiam femca,cum agatfimile virtualitcr,non formahterivifum cdm fit, inltrumentum non c(Te generantis cx parte fui calori$;vcluti etiam erra sum c(t,quod adducit de principio operatiuo,& potentia , eft enim di- fium voitintarid.quodeuim eft operans, potent cft operari, Sr ided cfc potentia opcratiua;& potentia operantia cftetpriBcipiuopcrasdcdoo* non dirpucamusdcvocibus.nullumigtturfigmectum Penp.potcftfua-. derc, calorem non cfie aAiuum prinapium cx rc,priacipa!iterque. Tclcliut Dq>Kndpijsf8rdm odSiAliam. i 3 7 t Tc|c(!ustftt.min.cap. 57 .'Sei.inaiaeap.itf.deftruittilain maximam jPcrip.C/ubftantiz nihil eft conrrariutii:vndeprocedunCf ergd calor, 8c qaippeadueoientc,nibus,&:dJrpolici 6 aibus;&curoiobftantial;sformivoa,Tnam par- • ^ tem materie occupauericjalcera cxpelliturt-dum^. viget, non finit, le ab altera, expelli ; igitur ii e«oIint,fimulc(rqndd qualitates agunt contraria. Ce hz funt con*> trariai.Sed falluntur. nam,quz vtuntur organis contrarijs, funteotra* ^ ria,& operibus contrarijs gaudent. Iicm principaliter a&io procedit i , forma principali, & ab agente pnncipali,itfc&usq. principali caufz af- ^milatur,vt paulo ante diximus ne mente Perip.igitur fi contrariz ope rationes runr,mulc 6 magis erunt form; contrari^, quim infirumenta* Iiem prcptcrqnod vaumquodqaetale,&illudmagisperprimum e(l. ^ S,ed ioftrumentaAint contraria proptenlli, quorum fuottnftrumen- ^ ta,propterq. quzoperaotarcontrariaopera, igitur illa funt magis con tttriaf&hzfunc formz fubfianciales,quasponuntprincipalesagctcs; i.quibutCfi fuat,vt voluiu)dependent inftrumenta incficiCeconlcrua» r^Secoafequenter inagere.de mirum eft, quomodoaSio non atiribui- tgrapudillosprincipaliagemi(*cuifinonactnbuunr,illudnondatur;' * t operatio enim facit cognolccreformam;8e fi attribuunt, & magis ilH,'- quamorg4no,&contrarictasoperationumeft,crg6,& agentium prin- ' cipalium,aliternullae(ret viavenaodirerumnaturas.& Hcontendant j .* hoc figmentum contra propria decreta, vt nunc nos puefccimusjfcque tur,qgddTcl.irrider,qu6dforma,qu{ nator* eft, /it iners,in/cia^. cd, quod effecerit fibiioftrumcntum,concntria na alteri formz,cuiip(a no 6 - ' eft coatraria,&cooieqqeoterfibimetcontrariiatn,quf illud inftrumcD tum operatur;itcm(^uetur,vtcomparauerit fibiorg num,quod libi i non obtemperat,fedipfailli;quod en deterius; nam videmus omnia c« , Iementa,&clemeotata,vocataaPerip.agerciuxtair?genium caloris, 8c frigoris,ilIi(q.parcrc,fcdnond contrarid,vtfupraiubftinuiinus. Item 7 ejuzeunq gcocrantur,ifimiligeneraniur,&quzcorruinpuntur,a con trario corrumpuntur, 8c corruptio vnius,ilteriusfempcr eft generatio, inquit Ari(.ji,dcgcn.i^turfi.form5fubftanri*lcs,quibuf per primd Compeiir,agercliimIc libi, atqmnes edere aftiojjfi per Arif. non, funt S coa- Afg.Tef.i,’ *I3> cootr«rff»nne non init pcsrperaainecaHcfUo tempore generatio,' quod t 'oon eult AriCi.(legen.Aulibi. Dicant,^ gcDeratto,&corroptio (iiint .1 qaatiratibuacoatsaeijs^rdconeta cftAriCaolenSygeaerxsaperfot^ . r toam fqbfbniiylem^, fibdlunilecflfuiecctit igitur cum generant 'y corr»mpat,& forma femper.eft ihouens/ft dicitur ifaif^em) ergo non fuQC dagacuriat.a4.ltem Arifi.de geo. rubftantiim dicit, rubitami^ con- trariari.ldem iu 10 meup. Natatamen,qudd hec argumenta proce*, duutcoutra Arifcxdidis Anl.ad alfiamas^ vt)argiMscontraoos,quoii ■> fesuari volumus tn omnibus argumenua no(bm,&vTel. IBeindcTclefi* ^ ait« K)t argurneutis, credo, motos Perip..q!ii dixeram Aii>itsniiam,qu« eitcoaipofiia,'toa cfl? contrariam c6putitae,ftdbcodcootrariajrifim» ' pltcem iimpiici,vt'gnisaqu£,quf opimo eft Aptitudil^i, quam impua • g acTel.quis it fimplitcs fudt contrariz,coiiirarusop«rtebu efleco* ' poiius,cu'D ab his fisnt,iicet refra^ujac hancconTcquentiam probari volumus abis,qax duamus,accpoteauaformai itmul cllccotraria^ J- il' -• -* • * f* De prfncipijsfcnim naturalium.' 1 3 f Imbuiquc dfcitTelan j.lib op. j i A 40.& req.rationibiis et D.Tb. Ic Aegidij probantibus, occiotcnra, occ remiffa contraria fima! efie. Artert aliorum opinionum, mag sconfooarn rcr tati,fed non Arif.qac dicitifubftantiamfubftamiarnon efie contrariam, quoad materiam, & fubic^um/ecus enim non reciperet contraria , fitd quoid formam, ni - k)l obftaticiTe contrariam . qa« feotentiaivideturefie Auer.i. phrfi.tet. cap.52. iqaaoosniideuiamus. Marta autem non intcllligens, qua de Mai«' eaufa induxerit haarationeaTeLdicirfic.Tclcfiutvo!ebat»qu6dfi Arifi voluerit calorem,& frigus-e{{e{abftaatUs,nunc oftemlat,.quomodo fi funt fubfiaotkepoiTunt habere contrarium .in quibus verbis eerooeus efi,nefcien(q. quid dicat.TeLenimfolueus ibi argumentum.vt expofui Tli. mus, contrarium eius, quod afiumebicur, probat. PofthatcMartare- (»robaiillaicxpuiitiones,quaaatculicTeIefi.Dercieascuius funt Pertp. ^ quasTel laadat;dcvnam approbat veritati quadrantem, licet non Arif.. . &ided impugnatio MartareftnuHa ex Arir.decretis oriens. vnddAuer. dixit f.phy.r.c.io.nulluminconueniensrequiturin oaturai G ponatur ^ contranetasin (ubftantijs,fcd tantum defiructuriuditium Arifto. Ad rationes TeiefL&noftrasmodd recitatas non refpondet Marta, nifi ad R. Mar. quafdani tantum; &prtmdad illam depriacipi]’s contrarijs poGtisab, ATii.in t.pbyG.rerpondetcumiaannedcGandauo,quem nounomi*. nat, quod duplex efi cootrar1etas.f.propria, quz eft repugnantia duaru 1 formarum, poGttuarum iaeodem genere pr^dicabili exifientium^ fi*> biinuicemtuccedenrium in todem,&.hzcettperfeda, quando cfi ex-, tremorom,imperfc6ia.quaado mediorum;tltera e(l impropTia.'.habi-i tus,tic priuationis,*qu{ lecundum eicefium,& defedum dicitur. Tunc . dxcic, qu6d cura Arif. dixit principia efTe contraria intellexit cootrarie- tate ptnpria,fed imperfcda;vcl impropria,quze(l habitus, & priuatio* 1 . nis Stdcootra.Nam ibieft contrarietasimperfedfaperMarUm.vbi me Th« Argti^. dium rep'ug(]atextrcmGi, vel medium medio,fed vbiefldare media, ibi . eft dare extrema fiaitisin Catibua,vt etiam 1 metaph. dicitur,ergd|G in fnbftantia eftcontrarietastmperfeda, qu^ eft inter media, erit etiam pcrfeAa,quf eft inter cxtrema,vt fi eft impetfo^la cootrartetas i iju r mi : xta,vt inrcr lapidem ,& lignum, perfeda erit inter ignem,& terram.Item vbi eft dare media, & extrcma,danda eft intenfio, 8 t remiOio, cu ab vno ad alterum tenditur extremum per medium; igitur fi (ic(ft ais^tuefub Aaoti^ fufeipient magis,& minus, cuius cootrarium Aibftenus mox ia Ferlus.S^c etiam fi ponatur contrarietas ira propria Tequetur noftra fen- C K Ihates. errat; namq.formx cauff contrariarum, Itinc magis contrarif} mag senim fimul (unt farcum,&palltdura,quam album ,&nigru,qu£> .V '' boru runtcauff;igitur magis cootrariffuotform^fubfiaaiulcsigais, & aqux quim calor, & frigus, quz Aint harum pafliones, & cfic&us^ vt' idem Aib.in di£to loco vuluSimiliter fecunda conditio clementis com .. petit ; non enim habent formas fubftantiales.fimpltciter fimpliccs,fcd totenfibiles,& rcmiflibileSiVt tenet Aaer.j.coel.tcx.com.67.a quo noa diffentit Aib.in eodem lib.tra^z.cap^. & hinc fequitur tercu codido» . qudd habet medias;& quarta patet ; etenim ipfisoculisiotuemur nos»> & non minus Arifelemeatorum formas mutud fe expellere ab eodem. . Stdfcicadum,quddin hac re Perip.quafi omnes veriutem perceperat, tamen iurciurando di&is Arifi dn prodic, obftridi , varias propalarunt loao.Gao. fentcntias.vndcGaoda.in ^.phy.q.^.vult, fubftantiascflcquodarorao- do contrarias, & ex Auer. elicit AriC locutum futlfe dtftisaliornm ia- mofis,non proprijVverumumen volens Arif.ialuare, ait fubftantias non effe contrarias faltem veriOima contrarietatetquod idcd eft,att,q.a non imniediate agunt ia 4 nuic^,red mediatibus qualitatibus :fcd hoc [}• 7* rtprol>auimUs;etcaim qualitates fluunt ab dTcntialibui principi js, & V.. iuoftantijs.vt dixit Alb.ude gcti.traA.d.cap.5.&Pcrip. omnes lubicri-. buot,funtq. iaflrumcota immediata, & vtres paflionesq. carum calor.f. ignis, & frigus tcm,& magis quam rifibilitas i rationalitate;nam ratio, ^itasuon agiteperafua per rifibUitatem; igitur formz fubflantialesi a quibushxc fl uanr,runr magis contrarix . Morta volebat rcrppndeiei argumento Tehquod etat ex co,quddd;lfereoiixdiuifiux generis fub-, ftaatix,runt>^ I mabuSfVt etiam D.Thom.&alij concedunt. Item fiformz funt contra* A ri^.dc compofita erunt contraria, qux ('ubftant,cum quidquid habeat, iit a formis per Arin Item vbi repemur maeis,&minu$,tbi eft contra* rictas,vcdH:imus 5.phy0.r.2a.&alibi,fediaformtsrubftaotiahbus hoc expcrimur,vt dicemus iu feq.dircuilionc;& Arif.in de hyft.aa.m«gis pro pinquambomini fiiniam ponit, quam sliud animal . liem fi concedit j dari contrarium in fubttamijs,didis a fupcrltaadojvcfuot fornix, Sc BOO a fubftando,vt funt compofita,', fcquetur opinio Alexan. rccitata4 ^ Tci.quamtunonimproba(li,vdfalteaiioiuftafuu improbatio,& ini* qua. Ad llud,quoJ d.xU Tclc. dementa ab AriCiffe donata contrarijs R.Mar.Ad f jrmiS,refpoadct Marti , quddJubftaoua non cft ptr/c contraria f.|b* aliud Tclr. ftaa* ' / ■> • f ••Wi , Tli. I. % Not. i 4 f L/„ •«4J • Ii 14^ P. Thomx Campancll* ftantifjoam vt habetur in conuioio Platonis, & Mtr(i.Flc.»n explanati» ne tertis orationis, cap.^-ignis non fugir,ait, aquam odio aqu* , fed fut •more,n8i frigoreexiinguatur,& ignis nonconfamit aquam od os^» fed fui amplificandi de(!derio,dum illam infeinucrtit.ita quod, inquit Marta.ignis corrumpit aquam non ex odio,(ed appetitu, quem habet «xquaiitacibus contranjs; ignis enim non inquantum igms.fcd quate* nna calidus agii.Hsc refponfio eft fiAio in via Arif.nam fi fic, oon erit contrarietas, hec in accidciibus,At qualitatibus: in quibus maxime vult cite Arif.j.phyfi.diceretur enim frigus non corrumpere calorem /Ppter contrarietatem,& odium,fed amore fui amplificandi . Item Ani.t.de gen.t.4 ait, non oportere elTetantaiivcoDtrarietatcin in caulis» quanta eft in ef. f«^tibus,red fnflficii ea quaceft penes exccil-jn).& defcAum; calidicas.n. cadem moll>licat, St indurat. Item.air, in caufis ^quiuoas,cuiu(modi AintlubRaotiz refpedu accidentium » non aiTimilanturomaino effe- fiuscaufis.Srd nullum horum diAorum eft verum: primum quidenot quanti enim magis aiiq lis cflTeAusd ftat a ruacauia, tanto dcbil uspar tidpat eius vires, fed calor, Ik frigus habeot vires mag:s CDnuarias,cumi fuot io clementis, quam elemcatatis,ergd cootrarietas mtg in fubftantia lttmaior,magis deftruAiua,vtprobauimusctiamex AnCi oppolitionem completam appeUaate,qu^ elt inter formas, veritate igi- tnrcogi apparent Pcrip.omoes cum Aphrod.ad coafiiendum in lubttn tijs cootranctatcm,Ac calorem, Ac frigus fubftatiat efle extftimarc . quod - fi contradicunt,non i natura edoAi.fed a decretis Anfipadlm fibicon- trari jscootradicunt,vt fatetur Auer. Marta vero c«teras racioocs Tei. folucrenequiuit; Acqus io harum folutioocduit, laiU luot, vtappa* ruit, Ac in commentaric(U coeptis fauem Oeus)coafirmabimus illa ma > gis. in his d A s partimcxAnLdccrctisproceflirauscocraillum.partim • ex vetirace T clefij.Ac prmrio ludmo, idcircd qui infurgec in nos, non es 'i liisauthoritatesciput,lcdexnound s,foluuombus,AcdoArioa,q«iam apportauimusex Teiefio. , QuinttMn.quod examinandum proporuirouserat,fi fubftantia fufei* pitmag'S,Ac minus,vtdici nolunt Perip. vtcxhocicfcraiit,crgd calor» Ac frig .is non funt Aibltanti^ , cuius contrarium aflerentem Teiefiu o6 ■ piguiqptobatc cuam cxdiAis Ani^cuoim cootraiip cum fioc lublUo*. ) ci$, R. M. Ad aliud. TK X r 4 144 ’ 'F.ThomacGampanellx, 'T matad in felpras agant, intendantur oportet , & remittahtur tS(. Arif.id dicere maximd oportet, qui agentia reriimj>r>acipia fo(malia,q fubftaoti^nnr, opus cft, duo efTccotitcndiitquatCu plurima, &: diucrlilr fima efficiant entia plurima, ac diucrliffinaa bent, quod non poflunt Bc' ri,nifi intcnGone,& remiffionc. infupcr prima corpota contraria pqnit aftiuaq-jei&paffiua.i dcgeo. t.y. ncgaiq graue, &Ieuee(Teptincipia, 3 nia non agunt, itaq. quot genera entium conftituuat elemeu, tot mo is in viribus intendi,remict>^. ea ncctiTe e(l> Item mixta omnia d qua* tuor (implicibus corporibus, IsblipHa pcnitusimmiitis,& Goguluraux fubGantia nequaquam abolita, fcd remilTi.rcfra&aq. cOponi decernit ; Don.n. guttaaqu^decies millenis viniappufita, muttionem facit» quin eiusfubllantiacortumpicur omnind, fcd oportet tlfc in tanta qaantita. te,ncoagat,&mutuaadione contraria remittantur» & adaequentur, ficin i.drgen.t.88>&(cq. I Praeterea, q ^um fub eodem genere, 1 ocantur,& ab voa/cademq. coftl tuta funt naturSyVt omnia calida ab igne differunt tnter fe vinbos fum» mopere, igitur Enaturam, a qua coi (fttutafuntyVinbus fummoperd diucrnftcaripcciotcnGonem.acreminlooem oportit, adtiones.o.ccS; c{Icformarum,nemonon Perip-aGent. fed dicunt, oopproptijsa^ei^ viribus formas fubGantialcs, fcd luarum qualitatum: hoc nibiiobltft; nam G Gc,a qualitatibus conAituenturtexpergcficnc de potentia mater,& in-, tenduntur, Gne quibus viuere nequeunt .quod intuens Aucr. in j.ccxl..- t.c.67>argait Auic.dcbilitataquahute propria poGe integram remane-j re elementi formam } G.n.hcceGct verum, ait, tunc poGu ignis fotuia.-, Goc calore remanere totaliter,ie]em.n.iuditium eU,au» eaelcutq. latfo i dehacpartcqualitatls,& de tota, & G Gne hac, ergo Gncompi. Oi hui^, fententig fcIubfcribuocAlb.Zim. Gand. Buri. & omnes AucrroisaGc- { clp,ratioQibus^.fubftincnc.& Niphus i i.mctap.dilp.^.quinplcriquc,.] & optimi dant gradus inteuGonis,& rcnuffioaisform4ruin,ettampcrfe recftodum ,quia plures form^ >p« dflimo,palcro6.corpori indite ftopiaCyianeaeotes^. tidentur , n mi- Ddsbclldopasuiumexpler^ valeant, dkemnoc aduemteexmjiignkt* temateri{.Etcoim hoc ided cft, quia forma languens, remiff^q le fida fbitabiiKxiftentiforma,& rdodante,reageoteque, podir mitrriam pmittuoccopare,fibiq. omnino aptare;& oecdse e(l Ac dicere/ na roa« uria apud Ferip.£t nullius operationis eft «idrix, quare non patuit ad* umientem formam debilitare,autqaoquopadoimpedire,ninpcrfor« , mam,quz iUi inerat introduceodf contraria . ' Pnrtereaform^qu^tendimtadoccarum, reraUTe, & languidiilimd • operantes vidcntur.dt vu fubicdum tenitemes/qup verdad ortum ten dunt,fatendiapparent,feinpergradatim fortius operari vile, acfnbie« Aum magis, ac magis occupare.HfCclicimuscxT^in i.min.cip.jS. 8i ? a,mai.cap. 27 .vbinotanduni,nihilaobisobftarebecarguinenta,diceo> NoU' Cibus eandem fublUptiam occupare fubiedum modd diminutam , ca> fentemh aliqua vi,«)odd roboraum,8c vigentem; Gcq. calorem diuer ft ervtia facere diucrfis viribus alTerimus : & ponimus ipatium latitudi* nit forme fpecihcf, intra quod fpiritns nofter diiudicatfemper vaaoa naturam fpecihcam;, &licer varietur inilla latitudine ipfa forma, ddoa Umen uon excedit puoda,& terminos illihs /pati/, femper eandem ra- tionem ei iotelledus attribuit ; qux ratio conltftitin indiuifibili apud Perip.&nos,&ided quia nomen VDum,&tcrminus quiuis GgoiGcana formam, latitudinem forme illius flgriificat, incommuni abftrahens i fubiedo in quo fitiSt alius terminus GgniBcat aliam formam , G ei non C^uertitur, quapropter G addatur variatur GgniGcatio,& fpecies: & hac dccauradi^oitionesfuntr)Cutnumeri,aieArif.Aduer(ariusautemvo- M.ilrg.’i. lebat probare contrarium eius,quod nps cum Tel.probauimus, Gc albe ■do non eft magis aibrdoalteraalbcdine ; ergd fobftantU multo miniis fufdpiet magis, &mious.Item adboc quod quid /nfeipiat magis, & mi» « lids, requiritur, qu6d Gt res determinabilis pet latitudincillam ,& hoc Icftfubiedum , fieres determinata receptibilis. SednonleftGcinfpc- «iefBbftantiali , nam non recipitur in IubieAo,niG in fuoindiuiduo, quod non- ponit rem » fic naturam alicuius fubiedi aliam ice^ficna- *tura illius. • . • 'frxcerearcqueretur,quddroformatuib fdcfnarurcipicntemagis,A j Miniis, diceretur magis,6t mindfs taletquod eft falfum; non.n. magis eft ‘himto Plato (mex le puero,VelaiteroJnfuper afte^cbat Maru argumcd Atim fnl msglftri.Formanon fulcipit magtsI^&miaiisquQad cfleoua, ^ quia tuncilla quantumuis variata variaretur difHaitio,q eft cxpreilluus ^ttoilUttienec quoadcGe|naav£omue,dequibrnloqaipiur,djiitcGc ‘ \T Ipe- a^fi- 1. Martx. ad ad s» t4C F.ThomxCampanclBae' f ipecificiim/ in qao non eft variatio , nam varUta Ipeciiaon >rtc com*' pirario, wdicanir magis, &miniisfccundum eandem formam fpecifi*. T no.R.ad cam.vcfum hz rationes nuUa Aint» & prima eft contra Arit poncntenit m^tgisi&mindsin pradicamento qudicatis. reipodet autem do ^ioai! Niphasin ii.metap.dirpa.4.cap44.quddalbedononeft.magisalb^o- qaoiddfentules panes alt’crtusratioais,&diaimilares,qii« fontigo? - ncis,& ditferentia, ooo.n.vcn*uaimus diffinitio vanatur ;*&d fuficipit magis, (k minus,Qud adpartesfimilarcseiufdemrationis.qfuatalbcdi ois partes |raduaie$:intenditur.nUS£ remittitur in rabieftoaibedo,dift finitio veto abftrahit i fubie&o; &boc nos acceptamus.ad fecunda pa^ teifolutioiaam forma (pecifica in abftcafto nonintcndicur,Qec remitr titur,fed bene in fubiedo,&indiuiduisiin quibus licet nde dicat naaio rem cfTcntiam.Sr aliam,tamen maioredrdicit tntenfiooem » & remiditH. nem eiufdem formxfpecific(.vndcNipbtuiQ 8 .metap.dtfp. 5 xap. 5 .inv quit, formam qudadefle formale aonfaldpercmagts,& miimi^fcd bt ne quq ad cirecaufale; quia eft canfa, fit magt$,& minus tale, & magif . minufq. denominetur; quod non competit fotmf in abftraAo,& cuna prodicatur de ea pars eiTeatialis devius ratione » /W 1 aliam didmus,qd denominatio fumitur ab eflt formali mettphyfico,vel logico, quod eft abftrahat i fubkdojnon fadtprodicadoocm cum magis, & minusdinc enim przdicatio exercetur io ^rtibuacifentialibus alterius rationiabetstederiuaatur,&bocionuebarNiphut ineoddib.difpu.6ya4 fecundum rerpoodcns,& io cap..f.& in tl.cap.eodein.cxquoclicirooy benddixi(reil(os,quiia espoficione prodicamentonim dixeruntfiibftft tiam nonpratdicaricum magis,& minusjredpoireinteodi,8ercmitti.ex hisclucercirrcrponnoadargamentumfuimagiftri . namreipeftucff^ &eir& partis; vnde fi forma aon remitticur, dum parsouaU? tatis propri^ abi jcitur, nec mutatur, fed permanet in proprio efle, lO quo erat aote,iic etiam poterit permanere, cuin omnes pafliones,& q^ litatc8,potcnti*^ue,qu{ accidenda funt,totaliter abftindanturAwjP innumeris,fic diccns,premhut malis in via Perip. non tantum «oto idcircofiue,quod vUimd infert, oifi fit ad fenfam ooftrum , eft fc^oiqV & fi poterit effc fine qualitatibus fubftaniialis,eins corruptioeriti^ir ratio,& priuatio organorum, apparebit^, tantum , corrumpi, q^fupw •noliiifti. accedamus ad fextum. ^ 'I • i - \ Tclefius,aoo relinquens locum vllum diAis eorum,- probat in ptt- • inoenmor.cap.59.& limaior.cap.aS.fubftandasfeolucoroprfhend^ ict hoc enim argumeotad funt Pcrip.calorem,8t frigus non efle fubfta« daS} quiafenfibUia funt,quod abfit fubaaniijs. InquitTelcfi.inquitcija Arif.in i.degeoer. t.7. psincipiaelemcniorum (ait) tangibilis corporji «prircipia^ficrpccies oportet efle contraria, & tangibilia, a Aiuaque.^C pifliua.Itcm cuius adib lenfu percipitur, percipitur & fubflaDtialis for i»a,iSt jutura, fed aAiones rerum proprie folum fentiuntur,& hf apud AiU.roanamt a formis, igitur fol{ formf fenfibiles funt. Item (entimus «dores, fiipores , & differentias tangibiles 1 quat idcniificantur fubttan-  'ddentis,adio cius debiliratur.Item omnis feientia fit a fenru, & a fingu laribus, ab hoc tantum cognofcibilibus.vthabetnrin a poft^infine^flc •|.metap.in prologO}fcd fcieoti^ funt de fubfiantijs, vt plurimum. Item •Auer.in ptraphrafi de rcn(u,& ienfato, circa finem, inquit,bomo coguo icitperfenfumCnamdchisibiloquitur^ia rc fenfata inteatatiooes re* rom,ficut medullam de frudu, bruta autem quafi corticcs.lnfuper Bru U cognofcuut fiibftantiam, aliter nifi accidentium cognitionem habe- 'rent;cuiuacontrarium experimar»&tamen car€t inteUedu apud Arifi •namfccus dicemua nos. Martavero volebat contrarium probare, bit Verbis: fi fenfibilis eft fubftantia, quomodo, air,non fentitur ? & fi fenta- cur»quare aliam i calore, & frigorenoo demooftras^item corporea mO lesquorenrufentitar,nondeclaras.Sed hfc funt verba» non radodesr Nos enim non omnes fubftantias per feprimd fenfibiles ponimus,; io« teliigentix,nam^. non reotiuntur,fcd calor, & frigus;tSc quia omnia cur* Cia ab hiscooftituta fune» oil obftat fi per 'hpcfeatinfcnfu tadus dica« ■fflus»& per donfequentia eorum ali/s feofibbus » quo pado verd moku corporea Ientiaturotp!aaauimus»rc/pondeates au lauirgumentnm in 'pnncipio.DeindeMarta rcfpondetadprimumargumcntumTelcfi. n elementis » quod nulhbi fecit,fcd illa fpecies principiaq.- vocat rubftanciaruin,qaod accidcatibusnoncompctitjcuinpcr.fcoon agant, '-i Dc parricipijs rerum naturalium.’ •5»», a^t^ni(i^rtutc|ubftao(lf »ad emus n^tym d pMbi ing^nium-ft^cigrfedrxit A+ift.vcl tios fenfJcog5«fdBMi$,nV»ll- teaperuitnus.Sc duseil forma operans,igitarfiopcratio (^ntttur,& forma etiam, qnc oper8|isappei|iatar pnn)us,reaTujp«rcipkturXoBdudam ei^d cum T‘elcrio,qudd qjuUa Peripat. ratio impedimento etfc vldecurj quin caliditatemj» fngidikatetai prima rerum princip ia,& reruoj ' iforroaf liceat ponere: quale* , &rolasefleTclcfio, 8e nobis ' ' inadifeftaUitienru#,rolaioiAoiacodftRuentes,&iml « '7| ' inotantes iritoeneibui dlnnia , omniaque opc*v^ ' ’ ^ lifj • rthte* fola* io omnibus, poftouim i *“ , V ’ ’ iareiuraOdo, quo obnoai " - , , - ' t.i» c> ii jau t/.  mo ijv,blbluti 'iliiT . foimili/ ■ .i ^ *• , . r ,v. :*■ .*• bi(:. i ; ii , i,.,;.,»;;, vcr:»>mni^ sev; Lu.,. «ii v;,cpi)v ^i;qavi: V. n\ «.l.sqpiin.OT.bv,.,, .-l.lTd5ibm-.W't.T. t rt-> c?Viiid>-'U«&iO{l ‘ivitr . ••.. .v.j.r . «5Pi 'U, DISP VT ATIO 'ii> X :vE,,C V N D A, 6E P.R !N C1 P1 IS GENERATIONIS . , , ‘tara cfficienti|)us, quini maccrialibus aduerTus Peripateticos . ; s •ni Jt TRATXE THOM^ C4Hf AI9BLLd ^Siyien/e Oritims PrkMedtifttm, , ' ' - ^ . l . . " • ATISj lup^r^. dubiutunt Prifci Phi!o« (ofAit co9ccrucun(q. inter fc, qusoam fit v,irtusiovtero,qu{ in cotmcinDra,o(rit carthilagiaes«oeruos>Yeaas,artcrias,&hu- mores fem^n «/formet, ft de ea reGal.dixe* rit io libello de formatione fcetns, ounqaa (e pplTe vtfitatem io tato negotio alTequi , poftquam multos philoropbos cum Pla> tooicos.tum Peripateticos, ti denique enn Aarum fe&arum perqaifierit;quornm di- &a nulli dcmonllratiuni innixa funt Tifa: vnd^,iaquit,io tantam ambi- uitatem veoio,?t putem me ne probabili quidem commentatione, nd um certa cognitiobe aliquid de artifice, qui nos finxit, percepifle . ,Sed a(Ttm in fuit Tcriptis calori bancauribuitcminentiam,cumaUudpror iis agens non appareat . ^unc Telefius nofter Tubtilidimus nature ri • mator prodiens calori vterHumma cognitione predito,arteque,hoc ooDsimponit;quod Cal.in 14.de tAi parr.cap.7,&inlib.defemine, Sc Hypdo opnfculo de natu uinfantis facere Ttdeotnr . Cum enim femea viri in Yterumimmi(rumfuci1t,complicatumq. femini muliebri, quod aonextramictitur,fed vbi opus ed,in rtero nempeconiedum fuifie na- turaprouifum eft,tunc exhisconftituuntur partes albxexaogucf^uc diaerfx,fccuodiim quod diucr fimod^ d calore vteri immutatur, vt TeU io tf.lib.cap.i.|^ yO.& Gal.in i.defem.cap.^.exfanguioe md,quiac- Crabitur i fpirituex venis defeendeotibus in vterum partes fanguine^ cobftituuntur, vt tecur,cor,& alia, eo pado,quo Tcl.explanat. cap.4. 6 e per totum,8cGal.in iidefcm. cap.i i. & ex his patuit caufa efficiens ge- oerationis,eft enim calor vtert,&fpiritus calidus exiftens in remine,tam tk^quim m^ris,veruaa in hoc abundanter, in hoc exiliter . apparuit etiam. ' ’’l)eConftitutioncfcEtus^ ryj cum faoguioe concurrere msttriatltcr.vcrunf fi totiuifoetuscoflitutiooem quoad (iogalas partes rcriberelkvellciiH iffettraBflatarelib.i^CaKdeTfu par.& 15.& cam,qnrfn de femine, 6c de fistomforffiatk>necoofcrip(lt,& Hypp.de natura foetus, totum^ue featumTelenj. aliud enim ab his, qui omnibus anteire reUcra videmur in occultis natorf fpeculandis,dicCrencmopotefi,niii fingat. Notan> dum exTcl.ia d.cap. z>qudd vtehis fui natura non eft valddcalidus, eft enim e neruofa fubftaocia Confictus, neruis autem calor non competic Talidus;at quia venarum, arteria rumq. portionibus multis eft inter teXino(iftcmetcnuitateaflid(idi calore tdti* aa vifeofum fiat,& compingarur^fifdute(car,ambig( noopotcB/quod & videtur voluiftcGil.id'l4.dc vfu partium , dum calorem dat vtero cz venis prduenientem , makim^ autem dextra; parti in qua vt plurimum fiunt mares propter calmem defeendentem abepate.omnes itemq. me dici profitentes anathomiam.FerneliiUS verd io y.iib. fui operis inquit, Mtteri aAio,qua (etftinis fufeepti poteftas cxfu(citatur,& infimm fola thunus reipfa obit,& cxequijurj quemadmodum terra ferax, & foecun- da exceptum femen (uo calore fouet,deindeexdtar,& ad parcuriendinn impellit, frevterus fcecuridus ingenita virtute, qua; alteri parti noo eft conccda,foporatam femawit vitam , &deiiterceotem in eo poteftatem txcitat^de ad agendum ftimulat:& ex hoc,air, nii dixit Auic. exigitatio* . lie,qal; ficin a^u veneris femen exciti , fcd vteri vi : & ficuc ventriculi concodio,fic vteri Concrptio,eft propria aAio.pro quo notabis es T el. ^uod femen viri non poteft ex fcipfofuoq calore, & togenito fpiritit in tot partesiouertii&idedfcetus opifex elt calor vteri , qui tnneruo- funi gemis feincnconffitUit, &fanguinem in vifeera agit, qui & fpiri> tos inexiftentfs in femioefubftaotiam perficit, & copiam lummoperd adaiiget, & dum partes aliquas in vapores-agit, in neiuos refiftentem compingit, 8f ofta. Ex his difcendum erit,qtiare quandoque procreatur mas , quandoq. loaminafoportetcnimex veritatis cognitione omnes quarftionescon-* tlrtgcntes (oluere . ) Stratonicuipbyficus, vt refert GaLtunc dicebat fieri mafculum,ciini ihkfcdKremeo pr^ualet fuper femen fosmellsaf 8c cdmfoemin^lemeo eftrobufttUs, pr^uaienfq. foeminamcunftituit ; quod Caleno non placet, in de feiU.cap. 2-ea ratione;quia plures f^mi- nx iimiles oriuntur parri,&mirculi matri : igiturfcmenfi prztulet aU terius,fexum Ubus p tensprodurere,& (imilttudincm item ficict . & fequeatfr499>uuqiquodin gQaitalil>u &ora latiora funt.r.maribus, his clunes latiores . reliquum ellcrgd« .ii;c concurramus ad alia principia, itaque tunc efficitur mas,cuin.icmpera tura (erninum fuerit fatis,eoq. pado calida,Tt fua vi genitaltspartcsfa- rasponitpropcUcrejetdemenim genitales, idemq. corpus omnind, ve* itz,nerui,artcris,eodemq. fitu fuot compofitain mare, & focmioa , vt probat Gal.in a.defem.cap.5.& i4.devfupar.cap.tf.itemq.Tclefi.in cap.j6.hoc vno tantum difierunt,qutfd vis caloris in marculi conditu- uonc abundauir,protulicq. tandem foras genitalia,fed io foemiois> parum caloris inerat,aequiuit foraeproduccre, antequam calcitrantes ea vulua exitum appetentes exterunt, ficut oculos confticutos iatalpU d natura iutus (formatos,acliaeatos virtus nequiuit foras pcoferrr.ma oifedum eft: ergo quod mafeuiusabundantiori prxditus eft calore, td ^ quia citius eftormatur in vtero,ac nutritur, vt dixit Hyp quam ff mina ; famina verd rcmiiTiori i calore, ac frigida natura in rcfpcSuad mafeu lumed conditutarideo^. tot accidere nomini propter fuum calorcap parent, foras educentem, quz non faemio«,vt barba, pifi duri,in fuibus mafculis dentes cxerti,in auibuscnd«,& calcaria, in ceruisloogioro cornua, h«c enim, vel (oli mafcuio,vel cttius,quam faeminz enalcutur» ti robudiorafi-jnt hisprnptcrcalorem,quiporos apcruit, 4 c citius nt| trimentuin ad hrccraafmifit,in figminis poros frigus externum obdrty xit,hucopus«aloris non permittens, qnia remilTusextititr&ideoGalc^ dixit in dextra parte matricis,vt plurimum gigni marem , iq 14. de vftt par.cap.y.dt fixminam in finixtra ; io illa quidem caliditas eft maior do* fceode: s a vents,& (patc,io hac minor, poteft tamen verfa vice fieri, v^ cum quUaffcAusdedrz parti, aut imperfe&io 10 prioapio conditu* tiooiscontigcritit.uDC cd robudior riaixtra,qudm dextra, vt etiam dici, tur de dextro tedice Gsndihitione foews. i ttti^iitnnare fie«irnerenien,tchim fcemtneoia ?tero periirifceatar , ni- Bilobftattquininfcetaumfonnatione alterum alteri prcualere pcflit in diuerfi tamen partibus: lieri etiam poteft,yt femen, quamuisfimila- rem naturam habeat, eiulmodi tamtn fit, ?t omnia e* omnibus ciua partibue animalis membra fabricari qneantjio eo tantum diflfcrctia eft qiidd illa feminis pan.quf ptiorexcidit,eft eraflior.qu j fccunda.vd ter da eiacuIationecmittitur,tcnuior.& frigidior, & imbecillior cft,fubfl a il«^. infiti Caloris minds particeps, quemadmodum , qu^ primo exiit, viribus, calore, & fpirita longe prccellit;cui.f.contrari|s qualitatibot elTeprxditam conuenit.quod fecunda, vel quarta emiflio'ne profundi- tor;atqueitafit,?t in commixtione in quibufdam partibus mari$,in q- btifdam yerd foeminf femen prgualeat 5 & io qua p f ualucrit.ea pars fe Cis el,cuius fem en pratualuit,(imilis euadat; quippe cum in om ni mate ri« particula opifex parsiofit} non feparatum, quod mouet,&qi’ mo- netur, fedidcm quod mouet, fingit, augetq. attrahendo alimcntu a re- nls prjgnantis.itaq. hac de caula prolcs rtnfq. pargdhns in diucrfis par- cibus nmilis efficitur.led afferamusopinionem Arif nam ex reprobatio ne illius veritas noftrj apparebit, &quf recitationi noftr«dcbciuut,ex foilutione argumentorum Mirr^complebuntur. ^ .Ari{ldiit.degen.an.cap.ip.&iii a.c.i^ A^.vt colliglmus,& Auer. inieWdem.bt a.coll getcip. lo. voluerunt, femen viri pr^bere rirtmf adti ‘ uliti-jtflformare^. foetum ex (anguine meftruo moHtrIs, pfum^. pollea cievccrocxcerni,fci ioflacuifi conuerti,& cxalarejfssmiiiam verd concur re^e meri parSue ad generationem, quatenus menltruum fi guinf fub mlniftrat,aliud^ femen ab ea non afferri, & illud, quod appa^t cxcre- mentum, dtcuntiClTevceri, non femen. Semen ergo patris,mouet,aiunt, menftruum eo motu, qui fibi a pitre imprtffus elt,& io ipfo nolunt ani snam ineffe aliquam primo adu, nccq. fecundo.pro hac Potentia pluri mr Aint rationes, quas adducemus cum illisMartf,& fimul reprobabi- mus. led infu rgamus contn dida eorum. Qudd non excernatur conuerfurh inflatum arguit Galeo. 1. de fem. cap qboc^ Ladni concretum fanguinetn dicunt, inTcIe- in grmBkYOi, inqwU, 4biju nec modus probabil)»» uieniri poteft , quo tqcaftrutira lalilflr conci an natam a ifcminc cpnftiiuatur, in animal^ G c,oierMM,& complicata fo^ rint.quoinod.ih )c remanet, illud cxccrbaturil Si vero femimoccutrera. fanguinem dicamus, neccfsc erit,occurfum Ulum fieri in reccpUculorli or*hcij$:tuac vtrum dirpcrtitum in wt parces,quoc funr vaforum orifi- cia, an continuum fibi ipG femca cum menftruo counitur; noo difpcc- , titum,quiaoportebir,ibi e(Te virtutem dirperiicntcm , & traducenti ad i iingulorum orificia, qux virtus aulUbiapparet,folus enim ea reveerus» cum qualctatera feminis affcflet.obulam totus fefc offert, atque 0 ccurr.j rit ad os vulug.fuoq- collo tanquam manu vtit ur.qua remea intro con» ; pellat, ficut ventriculus.qui cibos appetft, fuado recurrit, ac retrahicuc ad gulam vteosilla quali manu ; vterus enim ait Plato in Timzo circa fiucm, animal quafi quoddam cft procreationis appetens, qua de caufa femen complcSi.cooiiaercq, vult,Hypp et in allegato opere, & Galeo. jn’ 5 .detut.f*cuLcap.j.Tel.iad.Aupr,in x.colligetexauthoriuie Aueo i clad a.vterum habere virtutem auta&ricera,flcconteotricem voluot: 0C j hac de caufa ArifLfa ninam appctcre,vult roafculam ; quomodo ergo , femen attraft uro, ac di rpertitum«atcecnat,cu mea rationibus Hyppo. Cilin diSis locis femen intus permanere conuincacur^fi dicunt, ait : Cal.fcmen m orificijs vaforum cum fanguine mifceri,& indeeuanefee* . xe per rcfoliitloncm infl Itum : quxrendum cft,qudd fit impregnaiio* i nis iaicium.iauenicnda e(f item cau(a,qua ex venis ad vuluam cadat (aa :i ^Tuis,quiiavcnacum,ofiijscommi(cecurfcmiai»deiadequidefi, quod .i c orpus illud in vniim cbagregec?& quid elt.quod totum illum fangui- .i ocm membrana cpoperut,c6ficiatq, tunicam illam timeitd exfangai- ' mcftruoJioceQimpropriis oculis expertus cftHyp.iafetnine,quod > xxccraicfi‘ccitexvtcropuellepraltriz,vcipfcait, vbi membrana vtrunq. femen obtcAum vidit, foramenque, quod vmbilicus erat, per quod fao» guis nutriens rubmiaiftrabatur.dcGaL etiam intuitus eft in diffe&ioni bus animalium ferentium vtcrum.Hccenim virtus noapotefi ab Arii^ attribui fccmcllzytero, quam paffiuemerd vult concurrere, & tantum • locum conferuatiuum vi rationis, adduAus concefsit Auer. Item natu* rali feafu compertum efi pxrtes albas, & exaogues ex femiots fubftaatU oriri,vtaerui,vco 5 ,artcriz;namcx fanguinefieri nequeunt, veluti car- nes, fanguis enim non efi albus, lentus, craGus. vifcofufque, vt inteoda-^ iuc ad modum, quo hxc fuac cpmpa^a, ScfiftuU in modum petfore- • . ’ T)c Conftitutione fcrtiis! 157 j»w,vtpofrtinfoacoiinuUuc*bf tumque,vt partes tales ex illo pofuit conftitui figitur fi a femine eft vis,& materia feminis eft bcncaccomodatt. ad tale opus , ad quid aliud accomodandum eft. magno labore i natura, nam fi natura vult partes cxanguesicx quibus neruos, venas , & arterias conftituat, h* funt in fe- mine maris, fi craffim materiam, hmequoquemagis in femine, quam infanguinecompenet, fiialem ,qu* extendt,dc perforari fine periculo roptionis valeat , quid hac adhoc lenta, aci tenaci fubftantia , qux eft io fcmine,cxcogitari aptius poteft?item Arif. virtutem fpititualem femini, attribuit, vt nil aptius natura fibi comparare potuerit , quomodo er- go qnod valet, eligit, Sc aliud laborat conficiendum , quod ab alioapti-, tudinem capiat ^ Iterum quomodo natura menftcuum , quod fingulis menfibus excernit, unquam improprium, & ineptum , vt exeo quid conficiatur; nunc unquam proprium afl'umit,& nobiliflimum exeo opus efficitjSe quod maximi eft aptum adhoc, ftoliditateaftc^a, repul- /et i quemadmodum enim ventriculus per virtutem expultricem in propria, ac crafia inepta q expellit, vt declarat Gal. in de nat. facul. Sic ?terus expellit meoftruu iii.poftquim non potuit illud nutritiua inucc tete in fubftantiam nutriti , ventriculus a uippe fegregat grofla,& terre- ftria ex eodem ctbo,&pura tranfmittit ad epatem, vt magis coquantur, 2 uin quaodoq. qui fune aliquantis per inepti , euomit cibos ; fic ex eo- em cibo, purificatus faoguis io fuprema digeftione deleruit nutri- , mento «impurus vero fingulis mcofious feceroitur per vtcricm,vcde menftrui nomen fortiri videtur ; ineptus igitur fummopere apparet ta- lis languis adhoc opus, &rep ullus a natura,rcmen verd aptum, ac i na- tius ia Ytcro fumma cum voluptate xceeptu iolp:cttur ip fis oculis,. — — — — — — — - * • - * * ^ P.Thom«CampancIIa5oni.ItemaitTcl.intf.cap.4.menftraum reieftumeiH natura, & f •oimanatritiua,qa(derperauit illudio nutriti fubftaotiam inuertere, & io purum fanguiocm agere,quomodo ergd femen viri,quod iroper> fedifliimum quidem agens eft,& imbecillius, quim anima molieris , eSa hoc tantum potentia animam contineat, & iUa fit adu, poterit inuerte- remenfiruum, materiam quidem refiftentem, acpeftiteraminensoo-, bili(Cmlim,& maximd illi c6trarium.f.in ofla,neruos, & animal, ex eoq. edocereanimam, quod non fuitpoilibilei fortiori agente, d mulieris 'quippd anima in rem fibi magis cognatam.C in fanguinem purum , AC alibi nutrimentum sgi?Sed dicebat A rif.in allegatis ,qudd pater gene- rat ex mcnflruo foe um quatenus mouet illud per motum,qucmim> predit femini (uo.f inft tumento, ficut mouens lapidem per virgam ,*& II ik vult filuari vniuocttioaem,& alia inconuenieotia ; fcd hoceil erro- lieum;ecenim litTcle. in cap.3S.nonfiquidem vlla virga, que Unguen tem,imperfcAamq accepit motum a manu perfedi(rimum,ledlaogui didimum indet moium lapidi, ali jq. mobili, pr^fercim fi illud repugnat moueri,quom ido ergo femen motum a parente , ac defiitutum pote» rit motum prtfe^idimum menltraoimaceriz fatis renitenti , imperfe- imprimere, vt animal ex ipfo pjocreetur > item fi pater mouens in pnncipio gener Itionis dum venerem cxercet.non potuit illo motu per 12 fc^itTimo educere animam ex mcoftroo,necipfum femen poterit id fa- cere, quo^d motum noo fat retinere potuit,etumfi agat multo cempor^ poftquam a patre reli&um fuit in vtcro, non enim virga mou a mano, ' fi dum mouctur abea,ooo monet lapidem ipfa,nec etiam poterit,cuna deftitnta fuerit dmanu : tum etiam quia inftrumcntum oportet tangi ftb agente principaIi,quo quiefccnte,ia(l rumen tum quicfattVt habetur ^ If' cx8*pby«c.j7.& Auer.reitacur feribensfuper i.de'gene.an.fcdipfi con- fCfldunt retineri motum i femine, quo agit in meiiftruum recolens da^ tum motum a generante. $cd filium eft id ; nam in femine non clt anir ina,nec a^u primo,aec fecundo, vt dixit Arift.aJegen.an.cap.uigttur snllaeft cognitio in eo , (cdilludiaftrumentum tantum agitdelhtutfi a principali ageate,quod cognittonu cft particeps , f fi id cflec verum^ quo pa^o igitur femen netur calore, vt aiunt,vel feipfo,vtobediat age ai,quod abfuit, vel mortuum fuit,8f iuxea cius operetur itapetiu, Ac ftt»- o j lidum cdm fit,opusexequaturtmpofitum,& id,quodrcDttenseii valdd •f.meattruum,huicubcaiar,cfliQgatur^ ab eo in toc membra, ofla,i)er- Mos,veQas,carocs,murculos, & articulus, fuiq. oblicum naturzirmen, id ftctatdeftru^oncmproptUn fibi procuret, dum mcoitcuuinalic^ auifi »5? 1 f • Thomae Campanellae Bnm agit fegrindc natura (atus,& ait Tei. qudd nili perr canales, qux funt venulf attraheretur faoguis temere ferremr,oec cpreo modo poflent fifceta ctfbrmari;fcd Peripat. hacdccaufamodum,qu 4 fiant hxc ignoranuex quibus fuificiens argumencufumituri quod pacr tes alb; prius fiunt, & hx ex femiue.quim fanguinex, & hf cx fanguin^ XS Item, ait, femen firi , & mulieris vtrumq.apparetaptiiUmiim , vt exeq fiaut partes cxangucs,bx enim horum referunt (pccicm , & (auguinex, 'qux manifefld referant faoguiuemexiiUmaodxfunt ei(anguiue ficri; ictiamfi experiootia alia deficeret; noatamum,quuGil.&Hyp.mctUf 19 occao$t fic vcqasuon ppllf . .c.i regeue- h DcCbnftituuonefortni; tamilr.Bqoibu.ruma«pot.*r^^Sjrrrjr™fi^^^ aiifaaam uoum reminiicopum colltaim «ft iimi,p««“SJ'^ afaBgaioe,8calb{exremioe(iaiit,c& ficfintmaxtni^fiinilet fichocaT iqmptuis conceffit Arif. i de geoer. & corrup. Itemh plaatis idem fe- nea concurnc tAiue, Oc pafliud , rd aftia ^ concurrit terra propt™ ca l«tm receptum a SoIe.n vult TeIe.&hoc Arif..gaouir. Bc AtheSeu.^ frfert Gilaigi tur nil loconuenit cx femiae fieri faecum.ae Arift.ait Gale. di«t..Q qu.tufdam animalibus rifa effe omni, cona^ hTl* • cur ergd non debet in omoibu* concedi ? I bUia eff^us inficiat ur, fed multd inconucnientius eft, vt fiat ex fan- SIiT nSV P*ft«f«f0.vt aperuimus . «{nod fi nolit hoc quod dixi- Infl r^m f meoftfuo . Item quando cooncrthur iofi acum femen mafculi,vel coouertitur i calore neri, vel i feipfo ;non calore ner^qulafic etiam difibluereturfanguis menftruus.necpoteft rfe,quia etiam calor vteri generaret,dum apponitur m ateria craffa , tfi qui. nolunt Penpaavterum immutare fed tamdm conferuare. vt diric ^er.inco^get »cap.io.fiif«pf8aris,&fcemia*. Sed h«c refponfio obn facit fatif ad rem : etenim nos no di/putamus de vfu genitalium, quj natura huic imus dedit,fc conciperet femen , «f locus elTetaprua ad generaiiopein, hukforaspnfcmea »«» vterum pot eiaculari , protulit; & Uc vanetate fcsDS diain»it.fed difputarous dc lacunditate lemin», qu* confequf nr potentum aftioa» «oruminam fi ca moque deciditur 'De Conftitutione^fartiM. a locp.ni^ futua reer ^.p.q. J a.ar.4.vcrunque voluit adiue coocurrere,quoad faftioneni emiais,& vt aic deinde (uper q. j 5 tum.quii neque, (ic fi e(ret,mafculioum femen eric fcecundum , cu per fefolum per rationes ancepoficasnoripolllt menftruumin animal ef> fingere.Sed ex hoc dicitur fcxcundum,quia dum alteri comniifceturad generandum confert .& ex hoc fetes lacobum dc Forliuio ^ & ScotuiQ differre aliquantulum 4Gal.&Tclefio,GaI.u.&Tcl. volunt htre (emi- na per fe tonficere foetum nonpofle,red oportere concurrere vteri calq rero,quivirunqueimmutet,& Cingulorum fpiritus, fie calorem augei^ tim^. parturiendi foetum conferat, vc dixit Feroellius. fed medici plu^- res.&Scotifts nontnd gomesben^Galenidida vtrunquelemenag^ refu6icieQterpuuroot,Dec diffinxerunt de calore vteri. iran. proficua . geuerationi effe eo pa&o,qao Fernel.explicauit,femel muliebre probat irationesooflr{,& quoquo pa6to etiam Coaeerefi valet, & ad hoc un(i 1 diriguntur rationes Scoti . illud itaque effie toecundfim OQs probamus CX parte principi j aftiui.fanim^ uegetatiu|, dc idcotitatiB natur* , qu^ ^encialiter ntrifque eft eadcro.eupdcmg ex corporis omnimodaidco ucate,& compoiitione fpiritum caliduoi iyllogizamus.ltcec modica fit variatio; igitur fi eadem uirius adilia procedit ab eadem fpecificeani- *na,poteritetiamfoeinina facere femen foccundum. modd fccus.eftde teftibus, fle tunicis eurum, ac mammis;hacc enim fortiuotut aliquanta diucrfitatemexfcxa$diftindione,'idiftmdiofexusqariaieoxu ufum i CohftJtutfone foeto '•lnpairind,&aA!a2:fiifSctenmumen immutandi cfl i caIaMntcri« rffbrmandi.fu£cieoccf coiro dcmonftratooi cft femca firiodpoflit 'in ducere forma, vt vult ArifttScd Gal.aS^dhuc volebat probare cotn AnttAAthensum femen mulieris adiudcocurrerc, vel cedere in ma» teriam concepti»io a de fem. c.i. G mater non emitteret lemen «■ fed fe« ineo patris dat viro formatricero»& ex menftmo animal cirormat,mii- Her^.oon agit,tuoc fequeretur,audd foetus nulli Geret umilis,uiGp$- ' tri;  ftioac,igitur(emen firi agens fetifer ainmUabitfibi foetum, & fi impe . diatur,8flimilabic fibi gradu rcmtllo fimilitudiaU;fcdvidcmus mauriiu vt dhat Ari((.‘s*^e ap.l.igitarretnperruaiD imprimet Hinilitudidcm ^tum>quu hoc «ft ii»inoris,8tlca!orif ponderis, quim ed^cercFormartl, tiim etiam, quin* fbrttiafabftafliialisinduaai eiroageDieadririjl^ccieirt femptr habec molem meoftmi,& ipraeft roboftios femen «geos*, fic qii6d potias a-* ^cMpoterit«ltem foriifiimus homo,qbi beiid ctafTum, & wHdu lemca «fmlttere taluic,coi£c cum maliercinon fat robufta , & umen fcctat fi- milU editus efl matri, quod non accidifTct , nifi aSiud , ycl per c«orem tteri,vel feminis foccunditate, (licet primum misgis credam jconcprrif- fti. & hoc noBpoteft effugi, qaii femen siri cum eft fortd, tSebeod cali- dum inducit formam rtaf^li, 8f ft fi contrafehabet, dat fqrmamf^^i- D*apudPcrip.A,ucr.n.inquitin i.de 5eae.iriiCip-t8.idcm femei) facit iparem,ec focmioam,ad quod concurrit decompleaione, it «taie vtriw nfque,vbi Auer.manifeftfi fentita bomi complexione, & calore; qttieft jn ccate peifefta fieri marem;K ab imbecilli fccminam, &Gal.8cTel.e* iimio calore marem fieri ftatueruotjigitrir fi per Perip.mas fiiexvaloy;, A feminis ?iri, quod ct eorum refpoofto maxime confirmat ,8e tamen ma$ainroilariiTmairijvodcproucnithoc?nbnvaletillud,ad quod con fuc«uDi,imbcdlliuti agentis, & refiftentiz patientis menftru» tmpone tes^teoim fi formam mafculi indidit, bendrobufturo fuit remetllud, it ftrenufifuperauit rcfiftentiam menfirui . & hoc, quod dteo, maxtmd cogit;riam mares valdd ftreoui matribiis.quandoque funt fimilcs: & fi fbiffet imbecille femen viri,oon induxiffet marisformam , & Uc valtdS. ered exKocconuincitureffe maximam adionemin mulieribus, vd i ca lore Vteri,vcl feminis ff cunditate,qu 5 fuo valorc,& dominio limiluudt nem mnUeris contulerunt fatni.S ti fua.f.caloris gen.talu foras edu- »riiDi.liem Auer. j.degen.aD.cap.i8.&fn z. cap. ^ ratio fimilitudiois dft referenda ad acentem, non ad materiam in fetibus, & AnfUiocTO- loit ih omoibiis g?iic?r.liter in i.di g«.& corrup. & fi ^«‘wdant r^ ferri admateriam,h6cnonpoteritcirc,niGiicrtefritemiam: & hdtbe- nfireprobant ounefada inobi6'argumcbta,& etlimGal. cum dort, fempcraflimilarentur matri.fimcnftruum faceret Cffium oculum, CC Virile femen «culum, faltem in parte id dtllruxit. Item fi femen patris brcanixat,vt Arift.dixit, dat lineamenta, & figurationenj,quam no cr^ do.Quddfaciatffi ficeft)iuxtafemin*figdram ,(nifipropnxobhu^ fci meant naturxfemtnPcripa ) fcd bene proueiiit i menltruo aliquis- colbV.vel virtus intrinfcca lequens illud ; quiri nulla virtus, nam men- ftruuro bollius eft virtdus.cuitl fitfaiiguis vitiofjs ; & tamen vidcmut* frequenter filios mares in lineamentis , & frigoris limdes matribus , K ■ habere etiam vinutes,qu^ineranicorporibus earum.Et ego vidi virum friGide complcxioois,&vxorem,qu 5 minus videbatur fngefcere;qumentQ meftru^ fimilitodinem probauimus non caufare maternam. Prfterea impedimentum cauratdefe&um,& non accidit, vtplurif mom,red Gmilitudo matris non cft defe&us , veluti ficere fcemtnam ilim per Ariff.foemioa cft masoccaGonatus, igiturpotiusimpedtmea tom menftrui deberet fempercturarefcsminam,qaim GmilitudinenS foemina*,red io maribus, vt plurimum eft Gmilitudo matris, igitur ncft-i Inro eft didrumeorum.lVdftgmcntum.PorliutenGs relpondensad qu# dam argumenta dixit foeminam produci a femine viri i quononintea- ditur,rcd bene i Ccxlo intenditur, & deriuatur virtus foeminam ^creass alijverd referunt fimilitudines alteri i parentibus ad imaginatione foc tem parentum fuper illum, cui affimilantur,vt patet-de fcemina, q pepe- ritGlium nigrum ad tnftarAethiopis,quia intuebatur concipieos 6g«f xamillius,&hocnon femper Gt,redquandoquc;i«led nilfunc ad nos ; hanc opinionem multi fequuntur , vt vidimus ia libro de fpermatcGs* lenoafcripto . Sed primum non poiTunt dicere Perip.etenimAuer. si coe).& Auicomnefq aii j fo]o mocu,& lumine, & coufequenter folo-cq lore agunt coeli io hzc inferiora ; & hanc opinionem fcftabimur in d£* fputatione Tequemi opinio quipp^ Aftrologorum a Pico MiranduU- Ao,& a Plotino Piatonico,ac MarGlio Ficino fatis aft reicAa; igitur cot Inm dat calorem tantum femini virili, vel menftruo, quapropter corro^ boret illud,de Gc femper Gt msfculut refpeft u coeli , calor enim additu» calori,intendit illum, &magisprompt^poceft propeiieregenkalia , Al jvrocrcare mares Perip. a.volunt planctas , qai non videntu r calefacere^ dki frigcfacere,quiaremi(rum inferuntcalorem, vel quia dum remiflo calore agunt, aperiunt meatus corporum, io quzagunc, & ficfaaliuc frif us ingreditur Jcd hoc ooo^oteftdkiio vulvis muiierus , quu be* DcConftimtionc foetus. 171 (Kcladuotar^ciim concipiunt^vt probatGal. & Hyp. ita quod illuc aon poteft agere frigus, & maxime fi calorem remifium immittunt pU nctftquiconiundus calori feminis dat vigorem, ex quo magis fit gene* ratio mafculi. fugaigitucfuitdi&umForltuijjquigloriatur vtriufque partis argumenta foluere. Aliud di&um dcimagioatiooeficitadprq* pofitum aoftrum ; namque nonalia de caufa imaginans producit cfFe- Anm,fimilem rei conceptae in imaginatione, nili quia (piritus totius Corporisjdum aliquid imaginamur, percipitillam rem,quam imagina* mut;& fic io adiu Veneris percipientem Ipiritum transfundimus cuna femine in vterum, fc fic retinens fpiritus feminalis imaginem illam ia s&ione fua,vlitur ea,vt excmplari,& iuua illud fimiiitu dioem confer^ ■ecaliam rationem reddent Perip«nccAlbcrtus,velArift.in problema* tibus aliud inuenir,modo mulier, vt plurimum per fuam imaginatione agit in fixtum,vt patuit de illa,qux peperit mancipium, nigram figui^ percipiendo in exercitio V eneri$;igitur mulier et producit (piritus adi* uos,&formatiuos,vt vir,femcovefoecundam,vcI fpiritus dcfccndentea ad vterum per venas,& agentes hoc caufant. Sed hac dida de fimilitudinibus oportet, nos modo in via noftra a* Baminare,& rationes reddere fufiicientes. Quocirca fufiicieter diximus, it iuxta probatam viam Gal.& T eUu m p tam ex fen fib us;quare quando . quegeneranturmares,& quandoque fesminsr; & erat ex validitate calo ris fieri mas, qui genitalia efferat , & imbecillitate fieri foemina ; & haec Opinio fuit Empcdoclii^vt dicit Galc. io lib.de hyft.pbilofbphicaivodd verificatur opinio Anax qui dixit in dextra parte procreari mares in OpLando finixtrafoeminas,quodd)citur,quia hic calor maior, ibi minor; &didu ^ etiam Qeophanis,qui mares ex dcxuoteiiiculo, foeminas cx fioixtro fieri aiebat, adiundum fuit illi opinioni , 6c quando vecfa vice fiant pofuimuscum Gal.&idedHipponay(vi refert Galenus^robufti^tiie minisattribuitmares,quaequiJcm icaloreeil ,&imbecilliuti foemi* 1 nas.Expufuimus edam cum Galeno quare quandoque funtfimiles ma ^ (ri,& quandoque patri, & attribuimus pradominio leininum in foe.u ditate,&adiuitate vtriufque ;qu( quidem opinio fuit et £mpvd kclis (vt oarratGal ^dcfatisfidumett etiam, ad quae(itum,cur parum patri, partim matri fimilis ^daturfcc;us.Nunc autem eft nobis dcclarar.d im pro complemento dudrinae , cur alteri a pareotibus oriuntur fimiles,? Nus itaq.dicimus,fimiIicudiacsTho.roiaa fpiritibus agetibus vtriufq. and.: q ui, quia immuumuriuxta complexionis elementarii mutatio- nes, Ot temperaturas corporis,ided tranimutata temperatura feminum traormutaiur,& foetus, quomodo verd femina variantur luxta tempe- raturas,& quatuor humores videndum eft a Gtleoo io librodefper- mite; dt quia femina fequuntur magis temperaturas parentum; ided fpiritus ia bis eaiftcntcs geai femper, vcl plerunque parentibus li milcs Y 1 facius / 'i7t F.ThomxCampanells foetus sedantur, luKta declaritam fetitentiam, verura quia cobtrogit c6 ttnu6 temperamenta variari per aetates, & horas, vc habetur ibidcm,iu- ztaiuuentutem.rcne&utem, argumentum, decrementum,cibos,habita> tiones,intcmperies aeris, calores CGBlefte$,mutates corpora diuerfimo- diucrfis calorum viribus ageutes,aliaf^. varias affediones,ad qusefe quuotur diuerfz mutationes io temperamentis, & calore conftitutioo pareotum,8e in a Au venereo fecundum has mutatiooesmuuntnrfe- minaj&ficnatiiuxtadoArinam traditam in libro defpermate Gale- no attributo,vbi pro varietatehumorum varietatem Beri infectibus in qualibet hora demonflrauit:& quia fic varietates contingant.tumecii iuxcaaAiones,& pafTiones feminum, nam quando funt zque fortia ad tertiam naturam, &nniilitudinem conducunt; itaque iuxta difpoBtio- nes tales,varij io figura in virtutibus,viti js, moribus, & viribus oriutur, -fce;us,h{c.n.omnia fequuntur difpofitiones temperamenti, iuxta Gal. in illo libro, & in eo , in quo demooflrat moresanimzfequi temper»* menta corporeum, & Tclcfius, idem manifcflauit in 8.hb. & aliqualiter in nono.hinc colIigo,quo pa Ao, qui oafcir or in Calabria perii milis cft ei,qui oritur Neapoti,vel V eacti)s; nam eadem temperatura feminum* fecundum tot varietates io vtriufque feminis potuit correrpondcre,& fpiritus eft'ormans,ac calor io vtrifquefimiHimusfuh, quiaeodea^entis,*rard tamen, vtl nunquam contingit eodem paAo prorfus affici fpiritus eorum confti- tatiuus.aliquando in quibufdam partibus aflimilantur hi foetus tant»« modo,quifunt diuerfz nationis, &cognationisrquod ided eft,quia ia illa parteidentitas,feu Gmilitudo agenm vns fuit ab vno fpiricu limilH- inoibi fpedheein tali partc,feu membro »Item contingit, duos cfle fi« miles in corporis Ggura extrinfcca, Sediilirailes in ingenio, & paffioDt- , busintrinfec;s,quiafpiritus,8rcak>r perftmiiis eodf paAoafIcAusfpe ciBcd egit in Bguratione ipforum,detnde in vno eorom,vel vtrifq. mu- tatus ett tmrinfece,&c pr^cipuein cerebro, G diuerfaotur in ingenio^vel in aha parte, vel toto corpore , G in altera paffione corporea cft diuerG- tas; immutatas duco,vel ex nimio augmento caloris, qui fecit fuligines infanguine.cum ex nutrimento diuerfifkatoinfcBtumexveais adue- niente, vel alia paffione emanante i corpore fcemellz, vel aliunde, suc ex diminuttooe caloris.ex his in omnibus pofTumus difcorrere : veru prz- tcreundumnon eft,quomodo foetus oritur cu cicatrice, vel Ggno ma- tris, vcl claudus, 8r coetus, vt pater.dicimus,qudd fpiritus coaftitutkius matris femper retinuit illam formam, & quando agit recolit motus los, quibus mouit materiam dum conftituebat matrem , quidquid.D. apponitur, in carnes,ueruos,& alia membra, quz ipfe effinxit, iam coa uertit eodem paAo agens quo egit in conflituendis illis, Gc in ccGciea dis, quaproptcificoalUtuitmaueia cum neuo, vcl cicatrice, in confli- ’ Dc Conftitutionc fertus. 1 7 3 tutione foetas tnnfmittitar per femen ia matricem, 8e ficnifl impedia tur.cam eodem ligno foetum procreat;& quamuis fpiritus, ciiadformam,& fimulacrum,qucd recipit in iccore, & fi claudi fimu« lacrum accepit, claudam ciHngit,fi Aeihiopis,Aeihiopem,&fi pulcri , pulcrum,non enim tanta vtitur rationc,cum ficagrcltratiimal, vt d xit Plato,vc confideret iinvulacrum malum dtbece omitti, hoc (vtcredt>) poflet 174 F.ThomxCampancllar; po^etdiciln mPUtonisrquod didum licet o«r metaphoMm iotellign ricin u$,non tamen eft ad littera, & inquit MarC Fic. quddhxc opinio fuit antiqui Pythagorc, qui fuit do&or Cala broru apud Crotoniatas pater antiquus phdorophorum, quam, qui melius intclligunt, exponat melius.Poteft etiam aliterdici cum Platone; nam inferius in illo libro ?iilt femen e* cerebro originari ,& per fpinalis mrdullf locum deriusri ad pudendum, illudq. vult cfTerefpirans bene, & animatum , vndeir fc- ro,qu6d cum (it animatum retinet fpeciem imaginationis fumptam in fua vniuerfiute,quod cft cerebrum,'& cum ea rctenu tendit ad matri- cem,vbiiuxta illam fpeciem agit. Sic etiam Empedocles imaginationi parentum fimiliiudinem extraneum in fcetibus aferibit , vt refert Cale, idem dicunt Arift.& Zim.in problematibus de mente Pcrip.non tamc modum,qao agat imaginatio, explicuerunt, Cociliator tamen abqutd dixit,fed non pro complemento, iccirco audiamus Marf. Fictoum pu« mum ex latinis in Platonica difciplina. Hiclcnbens&iperTimsum io cap.vltimo,& fupercoDuiuiOftacap.S.cxpofitionis orationis frptimx, inquit, vehemens imaginatio mouet fpiritus interiores , atque in his ex* cogitata; rei pingit imaginem;ided infero , quddfpiritus illi retinentrt Calem imaginem emHTi io vuluam ad conftitutionem embrioois, iuxu illam agunt,& iflius hmilitudioem adhibent factui , & fic tam pater, ^ mater iii coitu poffuot imaginari,& fi fortiflima fuerit imaginatio alte rius,fcstus coodituetur cum ilia, & fic mater concurrit adiue , ^lim* mittit rpiritum cum imaginatione, quod nolebam Perip. quapropter non polsunt reddere rationem huius rei : ceterum feiendum eil,qudd Galenus iu libro de fpermate vult, in venis, &arccrijs conuerti fangui* oem,inrpermafaltemoriginatiod, nam ex fpermate nutriuntur ven;, arterie,& parces alb^, ex quibus fune confc&x : idcirco pronutmio» ne horum ibi fanguincmvoltabrolui, & coiiuertiin fperma ,& per ve- nas afcenditad ccrcbrum,dans ei partem pronuihmeoccfrxlcmine.a. formatum cft cerebrum ) di per duas venas deinde , dcfccndere vult ad cefttculos,qutproprer putandum cft , qudd deTceodcns a cerebro coo- Clogit,illud bendaaimatum cflc,fpirituq repletum; itaque imaginatio impingit imaginem in illo feminis fpiritu, qui cft in tcfttbus , & calure teftium acce(idiiur,magifq. elaboratur fanguis ille, & concoquitur, ^ fupci fluit a nucritioneparcium albarum , hcq.vicrque parcus fpetnia animatuni,(i concipit dcmaudat,vt inferius ait Gal. Sc ex hoc vcrifica* 'Cur opinio Pyihagor^.qui.vtrefeit Gal.inlib.de hyft. philofophica,op- timi (anguinis fpumam dixit effc femen, vcl nutnmeoti fupcrabundao tem partem qualis cft mcdulli,velTangU)S,& Alcm{un,qui tcttcArif, iQiib.deaa.fjicCaUbcrdcCrotone,hoc idem inteodebat, cumdiaic partem cerebri cflefcmcD . Tim^usitcm Calaber LocrenUs, & cum co Plato fpiaahs mcdull^ dixcrunt dlcprofluuium, quiu Plato dixit,a ce* cebro Dc ConftitutioQd fetus, 17 5 rcbrovebire femen : in  parte ; cui ct adde,& teneriiaicm,quzncc ineft matriraliud pervnum d>cexcogi> cans in hac materia non valui inuenire,idcd fudicictcr dixi pro meis ad> huc obtentis viribus;& fi aliis noua occurrerint alibi dicemus, r uc qui melids habeot,d eant; (ed non inueni drSores magis d ftuscadhucp- traiSantes. concludo auicm proG>l.& Ttl.*.^ mulier coi currit fem per a&iue,tam intemperaturis (eminis, & nutrimenti miniftrantis, quam imaginationibus;tllud tamen notabis, quod intemperacuris in hoc dif- fantit Tcl.a Calcno,quiaGal.illas corrcfpondtrevultquatuor elemen- tis, & ab eis deriuari tenei ;nos a ut regamus elcm.enta',& ab cod- m cx-' lore diuerb (icatis viribus, & rubi(disagrnte,qi'aiuor illos humores fie ft contendimus,«t probat Tel.in ^.lib.contra Ani Hyp & Gsic. & nos dicemus in diicuilione de elementis, fed nunc dicamus,quomodo fiant monftra.&fudicieatcr dixide poterimus. Simpliciusin a.phy.t.Si.demente Arido, irquit, mondra fiantex ■peccato principiorum in gencrationcum (dicientium,quam maceria* • Z liem, 178 F.ThomaeCampaftfcliar liutn,quemadmodum veniunt ex peccato feminis, curti femefi rtfddatof imbecille, & corrumpatur principium. VndcEmpeiiocIet tedeGiieaa Jib.de hift.philofophica,voIuitprocreari,G mnltu fuerit femen, fi pau« xum,fi menti, (vt medici loquar^alterentur tot modis, vt ducant trmperameir aum feminis ad id fimiIe,quod eft in alijs animalibus mooftruin etiam geoeraturt& leprofi parentis femen leprofum,vclinfedum filium pro- ducit.Qaarta caufa Albertieft malitia continentis i in vtero.n.cft pe!» lisfecandina ex cuius rnptura multiplex monftruofitas contingere po ttft,vt docet Alb.quem vide. 8c aliud eft cotinens extrinfecum ,vt aer» ?el aqua.vbi generantur animalia , & huic fune virtutes gcnerathia; di« ucrfaramj&imprciTionesdiuerrarum formarum, quz ad fcetum diuer fimod^ difponunt,vt quandoque efficiant monftrum.varix.n.cooftel- lationes co3currnat,& varias formas continent, ita quod varia ir.oftnt polTunt producere fecundum Ptolomcum in quadripartito. Si vis, mu! tafciredehit,lege Alb.nos.n.raptimpcrtranfimus. Scdfcieadum eft, ^ a coelo iuxta doftrinam Telefi j,cum fit igneum , nil prouenire volu» mus,nifi calorem,cui fententic hxtet Auer.in 3. coeli, & omnes Peripa, dicere'tenentur,opioio eft etiam Platonica , vt declarat Plotinus, in %, C 0 .& Marf.ibtde reijcientes opinionem Aftrologorum, non miniis, q loannes Pminis»(equerecur»quod vir non concurreret, fedeontrariu vide*, mus, ergo tScc. Th. H >cargumentumfvtiacet in principio ) formatum fuitab Auer.in l.dcgcn.ai.cao.&in % collig't cap.io. io quo multum gloriaoturad*, uerfarijiSc ddtcanr ill jdivnde Niphus,ac lacobus dcFurltuio addunt ; cum misi&foe nina (inteiurdem rationis fpecificz io tantum polTec augeri virtus fec nellx.vtadzquatur virtuti marculi» etenim ficfcemel* Itd.-ficiensa viro»vc duo, tunc perbonum regimen»virtuteztatis,&be neficio 'Tudici crefcit adduo,&conficiet femen, vtmas»hzc ratio fuit etiamFra icifci io 5 fen difi. 4 .‘q i.adquam refpondecScotusinquo* lib.q.i j a nbo femma concurrere adiue, fed femen patris magis princi pallier, matris minus,itaquddfunt diuerfi ordinis. Sed contra hoc di dum iiifurgitN ph js;m3gis, fi dtlTolucrentur partes fubtiles.gaudercnt mutuo cootadu. K* Dicimus cum Telefio in d.l'b. c.io. ^ vbiell intenfus vteri calor, Vt quem fpiritum ingenerat remfai,n>mu dunet tenuitate, vcl elabenti exi tnm pitefaciir, ineptus efl ad geueraiionem per boc, quod vcl valde It* quefacir, vel fatis di(rtpat,&elcuat fpiritus^licctli calor e(fcxilis,&latt* guens,ne fpiritum queat tngcnerare,compingere^ femc partibus fpo* Itans fubtihoribus, non fic conceptio : oportet ergo etfe calorem blan> dum,& contemperatum, quo pauUtim attenuet, attenuandocompin- gat,':qaeficia’’^. tantillum, partes difnmilarescx femine faciens, vt toe m mora coo6ciautur;& talis calor e(l aptus getieratioai. necputandu clt,cjidiffipet fcmina,vcl cxficcct,& iucruttam agat , vcluti Sol veheraes in * t)ie Confticutionc fetns, 1J3 fnpaflfuemina immittit femen in marem : qd* eft, vt rccipiatBcum,conftat autem partem feminis craftam durum cortice non penetrare, nift vim tantum rpiritualem,fic qualitatem. Item funt quida pifces, quorum focmina parit oua in aqua, & tunc mafculus parta oua femine afpergit iuc,& q tanguntur ab ro Buut prolifica ; mas ergonoa dat quantitatem. I icm mas eft t grDS,& focmina patiens,(ed nulla agen* tis pars (ic materia rci adx. Apprimum aitTcl.in d.c.^d.quiataliuio femorum maribus non potcil confici eaferoinis copia, nam outritioni nihil fupcifluit,rcd'parum,modiiUin ve tum rx pauco nucrimeto, tum ex calore abroluente,idc 6 ron p tiertendt fanguinem tn femen ; vt qui languis fuprreft niitritiooi vena* rum,in foetus generationem afterat maicnam,ad ncruoii generis, alba Tumq. partium conftitutionem, (quod his iufidis eucnit^vt diximus} focminz facultas tributa cft,moduiquc, quo in mafculi corpus articu- lBm,& cum eo femen immittat, quo ibi abfoluatur, magis videlicet co^r piogatur,fpiritufq.ioeo,aut res fpiiituiproxma generetur. Ad aliud deouis dicimus, falfum iftejArift.n.loquiturnou deouis parcis, necda ris,frd croceis adhuc extftcntibus tn vtcro , inquir.n.fiquidem oua fub« 'oentanea ferat gallina , & gallus ouo, nondum e croceo in album mu- tato coeat, foecunda ex fubuentaneis redduntur . £t Niphus magnus Pcrip.Sr in Grzca lingua eruditus contra Conc.ait.immd figou deouis contrariam legitur in Gr^cisCodicibusibabctur tnim fi gallus coit^ antequam DcConftitutionc foetum i9f ittteqiamMrtn fuerit durui, reddanturouaproIifica.Iorcs fanc,alidueq liogaljimmixtofijorelpolutz, propms concrq fcuat ia res. hzc,& quj fcquaacur legeatibus compertum cric,quo pa- Dc Conftituoone foetus. ttiy vnaqti^qae pars fcetus conftitoatur, & qua rationesgat calor, qui tf\ in vtero,abfquc hoc quod iaficiaturcrrorcfiinpcdoc. dodrinaTcI. '&GaIen. ly-zterea^ait Marta^fruftra fit pcrplura, quod potefl perpauciora ; Icd foemina potcft abfq. mare procrcarepropria materia , & calore vte- ri.Std nos dcmonftrauimus refpondentes ad primum atg*3» abfq. viri- li fcmineimpofllbile eft .fieri generationem. Pratterealtfictfret, tunc vnius efteauaeflentduxcaufarmaterialea Immediatar.Hicphilorophafter timet timore vbinon eft timor, dum in conueniens arbitratur duas materiat concurrere ad generationem :^d enim obeft.ne duas panes materiales afteramusadconftitueoda entia inatenilia; Sc prafertim non exjquo concurreateSjfedalteram.vt fiant partes potiorcs,& conuenieniiores tali materia, alteram minus princi- palem.ad alias partes perficiendas, in efFeaum,pracipucaiherogeneia «X partibus conftantemj qualis eft fatus? nonnd etiam Arift. & A uer. id componendum mixtum quatuor afferunt elementa, & hacola mate rialiter concurrunt,refraftis eorum formis, & apud alios corrupris,om nes tamen rnumquodq. elementum materia ferre non ncganij’& Mac- ta itidem in difp.de mixtione nonne conceditf Et medici ad conficicJae ificdicinasplures partes materiales diuerfi generis mifeent, & ad oximel lisconftitutionem acetum,& mei conferunt, paret igitur, hic homo promifit facere pugnaculum Arift.& fecit dettrudlionem Arif. &idcd Boni Perip.non debent, honc libellum Martar cum Peripateticis fcriptii connumerare. Pr jtcrca arguit, ab vna, & eadem natura afiio , & palfio prouenire, quod eft filfum ; nihil enim in fe agere poteft : ad quamlibet etenim a- &ioncm naturalem requiritur ageos,& principium, & materia. Hfcratio ab omnibus feri adducitur, tanquim Achilles, formauitn, eam Atif.& Auer.Conciliator,& Forliu. fed mhil abfurdius poffe dic’,ct fuienunciant.Scotus enim a.fcn.dift. 2. q.io. contrarium illius propoli tionisoftcodit,&cumeo An t. A nd.in^.metaph.q. a. conciliant que iibi Ariftotclem cum Arir.damno.& Tclefi.in 4.lio.c.i9 dc xo-idem a fcipfb moucri pcffe declarat aducrfnsArif. quapropter duimus,tdtm nume- ro poflcagerc,&pati,fed diucrla ratione, rcfpcdfu enim furmzagit, 6 c materie patiiurj quapropter. lor feminis jguin femen, & matciia pa- titur: iiutara enim eft princip.u motus 10 eo,in quo eft moti:s, & Auer. 2o a.phy.c.j.intc!]igitdeprincipioa6iuo,& fui mali, diir 4 tal.t u. Ac io j.com.aS a fdpfis moueri,vu1r,graue,& Icuc ; & quaniuts Nq hus in p.metap.q.i.dicat, graue moucri afciOon tamen per fe,*hjrc.n,fi6lio propoli tionem eorum non faluat; nam ctfi moueaiur a generante mo^ tu geoerationis,non tamen !atiouis,niliorigtnca quadam, vnde fi hoc Adtum haberet locum, nil fa&um io natura a ic moueretur per fr, cuiq ^ ' Aa a age- f R 6 R 7 A R. i8J F.ThomxCampancIIr. ipfnerjnteonginem traxerit, id, quoddtcitNiphoSinulIomffmpIct pcflefe alterare, t^ma (inisaiterationis eft peneratio, & quia nihil poteft fc generare, ergo r.cc alterare corruptiuc,faciIe eft,*t foluamusidicunji cnim,calorcn) io propria mcieria,& puriflima,quzeft ignis coelc(lis,fe jpfuin non generare, nec alterare, fed localiter tantum moucre,cumau* tem in aliena materia fe receperit, & non omnino Tuam eam feccnt,reai per aherat ilijin,vt patet in noftris entibbi,noftrifq. corporibus, feqac alterum gci)erar,miiliiplicat^. in aliena materia , non tamen illa eadcon portio caloris, quz alteram fegeuerat multiplicando, ipfa fimul genera tur:vnde quia calurpotcft generare calorem,oon cft dicendum , idem non pofTcin propriam, quam occupauic molcm,agere, & fe multiplica» re.&Arir.inprimishocdiccrenobircum tenetur, qui in i.degen. ait,n6 manent e^dem numero parces in corpore noftro,(ed continuo ali^ re- foluunturacalore,& aliz generantur, vbi patet, calorem partes proprii fubieSi immutare, itemq. femen viri diflblui volunt cum eo Perip. fcd talis difToIutio non tic.nifi i calore proprio;vteri enim calor ab his noa concedicur,nihil igitur obftatdicere, formam fuum fubicAum moue» re, & alterare, &rcalierum geuerare.fed necvlla ratio eorum procedit contra oos,vt alibi offendemus ; quapropter nou oportet accipere rc* /ponfum Forliuienfis,inquientis,femen quoad partes fubtiles agere, 8c quoad groffas pati : idem.n.calor immutandi vim habet , & fe alccru ge- nerandi, mouend ,& animandi, vtalia io difputationenarrauimus. fed nonne femen plancarum concurrit aftiue, & pafliue io geocratioac plancz? Prxtercj foemina,ait, non emittit femen , quia tunc daretur penetra- tio feminis,& fic omnis generatio effet corruptio , quia ficut r»ugoar, duo corpora elfei o eodem loco,ita & duo femina : & fi duo cficnt , tuc infinita pofTcot c(Te,non enim maior ratio efl de duobus, quam de c^te ris,fcd vos dicitis, qu6dmas,&faemioa ambo emittiuufemeo,ergo&c. Et quia matrix nequit, ea fufferre ob eorum intemperiem, daretur ergd penetratio, ita vt ilia (fatim euomeret : q> repugnet, duo corpora effe ia codcni loco, probatur; nam femen faltem quoad eius craflitiem denomi natur corpus,& cum voum corpus alteri (uperpofitum cofumet illud, fic femen maris fuperpofitum illi mulieris, ambo delfruerentur, & gena ratio,quar fieri vcllct,rueret. Sed uullam apparentiam habet hic fermo, quidquid enim fumit,ad fenHim eff falfum,& politionibus Pcrip.iongc contrarium.falfum cft il iud,q) mulier non emittat fcmeu,& reprobatum a Gal.in 14 dcvfupar- cap.ii.&in i.defem.cap.7.&iu 2.cap.4.Scdhoc inferius probabimus. ?bt & refoluemus di(2a Pcrip.fcias tamen , A.ri£ voluifle femen emitte» re;vnde inquit in i.de gen.an.cap.i8.femene(f,quodcx vtrifquc cocua ubus illis originem uahitur,& Aucr.vbiquc conccdit,ibi etiam, & in s« cap.6. • De Conftitutioncfcctus, 1S5 foemifis dat femen huic calidius, huic vero humidius. Al- ber.itcmin i ^.dean.cap.vlt.vult^fperma mulieris concurrere ylicutma tcria munda, & menftruum,(icut in munda; NiphusDTh.Gai.Forliu* £r multi alij mulierem a&iuc concurrere, (altem quoad emifTionem femi DIS volucrunt.&difpontionemmateri^svbi clarcpatet ex eorum di&it, Dauliercmfemc emittere. fed difputatiocftnobiscuillis, vtrum detfcc« eundum femea.Item ait Fcm.dicitArif. naturam maris, acfceminzin fmfUdbus vtrunquefexum mifcuifTcyqudd fola vis mafculea (licet ter* eam materiam eis conferat ) non (it fatis , qu{ procreationem in (lirpi* bus cc videtur cogere; ex plantis enim AriiLin animalibus multa indagat, trtxie vterus fc habet, ficut terra a(fereos nutrimentum, & femina vtraq. ¥t in illis copulari debeot;non enim dilfcrunt, nifi ficut mobilcab im • mobili circa generationem ; probatio fua etiam eft erronea ; habet.o. inconuenienti fieri penetrationem duornmin omnibus,quod e(l maxi mus crror,& dicit,qudd generatio clTet corruptio,fcd hoc vult Arifto. in i.drgcn.t.i 7 .rcmpcrerim quando aliquid generatur, pr^lupponitur materia particularis, qu{ formata efi, ita idem motus eft generatio t quatenus nouaformaintroducitur,& corruptio quatenus, qu^ inerat* abijcitur;& penetrationem concedimus non io feminibus tantum, fed inomnibus,dummodofint corpora porofa,& tangenti cedantia; non autem in hi$,quz funt dura,& minus penetrabilia , ac purofa ; vode rc> piignat,duo corpora copula ri,& femper eundem omnino locum teoe« re,& in cifdem dimenfiooibuspermancre, nil amplius dilatatis. & hoc htber,ficuc nos, pro abfurdo,& impoflibile Arift.dc omnes Perip.modo fieminanonrnathuiufmodiifed poro(a,mollia,lcntaq.cxiftunt,exqui- bus copulatis partes fi untalbz,& harum quadam fiunt ex virili tantu* parteq. crafnori.fimiliter coniun&a fimul maioris quantitatis cxiiiunt** quam eorum alterum folum,& latiorem locum requirunt; quapropter infert hic homo, funt erronea;aoo enim pofTuot c(Te infinita femi na,*duo nanque requiruntur ad generationem, & fi alia addantur , non itt conceptio, vt patccin meretricibus ; opus enim prioris vafiarpofte* rius;vndc plura polTuat cfle femina, & quot vulua capit, non autem (it geoeratii) cxUIis; quamuis etiam Ariilo. dicat,quddliquz comprefia d( gallina,literit dum exiftentibus ouis , ab alio poftea comprimatur , pullus ei, ^qui fecundo compredjtftmiliifir.quod ideo fit,aitTclefi.quia primifeminis uisa repugnante mcnltruo debilitata, ab integris fecua- diaiiribus exuperatunitaque femen mafculiadditamfoemincu, c6pin« £uillud,aptuinq. magis rcddit|Vtcx coparics cfformcQturi nceputan* dUA 15 » F,Thoma5 Campanellac dutn eft,qtidd matrix cuomeat illa dao, oifi (It affc£Ia morboj ilei qat* visaddtindirpoGcioad generandum, bencautctn plura cuoment:iot6« peries verd in his duobus nulla eft,funt etenim eiufdem naturat^ & noa qiffcruntjnid penes magis, & minus calidum, & cralTius, ac minus craT- Aim,& femen viri compingit illud mulieris , reducit^, ad melius gene* randum calorefuo, ea vero fedcftruunt,quz funt contraria, contra- rijfq. prxdita viribus,& ex quibus non poteft deri eadem res fimul iua dis,&vnum non recipit abalio idoneitatem ad communem efftdua ex mutua adione,fcd harc funt oppodtis modis in talibus feminibus * Nof. Nota tamen,qudd femen foemine cum dt liquidum, & fluidum magis* quam Tiri,quodcftcra(Tum non poteft illud penetrare, fcd circundat illud,8c cum partibus minus craffis commifeetur , veluti acetum melli copulatutn,dehinc aliquantulum liquata ab Tteri calore, magis copu? Iantur,& femen viri cum fit vi(coflus,iIlud foemiop compingit, ablataq, fluiditateexcleuatione vaporis , proprias concrefeunt in partes fccms. verum hichomo dum commixtionem negat, Arift.fuoaduerfatur:ilIe • quidem vult, elementa flmul concurrere, accommifeeriadmixti genera tionem,quod non poteft cire,ni(I penitus copulent fe, & penetrent , na ^ quodlibetpropriumlocumnancilci non poteft e(Tc;tunc.n.non clTet mixtio, (ed velut lapidum aceruus,&congregatio.£t in i.degen.Arift, vult,augmentum neri per penetrationem, quatenus partes quadim tf- fluunt,& ali^accedunt,quae (I maioris (Int quatitiutis,flt augmciu. vn« deSimpl.io 4.pliy.t.68.inquit, fit nutrimetum in corporum meatibus* * &a(Timiiatum apgIutioatur,non vniuerfum autem corpuseft meatus* fedvti nunc eft meatus, fit illud plenum, & quod nunc cfl plenum cf> fluens meatus efficitur: & (oluens didu de vafe cineris pleno, cui eiufde quantitatis aqua ccmmifcetur,vna cum Eudemo vult fieri, pet penetra Cionem,q(iibus tamen partibus elabentibtis fed quid moruiraacaii . fiflct,retrotraheretintrd,vtmifceaturcum maris genitura,quod ka fie ri,perpcram cfi;nam oportet, femen molieris mifeeri cum femine viris ergo iemeo exit d matrice, vtmifceatur cum illo viri extra matricem,tt poftea cum regrediatur ad matricem, ergd natura ociola, vel ipfa noa emittit femen. R, Suppofitumhuius rationis eftvaldd erroneum, ac hominis proprifi ?idetur, qui nunquam didafapiencum viderit, fed quzvulgdfenticora opinionem necbene fciat.Gal.n»io i4.de vfu par.cap. io>& in 2. de fem, " c. i.fceminas io propriu vecrum emittere probafaSt quando foras emitti tur,priusinvterum,dehinc foras cdfandi demonllrac,Tel. et in 6.c.j^ in proprium vterum,iaquit,fGeminae emittunt lcmen,in quem coruai ^ ^ feminariavafaferuotuttquod optime docent Naadinus,& Curtius ia commentario, \ndreas VclTalIius,Valuctdcs,& Fulgaruccius in corua» libris Anathomiar. Qal. Gal.in 14.de vfu par.cap. 1 1.& s.de femin.cap.i . 6 c^, mulieres femca emittere probat; etenim ad venerem non inclinarentur, finooemitte- rentitem multat mulieres in fomnis effundunt, & cum dcledatiooe ras xima,quat non potaft dici adueoire ex fricatione vteri, vel receptione fa minis virilis;& quzdam vidua beoccolledum, concoftumq. , & crafsa femen cmifit,quia multum temporis interceperat, qudd noncuacuaue rat.Item teftes funt illis dati,in quibus abfolaaturfcmen;& dum emit- tunt illud oblcdantur,non autem altas.ltcm ait,qui concumbunt circa Cofl^ pudendum, illud fibi cfiFudi fentiunt. Conciliator vero in difi'. 3 7. vole- bat informare his rationes.Ex hoc ak,qudd emi0ione,talis humidi tatis fit deicllatio , non arguitur fpermatis cmiirK>,etenim pueriimpoteatet adhuc coire folafpiritus eminTionedeledantur. mutiercs.n.in confrica- tione deledantur,& feminis viri fufeepeione. Et ad illud deteftibusrc- fpondeteum Auer.qudd vere habet mammas, & tamen non obtinent in generationela&is iouentionem; Sc odufat non (unt, nam deferuiut» Th. Tt gignant humiditatem incitantem ad coitum.Sed pextmam fapiunt ra tionem horum di6la:nullam fiquidem delediationem pueri fentiunt aa tequam feminis paululum faltem emittere incipiunt, tunc fiquidem de leftatioQcm capiunt,cuin parum humiditatis effundunt, quae ad modii fili protenditur; & hac quia nimis modica ell, aliquando non videtur alteri circumpofita materia admixtf,itcm fi contendant, ante cmitTici- nem illius dcIcdari,hoc ideo eft,quia humiditas ilia incepit exire , & di» fcurrens circa pudendum,vt exeat meatum pudendi circumlinit, abfu- snitur^. cdm ut modica , nec vfque ad extremum perduci potefi , vt fit W aqua modica per caualcm exicate,d( noa poccute ad fiucm labL aoa ergA DcConftituribnefoemi. 1^5 ^rgd hibet locrnn ratio eius,& quod dicit dec5fricatIofle,& attraftio* nc, nihil eft;etcatm mulieres folo deliderio , vel noftn effundunt , illud magna cum voluptate;& illud de vidua non cffugitur^quod dtcunide teftibus errpr eft etiam; etenim ait GaLalia ratio eftde mammis horni- • nis , & teftibus mulieris , hic enimlac non confiftit]. auia non videntur plen£Ude,(icnt teffes mulieribusfemine repleti;&va/a feminaria,nihi> is miniis, quam marium femine referta apparent', itemjin diffedionib* hoc expertus eft G 1 I.& ali j medici femen bene coocodum in eacum te* ftibus.Ac meatibus intuentur. Item nulla differentia eft inter femen il- lud mulieris,&maris,nin penes calidum, co^um^utj&ingroffatu ma> gis,Se minus, qoc differentia non condudic,fpeciero mutari, vc hoc dica turfemen,iliud verd excrementnm ; mafculi enim imbecilles fluidum, yt illud mulierum,& pueri conficiunt femen, vt experimur, & mulieres «nquebeodcraffum,co6tum^.efHciuaK,ficucmafcali(vt de vidua dixit Gil. ^etenim aitTeLvterque eadem membra habent,& potentiam vege* tatiuam,vtrifque vafa feminaria infunt,&teftes, 3c loogd fatis femine re ferti confpiciuntor,& vterque fumma delegatione eodem pafto effun- d Jot,& fada effufione, eodem languent modo, flr immittunt illud am« ' boinlocum generationis, foeminc.f.vterum ; cur ergo feminis ratione, 8c vim vtrumque non habet?& fanguis menftruus,qui a feminis natura longe abeft,& more aliorum excrementorum foras emittitur,0e femen illud mulieris.quod naturae feminis apparet, 0e more feminis in locum generationis effunditur,6cdetinetur,vbi mulier concipit, &non excer. nitur,vt alia excrementa,cur hic femen,6e illud excrementum nulla ra- tione dicatur? item ex feminis diutina retentione varij morbi excitan- tur in corporibus noftris('vt Plato declarat io Timaeo) fed hi morbi ma time inuaiefcuat in mulieribus(' »t ibi declarat deinde circa fine ) & Gtl. dicit,dc muliere vidua,qudd malis quamplurimis diuellebaturrxretcn tionefeminis.nefciohercle,quamdiuerfitarem vident hi homines inter » talia (emina,nifi codum migis,&minus;& cum fixminf ftdy funt na nonne emittebant femen eodem padoconfedum ab cifdc teftibus, ,.cadcmq- ex partc,& difpofitum fimilitcr,nifi valde modicum, quid craf- . fius^quam dum Focminje eram? Galcn.io allegatis locis loquens de vfu feminis muliebris, vult, defer- GaL ' »ire,vt excitet fouminam ad venerem, deledatiooem afferat dum erum-. pit,cx eo etiam poteft fieri tntrftinalts membrana, dcfcendcos ex vafis ■ffcrainarijs vrcri,vt expertus eft ipfein diffeaionibuSjprafgnaniium,itc ;; ciim maris femen reda ciaculationc tendat in fundum.vtcriparteslart- ^ald a focminco femine illinuntur, &OS vteri, vtcommodi&S at(rahabfe. meo viri.difponitur.ex eoq. nutritur quodammodo femen viri, cum fit eif^miliarcjtst rimilc;n*itritur enim omne a fimili per Arif|;o. modAia inopriacipioDihil talifcminccft limilius virilifcmini.cum fit huiilidu Bb & * .isi »P. Thomx Catppanelljc & fnjgidBai.qDod nutrkiqoi eft aptum, Uem ex vtrirque fcmmibus pcf^ mixtis potcft fieri voum perfcdum remeo,vt dixit Hvp.in lib.de natu- ra fcetus . omoibus itaque bis diiiifiuc loquendo potelt cfle aptum minx rcmen,fcd vltlmum veri.m.i^israpir, vt feat,it Hyppocraces. vndf H^iy*3dJtt,quddcum femen vin fit calidum, & grolTum, femen mulie- ris deferpiecadhoCiVt mifceantur,ad commixtionem, & contemperatu- ram bonam faciendara,cpmfitrubtile,&humidum,frigidumque. Sed dicebat CoaciIiator,licet matrix fit caiidiflima , eius tamen intdf rior fupeificics cft humfda Tfildc, & ided non eft de fui natura, coalTarc aliquam fobfiantiam,& corialem tunicam generare in ipfi; fi enim bof eucnirer,tunc epar.dr venter calidiaimi circa illa, qux coptinentur in (c ipfis membranam inducerent caliditate; membrana autem illa fiti vir- tute fprmatiui.qux fi poted facere olTa, ego & illam : & rerpondens a4 Ha-y>vuIr,membranami)Um exviri^eminefieri.&ad Hai]r.aic,ooneft adeo grolluin fperma viri,vt clequfnte egeat humore, & fubtiIiorc,cuni necefiaria prus fit eius iogro(I^tio,qud congregatione vigorctur; ncq« adeo elt calidam,vt frgido egeat contemperante, prxfcrcim cu hccopu ra poiTint fieri i menftruo. ' Verum hic homo,afTc(^uspaflfione^ veritatem palliauutSteniro cali- diifima eft matrix^vt ait^& neruofo. genere, quod ficcum eft,conftitutaf cur non poterit talem c^c^um facercfium quia calor femper attenuat, adculusattenuationcmrequitur femper aliqua cruftula iocxtrinfeco. Hem vterus totus fe contrahit ad femen contingendum, quo cogaodei^ & fi eft oeruorum,forniam cruftx femini admittit . Item fi fir i virtute formatiua,h{Cnon pbreft agere, nili per calorem, vt Perip. volunt qua- propter requitur,vtprius;item non eft virtus formatnzaliad calore, vt demonAraiGiUo lib.de formarionc foetus, C.6.& Platonici, qui ca po« fnemntanimam mundi, calore coeli mediante agere volunt, vtMarf.fu per a. Cnead.PIotini confitetur. Item Plato in Timxo olfeum genus tjc terra, ab igneexficcata,dehinc in aquam vcrfa,& rurfusin ignem confi- ci i Dijs a*xit,& fenAis ipfe attcftatur i calore in vtero partes fubtiles e- leuante,& compingente conftitul,neab aliqua virtute, nifi diuinapotc tia aliter fieri, q a c^orenunq apparent, nec modus, quo fiat i viituteia corporea poteft nponi,vadcfiolTa fiunt i calore, muhd magis & coriu illud fieri oportet, per fnam rationem. & deinde concedi fibt vulr,vtilU membrana fiat ex faog'iine;fedhocrationi diflunat valdd, vttam citi ulemenftruum repugnans cert^ materia, & rubra liquetur, & fiat alba, deinde coocrefeat in corium; fi.n.concrefcerct dum m rubra.iobra co- rium fieret, & Hyp. io (exto dic hoc eft expertus , & quomodo tam citi an tot mutari potuit res,opus.o.cft illud in corium fieri in principio, ci| vnlua fe Com rabit, vt tota ungens toto fruatnr itlo,& fallaxeft vridc di- Mtf^audd oatura bumidiutem illam muUeria albam, aptamq. ad tal« ooua^ De ConftitutTonc foetos. optit,ftnr{ femini tnaxim8conueDientemorpenitjYctrepro1)eti ec es nnguiae meaftruo illud conficiendum Isborec /oudd non concederet ' Aril.naturam niltemerd agere prcdicaoi. & cur cum fit bonum foemi> tnnica,natura femen ?iri cooiumat. n exeo eam former^ & Illud reijaat,quod femini riri congruit,* fluidum ciim fit,circundat Illud?* fi eft bonum raenftnium, melius erit pro hoc elFedu feme mu- l»ebre.Sed dicebat inferiua,qu6d illud cft fuperfluitas matricis, non le* ineo,*impura,fiEtid4^uc materia: huius coucrarrum expertus eilGa« len.* c^coquiin teftibuSi»tfcmeo»iriapparet,*eniittecam volu- ptate,* in his pernu nere, languorem fuiemifrtondinducere, quorua appofitumadvnguem competit excrementis; * in calidis mulieribus, •td.uabftinentibusicoitu nihil dtiFerenS. quali i mafculino femine apparet . ratio de ventriculo eft nulla.hic enim cfl, ficut olla , ciricon- tinud aliaf partes,* ali* apponuntur, * aquof*, ita quadeonS' ' non wletabo conficere, fedvterusefl.vt Sartago, CUI pmiinaquofe ia ponuntur res,* ali* crair*,ybiqmd prociiuiorcs, quam q^uenon gellaocvcerum .JSC hucdidum placet val« dc;eteniipcttamq isrnunprzgaantquaadoque menftruum detiocr. varios patiuntur morbos. Item foeminz quinquagenarie illud nun emittunt , vt dicitur in metro: adde decem iribus mulierum menflrua cernis,ad quiaquagtnta durat purgacio tota, & tuue in talibus mulie* ribus generantur immunditie, & morbi, tuflis, & anhelitu venenofo in> ficiunrhomiacs, nec quod ance tertium decimum non cmirtunt dibec femen dici, eteoim tunc natura e(^ vorax, & quolibet alimento vtitur adoutrieodum,ac fabricandum corpus,& vires,uec rufficiuor,»c expel* laot:mirum quidem quomodo menUruum, peltifera mtteria , 6c ftcri* litatem induceas dicatur femen, quod non emittitur cum voluptatCt nec tempore coitus, vt reroini congruit , fed menfibus ungulis vclut ex- crementum, & nccomoiaanimaliaemictunt,vtcaDcsfoemine,&alio« rum generum, fed femen illud album effundunt cum voluptate , & tem« pore coitus, & tamen Pcrip.quod fceium inficit femen vocant, 6i illud cx quo ben^ quandoque generari queunt nonnulla; partes, fic cxcremc- tum:cuius contrarium quotidie experimur, vt antiqui philofophi not rationibus monuccuot,vt Pythagoras, Ipicurus, Dcmocritus,& He • ruimus cum omnia calida entia ponebamus excepta tern; &non c(l ve rendum de calore fuo, (i eiiim tantus ineii, utpodit cibos bene d .ff^' en tes in nutriti fubdantiam inuertere, ac diucrlimod^ immutare, nildj- bitandam ett de vteri calore ab epate, & anen j$ procedente quin poilit 'hoc facere, praecipui cum vterus etiam calorem continuat, licet debile . fed quia Sciolus ifta; dicitynobisfolueodas e(Te rationes Theologorum, & Pcrip.quibus probant molieres femen non emittere, ita quod femen maris (it (olum efliciens generationis . fed fibi foluendar fune rationes Scoti, G lien. TcleG.& omnium medicorum, quarum nullam adduxit, nec foluit; quapropter ,vt fufficienter adfummumdicimus; Auerc.di* fiis occurrendum reor. Aucrataquein fecundo colliget cap.io.8c cum eo Conciliator in loco allegato fcemineu femen non concurrere ad ge* nerationem probant ; etenim inquiunt, multae fceminae conceperunt abfque deledationr,quamquam eis di/pUcuiifet copula, 8c contra vo- luntatem coierint ;& quedim multer,de cuius facrameotocofiderepo terat Auer.iurauit feimprarguatam fuiflein balneo Lauelli,ia quopra*, ul homines fpermatizaucrant.Itemidem eft dator materiz, 8c nutnme- ci.fed fcemiuacft datrixnutrimeati: reliqua, quz dicit Conciliator, de- ftruximus. Reipoodei Fcrncllius ad primum,& fecundum dicens, commentitiu cft femeDmariscxmenftruoabfquefcemcllasopcpo(regignere,nece(l fides adhibendadi61ismulicrcularum illarum, quae aiTeueranterpronfi ttant abfque coitus voluptate concepiflc.vnde putat, quod (i pauld an- t^,vcl pofiquam mulier emittit femco,viri femen immittatur, tunc non concipit : oportet enim ex vtrifque copulatis (im ul,antequam alterius fpirituseuanefcatfiericonceprioncm i quapropter negaret hic homo, vcruaqaea(lumpturo,&dicerecfcmper,dum concipit, fceminamtlFun- dere (emen, licet non ah a$,& illa, quae in balneo impr^gnata fuit, emifit femcn;nam ficut vulua habuit vim attrahendi per Auer.ibt attra&io au tem non e(l tine voluptate,maxim^cum attrahitur res defiderata, itaq* ille motus attradionis czciiauit femen fcemin;,vt effundatur, praefer- tim cum ex calore balnei laxata erat eius caro , & veluti aperta, ita qudd facilius potuit emitti fcmen,& putandum eft, quod focmioa illa fuit Ii- b-dioofa, & ad feminis emiHionem prompta , fecus eoim nonattraxiffec fic femen illud .. Telefius autem concedit, puffc fieri conceptione abfq* leminefeemineo, hoc rard , quando fcilicet femen viri eft copiofum nimis,& calor vtcri abundans; non tamen cx hoc fequitur,qudd femen mulier non cooficiar,8rdume>jcic,oon valeat, vt ex eo cum uirili com- mixto fotmatiocifocus molem adijciat,& rcbur : ueluticxfcm negal- gallinae uidunuspuLum collicui, quo ad | aitCi cxmgucs.utin oui . . albo- t9^ FThoinx Campanellae •lbum!oil>DtcoL':rpicitur,&txluteo»quo(i finguioixeft rpec!c$;&quTA' uoIuptasfit,utGjlea.uultin 14 de ufti part.capir.nono, cum io fcmioA calefado niiu gratis conccdimus,AGxleo.hi>cfenfifleoport«, quod magis explanaf* let,fi hai>c experientiam aflecutus fuiflet . Verum intuentrs tccminam marem fadam,& perfeftum femen in teftibua mulierum nil negabunt mulierem coijficerelcmen,& opportunum. Aliud argumentum, quod procedit ex di^is Arifto.nullumeft.Etcuim terra calore a Sole fibiim* prefloiemtna plantarum germinare facit,adiu^^ coucurrir,& prabet alimentum, muher eigoc.lore vteri a veuis procedente exfufeitare po> tcft, femen virieodtmpa^o,& germinare facere fieriq. animal, &gal- ^ boa (imiliterdat Da(rimentampullooui,quaieauslutcu, quod cft uo*; guis^allinz fubmimftrauit, & proprio caloreincubaos onriiplum ft«. at,& generari. PuLauitMartahancoptoionem cfle contra Theologiam, quod erro*, neumeft etenim ficeffet li teneremus maiculumpoflenon concurrerat ad gcncrationem,vodctolliturpcccatumoriginale,telmiraculumcoa« crpiioaisia SacraiiiTiiiMc V irgiuia vtero Scruatoris ouftci palbarctu;ii fci li i De Conftininone foetum 157 ^d^otTupra demon ftrautmui aoo pofTc fieri generadooem abfq. n- lilifeminCinin fuperDaturaliier?irtutcdiuioa,vifuitin Deiparsvteto, & fi uil contradatur Theologis afiertto noftra , quin Scotus optimuc Theologus, & frquace iftud in Theologia defendunt. Hinc clucefcaC ventas huius qucftioois,quam pro viribus pcrtraftaui ; quam iotuen* tes Perip .allaciasagnorcenc,& ventatera fi attentius, & non raptim per I^antafiequentur,& huius Mart^puimam, ac erroneam imaginatio* ntm, &prau{ difpofiuoais ignorantia imbutam com|>erient,aui nec neretur Pcrip.nomen,cum librosAdft. iihminetantijm,&viiuluta(« fe videtur, 6c fi hunc Peripatetici ueliat efic Peripateticum tota Pe npateticafedaruet , in omnibus enim vidimus di&a eiua ' ' "^Ariftotcli, &requacibuscontrariari,tcmcrcq. prolata,' & tamen pogoaculumArifto. fecomppluifieia^ Aat, fcd no Arorum tela acuta,- vnuldcraia curabilia ingerentia in hac pugna, ' ptopriatelain feiprain conuerfa, &in propriam infiaacapue accipiat ; ex quoruna pUgis,oecGalc« nuscura* ^ - bit iBum fanandam, refi* fidendum^. • I Dc Cocio, & Munda loi M^rodorusabfurdam dixit, ciTevnum mundum , (icatin campo raa* gooariftain voam. Diuinifsimi autem ?iri Pythagoras Samius, Cala* brorumdoftQr,PUtoAthenica(is,MercuriusTrirmcgi(lusArgyptius, & Calaber TimzusLocreafis, mundum i Deo Optimo Maximo, ema- nade enuntiant aperti, ac interire po(re;Dci tamen voluntate xuiternu, ,ficut& Socrates aiebat. Verum Platonicorum fe£la in contrarias opi. -.oiones de Platonis intentione fcinditur.Crantoreaim,Plot.Porph. Pro clus,&lambI.ab{teroocfFedum fuideaDco contendunt; & cdm dicic :-Plato,mundum prarcelTifle inordinatum, &confafum deinde rcdadu .in ordinem, fumutit, hunc ordinem fequi fecundum modum intelligea di,& prioritatcmnaturar,noa temporis concedunt . Scuerus autem, . Atticus,PIutarchus,Mar(tlias,ac alij multi io temporis principio de no . uo fadum fuitle i Deo demonltrant io via Platonis ; quibus aflentien- dum magis cenfeo ; Plato enim, vcNumenius Platonicus inquit, Atti- cus eft Moyfes nil ab eo difcrcpans . Quapropter vidend us cft Placo ia Timaro dicens mundum i Deo , per exemplar , in fe conceptum creafle . bonitate fua, & voluntate libera ob immenfam foecunditatem exubera- te;oulla tamen in ipfo oouitate adaenientc, nec folum neceflitate agen- te. Itemq. Sc chaos;(iuc entia inordinata prarceirifTe, materiamq infor- . mcm,vode ordinatus rerum,ordo emanauit,qui procefTus non eft tem- .p.oraneusexiftimandus.flcut cft agentium finitorum: in quo in nullod ^Moyfc Htbr^o inter Theologos, ac Pbilofophos primo deuiat;htc enim . & nos ChrittianiiDcum mundum ex nihilo crealfe, ponimus perextm- plar confubftantialc Bbt , propria voluntaiefoecunda propter bonum, . pracceiTifTe enim cbaos,& tenebras abyOi ab codem fadia prioritate natu rat,dt cootiaud,iniuspruuidentiaregi,& gubernari , ab eoq. femper de^ ,pendere,ncut Sc Placooftendit . quare Philo hrbr^us vetbis, quali Pia- .tonis,&his,qua; recitauimus,trxtum facrum Moylt exponit, vt Fuinas . narrat, & huic opinioni fefubreriprerunt lalcemdeemanaiiooe a Deo . pmncs.boni viri,ac redo iudicio przditi antiqui pbilorophi. V ci u Arif. non minus erroneus , ^caufa errandi multis,iion mimis talf-m , quam impiam protulit io tanta refementiam: ipfcliquidem.dtairccl^nuiDdu d nullo fa&om,creatumve opinantur, uecd Deo immediati gubernari aliqua volunute libera, fcd cum fit agens neceflicate , necciririu inclusit primo orbi Deum femper ipfum agitare inquiunt,nil prouidrrr, nifi p . motum ateernum coluum mundo zteroo, nil intclbgcrc, nilifc: quare . aiunt przftat Deum nil afciatclligere fiquidcmcnim vilcfccret , li hZc inferiora refpicerct.Cuius impietas a fuis,&Grzci$ fuit agni ra>ac rcpul ^fa: quare accufatus clt Arift.apud Hicrophantam,'qudd mund* pterni. . tatfm,8t dc Deofalsdfcotirct, &coaifius cft inCalchidem aufegere, Sc tanico Peripatetici, Simplicius, cum pluribus Grzcis, qui Ari flo. libros Jiaterprctatifuot,deAucr,cumArabibus,& Latinis mulus veridica exilii Cc ma- loi KTht)m.tCampanella: ,nuueruat b*nc (Wi;e4ti4*(.(notus,quicft operatio ignis. Plotiousaa-> tem inter Platonicos crudtciflimus,ia quem eundem d^moneminfuf* flifle,qniia Platonem ait Ficinus illum interpretant, ratus calorem cfTe ig lisformam rubilaatialem,flcut 6enobisflc,in i.cn.lib.d c,j. inquiet^ ea preiiabitis , nihil prohibet calorem igni a&am cfle innatum,&rpe- eicm,neq. ignis qualitatem, in i.en. Iib.i. igneam folum cceltim cauttat- quod cx ignis iiobiliflima natura conflare decernit, probi'q in r^lo no‘ mctcrram,Dcc aliud elementorum: vade cum co Marfii.Fici.cip.tf. ibi- dem aiunt.Si elementa per recfTeab/q. alterius vinameoto pofl'unc,im- md aqua i terra fltnoD aqua, multo magis roelum poteit eflelinchis; vbi videntur vti ratione Teiefij;nam fi aqua a terra fle non aqua, fle coe- lum a terra fit aon ccelum,cum vim habeat immobilitandi, & vndiq. lili contrariam. Etas fabeffet vifualcs radios quodi' nodo rrpcrcutiens,ncc tangi per roiiditatem,nifl igne rurfum viuifl ca- ret, per lumen cceb' omnia videoturclementa}, aer, aqua,terra, igne, xali reguntur fimplicr(limo,&rubduutroliditastnterra^ Cum afpera qua dam ficcaq. duritie propria terne , quatenus maximd diitat i coelo om- nium leaiinmo,humidi[limo,& sgillimo; jn igneamem ell fua foltditat Cc » non 104 Thotiijc Gktripihellc n& per trrrS.red propriam fibi coiohxrentUroj&propnatndeQfitatejn: iicut in aqua non per terram, fed per propriam iibi coinhzrcntiam cryftaktum Br.atqae metallum. f.aarum, 6c in cy.Plot.inquit ,& cum eo Ficinus.Cum mundus (Ic animal vnum vnica,vbiq. anima viuens, vnaq. xnireria fa&um,nccclVarid membrum quodlibeuCelementa ob eiiifmo- di vnionem habet aliquid commune cum alijs, & aliorum qualitatu eft particcps:fic cceleftis igaU,non terram,non aerem, non aquam,(ed coa fidentiam habet q^uodainmods terrae fimilrm.item facilem liquiditate, & agilitatem aeri hmilem,lenem , blandamq , &lubricam ^qualitatem aquar pe''(imilem,nc ex igne lumen habet, fub quofunt calor vitalis bla> dus, & aAio motrix a calore veniens omniumej. formatrix . Ecce ergo qi.tom 'do elementa uon fune in coelo, niG ig ns, &alia per hmilitudine apud Platooico$,& non in propria iiatura,6c iic polTuor conciliari opi'* Biones enarrat^, quz coelo h^c tribuunt:& concluditur apud oes igntU' cficroe!um,rtcut etiam Xeaarchut,& lo.Gfam.cogaomento.phiiopo>i ous affitmiuerc. ■ t Ari(l«verd palmam reportare pataas,(i his omnibus contra dicar,cp«' lumedequintam drcntiamin nullis cum hisiRfcrioribusfublunanbut' communicantem vniuoce , igneumq calorem fola aeris cor.frtcati04 e imm)ucre,qualisrcnfuiapparct, rouluq. (ingit,quf infra rcprob*bini'*i cum fundamentis fuis . verum diucriificati fum pulleriorrs Peripateti*: ci, vt quidam nullam materiam dent ccclo,vcluti dicunt nonoulli A.ucr roiftz; quidam denr,fed alienz naturz,vt om nes fer^ Latini Aegidiua ■ autem,& cum eo pauci eiurdtm naturrcdTccoeli materiam cum iubIu-> nari , ucrum illam fat uratam (ua forma , hanc vero appetitu inexplebili prKditam.Simplici IIS ex fummitatibus elementorum concilians Arido. Platoni cum Arift.damno magno , condare ludentatin uia Aridotc-» Ijca. loao. Gram. Peripateticis hanc Bdioocm,oil tolerans igneum ede profatuniu quod petiicus in hac re difcordes Perip.Gcut in cztcns Ion'* ge concertant periculose, vtvnuiquirq. fuuro fingens errorem illum de mondret. Telelins itaque extremam manum impolituruspro reofatif* ftm£ veritatis defeoGone igneum coelum efledemondrat fen(u,& ratio- . nibus rcafu conGrmatis:aquo omnisrcicotunobis,ciiam Pcripateiicia ortum capit,&conGrmationcm,vt decernunt, fed parum vtuniur.Quis enim tam ftupidused,quiacoBb videns, &Sole lucem,dt calorem veot^ rr,qualis venit a nodrn igoc,nonigneum ponat, cum pr^fertim eodemt agat padojVtriurq.calor.Cnimiusunitusq. dedruit, modcratufquegi-t goit entia nodra,qu^ blando condant calore; Item ignis omnis a coelo . ueniat; U quia ipcculo fufeipitur foli expoli to,& qui a lignis, ucl lapidi bus;nam aSolefunt b^cfaAa.&caufa uniuoca elicum eiufdem tatio^ ' oisigoem gcoerat.Pbilofopbaftcr Martamodernulus Sciolus, glori^,uc uiditnr,ucoaior,& igao(uiQis4CCcptor,oil ucrituscllTclcGum accu. . . DcCccIo,8c Mundo.’ aOf fsrc.qncm Arift.iriuerct accepta uericaie aeacraretur • PoGta prima Arift.opinione, quod coelum fit quintum corpus, vult adduccteTtlc- fium,igncum coelum op)niiuem,0e putat eius fundamenta afferre: cae j terram fr gidi(rimam,ieoebricoliflimain,immobili(fimaro,8icraffiirimaj difeurrens coetum igneu pofuit , quale roanifedauic fenfus , adduxit ra« tiones contrarium afferentium , loluiiq. euidentes fallacias patefacies, & Tuas via feofuscorroboraui^concluditin t. minoris operis, cap. 5 Nulla igitur ratio^aut ligtum impedimento effe videtur, quin igneum ponere ficeat Soicm;qualem r(fe,& fetifusnobis manifcflauiullum in» tuens lucidiHimum , tk ab illo contifius longe cahdinimo ; & rationes noflrz manifcftant Ariftotelicislonge firmiores , & ipfo depromptf ex Ar.ft.etenimomnia,qoafignibntur,ficcalida fiunt igniuntur motu ,cc RatioTcle prima corporaiigois.n.a coelcfti corpore atihera conterente, acfligclli fij, i te fit Ariftoteli,& qua; frigefcant.ab immobilitate frigcrcuot : at C|lum velocifl'imO,& nunquam ceffante motu delatum videri debet calidifli- mum,prxfertim cum ea, qux igniuntur, maxtmdignercant, 8r calefiant motu circulari concinud, nunquam remiffo, cuiufinodiefl ineoelo , tu quia calori leuitatem,&mob)lttaccin dint Pe rip.f(igorigraui(atem,& ^ immobilitatem. Item Ariff. in i.metaph.t.4.in omni rerum feriead vou S irtmum incurramu$,vult,qu6d cum fui natura, & cficotu tale cxtfialp eprim6,cau(a efl,cur C£tcra,quxio cadem ferie continentur, talia eua. dant; iccirco in calidorum feriead vnum primum dcucniedu cfi,quod calidum fui natura cum fit,caufafit,qua|c extera fuot calida, fed id 06. poteft poni ab Arifi. ignis.vel aer; etenim vterq. non per fe, ac fui natu- ^ ra,feda motu cjlicitcumjituSjContrimfq. incalcfcereilliapparet.coclu , ergd cal:dum fit oportet, a quocalorcm calidtfumantomnia . Eicon- ^ firmatur; etenim h ab igne fublunari omnia igocm habere dtcat Ariff. tuncfcqueturcalorem nulli per recompeter*,Ted per accidens omnibus, eonucnite. Sed quid abfurdius^quam calorem omnium entium oobi'*, Iii1imum,accun6fis naturaliirimum , omnium-cooffitutmum , vt aliis probauimus etiam dc mente Ariff. fk viuificsciuum, qualem nobis ma- . nifcil at (c»(u$,cotpori nulli iiihxrcre,ac competerr,vt forma naturalis, t fid per accidens in omnibus, quibus incfl reperiri,fk nulh per effentia, . iibitrart^Itcm (icut circularis motus attribuitur calo ab Atiilo.in i.de , ^ ccel.quia ut>b:linimus motuum, ficci nobilitTirnaaUignanda craiquali- MSjVcluti calor c(l;prxfertiin cum in calo non qualitates modo, fed fi pricutes caloris fpcdfcntur; qux ab ix jperante , 6 c valde intcnfo fiunc Calurc,v eluti lux albedo,fk tenuitas , qux ibiiuluai maxime , & maxim» mobt» ^ ioff F,Thotna!CimpancIIcc. tnobilitasrqac non niH calori tribuitur Ariftotcli i .oietap. ctp.jf. ficut frigor immobilitas Hkc (unt argumenta»quz«dducit Mart a a T clello. Bfc bene intril care.Sed histamiim defendendum nobis reorTeleiiumidlud ramcargu mento, qiiodomnibos perruadeat,efficaciflimoef]cvidetur,&hispra!ciU* '»Pp3rcf ficincorruptib Iia:&ftcquii ad cu:!um yfc^uccomcarium robuftiusnQ poteftproi6dcrcvireifuJs;»ded cft incorruptibilis eius ign:5, dy hic eft iuxta pofuus contrario, quare deficili corrumpitur, ^«proptfr diui- Rus Piotious in a.cn.Iib. i.cjp.S.oeqae cft natura coeli,ait,tali$, vtfpo(^ tedtflu 3 t,nec cftqnicquam, quidcorfun:inipcl{eDtcpifcipitctux,.rsI (orrumparur: quod. a.coe’o appropinquat cftscr^quiifi illud non por teft agerr,^! ignis, qui nequaquam tangit, vt agat in illud}acccdit,^ tc- pentd in coeleftom naturam potiua motatur, quam ccelum abillopaiia,- tur.Item ignis potiOlma adioeft ca!efaaio,oportet autem quodjCaJcfa dendum eft noeffe calidum ea feipfo, &prpcipue in gradafummo ?c- luti coelum tft; igitur has partes inferiores tantum cotrupufltur,& fout ibfluxu.Maili.ettam tbidcm cap. 4 .fumensea ^.flocjni . Si animal,aic, S uandku viuit eft idem ^pcoptcrcaqnodfubc^em anima fimilisferm^ giira,& natura fcruatur,quamufsiiidequotidiefiaccfnuxus, onnlt^^ magis mundus efte idrm in fubftamia dici poteft,qoaodiu fnb cade aui -ma,& figura eadem p€rreuecit,licet fiat intus c/fluaus.(!io elementis , ^ non fit extra ccelum ea coeli fabftancia:& Simplicius $. phy,c. 79 .ait,q^ « communis materia fieft in caelo,ficatia his,quat Aiblunatoon propte- «ea reducet adcorrupcionem,redcontrarijs iouiceiofeimmutantibqs cadet in partibus inicrtcus^ficut et in bis,qua; fune fub luna . ex quo caerat,& occopac deducit in tennitatcm.priusautcm in lentorem, itiol- iciem fluorem, & vaporem, horum autem humiduiseft vapor , dehinc tenuitas, omoclq gradus hi fpecies funt hum:d'catis,vt Tcl. declarat pri mo mai.c.2o.quiu Arifl.in 2.degen.r.io.tenuicasinquit,mcilicics, vi. fcofitas,lubricitas noq funt ptiqcipia, fcd in hamidiuteqa rediguntur g •*1 De Ccclo,& MiinJo. . . ^ eius rpeciM;&io fequeotibiisdefiagulis dedant modum,' quo redn- cDcur.Et iioa magis, fed hfc facare ipparct,qui terram, 6 Cccaefl in va- pore, conuerteos,& aquam fluidam facit, acacremhumida elementa. & denique igocm dementarem tcfte Arift.x.metaph.qui quidem ienS hum.diiI5mus«ausconftitutioiic, & ratione propria decrera Ari Itote li rclpbu(litatcm,ac imbccilluatem caloris, & materi^ comixtio Dcpcnrs magis, miods variantur motus; quare ccelum igneum eii,& caltdiiUmum, propria^, qaturaomni cratCtic matenz expuliatUjVt nuU ]a vi, ni IU que reunentia eam mouerepoinr, proprius calor.rapiditrmo tfefertur motu,quz vero minus calida funt, vt dcfccndentibus apertum cft, miniis velociter moueQCur,vc aer, & aqua, qu^li motu priuentur» corrumpantur oportct:& (Icquia eorum mateiia minus bene cAcxupe rara, imbecilliter monentur, animalia itidem, quz funt calidiora, ac ca?  pellarc, licet hjcui 6ma,vt aer,& aqua retineantur a terrx frigore; (icitn pos.cdaho moueri motu, arftllaxcft opinio perip.quia dicuQt,omne pofsibilc,ne potentia fu vana,deberein adum duci,& pr^cipuein adii corruptionis; namqueignis, quem ponunt in concauo lun^, corrumpi poteft, cum communicetin materia iuxra eorum dodrinam , & cc par* tes terrz ccntrales,& tamen nunquam reducentur in adu; etenim mul ti dicunt in 5 phy. li elementum vnum corrumpatur, voiuerfus rerum ordo labetur repente. at nil repellendus eft error ille, qui tenetur Peri* patcticis in primis N rpus ab : i c contra fua inclinatione. Sed hoc didum oHendit hunc hominem deprauata imaginatione,acerro. Ium,a quo caufae corruptionis fuot remotae. Item dato,q> inteliigcntia fit motrix,vcl forma coeli,nilabrurdum fequiiurcum nil |(di polle dica mus.Plato autem eam pofuit in coelo.Gcut^n naui nautam iuxta expufi tioocm multorum, ac eius gratia coelum incorruptib.lc dixit, vndcnuN Ium etiam requiturtcpugaans,tmmd magis intelligintiz natura exalta- tur,dumincorruptclamcoeloirilacrepra:conizaiur,&lioc Platoin Ti- maeo optime videtur vclIe,&Ioaa.Gram.vt recitat Simpl.iii i.deccel.de mente Plat.cn untiat,licei Simpi.motus cx didtis Piat. rj opinioncdeJinaol^ &iuxta dik* ooftra de moueme calore Platonicos (.xponentein.Scd hic homo ignarus,& proteruut audiat Theologos, & phtlofophus chritiia- noscum TeicGo ponentes incorruptibilem animam nobilem,quaGin-> tdligcntiam corpus humaaum,quod oportet currupi,informarc; qu»> , proptej De Coelo, & Mundo,' ' uj prober nmlt3 magis dicent Platonici cceIum,quod nunquam Corrnm- petur.mm quu i contrario ett femotum, tum ab anima pr*fcruatum , aon dTe corruptibile,acpoffeab intclligeniia informari . fed ipfc nihil- conaderat,ac tamen pbilofophumfcappellat.taquamfiadphiJofophii non pcrtineretconfideratio.fed quis acceptat illum? fifuntPcripateri- cl, cur non confiderauit Auer.fic Arifto.diccntesin ^.dean.intcll^um immixtum,& incorruptibilem efleformam aofiri corporis incorrupti- ^ Deo infundi, non memiait,nU infpicics T j p.Tho.& interpretum Chriftianoruro,vcl qu( dicit io /ua Apolo. gia de im mortalitate anim*,cnr eft oblitus i nonne ibi ponit informari corpus corruptibile ab incorruptibili animal fed fipr^entcspofirio- nes noftras deturpet orefiniaro.nil fc,acfuos dilacerarenon cdTat. di- cit deinde in argumento,^ coelum non coftatexmateria.&probatau. thoritate AuerJed hoc Cf teri nolunt,ipfe dicit,nobis foluendas effera- UoncsAuerroiftarum. Verum rationes eoru procedunt ex didig Arift, ciu non adh«r«mus;iccirco nulla; funt, fed potiffima enica eft, vel miUa al^.vt exdu^is eorqm pcrcepi.r.eft,/gi tunc poffet corrumpi coelum, «c . necrilarid corrumpetur.ne fu ocio/a potentia materiar: nos autem illud • nrgimus confequens, & potentiam raateriar ad corruptionem ociofam ppneote$,qu{forfan nihil eft; nullo premimur malo, fed ea tantu volu- njps corrumpi pofft, quibus conuariuirt pr^ualens occafione quauisfu peruenit,vd potptt fiiperucofee,vt diximus . At illi talibus excipiuntur malis, quibus nunquam. exoluentur;etenimterr* partes centrales, Sc . Ignit in conMuo lunc exi ffens, nullo vbqnam pafto poterit corrumpi, . fl^tamen habent materiam, & quomodo potentia eius eft ociofa.Scd Ni pUus, qui fallacias effugereprofatctur,nuoc pertinax in illis dicebat in I. CQel.cj ip.cani igi)cm,quam portiones terrae uiftmas moueri ad terrefu . pfrbciem,&ad aquas quo corruropatur,ftfatietur appetitus matenac, . in delo»g,& bren.uitae.c.i.probat. eoius . r^talhtas ett tam apparens, vt rrjcicntcm non expetat; mirum quidem . quomt^o ignis appetuum materi^, qui tibi erit exitio ,mon exringuit. &lui oblitus propriam appetat corruptionem, vel procuret, dum con- tra lui naturam dsorlum radit,& centrales portiones teUurislarfum, & quomodo rcfpcttu appetitus materi* fint naturales bi motus, &nuo- . modoignis calor,lktcrrfffigu8fe exponunt corruptioni ,velcocuntur., a materi* pouoiia, qu* nuUisxgeodi vitibus efts donata.ip/* natur* a- gfOtcsiquaremeliusdicunilunioresPeripJicdnonadmentemArift. , lSfcAucr.imaquaanU.tcorruropi;oampotentia adcorruptionem,&pri uftioncm cftimperfeaa.vclipla unp«feajo,acadiropctfe(aiotcdire- , idco non debet reduci ad a&ura,rcd manere ociofe. ,.Prfterca n Cflum effetigneum ergo humidam,namhumidum,acte- ppc idcin ait,p{i apud T ri.io z.lib. & tuf qua ratione ignis eft hmnidus, ■ fic quia 1 1 « F.Thom* Cam pancll* quia termhio alieno icrniinatar^go eadem, & ccelooi , teftnino^. tliV no terminari debet, oec deneaicndum eftad naturam , qua; non eft oa^ turalis,^ repugnat naturae coeli, qua tuocpoffem dicereccelumfrigidu, quia effetnatur^caidrecemi^ez eodem enimcfletfadum. P. tu con- chis, ideo caelum rnonen, quia eft mobile, ergo pariter debet termina- ri, quia terminabile. P.poutopoflibilinon leqniturimpoflibile^ergofi poflibile eft termioan,termioabitnr,&|Gcdecorruptione corrumpetur. Diximusiam ignem quemlibet humidu effe.ac humeaare,atq. ad eiua calorem fequihumiditatem domentcTeJefii.in J.miB.ciio.& j. maio. c.ii}.&i7,id^ non tantum feofu probat Ttl fcd etiam Arifto,teftirao- • pio; qui tenuitatem, mollitiem^, dat humiditati,& tamen hfc i calore inducuntor . Item qo; calida maximi funt, & i calore deuifti tangenti maximi cediMit ,acproprlo termino vix terminabilia funt, cuiufmodi humidu ab Artft.dittinitur,ac Aucr. in 4.metapb. i calore deriuai mol- litiem ferro, & in deloBg; &breu. vltj humidum, inquit caloris eft con- neniena fubleau,& fngorisftccitaarfenlUs autem inhis atteftatur;quo- circa fi veritatem.quam etiam ab eoru decretis excipimus, fequi velint, caliditatibumorcmdabom: verum hi viri humidum tantiim illud ap- preheadunt,^uod velati aquofum eft.acirroratioots modo gd tenue- fa^un: intendant autem magis humidum oportet , quod m^‘s tenue cft,acab altero tcrmmabile, fluidum^, omoia replens, non qudd tantil- lum ^ tenueziprecnim Aonaium rerum cer;us,& fimilis incerto , ex> tra,intr^& eunda complexus in ie,idemq. rerum naturae opus, & reru ipfa natura: furor cft menfuram animo quofdam agicaflie J.aftrologoa quofdam fu ror cft profedd egredi cxco,Cc unquam interna eius cun. plane iam ftntiiota, ka feruuri extera* & quafi menfuram filius rei po(ntagcre,quirui n«lciat,aut mens hominis fidere* que mundus jpfe fioa capiat. Quapropter igitur tantum dicimus^cQlum tjerminatum eC> /e,& fimile interminato, ac ignem eoufqucarceadere,qag|/quelocum jrepecit,ft potius liceat imagiaari,quamuis imaginatio non apprehedae* alieno finiri termino, itaque dicimus illud termioatum;nec fequitur,vt .di^imus,afimili poteft cqrrumpi,crgo corrampetur,Gcut terminatur. Verum nou duplicem terminuro,altcrum duradonis, alceru fcro pun- dualcm quantitatis corpore^} cnm dicimus humidum non terminari .proprio termino* intclligimus nos,etiam^. Arift.de termino quantita* tis puodualis*vt etiam idiotae fciunt: hic autem homo idiotis rudior in tclligude termino duradonis, vtvideo*nam rccuaeiusargumentum fi- ^mile cftet fcnto dum procedat a fimili io termino qnantitatis, que adu habet ad corruptioncm,quae terminus cft duratipnis ; long^ et i poten tia remotum; quidquid itaque intclligit,fcl Arift. non intelligit, vc fo* let,vel nihil dicit,vt magis coofucuit. Sed damabat*fi ccelum elTcc oatp XX ig')cae,tunc haberet ■coatrariumjcrao corrumperetur,ficut ignit, AI ^legant,ait,ifti maximam iliftaodamcfic caufam *,quare non corrumpa* tur,quia frigus courqueperneoire non poteft. Centra, omne ageps*ia agendo rcpadcur,rcd ccelumagk in b»c inferiora per caJt fcd Ito ■ ■ ■ pf E *rliomae Cam panelli ium arceadere,& defccndittcrgo ctim (rigoris fit •^pars illa.quficrram «lingit.repatiiur i terr* frigore, calor^. illius re ttnttti’tur,& »odem omoino cocrumpercnir , r»ifi Solis calor accederet : fcddehocdiximusindifp.l.opinioaftrologorum airnbnentium vii3, inores, penurias, ojutatiories religionum i&qufcunq. aha ip(isaffris,8C preopud contrarias qualitates latis reiefia eft a lokn. Pico Mirar dulaV no in i2.1ibris,qaosadaerfbs Aftr6log0scoiifcripfit,&i philofophisil- luftribus, nunquam accepta fuit, vel in totumiquare Plin. inter philofo phos prjftantifsimos, omnium rerum explorator certiffimus, quamuie .indoai contra illum latrent, in i Iib.c.8.e,ac primum meofem comittunc Saturoo,qn eft principium rit(,qd’ (i verum elfer,dc(l rueret vita ff tus:q io calido con(iftit,& hnmido apud fapientes oes Item Theologi antiqui mentem datricem vitz dicebant, efle io Saturni fydere . Item Aftrologi tradunt in regionibus IndifvitasSaturoofubiedas ciTe longidimas, vc teftaturFicin.& Perip.in primis calorem a cceto heri, aliud nihil tenent dicere. Ari A. n. i.de c^I.t.4a.cceIum,&Stellas oes calefacere vult, pmor tum acrem flagellantes, & in t.mer.cali motum ex attritu aeris calorem immittere dicit, -&ga Snl eftrotidior,& vicinior alijs, vt melius atterai^ ideo plus,vtait,caln 3 c't.)oer.autSimplic.Alb.rcliquict moderni didis eius acquiefeere impotcutes,cu m falfa deprehendant p lumen, & motCa calefacere ra enuntiant, vt aliis dicemus:& licet SimpL concedat, c^ln infrigidare, exhccare, dare paupertates,arte$,diuitias, & alia p motu ,ih Aucr.fldeliiTlmus Ariffacerdot, atq. alter Arif. Arabsfolu calefacere fa 'fiiner,&cum eo plures Perip.dcmentc Arif. &h qStclIzfrigefacere di- cantur, comparatiue intelligit Aucr.etenim, ait, Luna, qfrigidaponi^ ‘roanifefle calida apparet cum calefaciat : etenim varia commouet apud ‘ Arihqd' eft caloris opus, calcflt.n. mare lumine illius,& rarefadum cre- fcitfdeinde recedente ea,condenfatur,& frigeflt,acdecrcrcit: hocaiara probat Plin.a.lib. c 5>y. vbi ex tugmento,& decremento luminis Lunz, dicit, fleri ^ftum maris, & fluuiorum,fed angmentom eft i Sole,exhiben te lumen,er i coelo vitam flippeditantera Jtem omnes Stellc iliumioanturi So- c,vt tradit AriftoteUeeuodo lib decauflspropriccatamelemeDtorum^ &planctarum,cui concordat Ptolemzus in Almagdlis, Auicen. & Mc- ftultac in libro de fphzra mota per viamflgurarum matheniaticaru o« ileodcns.Metrodorus etiam Chius, Plin. in cap.^. eiuidem inq\iitSol cp teris fyderibuslumenf^nerar.modd lumen Solis apud Arifto. eft vche> meas calidus>& fealus manifcUat^vadc Plia. in c. 1 04. vim igneam dat .^Tr“T- — Crti: in F. Thomx CampancII* roityitem renrataritione arguit loan. Gand.fi ftellac frigcficerent mum fngus inferrent igot>(}ui vicinior eft coelo, quam terra-Niphusau lem pertinax in fallaci jsapprobandts.z.de coel.q.6. volebat pro aftrolo* gisfufiinerc Arifiotelem,&ioquit|qu6d motus, & lumen inqoautu fic lunt ciufa caloris;vt vero Saturnium, & lunare eft caufa frigoris ,& fic de C(trris:ad [oan.ait ignem non pofie frigefieri, quia ibi funt caufae c6 leruationisUiius:lrdharrefpontionesnooquidcm efientrei;dends,nS carum fi,^io manifcfiat crrorem,quem cotinert, quddcnim Saturnus non frigefaciat fi t probatum per ante dida, quod nec Luna videat Arii, dicentem io 4.de parc.ani.c.5.in pleniluniis tepidiores fiunt nodes, qdl ioillisaLunavniuerfavelutiafpecuIorcfieditur lux calorem ingerens quidem,Luna eft hic Arift.Itcm rum totum coelum fit materiae vnifoc" mis,&formx eiufdcm differens penes rarum, & denfum nou vid eo quo modo lux Solis io tot Stellis recepta, qux eiufdem (uot naturz, viu fiac frigida,alteri Stdlx calida , & fic de motibus , nec pofiunt rauones atH' goare Perip.vndc Nipbo dicendum erat cum Auer.quod frigus eft com parationealiarumStellarum in Saturno, vel ppr accidens io ois inferio* .xibus;oam agaouitipfe ibi ab eadem caufa per (e, & per accidens fieri eontraria. Item Luna facit effedus blandi caIoris,vt humedare,roluerficatiuz,alterz riui- ficatiupabeadcmiotclligentixvirtuteinformat( non vidco,{fit fi iotelli geotiat aguat,vtDeoainmilentur, fic Deus dat rlfe, fic viucre apud AriC (Quomodo quxdam daut mortem nefeientes Deum imiuri , fic quo pa- ao fi motus eorum atteritaerem i quo calor emanat, ficlumeo et quaa td intenfius,tant6 calidius, quomodo fit ab intclligcntia in Arifio.iru* gus,fiirorumnatora,ficadiopauturperpetud vim, dum quod jppriu aft dcftruit,fic improprium indit, fic quompdo.luxSolisrcfieaabiojC eft calida,fic a Stellis noo,fcdfrigida;nam Niphus ibidem, fic i2.mecapby. c.i8miotu,fic lumine non inilueDUa talia fieri in ria Arift.probat, fic fi. fedo fiSoi eft maxim^generatiuua,' fic cpterisaftrisinfulusper lumeu diuerfascaDratproprieiateSydcomaia/ydcraSobslucereguntur, ficuc i corde totum aqiinal pcrAib^ficNif bus.in allcgatuoarra^ tuqcDeuf Dc Ccrlo,flc Mundo. ' 115 «(Tet 10 Sol^tTt mulli philofophi aftrologi itentur , quod c& noKc Ari' ftotd. & illum ioclodat primo orbi non eft dubiam, quod Ariftoteb sn his librisifolum calorem afll^aaericaftris cum Auer. Tuo: aliud di* ^u m N'phi,qudd igois conferuatur ne Igdatnr a frigirecoeli . Sed paflionere&andipofitiooesdeprauatDsnon nouit,qu 6 d ig^isincon* cano Lunf,qupeftfrigida,reperttur,& eius motus caufat frigus quate* Itus lanaris,vtipfeait,& lumen cius,ac multarum Stellarum , & motus, qof funtfrigid«,nonnefaeconioUobI{derentigaem,& deftruerent,p* . ctpuecum intotcoelisGntiateliigentiedantesfrigus,&lumina,&mo- tus?Vel datis his,cak>r ignit, qui efttaotp molis fupracastcra elementa, Arift.ait i.metaph.&cantpvis,& fortitudinis fupraeptera nonne fri gus c^li,quod per tot regiones ignis,& aeris eft tranfitnrum,penitus de ftf ucret,vt nil ad nos rcniret?& maxime haic omnia feqnnntur, ^a ignis eommunicat in materia cum clementis, & nobis, qui frigore coeli affici- mur per aduerfarios:itaqudd dato,quod frigus a Saturno procedes c{> los medios non infrigidaret(quod non facere,nec imaginatione capere pofTunt et Perip Juon tamen euadaent de igne, qui non minus , quam cetera recipit peregrinas impre(Concs,vt vel excinguat frigas Saturni , 6 c aliarum Stellarum, vel extinguatun Remanet ergofi^rix turba przfumens confufa,et in fui via confun- ditur Marta,qui impudenter loquitur,&nil horum agaouit,fed dedi- drisaflrologorum iuxu propriam fententum , & rationem, qua nemo hucufq.agnouit, dicere ne grauemuc. ' Qjoniam quidem multum crraiTearbitror antlquos,qui quatnorde deruat elementa,&hzcrubftantijs, 8 e qualitatibus diftinxerunt,caiur- modi 000 effe nos io difputatione de elementis demonftrabimus;itaq. & erraffe eos. oportet circa affignationem efieduum a coelo deriuatiu , ft difpotitionum {cicQcia,& qualitatum, complexionamq. indeproae- nieutiumtvnde contrarioseife&usvidentcsi coelo fien, alia elementa prarier tguem igni penitus contraria coelo dederunt antiqui phyGologi, & moderni quaroplures, fec umq manere, quod nobiles eornm partes & flores putarunt,vt multi Platonici , & ante illos multi aliarum fc&a- rum a(Teclz,& ex Peripateticis, Simplicius, & qui illum fequuntur : alij verd Perip.non (at capientes, Arift.dida dixerunt i motu,& lumine fle xifrig«is,& calorcm,&effedus per fepenituscontrarios, io primis Ni* phusin 1 2.metaph.cx opinione Aucr.&Arift. intuens coelum calorem lolum immittere dixitc,alorcm illum omnibus dare vium,& cfTe ta fri* f idis,qua calidis,nil frigida a frigiditate rcmoucre,quia talts calor nulli orum inferiorum eftcontrarius,ncc frigori,qu{ nunquam fomniauic Arift.it contraria fenfui longe apparcnuquis enim coeli calorem, in pri xnis Solis frigus terrp oblidere, non videt terram,& aquas cleuare,& fri eota rcmoucie non mtuetur^fed profcAd puuruotPertpate. omnes ia «ter- 114 -F.ThomxCampanclIac, cternatn ebt adoraturos vcluti naminaimpoflibiIta,Tt errent,& vetittZ tem propriam, ac feofum dererere,vtillis, flcut&Deoadbzrcanc:& fie crediderunt (ibi aftrologi tot influentias contrarias coelo attribuentes, ad hoc vt facili rationes euadant,& ad virtutes occultas fugiant, quibus errores fuos regerent, & hominum mentes allucinarent. Verumnosi lenfu , & T clefi j inter omnes praeteritos philofopbos primi abfq. dubio, principi)s edodi, coelum igneum e(Teafleuerantes,& ea, quzfobLuns Aint, praeter tcrram,coeIum e(Tc dicentes, & calida fecundum magis, 8c minus fupponentcs,alibi declarandum,de vnaquaq. reprimicauus reti derepraelumimus. 1 nfinitequafi in coelo fumStellf infinita diuerfitate calorum diftiil ,iuxta quantitatem fuam , & fpifritudinem pluribusafpedibus con* inngibilcs,& in pluribus Gtibus; vode magis variari contingit earum ca lores,dinerGficatorq. calores io h^c inferioraCcui adde diflantiaro diuer fificantem ) immittere, diuerfi ffimorq. cflcAus facere : quibus o moibus (Quiualet Solis calor multis diftinguibilis viribus,diuetfifq.ageoslatio nibos , vnde diucrfiflima fiunt entia, & his diuerfitatibus adjungendae funt diuerf; materie partes,diuerfimode difpofi t^,ac diuerlimodc im^, mutari apt^,diuerri^ itidem refiflenti^, tum d frigore terrp femper fcad«, iuuante, operaq. calorum deuaftante, tum etiam a materiarum craffi- tiebusprodeunics.Itaque a calore prjdpue Solis omnia conftitutaap*. parent tot diucrfa entia tot diuerfificata figuris, proprietatibusi&a&io nibus,oonmodd h^cquf elementa appellata funt antiquis, vno exce- pto terra,fed omnia, qU( elementata,& fecunda corpora dici confueoe- ranuhorumautemnonnullanosappellamuscalida, & hsrc funt apud vulgares tamum,qup funt io ta&u calida, vtignis, aqua ebulliens, 8e q c|Fe6f um calidum faciunt corpori noftro medtei appellant caltda: vt pi- per,allium,& vinum tqusdam frigida dicit vulgus,qu^ ta&tiifr;gida ap. parent vt aqua, & nix, medici autem , qua: etiam applicata in medicinis, quid frigcfaciuntjVt mandragora, camphora, cicuta: h^c enim cum fioc ■ nainuscalidi,quam corpus nuftrum,& calor eorum lii frigore obteA* frigida appareat: /erum cum herbg omnes nutriatttur,& fola calida nu- triantur apud Arifto. &ipfifatentur,nulli dubium erit eas efle calidas; ficcum appellant iterum, quod corpori noflro ficcitatem infert , vel cu frigore,vt acetum, vel cum calore adurente, vt alumen ;humida funt ea apud hominum opiniones, qu* corpus noflrum humeAste apparent, &veluti madcfaAionem,&irroracioaem imprimerem canna lacchari, pifccs recentes.floretpspaucris :nil enim aliud a madcfaAioaecogno-. Icunt homines pro humiditate,& hpc diam entia inter le comixtas qua^ . Iitaics habere iudicanc medici, nil curacesfeire, fi poliunt cilclimul, Icd V. dentes (p diucrfas ioforuot corpori noflro aAiuucs, diuctfas dat qua I taccs,vt videndum cfi apud AuAorcmillum,in Itb.ilcqMimacflentia, • - veriim s De Coelo, & Mundo: tzf Verim Perip.io tantum proceflerunt,vt cogoofcereotaerfcflc calidum quem fenfus.vt plurimum frigidum iudicat,ac etiam huraiduro , cu ao iDfluathanchamidiutem,quf vulgo eft nota;fed dixerunt, quia fluit; nec propria figura terminatur eflehumidum.reac fan^, (cd videntes ignem magis fluxibilem,&fc terminabilem minus, debebant dicercha midum magis , & non quia per accidens corpus noftrum exiccat , ficca appellare, corpus autem noftrum cum fit in media veluti menfura cali- dum, & fpiritus nofter calidifsimus, licet fit umeo eft obtedus corpo- rea mole;vc in extrinfecis modificata fit eius calidius , ideo calida, qup funt in remifsiori gradu,&aftedaab extrinfeco frigore terrx frigida di indicat,& collata pro medicamento quid infrigidant , & fic dehis , qux funt fibi ficca: & b«s etiam qualitates collau ad corpora animalium,ea tia fortiri apparent medicis , vel paulo diuerfiores, quia eodem fpiritu calido ipfa fentiunt , vel paulo diuerfiore : veru qu; frigida funt nobi^ animalibus remifs^ calidis calida apparet,ficut dicit Ariftot.quod aqua fluuij calidiorapparet Cocodrilis tempore nodurno,qua aer: & aqua nonne eft calida potius, quam frigida plantis,qua; fpiritum crafiTum ob tinent; iccirco enim placas aqua nutrit,quia vicina,& fimili calore funt amb^conftitutz, & plantas calidas efle quis dubitat cum nutrianturf & animat earum non mortificari ab aqua,vel terr^ (upcrficie,quod fi ef- fent frigid^ , facerent , fed viuificari potius apparent ; nam quomodo I tanta mole tcrrar,& squz circundatae plant^,prf fertim io hyeme, quaa do magis deberent ede contraria terra, & aqua , non citd corrumpan- tur fi fint frigida io vltimo gradu,vt ipfi aiunt,no video . ioieda etenim igni, ne tam magno portiuncula paululum frigida ftatim difsipatur , & vritur.N >s igitur omnia entia calida ponimus in propria natura; cum omnia fiat cfteda a Sole deuiSa oppugnataq. terra,& quandiu non re- dierint omnino ad terr^ naturam, vnde detrada funt, calida funt i calo re ficata: vnde has etiam terrz portiones fupremas cum continudi SoIcoppugnentur,a natura terr^ etiam explolas confideramus.Scd mi- ror Platonicos, &prfcipue Plotinum,ac Ficinum,quiintucntcs,&pr^ dicantes calorem velut vitam,& formam eundis rebus inclufum,nil ta- men dubitarunt , & ipfi prjftigijs capti quatuor elementa ponere inter Te diftinda: ipfi fiquidem in i.en.lib.i.cap .5 mundi animam, qua Pla- to afTignat per totum extenfam calorem efle coelcftem manifefte pronfi fiant ab anima rpiratum,aiunt fiquidem mundi anima non iungitur C{ lo,fed fpirat ccelum vbiqne, & paric ,cum fit maximi viueos fpirat vita- lem flatum,atque reorualc,non qui oeceflarid fentiatur ab alijs,fed quo ipfa viuificet, & fentiatalia: flatus hic penetrans vntuerfum omnibus eft infufutjimitans animam penetrantem . Vade Virgilius Platonicus Poeta, ait in 6.Aen. - Vrindpi ocorlnmtac terras, campDfq. liquente f, i ‘ ' ■ * F f Lucen' .F.ThomJeOmpanfcllac LucentetHq-globumLMHAtTitaniaq^a^rat * ■ ' ' Spiritus intus alit> ^ Imitatur animam continentem ulis fpiratns calor dum velat oleo om- nibus (upernatatihinc Moyfe$Hebr{us,TheoIogu$ait;fpirituidomini ferebatur ruperaquasyvcliocumbcbataquisfouens materias frigidas» quf ipfo vitaliter,quauis occulto caleor, atq ram,& licet Virg.ponat etiam terrj inteliigend um eft de fapremis por- tionibus, vbi fiunt plaotz,vt nos diximus, &Mar.teftatuseft. Coelo ita- que fola, vt ad nos redeamus, calefaciendi vis eft data, & illg qux fequun tur ad calorem : ficcitatem includuntu r omnibus per fe i frigore omnia confringente, ficut & corpori noftrormulta enim funt entia externo fri- gore veluti occupata, & noftro corpori inie^a veluti,&animalium exic eant frigefaciendo: inducuntur etiam i caloreficcitates per accidens, quatenus labi facit tenuitatem, & mollitiem, detegit^. crafsitiem,& ficci tatem:humiditasver6 fit nobis d calore blando, qui emolliens aliquid tenuefacit,& paululum modo labi finit , omniaadf qaaos,qua de caufa emollire apparet, Sc humedUre in via communi ; verum vera humiditaa eftin materia penitus tenui, ut aeris,vctignis,non in mollibus tantuvul gd infpcri:is:inferc etiam frigas quxdam vis caloris, du poros afeaper* fDsfrigusingredicnr, vel dum tenuitates cumcaloreinternotrahitipfe abuodans,remanetparum caloris faciliusa frigore occupabilisrvodenil mirum fi tot contrarijs qualitatibus ruafimpiicia,& medicamenta me- dici 4onant.(tem quia corpus noftrum, & cptera entia noftra funt com pofita crafliltie, & tenuitate iong^ diuerfificatis diueffis io partibus, no tantum ex cralTitiei , & mollitiei pluribus donatorum gradibus , fed etia calorum vitibus,& fpiritibus,quod plantis euenit etiam, & animalibus,, .ideo etiam vna,& eadem res diuerfas qualitates inducit in nos,& vnum idemq. medicamentum quofdam humores iafrigidat,quofdam calefa-' cic,apcrir,&ftringit,ex tot diuerfitatibus enumeratis. Nosh^comuia coa(iderantes,&i coelo euenire videntes calido,calore tantum afllgna- mus coelo; ftance quod has diuerfifTimd variatasquasqualicates vocat, indere poteft calor lo h{c inferiora propter i principio nuius fermonis, & nunca6^gnatascauras.Hisrcitisdicimus,quddadcuiu£libct reicon- fiiiurionem cocurrit propria vis calorisin partibus ditfimilaribusffi ta« U$ eft illa res} etiam diuerfificata ,& io his ipecicconucnientibusab eo- dem fimiliconftituuntur caloreindiuidua:cuiusa&iuitatcm (piritus cx lidus ingenitus cognitionis capax traofgrcdienSjac cognitione, qua af- ficiebatur relinquens diflimilecaulat io fpccie,ficut io 2 .difp. tetigim* : itemq. inter indiuidua dufdem fpeciei longa poteft efie diuerfitas calo dolent , gaudentqne, nee auras i I{tff>iciunt, &c, Vt enim ait Chriftophorus Landinus Platonicus, ibiden/ apud Platone «ethcr,ignis,& aura hint corpora tenuia,quibus animus inuolutus lab^ tur in corpus tcrreaum,& vt plurimum ex talibus animus etiam immor ^alis afHcitur: nos autem talibus affici contingit magis lecuodu quod •diuerGmode immutatur , & afficitur fpiritus nofter si calore coeli exter* no corpus immutante,vt enim aicAriCin phyliognomiascorpusaltersH tum, alterat animam,&d conucrfo,de mortali loquens.Et modus maxi- me,quo in principio cOnftitutionis,vel tenellus immutatur foetus, fem« .per retineturtnam fpiritus addifeit feruare motum in augmento, & viu reliqua, quo egit in conftitutiope.Potcft elTc etiam in noiiro coelo con- curfus multarum ftellarum,quar focliccm ipiritum calidum immittant, & ingenerent in noftro hemi^h{rio,& alijs etiam , ad quar lux obliqua carum cum altero ibi dircAe iigno pendentes rerpiciat,& Gcconflitii»* re foetus ia vtero mulierum bona cubi complexione, taliter difponedo temperaturas humorum, qui apud Tei. conftituti /unt ex diucrlis calo* rum viribus, & tunc temporis homines illuftresprarcellunt, vt tradunt aftronomi fuUTe tempore Arift.Gal. Ajexan.Magui, Cxfaris, Ciceronis, quos Gc euaGGc ilinftres a propria complexione credo, & G i lyderibus Contendant,dicam fuiflc rcfpcdu bonitauscalorum,non io rc,fedia li* militudioequam habebant cum illis dum generabantur, & aliquando di{rimilis,&confequenter mala poteft protendi cooflclIatio,& (iepetn* mos homines coalci, & pelTimdnutriri.quas ob res Homerus ex Empe* docleaccipieosdicit talem effe intellc&um virorum qualem quotidie fummi fert redor Olympi maximd conuenienscum Vir. Etquia quot funt effedus rerum, Scindiuidua tot variationes contingit Geri caloru, ideo tot confteIlationes,feu calores i ftcllis immitti poliunt, & hi calo- res variantur etiam coniundioneSoIis, &reliquorum aftrorum Gmul iun&orum in C(£lo,veI in angulis, & lineis radiorum huc contingetiu: quoniam autem variantur hominum complexiones, & voluntates fcn« Atiux i caloribus; iccirco etiam variantur eorum elfedus , & adionesi voluntate procedentestqua de caufa ccelum cupiditates rerum nouaru, vel dominandi iniuriafue inferen di, vel vlcilceodi , aut gloriandi poteft immittere hominibus,& in dominio conGitutis exteris imperantibus \ ex quibus bella refuItant,mortalitates primatum hominum,rcgnorunx mautioaes,& religionum aouitatcs,pr|cipuccum a priodpioconfti* V (utiuo £.5 * F. Thomx Campancllx tutiuo animi regam ficdifponuntur ; optimi (iqaldemTeleCut InliK 8,& 9.virtutes,& mores fequifpirituum naturas fenGiiuorom ex ^bus opera prodeuot^Gcut etiam, & quaflibet afFcSiones,& Gal.io Iib.de hac •renplanauit : quare non oportet Ptolem^um in his explicandis confu- gere ad virtutes occuItas:c^terum omnia hzc contingentia putamus^fi! variabilia non pro nobis i cceleftibus caloribus primo intenta, quod a- gnouit Auer.in deftru&.dellru&.dirputatione 14.10 folnt. primi dub.il quibus nec cogitur anima noftra immortalis infufa a Deo, fed inclina^ cur,ficuc nec fatis cogitur fpiritas nofter caducus,quia fupra ceteros a- oimalium fpiritus eG cleuatas, maxime autem io ztate perfera, quando coofuetudioem iuxtaproprium ingenium agendi feruattum ab immoc tali cuftoditus, tum etiam potensefFugereexteroasimprefTlonesa cor- pore vcluti indurato etiam obtedustnam in conftituttonis principio, -&ztatetenelia magis immutatur, quim immutationem retinet fpiri- tns nofter ,& paululum dehinc excitatas aggreditur noua : quz antem cueniunt homo poterit przcauere mutando facultates complexionii naturalis medicaminibus, & aftrologi traduntpuerum natumo&auo menfe vcluti femianimem tamen medicina curatum diu vitam peregil* fe,& non folum in his:fed etiarninczteris cfFedibus poteft homo prz- cauere, vel iliis ebeurrere ^ coelo venientibus. Qua in re notanda e(t di« Ainftio Chiylippi fummi logiciantiqui:q aiebat,qu6d quorunda eft'e- Suum coelum eft caufa totalis, & craftina luxSolis,& calor , communit Cerrz immutatio ,& hzc necelfario eueniunt, quare de hitformantnr propofitiones ncccftariz: quidam vcrdetfedusfunt a calo, vti caufa partiali,ficut fic,vel (ic imprimere in animum animalis ad adione hanc cdendam,vt ad itigulandum inimicu,aut infirmitatem patienda;& h^c, quia nobis euitari polTunt, & cbneurrit natura patientis , & refiftentit, acvoluhtas,nonnectfltri6 fient, ex quibus formantor propofitiones contirgeotes:itaque h{C,& multa alia polTnnt vitari i nobis, vel loca fu gicntibus,vel contraria caufisapplicantibos, vel precibus apud DeUm ^arfisinamq.ad quid confilium nobis natura, Deul^.tributder, qui nil agunt fruftraf ad quid Iegrs,&ftatuta etiam ditiiDa,a 1 t Arift in primo Periher.Quarc Albumafar poteft, inquit, forfan quis pr^cauerc mutan- do locum, io quo futura eft peftis, poteft totum repellere malnm futu* eum,fugereirfirmitatem,inuafionrm hoftiijm.Ptolemfus etia fapicos dominabituraftris.Iud^iperattrm Kibalifticam docent vitare fatalem iortem talitusimminctem. Iamblichus per efficacem deorum cultum iubet tftogcre.Pcrphyritis in lib.de oraculis per magicam faptenrta: vn- dc confultd oraculo cur ineptus aliqiits ad rem quampiam fuiffet,& qd ficiendo aptus fieret, refpondit eum fatorum vi impediri, quam magi- cis artibl s /uperare poterafrquas credo eff- mrdiduis a qui fumptaeft magica, tcUcPIti'. Ium Ariftoktn fecrctfs ftctetooiUf ! judaus illro- • 1. -J i.otniam De Coelo, & Mundo; ^53 fiomtam ait:confcrt ergo multum per aftrooomiam Tentura prasfeire, quia melius declinantur;ncut futura hyems,de qua coliiiamus, & quia poifunt homines, quando futura praegaorcuat, deftinatorem exccirum tantum precibus implorare, quod per fuam potentiam futura ab cis a* uertat,& aliter ordinabit : non enim prxdeftinauit, qudd potentix iu^ in aliquo derogetur: igitur fata, qux ponit Virg.Ouid. Ocero,Seneca, & Hom.multiq. antiquorum funt caufarum concurfns non dlencialea fed accidentales, pofTunt a nobis euiuri, cum prxfcimuSyVelaon lunc totaliter i ccclo.-omnes quippe h; canfx ( Q non ordinauit Deus omni* fio^unt a calis calidis in Aiis denfitatibus , qui diueriimodcimmuunc hxctcum pcrdiuerAcatem arpe&uum,acce(Tuum. flccecefluum diuerA* mode calore cfAcicntes,& modificantes oes effedus conficiant, yel p fe, velperaccidens,itidcm corpora permanentia,&f[uxibilia. Ex his (cire licct.quomodo fiunt peftes,fimes,& pluuix a coelo , fiunt autem quia coelum diuerfis modis immuut,cum femper variet fitum,poterit quan« doque talem immittere calorem improportionatUm fimilem calore rei pefi iferx,& ex diueria mucatione,qux fit in aere,tum etia reipedu paflS multipliciter difpofiti hxc fieri, vt pedis, fames autem fiunt quando ca- lor fitinteorus,&improportionatus,contrariuscon(litntiuo,vt fic,fru f um, frumenti eorumque,qux nobis funt cibi,cx quo fames deriuat, Sc oc quando apparent cometx fit magis, vtexemplificatAuer. i.'metap« & Niphus fciibeos Aiper defub.orb.Quod quidem fieri dicendum ett» quod tunc fortis calor corrumpit fruges,&cxiccat,vaporef(^uc quibus ipoliat materiam cralTamattrahit,& facit cometas. Qux etiam indicant mortalitates grandium jin hos etenim magis potett calor improportio- natus cum mollibus afiuefcant viuere ; in rulticos verd agit minus edo- &0S quouis modo viuere, vel etiam io eos cadit; mors, fcd non adnota- tur,vt in Graodibus.Sioautem mors ed violenta,hoc ideo ed,quia acce duntur animi ioimicorum,vel proprij ad bellum ex quo fcquitur inte- ritus corum.Sa^ieotum etiam morsicquiiurmagis,& pr^lignatur co- metis,quippe cum eos intemperies magis vinea t,eo quod continuo du> dio,& cogitationibus agitatur eorum fpiritus,& irritatur, acad interitu vcluti difponitur.Pluuixfiunt,quando calor coeli ed talis, qui polfit ele- uare vapores multos,non autem omnino attenuare, vt ignis fiant , qui ad aerem vfque eleuati diuerfis vijs compinguntur in aquas,vcl frigore, vcl contrarijs fpiraatibusvemiSjCondenfatiooem agentibus, vtalioidt cemus,& hoc cum funt muhxdellx blando calore prxditx, vclSolip- fe obliquus, & prxcipudLuna,qux calorem a&om ad huiufmodt vapo- res cieuaodos,(ed non in ignem refolucndos habet, vel in aerem : maxi- me dum ed plcna,& ex hoc ligna Arido, pofita in libro inferipto defi- gois ventorum, aquatum,dt tempedaiuro,podunt dignofci,quo pa^o fine vcra,pr{cipucqu{famunturdcixlcltibus : vnde Virg.multas dei- las b e'( 5 ci^o,&: Mundo. 139 fidcratione,aecpoteftdeftellisa(I)gQarj, infinitae funt pircs maio* res, deminores ipfa terra. Przcerea totus mundus efl calidiflimus etiam in tenuitate cum con> trtrium femper alterum agat frigus quide aget , & (ic cum robur fumet in aqua, aere, & igne poterit totum ccelum corrumpiiconlidcrareautcm nemo poteft figuram cceli etiam tenuifliima, & fine flellis etiam , & non quendam pundum folum vrere: parum enim niuis etiam in aqua tepi* da collocatum extinguetur. Ad h^c omnia refpondentes, dicimus primo non iccirco coelum, no vrcre,quia liabct fenfum fuz c6reruationis,vt falso putat Sciolus : nam quando agit feconferuat, quapropter vtrunquein alterutrum agit . £c arguens penitus inertem pnilofophiz,& logicz femanifeflat,qui enim valet, ergo calor non ageret, quia contrarium agit in reliquum ?immo magis agit, quia conferuari cupit, led pudet me valde per Deum hfcfrH uola dida repetere, & redarguere, & admiror fortiter hominum terne- ritatem.Adqu^rcquuntur,inqultTelcfiusin 4 .mai.cap. 2  & hanc concedit Simplicius in ccs1o,quod Auerr. itidem in c. j S.mcminit ponens proportionem inter motorem,& mobile in coelo, auferens ab illo vigoris infinitatem,& non minus,quim Simpl. dat eam Auer. itaq. poteft moueri cum fatigatione;tum quia motor cs agunt de necedltate apud Arift.& Auer.quantum poflunt : vnde faSa additione omni vi, & fatigationepoteft moueri coelum,&eftcalidum,vtprobauimus,caloie ergo a motu fumet,iuxtaMartaE rerponfuro, & licet non moueatur labo re animalis.r.refolutione coelum apud illos, mouetur tamen labore lapi dis,vel fagittar,quae igniri Ariftoteli apparent. t 4 a.item Arift. docet in- feriores orbes rapi a fupremo, igitur fatigatur dum contrario mouetur motu a motu fuo, vel intelligentifpropriftintelligeatiK liquide agunt quantum valent necelTario Ariftoteli, & magis Auerroi, qui Ariftoteles cft Arabs, quapropter vi raouentur ; nam fi non raperentur a primo ci- tius conficerent gyrumtnec valet confugere ad vnitatem indiuidualcm totius coeli, vclut animalis, fquod facit Auer.in deftrnc. deftr. i. qui om- nes orbes etiam z.coeIi, moueri dicit ab vno primo motore totaliter, fi- cut animal ab anima vnatotali,& propri js motibus a proprijs intellige tijs,ficut membra animalis,quz roouentur rctrorfum, & antrorfum,vc brachia ipfo toto moto progreiTiuoinccdente^tum quia hocno ab om- nibus Perip.conceditur,tumquia fi fi c, elementa cum refpcdiueadvni uerfum mandum,qui totus regitur ab vnomotore,& anima, fint mem bra eiufdem indiuidui, eodem pa tum^.ccelum fempiterno circumfertur motu;quarcAuer.inquit Ii pri- vetur motu ig is extinguetur, tandem quippe cum ptopna opetatio- ne,& perfcdionc priuciur, & ficquz minuslunc calida mouenturtar- dius,qu6d aer inferior,& aqua manilcftant vis curfem cxpUntcs:anima« lia autem quoniam compotita lunt ex fpiritu cal diirnnu,& moiccralfa mouentur quidem quardiu calorcro habent;vcrum,quia corpus d liul- uitur motu,vt calor exhaler,oportct animal quiefccre,quandoquc nun- ' ^uam tamen calido quiefccaterpiiitu, vt pullus arierutum,ac thoraci* dedarae Dc Calo,& MiincJo. 147 c!fcUrat:rant‘ctum qaxdam entia a calore cooftituto , fcd vel a frigore» aut propria inhxrentia partiumve tenuiorum exhalatione derata,(icue fcrrUin, ligna, & metalla , & hasc ex fe iplis nil mouentur cucn Ht penitux obtcdus eorum calor,& a denfatioae, ac materiae crairitiefuperatus pau Cis,& exiles caloris operas producunttqua de caufa non mouentur vno excepto argento viuo, quod multo calore , & reluti rpirituoHs partibus dlconfe&um : igitur haec entia Ii confricentur, ac conteratur bxitur, quodammodo eorum cra(Tities,& velutiaperitur,& calor inexiftent ex- citatus ab illa operatione augetur, & manifcftaturivnde ArtHo. errauit valde neganscalorem his duris rebus, licet Diuus Albertusin4. metap. tra6^. 1 .cap.a.t gregic agnoucrit, quapropter Ariliotelici ex motu hora putant generari calorem, quod ablurdum c(Te,& eorum politionibus c6 trariumin prima di^pu.explicuimuseexiftimarunt etiam in his calorem accidentaUter,& de uouo gigni; fcd non excitariequo polito falso plura fubfequuta funt: namque motum dixerunt coeli principium clTe ignis Iu liaris, Qcut videbaturcisanon calidoapudoos fieri calidum per motu* quinimmo in tantam deuenit Arift.abfurditatem.vt dixerit non calore modo,led 8c lumen a motu coeli aerem 11 :gellantis 6cri, licut a Iapide eX cuditur calor,& lux ignita, nec vnqua mamfeftare valuit quqpadfo Sol & allra non tangentes aerem ipfum c6terant,quod pofterionbus in prt mtsSimpIicio in imaginabili apparct,atArifto.obligati varias Bibiones efferunt, vt figmenta Arifl.erigjnt,quas quidem reprobauit Tcle.& nos dicemus in difp.de calore.Nos autem intuemuriumen effea flellis noa a motu,& lumen faciem elTc caloris, calidumq. demadariticcircoigneu, quod antiquioribus nob s efl fa&um coelum ciTeprxdicamus,& om- nibus dirputationibus e quibus ab antiquis non fuit liber Aritf. itaque, & fingere quintam eflentiain eftcoaftus fatisfacimus fenfatisrationib* veiuti politio noli ra eft fe.i fata nil fi Aa ; quapropter Telefius in 2. mai. cap. 1 8,poilquam per lenfum roei u m clTc igneum, & Ari II. fatisfccit con cludir,qu6d etiam proprie decreta monere poterant Arillo.ccelum clTe calidum;namqueli calor clf caufa motus, & frigus immobilitatis, vt ex- plicuit Arillo. dc qu^ vclociiTime mouentur igniuntur, Itcut ragittz,& q mouentur celerius Igniuntur magis,dcbebat Arifl.coniedturaquia fen fu alTcqui expolitione fua coeli calorem, quod circulari non rcmilTo, nec cclTantemotu ferturtvnde hzc ratio pofitis,& probaris principjs Tcle- fij c(l neccfraria,red \rill.admooitoria ex his quz ipfeairccut us clf : vn- de fingere non debebat ,dc hioc patet error Mart^ quiTelcfij di&a ,nil perpendens putauitindu&am in via And pro demonftraiioiic: (ed no iic cti,nifi ex noltris principtjs.vt ibi patet pofito.f. quod penitus calida per fe mouentur,rcd Arid-qui agnouit motum, & contritionem accen* derc,& fuporos orbes u>t\riurcs contercrt;nam quomodo conteret ae- rem^nifi magis fc ipfos tetant ptzrcrtim* quia a lupctiori contraferutur I • “ per V \ J Mar* Th. 148 F. Thomx Campanellac per motam r»tas:vode debuit etiam agDofcere inter fe i^iriorbeia vel maximi ede calidos,at ali j Perip. percepta faUitate multipliciter de- ftruentes textum, &luminis attribuentes calorem reflexioni, qd* non e£fe ad Arifl.menttm alibi probabimus,videntes reflexionem fieri inaflris, vt in Luna, ac Stellis,in quibus lux Solis rcfle&itur , fignum & ipfi debe- bant accipere ex hoc ccelum calidum efle. AdaliamTelefijrationem dicebat MartacumZimara,^ licet ignit fitprimum calidorum,qu^ funt hic,noa tamen eft primum calefaciens: nam ficut eft deuenire in mouentibus,& motis ad vnum,quod mouea- turmotoreimmobili, fic inalterationibus eft deuenieodumadcoelu, a uod in alterando non alteretur, & hoc calefacit motu, & lumine per re exionem,& calor, & frigus cum fint contraria, contrarijs uijs procedue d ccsio hic propinquitate motus.hoc vero diftantia,ficut motusSolis in circulo obliquo fui accefTu generat y&receffu corrumpit, idem enim fe- cundum idemfemper facit idem, & contraria excaufis contrarijs fiunt aut ab vna fub contrarijs difpofitionibus, ficut abfentia nautz eft caufa fubmerfionis nauis,& przfentiafalutis, Sefequens, inquit Auerroe fic tenuifle i.cccli,qudd corpora cceleftia perfe non operantur, nifi calo- rem,& fc 4 gus,& nota,quod cceleftia funt caufa vniuerfalis omnium ef- feft uum inferiorum, & qualitatumtoon tamen ad omnem effe&um co- currunt per rpecialemqualitatem;aam videmus naturas rerum, valdedi ftarein perfe&ione:entiaenim funt, ficut numeri , & animalia perfefta fiunt 2 coelo, & ab agente particulariifecus eft defponte ortisjnam fufH- cit ibi calor cceleftis in terra diftufus , & aqua eodem modo frigus cu fit caloris priuatio, calor eft perfe&ior frigore, & ideo principaliori inten- tione producitur a motu,& lumine, itaque coelum videtur efle caufa du^ua caIoris,fcd refpe&u frigoris eft caufa priuatiua , pro quanto ^ fuidiftantiam motus remiflam operator caliditatem.Item,ait,quod no calor coeli formaliter concurrit ad aliquem effc&u, fed produdus a mo tu,& luce illius, & corpora viciniora calefiunt per motum mediante at- tritione,& lumen calefacit,quateous reflcditur,& quia in diftationbus fit rcflexio;iccirco qua; diftant magis,calefiunt magis per{lumeo,& quae appropinquant, per motum.Vlterius,inquit,quoQ in ipfis animatis mo tus eft caufa calorisrnam per illum expanditur calor naturalis, & de cea tro tendit ad circumferentiam fpiritus,praerertim fi motus elt velox, . cum menfura; nam fifuperfluus,acciditrpiritum, &caloremrefolui, 8e fic infrigidat, fed| in inanimatiscaufatcaloremdiftraheodo,& rarefa- ciendo partes mobilis : vnde raritas dirponit ad calorem, fed dircutia- mus hzc . Hic (ermo plenus erroribus, vt totus reprobandus fit: vndeaduerfus primum infero: propter quod vnumquodque tale,& illud magis:igituc ficoelumeft primum calcfacicQS,crit etiam primum calidum perefleo- tiam. ^ Dc CceIo,& Mundo, 149 tltin,8c cetera per panicipatioaem, dicit Aucr.qudd verificatar in cau* fis vniuocishzcpropofitioifedc^lumeft calidum per exceflfum alterius ratioais,& virtucis^ignis vero ^er cxcefium caloristfed quam ^quiuoca tionem hi perceperunt ,* vifus cum fit vterq. ignem generare) admotus , ^emotus verd>&remi(Tusviuificare,anima]iaq. gigneret Item vterq. fiib tiliarcj attenuare,attenuatiq. euehere,& vterque in materia crafTa rcce • ptus ruberc,vt Ficiaus inquit^in media pallere, nitere in tenuilllnia fi c6 grcgecur,fin minus colligatur vterque inuifibilis eft, vt de igne in con • cauu Lunx dicitur ab AriftotelicisciTeinaifibilis, & fuperatacrtflitie, * vterque velocifUmd mouetur , eodemq. pa&o io omnibus denique im> mutare in eodem fitu,& vehementia pofitus,itemq. perpetuus omnis, ignis enim io Lunz orbe,nunquam valebit ab aere imminui,cu fit mo- lis maioris, & adiuicatis,quam ille,itemq. perfeuerat femper in fui quati titate.aliafq. aeris portiones podusin fe inuertit,& fi qua ignis pars hic corrumpi videtur,non eft fat verum ; nam potius calor exhalat furlum cum teaucfada mole, vbi non amplius rubet; quapropter ait Ficinus, ignis nofter edicitatequadam materiam fubitodeuorat, mox inde luxu riaos euomit fiammam,quafi fcruorem,quz etiam longius, quafi con- fiimitobiedarcumenim ignisobnaturam tenuem, amplificaDiIero,ma bkiem facile dirpcrgatur,ne mox intereat natura fibi datum eft ,vt facile propinqua deuoret,& ne deficiat tam nobilis natura datu efi, vt exom- bibas recreetur factllime,& ex minimis crefeae in amplum,& his fimilli- madicic Piio.in 2.1ib.cap.MO. quaproptervidetur ignis attenuata ma« teria furfum tendere, non autem corrumpi,& quamuisFicinus fubiun* eat, f ignis cceleftis confumit nihil , quia nec ipfe confumitur , quia noa diflipatur, quoniam nec locum mutat,nec voquam vita deferiturj opoc tec tamen id intclligere de igne,qui efl in regione fuprema coeli; nam ille nihil habet,quod in feconuertat comburendo, vel dcblando,quiin coc poribus infimis apud nos reperitur ; at qui a Sole aduenit aperti cobu- rir,vcin rpecullspatet,& Plato expofuitde fibula Phac(hontis,quare& Plin.ibidcm loquens de miraeuhs ignis annumerat igoc Solis, 6c aftro- rum:vndcapud hos incorruptibilis, videtur ignis natura, vti cum maxi* ma difficultate corrumpitur, &c qui corrumpi apparet feruor efi ilhus ; nam ipfc furfum tendit cum fubtiliaca mole,& cx hoc Marfi.iiiquit , hic non cfiignis,qui apud nos efi,(cd ignitum elementum, 6c in boc erra- uit Ariit,qui hunc appellat ignem,& qui cll in concauo Lunz, no igne, Ccdvelutiignc.m, Scriberem iccucus potius vulgi opinionem :itaq, nec in corruptione diifcruni hi igncsadiua,nec paifiua-ignis enim Solis bic acceafusvrir,qaiu inquit Plia. magis vric lumen Solis in fpcculis rece- ptum, quam alius igais apud nos: quoad palTionc dato , quod vna pars ignis cxcinguatur(vccredo^quibufdam exhalantibus mitis fubicLtum cenuc,quib ufdxm non,fed correptis a contrario , nob propter hoc non _ It erit x^o F.ThotnxCampancllx, erit eiurdem /pectd hic ignis cum ccele(li,& Toinocus; nam & partes ter rac centrales,& fupremc (abluoaris ignis rcniot( a contrario non corrfi puntur, Ocut cccli portiones altat , Sc cum centralia terrat,& fublunares ignes nil corrumpantur etiam apud plcrofque Perip. & tame fuot eiu(« dem rationis vniuoc^ c& his,qup quotidie diirtpantur,tu cceleftis ignis, & calor, G non corrumpatur:quia remotus efi i corrumpente prarpot^ tijVcl non reperitur talecontrarium,fed imbecillius , fimiliter exhoc no ctt dicendus atquiuocus,& alienat naturat: eiufdem itaque rationis fune omnes calores, & igncs,tantum in materia differeces,& viribus , & locis, & Sol e(l caufa agens qua extera Gnt calida,calidus itaque erit per eflea tiam,& formam Giam vniuocaro,vt ratioTelefij conuincat. Quod dicit de primo motore immobiIj,&primd alterauteinalterabili perpera in^« fitum eG,aon enim omnia mota i diftindo motore moucntor,(ed mul ta a fui natura, quod fatentur de elementis,& argento viuo.Oe hoc di- ximus in prima difp.dida Arift^irca primum motorem funt bene reie- SaaTcleGo.in I1.4. ita, quod deuenimus ad primum mobile fui natura motum coeium,inquam a calore fuo; ab alio nullo pa # foluctur Dc Coelo, & Mundo l 151 folaetar qua dicant lumen per repercalTionem facere calorem: quomo- do enim reflexio faciatcalorem , nifi proueniat i calore reflexo , & in fe voito,qaod ipfarolum prcftat,non video: at irrationabile eft, quod fe- qoitur, qudd videlicet frigus fic i calo per diftantiam ; ficut calor, &c. oulla enim imaginatione re&a capi potefl, qudd idem per fe fit contra- riorum caufa , qua propter frigus non eft per fe effe&us cali pr^fertim motus, & luminis, quae omnibus per fe calorem dare tefte Arifto.appa - rent, & illud exemplum de nauunil valet; nam quantd magfs aliquid diftat a fua perTe caufa,tantd minus ab ea caufatur : vede fi f rigus fit i motu cati,ergo minus fit cum motus recedit, tum quia ablata caufa ef- ferus aufertur qui ab ea pendet, igiturablato cali motu frigus no effee ab illo; iccirco itaque nil exemplum manifeflat : quado enim nauta ab- eft nil caufat in naui,fed fubmerfio eft d vento,vel procella,aut flu^ibut intumefccntibus,tanquam d per fe caufa , abfentia vero nautae eft caufa attributiua,& extimatiua.Sic etiam Sol,vbicunque eft, diem facit femp, fed aeftimamus per abfentiam facere nodlcm; quae tamen fit d terra Ot obijcienteinternos,&Solem, &fnam vmbram effundente; dicendum eft igitur fem per Solem , & calum calefacere, fed fui abfentia per feni! frigefacere,vt nc,velut caufa priocipalit:fed terram didmus frigefacere, quae antea prohibebaturdSoleprzfertim direA^ imminenti,vbi nos ha nitamus.Et hic homo deinde veluti fe retrafians/nam ex multorum di Ais non beneintelledis hxc adunatverba ignorans, quod vnum alteri diAum contrariatur ) inquit calum effecaufam priuatiuam frigoris, quatenus per fui diftantiam motus illius demandat calorem remifl^umt igitur, inquam, nunquam calum largitur frigus,fed terra.ltem quia ef- feAus politiuus dependet per fe d quapiam pofiiiua caufa, ergo frigefa- cerc debet attribui per fe terrx,vt pofitiux caufx, & per accides c^lo,vel comparatiud,& attributiue,vt nos paulo ante memorauimus, & ex hoc apparet inconftantia huius viri,quimodd dixit calu per fe dire frigus, & calorcm,& fupra membit fe adaftrologos remittens, & alios Peripa. & hoc dicit modd demente Auer.a.col-^a.quod penitus falfom eft, ac exploium rationibus ab Auerr. ipfecnim probat ibi Solem, & ftellas,ip- fumq calum totumperfecalefacerccontraaftrologos.tk Auicc.&re- fpediue quandoque frigefacere coatendir,quatenus inferunt calorem, fed non robuftum,fenfum noftrum fortiter qui moueat : illud di dum, quod fequiturcalum non agere perrpecialem,&c. eft illud inquam vo. luotarium,ncc didis fuorum confonans: etenim Ii non per fpectalcmo dum agit calum, omnes tnne eiufdem modi facit effedus, non itaq. di- ftaotes tn perfcdionCkVtipfe tenet, item Sol fi tantum cal(ficit,concur ru per calorem, tam in fponte oitis generaodis,qudm cx femine, diftcics ta,Dium penes magis,& minus; nam in his concinnat terram ad modum ' v^err.A putredinem ad feminis fpcciem fuo blando certoh. calorc^n his lia verd z^L F.ThomaeCampanclIx vrro adiuuat calorem feminis, & vteriipre moderatus pertingens coJe* Htectenecur dicere Marta nobifcum,(]uod a(ij Pcrip.dcteflantur. Sim* plic.enim per feomnesqualicatesfacerevult coelum ,»cad particulares «ffrAus, particulares demand tre influxus, & cum eo alij multi , & boni» vt Alber.D.Thomas,quio Arido, ipfein fecrccis ad Alex, idem pronun- tiat, & z.degen periodos omniumponitia obirquo circulo, & foluatra tionis Thoraiflaru m hic homo.& Pcrip.nrc reddet rationes , quomodo )izc flant a coelo. Nos autem diximus piurieacu Teie. Solem iuocaloro eunda efficere diuerflflcatis viribus, & materia quauisoccaflone: frigus autem effe i terra per fe,& licet Picinus io 2 Enn.lib.j. cap. dicat fri- gus fleri per didantiam ad coelum, nonaic tamen frigus fleri ab ipfocoe lo;etcnim i n qui c,cum coelum flt viuens,atqae viuifleum putandum eft ipfum calefacere,&humedare,h^ceaim conducuntad vitam,frigcface rc autem, & exiccareper accidens efle a coelo; nam funt priuationes vit^. quapropter vult fieri i terra, & fubdit frigus & ficcius in rebus noftri» fit hinc non inde a coelorflccitas enim ob loci huius anguftia.denfam^. naturam, arperam,reflflentem,percuticotem, formationi, motui^.inep- tam;frigus autem ob diftantiam.tum per natura i coelo toto , tum per- fitum a rtellis;vbi intelligit caufam pofitiuara ipfam terram, ac diftantii ficut priuationem impedientis contrarij.f.caloris,vt ex verbis dicitur, & alibi manifeftat,cum ait ccelum;iccirco frigcfacere interdum , quia po- ' ros apcrit,& faciliusingreditur terrena frigiditas, quod aitpoltea Mac- tacoelum non efle formaliter calidum faUum oftendimuscumTelefio de motu, & lumineahas. Quod fcquitur poftremo de calore anitnalit fadosmocu,Qilcxpooitjnamiaanimalicauranaturalis motuseft, ca- lor fpirituum con(iitutiuus,vc in prima difputatioQeprobauimus,quo ablato animal nequit moueri : agitatio vero ipfius excitat calorem ma- * jtimum quipoffit exitum fibi parare, vt labatur: vnde frigefeit animal vf--» quam. At femper excitatur calor, & accenditur interdum ,vt egrediatur ■ fi vehementer agitetur, fln minus multiplicatur modo,& rciiiuifcit,qua ' doque fufrocatur,oppreflus a corporis molefl quopiam concurrit , vbi exitum non valeat agere; nihil crgo,habuit quod benedixerit Marta in tali fcrmone-.at quia argumentum non bene percepit, refponfio no fuit ad propofitum;inquit etenim Arift.a. metaph. dicit deueniendum effe in qualibet fericad id quod eft cslcpcreflcntiam; vnde principium om- nium frigidorum frigidiffimom per efle debet per cflcniiam, &non ab alio per participationem.at ignis io concauo orbis lunaris non eft talis perdrcnuam,fcdpcracadcnseftignis,quia fibi accidit cedi motus i quo aer ille mcalercat,vt diciturin i.metheororum. Aritt.flquidcm nec acrem.uec Igne dicit ibi rcperiri,fed id quod i motu codi iocalcfcit , fed non fcru«,vt Ignis, nihcoufque exhalatio afcedat,eft calidum perparii- pauoncm,quaiCQUsmoiasaccidii coeU fibi, vnde incalc/cat,qui fi defi- • > itere Dc Calo,& Mundo. ftcret ccITaret etiam ignis,& quid peius^quam ignis, ta nobilidlma fub* fiaatia,quacundagenerantur,& viuunt,non per fectiflat, fed ab igno biliiiima reprouentat a motu,vid?Iicet pofito /irifloteli adus, quod fit potentialis imperfe.^us , & accidens ^ debee igitur primum calefaciens clTe per fe calidum, ficut primum frigefacies:iccirco Tclcfiiis vuic,qadd fi Arift.fuam perpcndtifetpropofitionem, didicifiet coelum c(Tc perfe calidum, tum quia non cft caula ignis fublunaris, n cztera fint calida j nam calor illius nunquam dercenueredeorfum valet, vcquf fune hic ca lida fint ab eo,oam cft contra naturam luam apud Perip. hic motus , tft quia ab aere humidoipfius ficca portio defeendens confumerecurjpr^* lertim quando aer cft multipliciter aife&us,& entia,quzincauetaister fiunt calida ponfunt ab igne fublunari, quin Auer.inS.phyfico. vult ignem hic genitum, nifi aer impediret, in eodem inftanci fu^ generatio* nis fieri in Lunz concauo, quare ignis calor deorfum nil aduenit,fed pa tiusfurfum, necquifpiam ignem eodum calidorum apud nos caufam cfte vidit,vt contra fui naturam defi;cadac,vt magis probabimus io dat /putatione de mixtiooe,&TeLio ^.ca-4^at Solem videmus adealidoru entium fadiones concurrere per laccm calidam, Sol ergo videri debet caufa totius caloris, & non ignis fub orbe lunari , qui etiam eft cfiedus Solis ipfi Ariftoteli,& ftellarum aerem conterentium, nec perfe intendi '’taraccelo:intclligeatizfiquidem ideo mouere volunt Perip. vtpnmd aflimilentur motori, & ad motum fccundario fequittirdifgrcgatioae> xls,&flagcllatio;vndefit calorignis.Coocludeiterum,quiaio illo texta Arift.dicitur,quod cft tale per cifen tiam clTe caufa m vniuocam, vt c^te* ra fint talia, ex quo concluditur ab omnibus Peripa. Deum efie maximi per fe caufam eundorum entium, quia ipfe maxime effe habet formali*, ter non cftediud tantum , ex quo multi concludunt pr^fertim Scotiftas vniuocationem enti$:igitur& quod perfe calefacit, & primum cft cale- faciens maxime calidum cft voiuo ce,ficut Deus eft maxime ens,vclana logiccjvt alij concludunt extextu illo przcipucThomiftz , itaq. omnia funt calidt pet atcrtbuuonem ad primum calidum,ficut habent efieper attributionem ad primum ens;coelum itaq. primum eft calidu.&ignca caufa,& cztera fic fiot fine cocrouerfia apud veridicos , & Aciftotcli no obligatos, ad confirmationes nil dixit Marea. FugicnstandcmMartavltimaTelcGj argumenta concedit calum oi lidumclfe non calore clcmeatari,fedcceIefti,ficutfupra,nechocfcqui- turaitad principia Ariftotcl.nam fi fic cum caliditas faciat lcue,tuncc^ Ium clfct lcuc,in via A riftotcl.& tuncmouerctar furfum,itemgrauitas, & Icuiras infunt rcbusin comparatione ad clemcnta,non ad crelu,quu ipfum Qoa,cft graue,oec leae, quin occ mobile; nam Sole circulari mo* uccur. At Th. Xn§«l.aritaleui(rimum illud ponit,& aquale, cui nilpoffit afllmilarim leuitate,& (qualitate;quas ob res falfum eft io elementis tantum conii- derari grauitatem,& leuitatemtitem quia habet Arifto. fi coelo addatur aftrum difficultatem fieri motui, que non aliunde eiTet , nifi d grauita- teatemin i.dec(l.fimpliciter leue appellat, quod omnibus fupematati & eft furfum fimplicitcr,quod magis coelo competit, vt arguit lo.Gr^ qudm alteri , ex his ergo admonendum fuific arbitramur Ariftotelem » irt det coelo lenitatem, vel fiii oblitum demonftramustcum enim videat qnamdplus entia ad naturam coeli,& tenuitatem pertiogunt,titd plus fefttnare motum circularem , & hinc ad coelum confidcrantibus rerum teniiiutes,vtaquc,aeris,& ignis^^pparct tenuius eiredeoins,& mobih% ftdil verendomiit coelum oelcrrimemotumleui(rimumefie,& quia le- vitas eft i calore,ipfum dicendum erat calidi quibus coelum diuerfum clTcd Tubluntribus colligit , & i. inquit Arift. rdecceLomnia corpora naturalia habent moueri, quia natura eft pria ctpium motusiigitur quz llmilem illum habeat,funt inter fe fimilia,led' ccelom prorAisdinimili fertur motutnam circulo mouetur,& omnia aha mouentur motu rcSo,vel rurAim',vet deorfum , furfum quideaer, &ignis,dcorlum vcrdaqua,&terra:hocadducit Marti de ddcurAi Art- ftotcLvbi plurima dcAint qua confirmant , & nos fingulis cum T «lefia^ fatUfacicmus;lcd ruperficialitcr aperiamus, infr-a magis dilucidaodum quid '■ ^ 'Dc CoJo,& Muncidl *55 ^n!d dicat ad hocT defius Inquit igiturTele.propriain caloris operationem effemotam prefcr n t*u tim circularem , & quxcunque ignea non monenturprorfus circulari- ^ ter, id fieri vult ex impedimento craff* raaterip adhuc non bene fubti- liat«r,ex quo calori mouenti non refiftat,& fiirfum fiat, vbi perpetuo fe renda fit circuitu , vel a impedimento frigorii extranei caloris opera- tiones intranei opprimentis, obt^entif^. ;iu qudd motus terr^deor- fum,& aqu« non eft dicendus motus,fed ad motum imbecillitas , & ca- fus:at motus ignis rurfam,nec eft motas, fed appetitus malum declinas riijfed circularis, qao perpetud obleftatur in proprio loco, eft motus, propriaq. operatio;cattera verd fecundu acceffum , &receffum ab ignis calore, & ccnuiute magis, & minus mouctur in circulumtduo igitur fta tuit T el.prima corpora, ignem vidclicet,qoem femper moueri decernit^ & terram.femper quat quiefcittinter media verd,quar partem dc ignis t« jiuiuce, partem decraffitiefortiuntur terre, motu in loco fito circulari, & torpelcenti agitantur; motus autem omnes inter fe non funt contra- rij, cum fint omnes vna operatio a caloris natura emanantes, dc fecun* dum magis, & minus velociter differentes, quxdiffercntia non inducit remotum diuerfitatem. • Marta cupiens hoc re/pobfum repellere, prxruppouit infra proban- Mar •um, qudd elemenu in proprijs locis quiefeunt, fircum fuht extra pro- priuin locum monentur naturaliter motu refto ad illum, ficvni corpori iimpUei vnum competere motum fimplicera.Ccelnm autem folum cir- culo fertur naturaliter, fir quia omnia infra fc continet mouet ignem, fit aerem per circulum rapiens, qui motus vtrum fit i natura,vel przter na turam infra exponetur, fir quia motus circularis, ficrcAus differunt fpc cie, igitur coelum non erit eiurdem fpeciei cum igne, cum motibus di- Berfarum /pecicrum ferantur ; homo enim, fir auis mouenturambo, fifl tamen non fuot ciufdcm fpcciei, ita quod non qu^cunq. mouentur eas i b.li.c.2j* dcinonfirat,vt valde liceat Auicennamincufare,& cum eoplurcs c6tra> cium airerentcs;at tftuc munere poterat fiUcm Auerrocm,& Arifio.vt ponant mundum effedum a Deo,fiquideni ipfis eiemeota, qux ponuc nequeunt tanta opera conficere /fid etiam Tuas vires diucrbficaos Sol altera conficit rcmtna,& alterius naturx'conlluui( entia in figura, ma* tcria,& adiombus diuerfa,& tandem multa ctficit nulbs, qu^ pr^fuerul finulu, fecundum diuerfas vircs,fitus,macctias,rclificatiaq. diuer/a frj^ gora - DcCoelo,&Mun(Jb2 157 goraia diuerfis adioDibus,vt in plantarum, lapidu m,anlmaliu,& alio- rum naturis fpeculas philofophus agnorcet,& fupra meminimus. Mox autem fpiritus nofter tot diuerfitates , ac couenientias fimul in entibut difeernens iuxta diucriitates, ac conuenientias motuum , & fpccierum » quibus ab his entibus mouetur,& inde retinet illas fpecies,& motus, in- ter ea, ne vagetur,diucrfitates fpecihcas, & conuenientias, & genericas» numerales fub quodam ordine coniiderauit, quo horum fpecies diucr- fo modo,& Gmul conuenienti conceptas fpeculetur , & horum feientia logicam appcllauit.Vndequx idem proriusin rpiritum agunt,& plura funr, dtueria numero appellat,& ipecihce vna,& quxdeiode non pror- fus idem , fed comunius primo agunt fpiritus vna genere dicit, fpecit^. diuerfa , & Itcalcendcndo gradus horumjinucnit fecundum ampliatio- nes,& conflriftiones differentiarum, & nmilitudioem;decernit ite indi uidualem vnitatem.cum vnam rem nil in rediuifamrealiter,&ab alijs diuifamagnofeityin vno etiam prorfusindiuiduoetiam gencricas,&rpe ciBcas diuerfitates diftinguit,quia pluribus motibus,& fpeciebus parti- cularibus ia eo exiftentium partium,& membrorum mouetur, TtTele. in 8.li.c.i.innuit,& fi idem omnino in indiuiduo vnius fpeciei compre- hendit, quod io alterius fpeciei indiuiduo agnouit , licet illaindiuidua differant fpccie inter fe, tamen eorum partes fic fimiies eafdem fpccic elfe cenfet, & prxdicat (i eft verus,& philofophicus fpiritus,quod notaa ter dico; nam quidamfanguinem hominis, &leonis dicunt cflcalterius fpecieiteuius principium conftitutiuum paffiones, & proprietates de- clarant e(feeiufdem,ficut albrdocygni, &columbxciurdemeireridea- tur,ab eifdcm caufisc£fc&x,& pallionibus gau dentes ijfdcm,eodcm que modo immutantes fenfum nohrum,at liceat hoc illis nefeientibus : »n- ilc rerum differcntixindigandxfunt,fcdcredo,qu6daliteripfi confide rcot naturas, & vfuro , quem inflituerunt obferuant. Sic rcipondentes dicimus nos ad exemplum Martx,pro quo hxc induximus , quod licet homo,& auis dififerant fpecificc inter fe quo ad logicam xlfimatiooem, quia di uerfas fpecies motuum fpiritus colle&iuus recipit ab cis , tamen calor vtrique idem exifteos vnius eft naturg ab vnoSclc procedens, dif fere tatum in virium diucrfitate,& in fubie^orum diftorniitate, quibus infuot,diucrfo modo agerei diuerlis edodi: igitur licet ignis, acr,aqua, animalia,plantx,&c.dilconueniantin multis,conueniunt tamen in vna communi natura non logicali, fed reali cunfiitutiua.f.in calore , qui ea fic effinxit diuerfificatis viribus agens in diuerfis materijsiattamcdiuer fx caloris vires, dtuerfx fpecie a fpiritu quandoque cxifiimantur,cu di- uerfis mediS agant, alter alterius opus cum deflruat, immodcratus.f.o- pus moderati vaftat caloris : agunt tamen omnes ad vnum finem , vt in fccontranjfubie&umconuertant,& pcrcontrarij interemptionem fe muUipUeeae , & quod nequit filbic^um fibi parare calor bladus eo pa- Kk fto. Tei. 1 Confir. 2 Confir. Confic. • '■ • • t t • « 158 F.ThomxCampanellx AoiTtfurfutneaehat, parat» &rubleuatintenfus, quod G conGdenfl^n Auer.nil veritus elTecc^Iutn calidum vniuocda(Teuerare;h{C omnia huc vIque ignorarunt Peripa.quc ergo primus perrerutatus fuin vobis om- nia concordans didisTelefij: Sc nili (ic dicant Perip. ci^m omnia Hnt a- pudeosexc1emenus.compo(itaomniarpecieconuentent:red forfan la- tius conficiam tra&atum logicd,iuxta viam veridicam » & natural em, i quadeuiantesPeripat.& fingentes mulca corrumpunt verarquare boni fpernuntilla,fed redeuntes intuemur diftum Martaeaullum,videamaa ergo diuerfitatet motuum. > Motus i feipfis non eflediuerfoSi&fibiipfis contrarios male Arifto telivifos e(re,qut tamen funtverc motus, dcmonftransTeLin 1. minor* cap.lrerant. Verum eft enim diccre defccndcntem cx Luna veuire deorfum, afeendentem ex terra ire furfum ad eundem termi Qum:& confirmatur audoricatePiatonis io Timxo ponentis diueriita- tea Dc Coelo, & Mundo, 155 tetefrefurTaiDi&deorfufn rcfpeAu noftritantdtn,inqaiten!m oeq.Air fum,& dcorfum cft Tph^rico exiftente vniuerfo , fed ad aoftrum caput , &ad noftros pedes tudicainus:quarefiagit hominem cuius caput iit in aere,& pedes in igne retrahentem libram m aerem , & duo proponerem , fuper lances, hoc quidem maius, hoc autem minusrpellens autem vtraq. ignis portionem in dit1>milem aerem facilius minorem proijciet,& ma- gis verfiis aerem, quam maiorem, & ilia qn; facilius proijcitur dicetur le uis,ac farfum ferri, qu( minus faciliter proijcitur, & magis refiftit , di« ceturgrauisthoc idem coatingit,ait,nobisterr; habitantibus, qui par- tes terr^ ri proi jcimus io aerem , & quz facilius tedit diciturire (urium, &elieicuis,quz non lic mouetur dicitur grauis,& concludit Plato, qj greilioad connaturalecorpus facit graue, & deorfum.Lreucrfusglcbx ad totam terram exiftentisin aerefacit,vt dicatur grauis terra, & locut ilhus deorfum;& idem dicit Thcmiftios,tefteIo.Gram.&Simpl.in i.de c^l.tottu fuo iS attamen non inteiligeapud Platonicos,hos clTe motus, fed regrclTusad naturam,vc dixit Plato io illis verbis,& nos pluries locu ti,'lumu$,& mox dicemus. Simplicius concordans femper Platonem Ari ilotcli alio pa6to exponit diAum iftud,fed nos fumus cum Flotiao,Xe- Darcho,MariilioFicino,Themi(f.&Ioan.Gram.melius audientibus di- &a Platonis padlooeinfe^andi Ariftotelem fpoliatis;& confirmatur ip Confit* fius Arid.tcftimonio qui in fecretis feriptis ad Alcx.Magnum luum di- GHpuluminnullodeuiansaruo pr^ceptorc Platone, inquit, 6 Alex. fei- ^ uiiti,quddfub(lantia huius mundi in nullo differens eft io vniuerfo, & cius ruperioritate,&altitudine,infcrioritate, & profunditate, anteriori- tatc,&-pofterioritate vnaeff nullam habens differentiam, fecundu fiib- ftantiam.fedfolummodu in accidentibus. ltem^locus,rt probat TcLu ^ mai0.cjp.25 dcfcq.elt fpatium rpiritualeacootentorumcorporu, mo- le diuerfum aptum natum ad fuicipiendacorpora'quzlibet, (cdvniuer- fus mundus cHm hoc fpatio, in quo nulla ctt differentia fecundum fe, fed fecundum corpoca^quz in htscominentur,in quibus nec longa cft, nifi iii priucipijs.igitur quoid locum oon eft diuerfitas, vt auihoritatcs etiam declararunt, dc antiquiores nobis cxporuerunr,fed quoad corpo- rum yniucrficatcs in fpatij partibus d ucrlas ipfas fituatas ; quapropter perfcmobilia mojcotur ad quamlibet fpatij partem vetis motibus, at quia vniucchtates corporum contrariorum lortitz fune fpatij remotas partes, & vnaalieram oppugnat, ideo pars vnius ad cognatam Icmpcr tendit auidius,vt ab ea foueatur,Oc contrariam aufugiat. Quamobrem pars terrzi propria vniueriitate.quam natura fixit in centro, abilra&a Illuc rcdir,vbiquicfcir,dc aqua impoteos,Ttiofublimiorimouratur,qt calor eius iioa ctt tantarum virium.vt poflit cucherr,etiam dccidir,acr, & ignis teoduntrurium, quo fugiant contrarium,&ad propriam vniuer iicaica)|, vbifoacaatur dcclmaoc, vclutifcrrum ad magnetem iuxtade* Kk a ' ' da- ' i6o F. Thoma! Campanellx, clarationemTel. io 11.4.0.2^. &finugoes cfirurfum, ferrum effertur fur* fum,deuiSa velati grauitatecrafntici materiar, quo illa potiatur : nulU iccirco diucrfitas cll quoad locos. Ite arguitTel principaliter. Arirdu* pticc naturam decernit, alceia immobilem, a qua moles,qua fubit immo bilis fit,vt in aqua,& ferro conGderant Perip.^ in medio Ariflo.^efcunt proptergrauitatem a frigore emanante, vtaliasmanifeftauimus nos, al> teram verd mobile, a qua occupata motes fit mobilis motuq. gaudet , vt aer,& igais a leuitatc.q effc&us eft caloris, & hjc entia femper mouecur ac ad diucrfatvbi igitur vninaturx motus oes competunt, nil inter fedi- uerfi funt ponibilcs,nacQab aere,& igne motus oes fiant quantumuis diucrfjin diuetfis cntibus.aclociscaercitaii, vnosefle motus fimiles, ac cognatos natura ft atuedu eft. Item aerc,& igne,^ funt calidi, & tenues, & roe'u faltcm alia ratione apud cos, & nos vniuocc probauimus, oia^. Calida,actenuia mobilia c(reintuenti,&oil non calidu, & tenue moueri contemplanti,&rpiritu item moucrecalidifTimuquomodolibct, & oia torpere non calida, vel tenuia minus , quam euehi poffint, calori motus oes attribuendi funt,vniufq. natur^ inter (e ponendi , nec ab agentibus, diuerfitatem,vndc fumi deberet, nec a locis a quibus cofueuerunt apud Perip.afTumeretCum non fortiri apparcant:itaq. motus motui cotrarius non eft,rcdimmobilitas,qux ab alia natura emanat,motus quidem oes funt ab eadem natura,necfe inuicem deftruunt, fed a quiete, vel caufa .quietis corrumpitur motus, contrarium.DU contrario deftruitur,& co« mrij caufa alterius, contrarij caufa di(lipatur,quod Arift.pr^dicat, cjlu ergo, ac fublunaris {ther cucominud deferuntur motu, eoque maximd feruentur,& gaudeant,&vniformiter,quafi per circulum,dcquat6 plus : frigori terr^adhzrenc,& calore quopiam priuantur,tantd tardius mo« uentur,rummdfimileiigiturhis videtur ccelum.quzmouentur, Sc foli terrz didi mile contraria natura donate, & omnes motus ab vna natura funt vni,vnaq. operatio. Mar. Marta quzdam verba affert horum, quz dixit Tei. circa hanc confide rationem, & illa valde diminuta:quibus putat rcfpondcrc, & ad hoc po> nit fundamentum Arift.quod vni corpori fimplici competat vnus mo- tus fimplex,& hoc fuit voumprzfuppofitum, quod paulo ante przfup pofuit, probandum, quod non facit modo , fed remittit nos ad Pcripa.ex 2 uibus vnam apportat principalem.f.cum accidentia fcquantur forma, aliquod ens vnam habebit formam, ergo vnam naturam, qu^ fi eft finx plex vnum tantum habebit motum fimplice, quia motus procedit a na- tara;dchinc dubitat fuperhoc fundamentum, & rcfoluit.Vltimo tande facisfacitTelefio diceasad vnum,quod animal mouetur motu compoli to,& non fimplici, & ideo non mouetur furfum , deorfum , & circulari- ter;8c ideo pluribus motibus mouetur, & quia diuerfis appetitibus mo- ttctur ab anima appctcntc:refpoadctIccundd cum quodam do&ore,q^ animal Dc Cocio, & Mundo. ztfi toimalcftcompoGtumcxpluribusformisvirtmlitcr.qua* riluamurin ipfo.vt virtus aqoj, acris, actcrtf qnonfuut fubftantie. ffJ accidentia, ideo per has virtutes dicitur habere plures motus, qui no iunt limplicts ied compofiti ; rcfpondet tertio ad idem, quod animal non c(l copofitu ex vnatorma,&voa materia, ficut«;lcracntum,fcd exea, qua corpus, ex ea qua animal, ex ea qua mixtu , & ideo ex his plures motus habet. Ima- ginatus deinde refpooderead quodam argumentum Tcle.probans mo- tus effe vnos,quia ignis quolibet motu accenditur,quod quidem no po fui t Tcl. vt ex n oft ris antehabitis vidimus, & in cap. aflignatis ex T elefio perpendendum eft;inquitMartafepr{fupponcrcprobaduminfcq. qd elerncnta in proprijs locis naturaliter quiefeunt, ignis verd accenditur variis motibus ratione materi*, nam materia ignis elcmcntaii eft humi- di.qu*humidiusreriftitGccitati,&ideo quoroodocunqhe ventilabis illum accendetur, & fl imra*,quf accenduntur ex motu,dcttruunt humi ditarem liguorumzneclicet /equi fcnlum,ait, &fquiuocarcinrcnratis, at Gngula nos deftruamus horum qu* dixit. Summeglorianturin re, quam nunquam probarunt.f. quodlibctelc Tnentum moucantur naiuralitcr.Sig» vni eorum Gmplex,& vnus motus competat, quod quidem fenfui , & rationibus ei conlonis demonfttada erat,cu ab eo tota de quatuor clementis feieotia pendeat,at ArilLvcluti fupponensticceffarid,qu* funtdeinooftranda more /uo,&Gmbrias di- latans in his,qu* non faciunt ad rcire,vcritatcm modo fuo Gingit,& Gbi contrarius paflim deprehcnditur.circahocergoin i.decfl.t.j.&feq.io- quit omoes magnitudines, & corpora naturalia per fe moueri localiter, quia natura eft principium motus in illis, dehinc motus diuerGGcans cuilibet elemento vnum afllgoat Gmplicem, quia Gmplcxquodlibctcor pus exiftitzappcllat qui Guntfuper magnitudines Gmpliccs. At DOS cum TelcGo naturam non tam motus,quim quietis principium e£fe dicimus afenfu cdodi:non enim naturam, quamuis mobilem elfe, ac motu ob- leftari,& eotia,quz conftituit mobilia facere videmus; fcd aliam immo bilem immobilitate gaudere, motumque fugere , & qu* ipfa conftituit entia immobilia facere,torpidaque.Ecquis enim ccclum perenni, &nu- quam ceflTante cieri motu,tcrram verd nullo moiu,fed perpetua immo- bilitategaudcrc non intuctur^&propterca hoc mobile c(rc,quia natura mobili fit conftitutura.quf motu (eruatur,&obleftatur, & terram im- mobilem, quia abimmobilij&proptereaperpetudquicfccrcqsnon vi- det^dchoc coguntur vellcPeripa.Ariftotcl.cnim fecundo phyiicorum, non tam motus,quam quietis principium diflinijt cGc naturam ,& oes boni expoGtores illius aiunt, in quibus cit cotinua quies natura quietis principium e(fe,in quibus motus,motus,&decUraut hoc in ccclo,& ter cadtein i.met«C}.frigidiilimum clcmcntoiu,acimmobiliaimu natura- liter 1 F.l homx Campanclls \i ter ponitor terra, 8c t.dcccel.t.i'^. & feq. eam Dcceflarld qulefccre fta« tuic,& in j.ca1.tex. i S.immobiiicatem dat illi naturalem,& in lib.de cau fa motus an. nullis viribus moucri poiTcpr^dicau^oblitus igitur fui Ari- ftot.in i.roel.motus tantum principium elle vult naturam, & terram, fi- cut omnia elementa motu fiio donat. Vnde fi vnius fimplicis corporii vnus efi motus naturalis , & quicunque alius aduenit motus eidem efi violentus, mulc6 magis violentus erit motus ei , quod naturaliter quie* fcit,vi tcrrztplus enim conueoiunt duo motus inter fe.quam motus, ^ qiiies:quare pcaitusirrationabilis efi ratio illa,qua dicit Arifto.terraro, ideo moucri naturaliter dcorfum,quia ibi naturaliter quiefeit; nam ctia fi fic eiTer,rcqiieretur,qu6d nulli enti immobilitas eifet propria, & nata rali$,fi non eft terrar,quod non vult Arifi.tum quia dato vno contrario datur, & rchquum ia natura, vtdicitur a.coel.tum quia fenfusimmobl^ lem eam intuetur,&remper Arifio.docct: item quod fui natura eft im- mobile nullis viribuspotefi moueri naturaliter, vt innuitur in libro de caufa mot.an.igitur fi fui natura immobilis eil terra,non poterit voqua quiuisci attribui naturalis motus :& fi quando ab externa vi illud mo- iieatur,nequaquam tamen mobile debet poni : quas ob res, fi noa mo- dd motus , led quietis eft principium natura , & terra immobilis eft vi- fa,& partes cius ab externa vi furfum efferri coofpiciuntur , & quoniam ratio affamit Arift.non veras propofitioocs,ncc ipfa vfquam vera ccfca da erit: itaque quia Arifto.exmotu Airfum violento tcrrc arbitratur ei ineffe naturalem alium motum,nertrum naturale, nec qui furfum, nec qui deorfum demonftremus. Th. Si corporum fublunariu m nullum fui natura eft immobile,fed id fo- lum circa quod circumuoluitur ccslum ionixum.vt dicit Arifto.in alie- gat!s;cooditioncsigiturimmobilium nullo feofu innote(cunt,atc mo- bilium conditionibus,& proprietatibus, quibus proptierates immobi- lium contrarias efieoportet, indagari poterant, & fi quod fui natura eft mobile a nulla externa vi immobile fieri poteft,ac motu prohiberi,fic & quod immobile eft a nullo mobile fieri cxiftimaodum cratiat quia intue tnur mobilium partes,vbi incidunt io quippiam immotum, aut ia mo tet Ariftoteli,fi h^c fiat Tcra,fed vtrunque eft falfum ; nam fi alia funt 2 terra, & aqua ab earum communi natura diucrfa, qua; eodem motu , & Telodtate,quibusterra,&aqua mouentur, moueri deorfum appareat, nequaquam igitur a(Tigaaaduserit talis motus natura; communi terre, &aquz,fed aliaeftinquireadanatura,qu^ etiamhiscompetat, qeodc feruntur motu,red quia uatura communis terrp , fle aqua; eft fola frigi- ditas pofita ab A rift.oam ficcitas.flchumiditascommixtz frigori defee- dunt,rtin terra, fle aqua,fl& naturali in centro permanentia dicant impediri, li enim natura mobilis elTcc , vtiq. vcl talis quies clTct illi vioIenu,veI aiTignatus f uiflet locus ab ipfa natura, Geut & ceteris mobilibus eft datus, ad quem continud deferaoturiitaquenatura vifa immobilis motuq.feruari jaN tribuenda eG illi quies,& continua in fe manendo,contiuendi^. io fub* limi vis a propria natura,que frigus cG , quemadmodu enim calori da« tum eG,quam fubit, molem penitus attenuare, & eflingere,n fecum nui lo labore queat con>mouere,Gc& frigori datum eG,quam fubit molem ita effingere, vt perpetuo immobilis Gt, ac in fublimi detineat, Geuti in terra intuemur oculis,vt Pbilolaum,HeracIidem,& Ecphantu m multG crraGe videantur motum ipG terrae dantesinGar rotae iofeoGbiiem,nec i defeeofu partium terrcdicant Perip.ampliusdeoifum terram, ^fri uat datum ei eft operationem quaodam edere , qua; finem imponat illi negotio, quod cogitur feorfiim fubire,& itaque vel datum eft,?t ipra,lt • cet fit incapax operationis.tamen talem edat , qup finis fit tali neg >uo , cum quoipfa eiie non vult,itaque fi deTcenfus portionis cuiurpiam ter* ras.vei alterius entis acceleretur cum eft mobilepropd finem, qui eft ter ra,talis acceleratio, & concitatio appetitus erit,quo materia impellitur, vtcompleat,quod nolit.nec aliud operans eft, aut operari poteft mate* ria,nifi motum concitans eft tunc,vtfioem imponarmoleftae operatio* ni.i.derceofuitvidemus namque, qudd fi quzfunt operationes edende qup fint moieftx,rcmper in fine accelerantur, ficuc nos in nobis experi» mur: fiquidem materi^ rufcipieodeluot naturp, quarum altera eft peni tus mobilis,lc>licet calor motoq. gaudens omni pOcter defcenfum qua* do eft delaprus; altera immobilis prorfus quiete folum obledata , fcili* cet frigus; vnd e materip non eft data facultas, qux harum oatnraruopc rationes impcdiar;retardetue,red omnis operatio (ua eftiformistnua* quam igitur fpoote fua defcendit materia,necoeceAitatc illa,quam po* nunt Pcrip.led qudd firmx rei,acftabili nulli inh^rere poteft,vt in fub* limi (e contineat, quia frigas eius id facere nequit, cum fit remifium i ca lore iacerno,& cxteroo,ficat fe fuQinere poteft terra a frigore fuo iote* fo,necmoueri valet, & opera caloris edere,quia calor eft exilis in ea, nec potuit occupare,ac tenuiflimamfacere, vel intcafns eft, fcd non dum id tecit quaais occafione ex parte vtriufqae occurrente, igitur labatur , 8 c cad It oporcct.-hic autem cafus eft illi odiofus , quia non eft a fui natura cilm non fit,nifi forma nacnra eius, neca forma iuxta cuius ingeniu ip* fam operari oportec,ergo dercenfus erit cafus, & impotentia ad operati* dum ; quapropter acceleratur in fioe,vt citd finiatur talis operatio o* dio(a,fi quoquo pafto operatio appellari debet, rum fit impotentia for- mxincxiftentis ad operandum. Hzc,&alia multa capiendalunrcxT • lefioin i.rain.c.44,&fcq.& a mai.c.5.vfquead ij.quz nonagnorcen* tes Perip.trufi fuut in eos errores, vc nunquam concordes fint,alter al* tcrius femper errorem detegens, ac figmenta, quibus Arift. fiftioncs de- fcndunt-Falfumitaquc alTumit Marta,& Peripa. cum dicunt omne ele- mentum fui natura mobile, ac fimpliccm cuilibet mutum competere: nam terr^ folum immobilitas copecit naturaliter, & nulla vi mouetur, nifi fecundum partes quafdam,qu| i natura cerrf calore Solis fune alie- nac2,& motus earum deorfum non eft motus naturalis quatenus terra, fcd impotentia ad motum; quoniam forma nequiuit illam fuperare, 6 c occupare omnino, vt calor non fecit adhuc tcnuiflimam , quaipfe gaU' dtat tenuitate, labaturfurfum, vbi perpetuo voiuatur , quadercaqua (lcorrumvadit,quucompafta cum Iit corpulenti^. cffcfta,non habet L 1 lantuui EThomxCampancIIjc. tantum calorem, qui eam fubcat, acteouiiTimura vaporeWe* eafadita ?el aerem , fecum^. fubleuet;nec frigus tantum , quantum fuftinere i^« fam valeat, & aqua ebulliens, licet fit tenuior , non tamen eft ada io rf pores,quivltimusfctegraduseftaaionis caloris in expandenda mate- ria, ideo dcfccndit impotens, vt moueatur : fumus autem eius;, qui eft a- qua in illum conuerfa per magnam tenuefadionem afeendit, & mou^ tur,continet fiquidem talem calorem, qui attenuatu ipfum trahat : ani- malia veri, qu* viuunt , habent calorem innatum, & fpiritum fubtilifli- mum intus ingenitum,moueri poflunt,&mouenturquouispado:cor pulentiam Gquidemvincittalis calor congregatus in tenuiffimo fpiri- tu,ac vbique difpcrfusjat cum refoluit ur animalis calor nequit moueri : corpuleotiaenim tunc non valet trahi ab interno calore intenfo, quia is di(^e(Ht,& exilis remaoGt, quem occultum appellat Ficinusrex didis ont ■csfermones aperiuntur, quibusloquunturmotoselcmcntorum : qui quia nulli ^nt,non funt adpoGti,8t ad quos remittit nos Marta,oil di^ ‘wnt,niG quod ab vna forma Gmplici eft vnus motus, &c. quod Aucrr. Simplici j , & modernorum eft didum addudum a Marta, quod nulla eft cum pr«fupponat,qux nos nil concedimus,& ipG nunquam proba runt Anfto. fretifola audoritate,&Ariftotelcsfuo ingenio.nil nature decretisrGquidem non omnis forma Gmplexcft motus principium; fed quf dam eft quietis vduti frigas terrx , & motus qui fii deorfum eft «• rasio omnibus.-motus autem folim calor eft principium, cuiusjppriua eft circulatis j nam qui Gtfurfum ctt regrefliis ad naturam, & fuga con- trarij:quarcdidaPerip.nulIafunt,ignis quidem, & aer ambo funt cali-» di,IVd qui magis calidus eft ignis.dc explicatiorem habet naateriam,ma- cis fit rarfum.vbi 6c velocius circumuoluitur.aer autem minus, quia exi fem continet calorem, fic quemadmodum partes terrj fuperiores conti- nud;oppugnatx a calorclunt etiam didx terra,ae magisquxfunt pau- lo inferius, fic multd magis aqua,& aer dicuntur coslum,cum oppug^€ tur etiam a frigore, fcd proprio fint donati calore , nec poni debent oort calidi,& locus penes magis, & minus variatus in refpedu ad verum igne non variat naturam, tum quia omnes loci voum funt fpatiu,occ putan- dum erat Arift.quia hic magis furfum vadit, is minus, de aqua mioimd , fint alieox oatur^jfedbeoccuiuflibetindagaadf erant caufj fiiorum lo Corum,8e motuummon enim qu^rimus fi hxcpars terr^ fuperior eft al tera,fie illa infcrior,nec dicimus elTediucrf^naturx in via Ariftotcl. ni- li penes magis, 8e minus deorfum ; fic nec qu^ri debet cur h^c portio coeli bic poUta aer dida , fie hjc aqua fic fit pofica ^ nec dubitari fi ctxli eft portio . ProptCrea rerpo&Go Martx nulla fuit, ab vno enim, & eodem calore diucrfimode variato , afifedoq. quilibet editur motos , & qui fit furlu m cflic a calore dcmonttrauimus, de qui deorfum e corpulenta materia, “ virum Dc Coelo, & Mando I i.cj ftrum fint motas, & ftantiaIi,quod fi (ic,confcotaneum eft,vtiuxu rnius formx motum «moes moueant,& moueantur, vndevous motus rerpe&u harum etiS formarum debet dari . Rerpoaho Martar ad aliud argumentum Tclc(ij,cui putat Te reTpoa* ^err,quia non intellexerit nulla eft,ncc ad rem» vt vidiftis : fed reprobe* tur.E; primd fumimus ex pluribus noftris di&is» ac dicendis falliim e(?, fe»qudd dentur elementa quatuoi,& qudd in lods quiefeat fuis/ed om fiiaprzter terram, elementa vocata co:li portiones ponimus» ac mobi* les:dicit materiam ignis dementaris clfc humidam,GintcUigitdefubla nari falfum efl apud Arift.quipooitilIumiiccuma.degea.licetoosaU Cer,fcd de iioflro»qui io his inferioribus eft,faUiusapparetetiam io via «orum; humiduro enim eft » quod proprio termino clt interminabile fcd alieno tangenti cedit,eftq. tenue quod no competit materixhuiut igoiSjVt fuot carbones , titiones» & ferrnm ignitum, quz potius feiplis serminantnr,Qec cedunr»tenuiaveoccruot»vt labeo tes flammzadfupe* rum ignero»& ignis fubluoaris eft etiam » vode nos pofuimus humidus quare ratio quam reddit deacceoGooe per motum nulla fuit: accendo autem ideo ht»qaiai motu difpooitur matcria»&vigoratur ignis; nam fua operatio eft motus; aperiuntur (iquidem poti materip» cui iofidet ignis, de velati laxatur»vnde tenuitas egreditur facild acceoiibilis , ex cu* ius'exitu ignis robuftiorfit»tum quia permeat totum» tum quia tenui* tas eft fada tlamma[ardens»& ideo ligna viridia non facile accenduntur» J [uia ignis non poteftpeactrare,ciimadfitaqucus humor in hts vaporo us,cra(rus»vircofu(q. aditus obftrucns igni» frigiditate externa etiam in ilirponcnte»quzibi magiscft,quodoonin lignis durU cxiccatis, & ideo porofis contingic,qu« flamma penetrat citius» &iouifiiufa6tarurfum tendit citius,& magis alba eft»qu«in bis confpicitur j na vapor fumo* fus»& vaporofus niger nequaquam eft;at quando corpus ignitu eft par* uumab iogentimotu cxiinguitur»quiaftatimio tenuitatem rapitur» & ignis confumpta materia recedit, non habens vbi penetrans occulte- tur, vt candelis cucnirc ardentibus videmus» necindi&isooftris eft at- quiaocatio,fcd io fuis iafcitiaeft»vt vidimus, & obliuio, vt patuit ; tum 3 uiafapcrlusin 2 .arg.igncm noftrum dixit efle in maceria flcca,&mor aci,& cctieftcm in humida : fcd re vera proprietas innata eft huius ho* iniois»vtfairus r{pe,quiafemperdt,& oblitus fui. TeIcflus»reprobata diueriitace motuum» omnes cum flntabvnoca* lore operatio vna viri,& qui fit deorlum non efle motum »fcd cafum (>• fteofo » nuncinquit fi concedatur Ariftoteli motus efle inter te contra. rios,8e vni fimplici vnum competere motum » nequaquam tamen cx his demonftraripotcft»cc£lum non efle igneum : ignis etenim circularitcr roouetur AOO fccuaac coclum»vt agnouit etiam Acift*i.mctaph. nec di- ' i’ cat ' Dc Coelo, & Murido. catHlam motum non c(Te naturalem . oanqneproprietates,& ope« rationes fuot rebus attribuendx,quasrortiri apparent in proprio loco, -& natura exiftentcs,& quae competunt toti vniucrlitatii & femper , qui> bufq. gaudent; at ignis in proprio loco, acnatura fecundum totam fua Tniueriitatem femper mouetur circulariter, circuloque ferri gaudet to- tos,ficut terra e contrario contrarijs gaudet loco natura, & vniuerflta* tettoelum igitur non ideo,quia fertur circulariter non efi igneum,&de * natura fublunarium,quin magis confirmaturexhoc elTe igneum. Qua« uis enim (it eadem natura partis,& totius, tamen poteft competere ali» ouid parti feparatz i toto,ac aliud appetenti , quam dum eft in toto, & nc aliter operatur.quoufquexcniat ad totum, (i operatio dici poflit re- ditus ad totum. Quapropter (i pars ignis exift ens in his inferioribus alie . no in loco, ac inter contraria genita appetit tendere furfum ad propria vniucr(iutcm,il!ucq. dilabitur fugicoscontrarium non erit attribuen- dus ei,& toti igni, unquam motus naturalis,fed fuga contrarij,&ad co naturale regrcirus,(ficut innuit Flato ^ quod competit omnibus rebus extra propria exiftentibus,portionibus tantum , quibus pr^fertim coo- tingit effe in cxtraucis,& petere fuum locuin , vbi (eruatur non tantu ab Toiuerntate,fed etiam iloco ipfi Ariftotcli : Ula Tcrd,quam edit ignis in prop rio loco, danda eft ci,vt propria operatio,quia non vt malum decli- net edit eam,fed quia fui natura eft talis, qui eam edat, qua gaudeat, & feruetur,& non coa&ioneJofpiciendus eft euim ille (implexrootus,qui competit mobili, io fui natura exifteoti (locusquidem natura eft Arift. nec elementum putat confecutum fuifte naturam petfe&am ,nifi fit in proprio loco^uon qui competit ei extra propriam naturam, & locum, & in aliena contraria operanti, vt ad naturam perueniat, & locum fuum , & ab hoc motu qui competit d um clt in natura,& toti,ac femper fyllo- gizanda e(i forma fubftantialis, non qui competit pani coaftitiaq. ne- cdTiUte.& qui eft momentaneus.non (cmpiternus,dBno.Xeaardius in dircuffiooibusa4ud:ru& quintam eflentiam igni circularem motum dcderuDt,tnquicotes motus reAosconuenifctlemc Cis dum funt in fieri ia locis alienis non nadis adhuc perfcaioocm,& In hisin quibus runtpraECcrnaturam,& nondum io propria ierunt, & hoc Arift.diccre tenetur, qui 2 >degenadicit ad proprium locu ferri dcmenta,ficut in propriam naturam, eatra quem funt imperfeda, & ia potentia, quod omnes boni feaantur,vt Aiac.Auer.&Simpl.quamyb- Rmfi.sppetcntupropsialoca,&propriastoulitates,& formas adhuc |p(aifnperfc&a,moueQtur ab alieno lo^o,&.difpofitiooc,quam habenp i^uti prpter naturam, in quibus funt geoita,vel ri deteota,palam eft,^ non fecunduin naturam fe habentia perfeSe redo moueotur moiujftd in proprijs locis «iftcntia.aut manent, fient terra, aut moueotur per cit cnitum,ficut Jgnis,St aer fibi contiguustfubtiliter fauc Xcnarchus air. • Nulli elemento exiftenti io propria natura ineft motus redus, fed ei fo- lum,quod‘cft in fieri, quod autem fitnoo eftfimpliciter demeotum, Ac E eefcdum,fed mediu inter efle, & non efiie, ficut quod mouetur, Ae hoc quet;nam adhuc uon habet ddmam perfediooera,Ai rpcciem,qu« eft locus,iuatadodrinam traditam in4.deccd.c.ij.A£ 8 phy.t.j». vbi habe tur.quodficuteftinalija motibus,qu6daliquid mobile non eft tdep- fedam,red potentia remper,oifi peruenerit ad tcrminum.ficutcalidum aon eft calidum , nifi dum eft in vhimo gradu caloria , fic locus eft vlti- ma perfedio in dementis,extra quem exiftentia impeifeda {unt,haben tiadcpotcntia.-Ar quantum agens dat de forma,datetiamdcconfcquen tibus formam, Ac ciim locus per fecoarequaturdementum,ageos dat ei locum;tfnde Auer.ait,qudd ignis hic genitus, nifi efiet medius aer impe dicos,umuI,& femel eflet hjc Ac io concauo Luna;, quod fuus eft locus Ac forma,ficut quam habet a generante. Ac Alex.vt refert Simplic. i.ccd! C.2 A I A.inquit dementa dTeimperfeda, antequam fint fada in fuo lo co,& fic competit cis redus motu$,fcd fada perfeda vd moucntur fem per circularucr,vtigai$,*d perpetuo quiercunt,»tterra:atplufquam ce teri PeripjMartahocafferereieo«ur,qui fingit leuitatem effeieo» f. r- mam lubitamulcm,at leue,vt habetur i.cocUd 4.ciufilem eft,quod om nibus fupematat,o6 igitur erit verus ignis , Ac perfedus q eft apud nes. niliinLun9Concauoomoibusfiatfapetior,Aigrauediciiur,illudquod omnibus lubftat in allegatis locis, & in iiOictapb. nequaquam ergo ter-» ra erit terra,nifi fit io loco fada ,vbi ab omnibus clementis fupcRtur, « vclutihfc dixit eadem Matta, dura in propria natura efle per gtaue.At Jeueafbtmauitdemctain prima difputaiione,Acnps difcuOimusaduer- * ' ' M m ' fum 174 Rl^hbmarCamparidl* futn illtfmttjut derc bene prorb«^ibXeiiarchtn tnotum cireularen) dati* dum efle tgoi naturaliter ; ?nde convincitur coelum ig/ieum ciTe, & ra« tionem Arift.nil valere. Simplicius Tcrd vi di&oruro optimi Xenarcht compuHus infciusquqenadat modo,att,fortcconcc(rit Arift. eum,qni rcftalineafit, motumjefTeimperfedorum adhuc exifteatiutn elemen« torum, & quid vlteriusiadinatiuin, aceuftentium ingenerari ,& cor» rumpi; voleas autem ab hit Tepararc coeledia, i motu argumentum fu* mit,oftendens iiiis c£fe motum generationiy&corruptioni congruum, coelo autem motum fufceptiuum cternitatis: ha;c Simpl.alia autc,quat fupra pofuit reiedaapparent cx diftis Tel.& noftris red^intuenti.Cc« terum hoc rerponfum falfum e(l in via Arift. necfaluat diucrfiute coeli ab hisfablunaribus. Primtim qaiden|,quia Arifto.in i.decoel.& ina.8e 4. 8e in de gener, ac vbiquede clementis, & cocum motibus pertraftans proprium natnralem^ue motum dat igni eum, qui cft a medio, & quod competit paniipfius mc exifteati^ipii coci conuenire contendit, idem ia quiens cft indicium de toto,qnod de partibus , nec regrcfliim eum pu* tat,fcd ignis naturalem, &quicunqne alius adneniat violentum vocat» Ex hoc infuper motu ignis naturam ioueftigac, nec vnquam ulem mo- tum ficenuotiauiceiredementiimper£e&i,vt dicat alium ciTeeiurdem . perfcSi,& tamen ftatqit Ulumd^ignem fui natura mobilem eire,nulbn« alium motum ei naturalem adfgnans,fed violentum quemlibet alium ei appellauit,& raptum dtneoto^quofruimc coelum» & ignisedeosilluia io propria pctfe&iooe>ac natura exiftensj quarumconditioaumoppo. fitac competunt re&oxipfe enim momentaneus eft,& alieno iqIoco edU tus,ac a corpore nondum nato ftum extremam perfe&ioncm , nolente item eo frui,fed properaote talis rcdlmotus Goem^itaque fic deGruAio nem,nec inuefiiganda erat diuerGtaa motnum re&orum.i eermioispaii l«m diftantibaSj&exhoQqd' magis furfum tendit ignit,qnaaLaer,'quta cft tenuior»&cabdiocduierrosmotascderedicendumcrat»rcd vnum*. quemquead proprium tendere, iuxu fui priacijpij.aAiuiutem dicereo>. portebae . Quas ob res » t^uia ignis eft adiuior lUrfam magis afeeodere» quam aer cxiTtimadus,acinccrfe penes magis, & minus difiFerreio afiivel violentum, & qui competit voi aatuiaGtcr,alte- xj (ft violcatutripfi: rclbondet,qad d datu r quid fupra natura ab Arifto- nam ponit primum orbem monere infcriores,qui motusnon poteft cT- Ic^aih fupra naturam,dc in Ethicis habetur,qudd vita beati noncompa lit homini fecundum naturam , necpraeter natucam, ^ quddfiipieacta £ * lii fV fuperae r ’ De Calo, & Mundo. 177 fopem hominis natnram,nam fecusc]uirquepofll(leretiIIam,Sc Auerr dicit motum cfle nobHtorcirijqu^m oaturalis;& motum ignis, ait>cft fa> pra nataram in orbe Lun^,nam aliter c(Te ncquit.Et adducit folutionem cuiufdaLeAoris Neapolitani Bernardini Longi, quiaicbat,qudd outa aotiquicompofuerunc coelum ex fammitat ibus elementorum, quod Te lefius nunc tenet/eouitur quod omnis motus Gtnaturalisjautvioletus, nam tunc ignis non naberetfuperius, quod moucretiprumfupra natu- ramdta qodd arguens contra eos Arift.benerupporuit omnem motum clTe,Tci naturalem, vel pr^ter naturam:tt poGta opinione Arift.fcquitur motumigniscirefupranaturamj&dubitatioam motus iguisnon eft lecundum propriam inclinationem fub Luna per circuitum, fedab ex- trinfcco.Soluit qudd non eft contra naturam, fcd fecundum naturam ; eam tu nc edet violentum agens ulem motum, quando dcflrueret , fcd coelum conferuat. Nunc autem idhec omnia nobis oppugncntnr eft opus, & falGtates jj, fingulatmanifcftandx* PrimdquiJem ncquitignismouenacoelo,n eorum poGtionesvolunt:Gquidcm coelum ponunt prxftantiores Peri* pat.nulla taAili prfditum qualitate, itaque nil i coelo ignis cotingatur^ Dee tangat oportet, vt quomodo trahat ignem c^lum nequeant nngerw item quod eft immobile ia fuoloco naturancer ab alio moucri nequis quamuis prxftantiore,nifttrahens deprimat, quod trabicur,&ruper il- lud repat, ti vergat,qud polTic ducere, vcl partes vnius fint a(per{,&du* rx quarum vnxalijs coroplicentur,& imponantur, at in cosio, & igne, non Hc eft;aam leui(llma proditura eft (uperGcic cadum , eftq. labdiili- mum,rcipfum in fe continens,uil ignem deprimens ,rupcrficics it ignis eft Icuifllmsi^quabilitrima, ac fufilis valde, nullam partem altera cleua^ tiorem habens qua trahatur, vt nedu (cnfu percipi, fed nec imaginatione vlla capi podit quo pado ignis trahatur i cctlo: dant comeporanci exor plura de fune fu per rota m fuo tra&uvolueatciUam,&nefcauot quid dt eunt jnam funis deprimit rotam exiftentem io fuo axe maximi volubil^ ‘ & illam fuo pondere,& a!icoo tra^u dcprinKos attrahit, fuperq, illam innitensnil io fe oiancns vim ingerit, fanet], dura corpora, cyux co:lo, Sl igni abnegatanaturahter fuere^edponatur dozcbattx,X]uarum altem iit fuperior tangens tnferiorensin tota fua planitie, & commoneatur m peream non cijni>ixapenitus>rcdTeluuiouibiime,vnd.^uccami(a{o. lummodo iaogens,& tuncnunquamiofe;iorcm'mobilcfaciet,ncctraf bec quaatd naagjsroelum ,^quod decuplo debet cifcfubtifius , & leuius igneiaxta Perip. proportiones, Sc-infc manet, cootiagens ignem nil de* ^t rapere, 8c experientix fuot innu merx*, de acre voluto fup er aqu a ita* mobilem in aliquo fpatiofo loco,quam non comraouet, nili direde, famosa vi venti, vcl cuiufpiam im|pcllcntisrupctlabitur,&rcriar>oon &> Icoicer moucattu fuper cam^Gcuu ccclum, q,qod vix ignis ruperficie tir X 178 F,Thomx Campancllac git/anta ratione fecontinenSf&Ieuifnmutn exiftcs fupermonetur ; no(^ quam igitur apparet modus, ncc cogitabilis quidem« quo ccelum raom ' fuo trahat ignem fui natura immobilem, totum aerem, & tandem aquas in propri js locis immobilitate Ariftoteli gaudentes : ignis ergo ii eft na* turalicer mobilis, vt dicitur a. de C{l.& terra quiefeens naturaliter, & ter rartota nunquam ab aliena vi mouetur , ergo nec ignis , & & terra natu« raliterquiefeit, igitur & ignis naturaliter monetur non Aipra naturam^ nec ab aliena vi,vnquam motum patieturtpraefertim ignis cu iit , & aer^ corpora tenui(nma,& maxim^Iabilia ifium fugientia, quomodo d fuG^ liore,&tenuiore,& exil-fTimo corpore moneantur non video; tu fiocda^. toigpiisfuperior portio foltimmoueretur, nam cum relique partes Gnt labiles; facile diflipabiicSf&difgregationem omnem vduti uoevipat)C trs,itaque&yna alteram trahereneq(rit,quomodo eorum vniuerGtatcs omnes trahantur non eft imaginabile, pr^cipue a corpOreGc leuifllmo^ i & illis exiliore nullam quaG vim inferente, necdeprimenteiitem buUum violentum dorablle,& nullum atternum eft pratier naturam, fcd motos ignis circumlatiuus eft (ternus : igitur non conucnit ei a coelo rapiente quia tunc corrumperetur: item vnumquodqucensexiftensin proprio loco,& natura operatur operationem Gbi propriam,& non alienam; ni GGcfadl^ corramperetur,pr$>pria^rgo operatio ignis eft latio circula* risjvcl nunquam icperitur ignis in fui natura, fed femper prxteroatuti vel fupra naturam, quod efle nequitrio imaginabile quidem eft, ignis principaliflTima pars voiuerG, nunquam in proprio Gt c(re,& operari, fed in aliena naturt,&-opcratioDc quantumiiis diuiniore,& cx hoc reprehi deodos eGet Deus,&-na(ura,qui motum, qual s non eft dandus, perpe- tud dederunt igni, necGngant, quia trahiiuri corporediuiniorc,& po* tentiorciquaotd enim nobilius eft cOrpus,cant6 robuftiuseft.igUur >i td peiorem infert violentiam, quod naturaliter quiefeit: fi ergo ignis na tnraliter qutclcit,quantd fortius eft corpus coeii,tao(d magis violeotat ilhim dum inoucCi&peroonfequeos corrumpitiitaqueSimp). exeo, qr igoisferuatur motu circulari non debebat concurrereadnobilitatemj & przpntentiam rapientis, fcd ad naturam gaudentem tali operatione , eim^. edentem ex ie ; nam G deledatur immobilitate ignis Aibtunaris, quouis pado adaentat e>,quod eft contrarium tali immobilitati, erit ii Ind violentum, quo non debeat gaudere.Ted ii non eftet contrarium fu( immobilitati, fed fupra illam difti ndumq. a contrario fuo cocedi , quid poGet dare virtutem feruatiuam , quia enim terne immobilitas compe* litin medioi quantamuisdiuiotoremoueatur,triftarecnr:^quidcom* ne,quod terram mourteft nobilius illa;nam elementorum ignobilitTii inum cGeaiunt Peripatetici.Icem Atift.i.coel. c.i 5. qnar circulari latio, beferunturiinquit,!! przcer naturam ferantur,mirabilc,& omnino ir. ratronabilecoocinaum huncfoIumeGc motum praeter naturam- cum fit. Dc Goclo,&: Mundo. x79 fifivicieatoi; eoun ia alijs cidOiaii corrumpi>qu^ pr«ter nataram fant ; q^iiapropter ft igais motus cfl (ternus y & continuus non poterit ei nou e(fe naturalis;aam citd cocrapatur, vel corruptus iam Gt oporteret,nec cycantfupra naturam cfTe, quia motu illo gaudet j &feruatur, vt dicit Marta;nam motus ignis deorfum accendit illum , Gcut & circularis^uo minus enim funis ignitus accenditur G trahatur deorfum, quam per cir culum,vt faHus videatur Maru,qui per folum circulum accendi pronu tiattnil veritusfeofumnegareutemexhocdido probauimus fupra de« here Tyllogizari illum motum ciTe nacuralem,non fupernaturalem. Mec dicanc ede fupra naturam, (^uiatraiiitur a diuiniore, & ex hoc aoneciTa rr, nec corrumpi vcluuSimpl.rcfpondct Xenarcho,8t Philopono.Ariff. namquein pcim(>cael.& i.mcuph.vbipropriedchcbat hoc fieri node* tcrmtatuit,ncc memipic,ndtemjcd omnem motum, vel naturalem,vel, violentum e(Iept:a:fuppoait,&licetM'artaa*dducat aJiostcxtus,hitamc ad/emnon faciunt; nam Arid* Innuitur ibi de ac(ddcotali non neceifa- cia iohzrentta^qua natura manifeltarifolct, vt efielapientem conucnit homini ab arte,vt habet i.Po{lerio.&dcbeatitudine,& Deo quae aflfer^ hint alienz confiderationis, excedunt enim . naturam cum fiat i Deo i quo dependet natura,(ed fecu s eft de motu ignis, qui feroper efi, & ne- cedarius, quare & naturalis per tcxtum,quem allegattfi enim.iaquit fa- pienscikt homo naturaliter omnis homo, & fempec c(retfapieos,fed ignis omnis mouctur in circulufemper,igiturnaturalis eft ei talis mo* uis:corrumpitur quidem igois,nirimoucatur etiam tefiimonio AkUeR{ igiturimmobilitascfteipra:ternaturam;namfi naturalis aon corruit^ perct >llum,& motus, qui feruat,efi naturaliilimus, & non fupra natuta vel prxter,& fi edet ilU quies naturalis, vd fupernaturalis feruaret ign& Item Arifi.in eodem tex.i 5. concludeas inquit . Si quod circumfertur prscer naturam circumferatur, illud corrumpetur; quapropter fi ignis ait Gt coelum, quod circulo fcttur^tuucnon minus prxter naturam erit circulans motus.qutrn qui deorfum, ignis enim motum eum videmus e(Te,qui fit e medio fecundum redum. Qua de re Ariftotcli corrumpe- retur ignis quocunque padomoueatur etiam circularia quarouisdiui niore trahatur corpore; tunc quidem non corrumpit corpus diuioius, cum dat id,quod non clt contra naturam rccipteutist vel aliud dat quo mediante malu ih ab alio hbi illatum .cffugiat,fed coelum dat motu , qui direde oppoouurimroobilitatifuz naturali, oecmalu aliquod ab ho.c motu cffiigit,fcd potius bonum deperdit fibi naturale: vnde quialgnis motu lUoobledatur a principio iutriofeco afTigqaadus eratei motus. fcilicctacalore,quiapudnosetiamAri(f. feofu omnia mouere depre- henditur, Ac non ab alio, quodeunque fit illud : non erant itaque inuc- lligandz fallaces rcfponGones Mart(,Simplitij.& illius Lei^oris,queni adduxit, cum Arillo. dicat non minuspcztcrnacuramefremotumcir- „ ' cularem Z.80 F. Thomac Campancllx cuUrcm ignU>qtilm qui deorfam.Refponfio illius Lc&oHt non eft Tua fcd Ntphi,quain dat in eodem i .coel.t.i 5 ,Niphus.Scd noo mious fallir, quam alif: fi enim circulo ferretur Ignis.&eiretcalum, tUDCcflet latio illa ab iateU& t a metaph. & ex hoc quod fingunt loqui cotra Platonem,contra quem putant lequi illum motum cfle prxler natura minorem appareniiami fiftio. Plato enim inTimxo rcclum ab anima mundi moueri docet, quod Plotiaus,omncf^. Platonici approbant fine  ret,ad quod haberet potentiam, qua; cum deuotet imperfc&ioue, tuue femper fi moueretur a natura eflet imperfedus . InfoeliciiTimum hcrcie cfTet coelum, fi ifth^c rauo vera e{Tet,quia fem • Tiu per mouetur,nec voquam propriam aficqujtur , quietem , & perfe^io* ncm.fcd femper manet in fui imperfedione ; item^. ficut concedit ipfe, fenfus nobis tefiatur, ignis feruatur motu, que habet apud eos i cor> pore ccelefti, & efl ei oblc6btio magna , non ergo eft in imperfe^ione propter motum, fed fua perfc&io en motus, & Auer.in i.coeli. t4x mo tum dicit efle perfedionem corporis calidi, quo fi priuetur ignis excin- gucrecur,vt alibi etiam odendit;aa quomodo gauderet perpetuo mo« tu ignis, & in impcrfeflioaefimul perpecud exifleret nemo fanae mecis imaginari valet, &fiig iis motu feruatur, &quietecorrumpitur,quomo do dii eftin motueft io imperfedione.A in quiete efi perfedus, 6 deri- dende homo,& mirum quidem aqua Oceani, aer, ignis, nunquam per- ueneruntadpcrfedtoncm , fed Icmper in natura permotum continua imperficientur,& propria impetfe-ftiunegaudebunt, & quomodo natu ra ficab Arifl.laudata,eft io hisimprouidj,&oblita?item quo pado fpi ritus vitalis bene calidus femper mouctur,& ipfucn cor tautopere ab Ari ftotel. magnifi catum femper eftimpctfedium, quia mouetiir,dicatergo hicinfflix homofcslicitatem,&pctfcftioncm eundis per fe mobilibus e(Te motum, quod agnouit Simpl. Auer. Alb.& Alex.cacteriq. boni Peri- patet.dantes motum rebus calidis, vt propriam petfedioncm,fic Plato Piot.Marfi.Iamblichus,Theophraftus,omnclq antiqui enuntiarunt, & fenfus, cui maxime credendum effe autumant omac$,atceftacur,rcd vide Tclefium de hoc in lib.4. Imaginatus Marta foluerealiud Telefi j argumentum , ait, h^c yerba. Mar* Qndd li circularitcr inferiora motu ordlaatilTima funt,vc patet de ary- N n tgoa ,-JbyGoo^l »Si F.ThomiCampanellaj, t«naaquapIena,qa{Toluaturvelocirsimerupra£pigontfniiabipra no exir^uec diffunditur » quomodo hoc idem de ccxlo non dicemus , quod & prxeipieate Deo circumuoluitur,& ordo rcru eft,& ita ipfum difgre« garenon poteft. Tb. Profedd nil TelcGj rationem percipit: nam probat ratio illa ( qua re> Ad nos Aipra adduximus^ccclum non pofTe motu Tuo ignem , & aerem totum tranere.cum enim fit fupra aerem, & igne tenuius illis, & exilius, &ignis,aerq.fintdifgregatiles,&faciliter difTipabiles,dato quod fupre- ma fuperfictes ignit a ccelo moueatur,non tamen ignis, & aeris vniuer> (itas tota fimul mouebiturcnon fiquidem funt corpora confiftentia benecompaAa,vt mota parte totalitas moueatur. Manavero putat,cp nos dicamus coelum debere ignem difgregare , quia non poteft tam or« dinate mouerii& ideo ait, quod ary tena plena aqua fi moueatur, non u me dirgregabit,quod nihil eft ad premofitum, nam nos dicimus omnes ^ illas totalitates,fi quiefcerent,n6 poUe infequi fic ordinatd motu (upre* mi ignis;namdifgregabiles funt taliter,vtvna reliquam non trahat, Sc ipfe concludit, quod coelum nondifgreget ignem, fed aduertatfe cxifti> l.met.c.4. mares, ad nos refpondcre,& tamen arguit per illud exemplum Peripa. ^ dicunt calum fcindcre,& difgregare aere veloci(nmacontritione,ignc> ^ ^ue fic creare.Item partes ignis volunt a coelo huc>d nos emitti per ia> ciilationc ad modum pilat, vt apud nos deferuiant generationi, fed pala cft,quod hic homo, neque feipfum fcit.Nota quod ex hoc exemplo noa poteft concludi coelum trahere ignem ; nam vas trahens aquam eft du- rius aqua,& ipragrauitatfuperillum,& ei innitur: non fic coela, quod infeeit rubtiliifimumoil ignem deprimens, nec ei innititur ,& ordina* tkrimc,teni(limcq. mouetur nil grauitans, potius autem afeendens. C6* eludant ergo qui veritatem feAari velint ignem foa natura circumferri, * ccelamq. igneum cfTe,nou vi externa, fed calore fuo motum,& circa hzc omnia difgrcfl'i fumus ad dcmonftrandum primam Arift. fundamenta effe fillax,& paflim fibi,& fenfui contrarium, videamus alia. a.ArIft. ar. Aliud Arift.affert argumentum in i.metaphy.c.^. quod coelum non fit igneum reprehendens Anaxagoram; nam inquit maxima mole exu* perat coelum ipfam terram, &adiuusignis eft cunAis clementis, vtexi- ftimandumfic omnia iam io nihilum redada^fuiflie , vel coo.uerfa in ignem . Tb. Hoc argumentum fuit quartumdecimum,& quintumdecimu Mar* tz,qugnoscum Teie. plcni(rimedcftruximui,nulla fiquidem pars coeli poteft in terram agcre,vt diximus,nili Sol qui femper circumfertur rapi dinlm^,vt fumma ratione illum agere fit naturz prouifucn:ad refolutio- nes illas perge Icdor; nam Marta ad eafdcm te remittit impugnationes, quz non funt fur, fed Simplici j . Io. Gram. loan.Gram.quem tutari volo unquam folum veridicum inter Perip. N VI * Dis: DcCoeIo,& Mundo.' 183 Vt recitat Simpl.t.coel.cio.refpoadetad hoc Arifto.argameatam:ign£ ccsleftem oondTeffliuum, nec (ubluoarem ; nam cum fit maior mole ali jt> vreret illa, nec etiam ignis bypercaamatis,fcd vlUnus ell, qui apud nos excedtuus eft ignis . Simpl.pluraconfecitargumeotaaduerruseum contra tale relpofum, qu 9 attulit Marta,& nos refoluimus. Verum additSimpl. quod fi iicef- ret,nccvrcreturbypercauma,fed maneret in fui natura: ite ridemus So« lem appropiaquatione,& remotione magis, & minus calefacere, & quo- modo hoc faciat fi non rrat ignorat, ait, hic homo,& quomodo pft as,& hycmsedicitur,& ignorat, ait, hoc fieri per reflexionem radiorum cu in propinquat nobis.ltemait,putansIoan.Gram. coelum eflecatidum u> mile igni Lunat, iners ipfnm ponit folum corporu,quat in mundo funt: neque enim extremam fpbzra agere incoeleftcs,quat fubipfa funt fphp- ras, neque totum coelum in bypercauma, etenim per Gram. non eft in- natum fimilepati a fimili,fed folum bypercauma agit io ea , qua; fubip- fo funt , & fi coelum vltimum fupponit calidum,cur ponit ipium fine a- dione,& Solem maxime caiefacere?Palain eft autem/quod fecundu di- dos ab eo Termones fol^m bypercauma aget aliquid io aerem, & no ni- fi fecundum extremam ipfius portionem propinquam aeri , & aer iteru fecundum extremam in aquam ; nam primum coelum non poteft cale- facere inferius , quiafimile non pattturdfimili, tum quia diftans eft ▼alde,& non agit,nifi in vicinum,quomodo autem frequitur) qui prius coelum folidius, fortius, & principalius confitebatur, nunc pronunda- uit omnibus miousadiuum,& palam , quod fi vitalis fit coeli caliditas, operabitur tamen etiam ficin ea, quae fub ipfa funt. Dicerem nequaquam loan.Gram.fic ruditer locutum fuiffe, vt Sim- pIic.imponit:refponfio tamen illa eft Platonicorum ; at io veridica Te- lefij dodrina eft acceptanda hoc padozcoelum nonvrit,nifi cum eft Tua caliditas in materia aliena recepta , quam oportet conuerterein fui fub- ieduro,ad quod ageodu opus eft vltione, vi patet io conuerfione exha- lationum, & lignorum. Quiaautem in coelo nuiufmodi materia coucr- tibilis non cft,(cd tota cooucrfa eft,quat eft ibi, & tenuidima fada , ideo coelum non vrit, Seadhunefeofum intelltgcndum eft jfimile non pati i fimili omnino, fcd bene quod eft eiufdem naturxin re*adhucnon peni- tus fadadufdem patitur,vel potius adiuuatur a fimili, vt fiat magis ta- le,ficuti exhalationes licet habeant in fc calorem, vruntur tamen, vt fiat mnis totaliter, & paruula,qua;adhucineft,cradities fiat vitima tenuitas. Coelum autem fuperius non,vritinferioresorbcs,quiatn fui materia no cadit vftio,cuin non fit vftibilis{amplius,fcd penitus fupcrata.'*Qjas ob res dicendum, quod agit coelumin bypercauma; na videmus eius vftio- nem, quia illud non eitin vltimum tenuitatis gradum rcdadum,& hoc credo concedifTc PhiJoponum,qucm non uidi,(cd Simplicius lacerat il- N Q } Ium. / 184 F.ThomccCampanclla: lum.Dictmusid aliud, quddSol fuo lumine, quod caloris eft velati fa- cieSjCalefacit calore, vndiq. rparfo,& (ic quanto propinquior tanto plus caloris demandat, Gmillrer propter rcBuionem,qu{ multiplicat radiosy tum vicinitate, qiiac eft conditio inter agens, & patiens,& fic fiunt {ftas, &hyems. Verum hoc dicere non potell Simplicius de mente Ariito.ve alias probabimus , fed fua eft fidio : non quidem aliud prf ftat reflexio, nifi lucis multiplicationem, ad qua fequitur fenflbilior calor, quia muU tiplicatus congregatione fortiter magis agit,& hoc credo voluilTe Philo ponum; nam materiam alienam in fe inuertens Sol continuo attenuat, & vrit quandoque,acin rcrefoluit, qua de caufa Plinius, Heraclitus, & optimi Pythagorici coelum nutriri vaporibus putarunttvt fatis liceat re* prehendere Diogenem , qui Solem iccirco tot motibus circumferri di- atone diu eandem terra; partem afpicieas extinguatur ab illius frigore. N ec iners debet videri ralum lupremum fl non agit in hxc inferiora fen fibilitertcuiuHibctcnim cotis aaio propria eft feipfumconreruare,jp" priafq. edet e operationes, & illis gaudere*, fiq. flbi cotrarium coeat fe ab eo tutari, qux funamopere facit rupremum cocIum;nam caloreproprio in natura rcruatur,vcloccmq. edit motum,quo gaudet,ticcab alio oppa gnari valens,cum fit remotum,oon oppugnat, dififandituiq. calor pro-, prius in fequentes orbes, nil eos corrumpens, fed feruanslibi fimiles. Sol autem (olus origo totius noftri ignis potentioribus donatus viribus, przter didas operationes continuo oppugnat terram, fuum nimirum contrarium,iouertitq. in coclu,& media entia, diuerfaq.cooftituit fua* rom virium diucrfltaiibus: nulla itaquein coelo eft ocioficas non enim ad hoc,qudd non fit ociofum requiritur,vtagat in hzc infcriora,at fuas edit in fcoperationes,toiu feipfo gaudet, mouetur,fc conleruat,&pars robuftiorvicinaafecontrarinmpellit, feq. generat io mole contrarij, parsfuperioradiuuat ioferiorem, Sol omnes,(icut nec partes terrxeea tralcsfuntociofrmam propria gaudentimmobilitate naturaliter, feq. fcruant,& qudd frigus ineft effunditur abi js,fcq. gcnerat,vcl r^ftaurat : fcprimo quidem intendunt omnes conferuare res vniuerfl : putandum eft etiam coelum agere in ca,quz fubiacent, & licet fint fimilia agunt in ca magis aHimilaodo, quz funt in gradu reraiflb calida , vel paru tenuia 6 eoufque afccnduotiat io terram agere nihil poteft, niG Sol.hypercau* ma ver6,io quo propter vftionem coogregaturcalorrobuftus, agit ma- gis in aerem,qux etiam eft coeli portio non robufte calida,& reliqu^ ite partes tenuiiTimx cum flnt, exilem calorem obtinent, & difgrcgatu , qut cxiliiTime acrem roboret, aer vero infenfibilhcr, vel nihti expellit aqux frigus terrtftre:&G fecundum excrema agaot,tamcn excrema adiuuan- tur a fupremis,nec ocioGtas vlla ex hoc concludi poteft , & ii fic excelles eft vltimum coelum, tamen feroper agit, non in contrarium,quiadiftaas cft,fcd agit, quia mouetur vclocUlime , itaque 8c fc conferuac tali operaa - tione. De Cocio, & Mundo. 285 tione. Ad aliud di&um dicimus caliditatem ccclIeffeviaificatiuS refpc*» ftu nodri,& horum inferiorum ad qu^ aducnit remiffa propter diftai tum:b?c enim a rcmiflo calore funt conftituta , qux item cum fiat di- ucrfi(rima,a$; multa, diucrfitatibus calorum aduenientium iuxta genus fuum fcruantur,quo conftituta fuerunt, & viuificantur Gmili illo adue nicnte,&qoxconfe&a funt a blando calore, blando feruantur ,quxi fortiori,a fortiori, qux a fortiflimo , a fortiffimo , ac in hocperraanent natura, ne a contrario Ixdantur'. Verum a fortiori, eo quo conftiiu* ta funt,vaftantur,& io eos calidius fiunt,vt planta a Sole fa^a obliquo, vaftatur a dircdo,qui licet plantam ?aftet,le autem multiplicat dd mo lem illius fuperabilcm magis in fc couertit,vel in cognata, & hoc Auer^ &Martaconfcffifunt,omnefq.Pcrip.coeloconferuatiuum , acviuificu calorem attribuentes modd;at videntes deftruere , nifvereri debent eff^ ciurdem naturx cum noftro igne.qui ficfacit etiam. Cxterum Simplji cius tenet ddndc ccslum effc compofitura ex fi,immitatibuaelcmcnto^ rum In via Aritt.St Platonis concordans, quod Peripateticis nonpla* cct fatis,& funt contra cum rationes Pctip.fit Platonicorum: nos aut? diximus in principio quid fentiat Plato.Ariftotelcm autem ftngentctn fua hdioocBngitSimplicius.&malu medetur malo; alix rationes Simv 'plicijfuntfolutx a nobis,tumin principio huius dirp.tumprimx. * Niphus autem fuper i.cccU.ip. adducens rationem illam Atiftorfc- Aug foluit eam Gc pro Anax. quod licet Sol Bt maior clementis fccundu rei Suef veritatem, tamen minor eft quoad aSionem, quod tcftatur apparentia; cum enim Sol nimis diftet a nobis minor apparet, &iuob talem difta tiam hucufqueagercnonpoteft. £th^c refponGobona cftBmodifir cetur,quoniam rcliqux portiones, vel funt diftantcs, vel exilem obtinet calorem.quo nequeunt corrumpere,ftd vel nihi4 vel infenfibiliier im- mutare Sol vero immutat loogcreaGbiliter,quia tamen diftat nequit corrumpere:(icut enim dtftamiaparuiBcatur Bgura eius ad oculos ntr ftros,Gc& vires abbreuianturadta&um, & immutationcm,addemor tusvelocitatemtabam dat rcfpooGoncm.f.quod Sol duplici proprietate gaudet altera qua feruat, altera qua corrumpit clementa,&hocdidum Gceftbooificabile,quddSol corrumpit dum eftintcnfus; confcruatve rd blandus, quia omnia inferiora blando funt donata calore , ecce quo- modo Niphus paftim agnouit coelum cfleigneum,& monitus fulta PU • Tonicis, quibus inuigilauit, at vifum eft Gbifacrilrgium committere fi numini Arifto.difpliccrct, nunquid Deus eft Arifto. & ipfc Niphus in prooemio hbri de anima attulit multos philofophos prxeipue Platon? diuiniorcs,& fapientiores Ariftotcle,quos Bc cftepr^dicat , & tamen ad communem occafum Iabitur;fcd rcuertamur ad illum,qui dicit poftea igneum efie coelum xquiuocc ; fed G vniuoce fumatur ignis , cum is Gt dcftru&iuus ratione clcmentaiia ignis, quare elementum proximum F. Thomae CampancIIx d€ftrnxifsety& illud; iterum aliud, & illud aliud, omnia vt fint annifiila« ca,&in ignem conuerra,& hoc padoobftatrefponfionibus, quas aflfer- re poterat Anax. Th. Verim pertinax error illorum apparet ex his diais,qu* ideo induxi , vt ventas eluceat, przualet enim in eundis veritas, & vclut oleum eoru £illacij$ fupernaiat.nec tegi finit.-dicantipfi-qui ponunt ignem adiuiffi- inum,& elementaria ratione agere decuplo aere maiorem, vigecuploa^ qua,trigecuplo tcrra,&aer eft calidus etiam, quomodo fic potens non corrumpit aerem & dehinc aquam,& fic omnia?fic dicitur de cceloob* tinente calorem debilem fui tenuitate, & de aere quem ponimus remif* fum in calore, vt nequeat immutare, quemadmodu eos dicere oportet* Dicent ipG continuat ignis aerem,& non corrumpit locans cum p qua- litatem iymbolicam,fednon valet,nam habet Arifto.i.de gene.fie in de caufa mortis,& vitat calor fortior agit in debiliorem , & intenGus ignis in remi{Tum,inq. feinuertit,& fuperhosfenfusattcftatur, quanto ma- gis ageret io aerem,qui minus eft calidus, & habet contrariam qualita* Kem igni, nec dicant humiditatem acris reGflere, nam ad tantum calore & quantitatem ignis,ioxta modum arguendi eorum, nequiret ftare , 6c ejuid obftat,vt Anaxagoret rcfpondeant per qualitates Tymbolicas; prx fertim,quia fecundum extrema agunt illa apud Perip. friuola itaq. funt * eorum verba,&fibi contrari>,& ad aliam folotionem fuam dicebat Ni* phus,qudd tunc ignis G cifet elementaris, haberet tarum vim corrupti^ uam,non conferuatiuam.At nos ignem generare per AriGo.& per ftn- fum dum modiGcatur in prima difputatione offendimus, quia calorem tantum,& ignem Arifto.generare vbique pronuntiat,& quis illum ani* malia procreare,& viuiGcarenonvideif& Plin.inlib.a.Pyralesgigniin fornacibus ardentibus tradit apud Cyprum in cap. ^6. ttaquefecunda diucrGtates virium diuerGmode calida entia ioxtacorrcfpondentia ca- lorum confcruare;non tam fenfus, quam Ariff.diccre tenetur, qui qua- litates a&iuas principium vitx,fed per fe calorem, quem & anima qua- doquefacit,Gt generationis initium vbiq.poni*: aceant ergo hi viri, qui vt fallacias tegant , fuo arbitratu naturas rerum componere no crube- fcunt,non Geut Deus opt.max.faciendas voluit,& in erroribus ipG labo rantes, nunquam concordes funt;nam malum malu trudit,& falfum fal fo manifcftatur,red apud ipfos qui fubtiliores Gdiones adinucoiutpr^* ftantiores habentur,quia tegunt magis errores Arift. S.ar.Arift. Ppft»’«'"o*utemrcftat,vt examinemus figna ab Arift.poGta, quibus creditcalum igneum nonefle. Stellz enim inquit in i.metheororum» cap. 4 .quz currere videntur, neque calidum , at neque ignitum demon- ft rant coelum fupremum: tranfeurfus enim earum non eft eo in loco , fed io infero Gunt, cum tamen ea quxiocitatiusmouentur, cum celer/, tum plenius igncfcant,quarc G igncumccelum eflet, aut igniri aptum , vtique Dc Coelo, & Mundo, 187 Ttiqae a rapiditTicno illo motu acccnderetur,& in ipfo fierent cnrrente^ fiellx.ri-d in ccelo przfertim fupremo non fieri eorum velocitas indicat» ((equitur cap.5 ^qux rerum i nobis proie&arum flmilis e(l» qux,quo« niam nobis propinqu^funtjSolem» Lunam, &aftra celeritate muhum fuperare vnr. ItemArifl.ait,Sol,quimaximecfTevfcalidus,aibus,&ca- didus non igncusyvcl rubeus apparet . Has rationes nefeiuit inucoire Maru ab Arift.ideo cum dimidiam adduxit verba dimidia» & vicima ex- cerpens ex TcIe(io»nec primum didumintelligitjvt videre poteris ex re- citationibus fuis fuprapoGtis» Telefius his occurrens in i .min.cap. j x.& x.maio.cap, 1 8>inquit. Por ro G in coeIo»& fupra Lunam non Gunt ftellp currentes» nequaqua ideo cuenirccxiftimandumeft, quod ibi nullus Gt calor, a quo vapores acce- di queant, fed quia craflities uulla poteft eoufque efferri » qux accenfk lumen congregatum obtincat,& rcflcdat»’ etenim vbi materia eft con- gregata ibi lux eft,vt dicitur de ftellis:Gquidem antequam eourq.afcen dat craG'us vapor, vel exhalatio, quo nec forfan peruenire poflet, nodum omnino tenucfa&a,accenditur infra Lunam ab ignis, vet Solis calore»ab . ipfo interdum vclociOimo motu calorem accendente in Gc difpoGta ma teria,& cum dicit Arift.a vclociOimo motu coelos debere igniri » & aftra cadentia facere, G ignei Aint, dicendum coeli partes illas fuperiores non pofTe a Sole,vel a motu accendi,& verti in Gammas, quz ftcllc apparent cadentes,cum Gt longe tenuiflima materia, & cxplicatifl[ima,nil amplius cxplicabilis:fola enim materia tenuiflima ignis inuifilis compa&a lucet» quz ftclla eft permanens,vcl materia adhuc non Tuperata, adhuc inflam- mabilis,itaque|& lucis manifeGatiua,qu e ibi efle nequit accenfa,vt Gant ftellz pereuntes. Qiiaproptcr non Gunt ftellz comatx, & aliz impreflio oes in coelo rupremo,quu funt ^qu^ tenuiflimi orbes fupremi, non am- plius explicabilesper accenGonem, quod manifcflum eft in Gammis no flris,quzcxplicatiinmx fadf oilapparent,fed afcenduntinuiGles, quas non eft dicendum in nihil abiilfe,fed io materiam tenuiflimam,quz lu- cem manifcGare nequeat, itaque& quia Gmilenon patitur a limili non poterit altera pars illius coeli alteram acccndcre,ncc motus carum vlla. Quas ob res videtur Arift. vt teneat politiones nilconGderaGc quid o- pus Gt ad hoc.vt Gant Gimmpacceof^;nonenim opus eft tantum igne» fed materia adhuc craGa vftibili,& amplius explicabili,quz ibi no cG,fcd motus vclociflimusadiuuatiuuscft,&confcruatiuusexiftcntis caloris» op oratione, qu^ eft motus gaudentis. Marta vero deprimo argumento nil intellexit, & idco nec rcfponGonis TelcGj meminit, minus icibilis cu Gei tali viro . Adaltud lignum dcalboreSolisTclcGus, inquit cGcadnoftrzpoG- tioois conGtinatioaein albus quippe Sol lucidufcp ciim G>. vifus Atifto tcli,Gcur,& nobis ignis purus itidem debebat vidcn ; uain ignis purus, li:;- 4«g. R» Th; R.Ttlc.& Th. 1 88 F.Thomte Cam pancllsc fincerufq. albus apparet velutiSol & ftcl!«, quippe cum qaaotd magti i materia craiT fepurum,cum eodem pado fc habeant : coelum quidem conglobatum eft ftelia lucent, & io igne fub coelo, vbi materia conglobatur, fit ftella lucens,& vtrunqnenon conglobatum eft teoae,&inuifileapparet. Ite piato fi coelum eft vifibile ergo igneum:lux enim igni cfipecit, qi» obie ftum eft vifus, & valet ro eft vifibile ergo igneum , vt probat Belfarioa Cardinalis in lib. i.aduerfus calumniatorem Platonis,& Simplicius eoa cedit hanc rationem in i.decoel,nam vifibilitas, inquit eft propter colo* resin via Arir.coloresautcm luminofi alicuius funt traditiones, at lu* minofum eft igneum,qudd cx luce fint colores eft opinio Arif. dum tra dat dc fride,elt etiam Platonis, Galeui, Anaximandri, Anaxag. Metro- dori, nec aliud quirpiam fingere poteft. Plinius item pr^ ftanuffimus phi lofophusiu a.Iib.cap.^i. manifeftum eft aitcolorem mixtura nubium aeris, igniumque cumSolis radi js varietatem fieri,&in cap. 35. ponens ftellas errantes, 3 c comatas ig ieas , etiam aliquam erraticarum comam pofte fumerenuntiat,& c. 1 8«cam ceteris Aftrologis coloris ignei Mar- ' tem ponir,& ex interpofitionenubium colores variari, & cap. 37.10 cae- lo apparutlTe dicit multos colores fangiiineos, & rubeos, |& incendium inde aducnilTe, ficut Olympiadis centefim^reptim^ anno j’. cum Rex Philippus Gtfciam quatcrer,at Marta noo credit Arif.illud dixifte.quA melius fuainfciria fiat manifefta.AriCquidem in j.lib. metaphy.cap.4, ’ inquit,ficut ignis exiftens albus, St fulgens rubeam flammam , d pani- ceam oftendit ex fumi commiitionc, qaid Dea rapientia;& prouidentia defidtyVt id facfat?fcd Arift.alTueuit illam abnegare Deo,tdeotemerd loquatur t At mundi huius extera dagare furor eft,ait PIiniu$»ideo fi fint non quzro, fcd e(Tc po(Te no du- bito:rationes aliae, quas ex Platone dccerpfit , funt probabiles modo , & ▼nitatem mundi condudunt,fed pluralitatem poHibilem minime exdu dunr,vt patet in via veritatis edodis,& quidem Arif.vbi aliorum fcntc- tias (ibi imponit, dignus, cui fides adhibeatur,apparet,vbi profcrtfuam, peflimclocatus.&fiirusprorfusrcveracunftisinnotefcit. Mundum cffe finitum, non A cifi.rationibus coaSi,fed veritate,& ao Si fit fini, dquorum illufirium teftimonio edodi dTe alTeueramus, fimilis licet iiicuiu imaginationi videatur infinito. At codum contrarium habere terram, & eius motum illius immobilitati contrarium efTe, 8 c calorem cadi frigori terr; ex didis fupponentcs, ad pcrfcru tationem reuerti oportet , vtrum motus quales AT^otdi,^ Mathem4tid$>ppareat,fint in ccdorum of* bibus . ^ • ArifiotelesitaqueodollatuitcodosnonpIureSjia diuerfos diftin* peculior» dosQrbcsin 1 2.metaph.atin 2alijsplures:& hoc pofuit Martajt principio dirputatioaishuius,&nucin finefibieflco* .:.„a trarius, plores dans Uiotus iaerrabili, & duas fupei^ftellatum poncsfphj ! ra's,& cur non defendit in hoc Deum Tuum Ariftotelem, fi errare neqt? & fi potuit, cur alibi feafata meudacia tuetur illi^& Pcolem^us confuta uit hanc Arifpoliuonemj&omaes Peripatetici derdiqueruot poft h{C * cum:qu( nih;l(peculatus;opiniones£udoxi,& Calippi fuppofucrit cas, tsnquam veras', id Albcrtus,D.Th.&Niphus,acalijomnes. Vnde Auer. io tcx. d7- dicit fcaddidiffc cur in orbeodauo proximo primo orbi fint plurcs (tellf :& interitionem Pcolem.non rcdari.Anr.quoquein lex. dl. De Ctn So poriit Solem immediate fuper orbcLun^ fallaci perfuafus ratione: Pto« hs Ariftot. lemgus autem in ^ C(xl.& Ptolcmf um (equuntur omnes Peripatctici,& Ptol.vcraz. fuit antiqua opiiiio Aiiaxagorx hfc, vi ait D.Th. reftituta i Ptolcmvo, Arifiarcl)o,A Hipparcho,licutna(ratSimplicius,& Alber.foluit ratio- nem Anf.rcdclci-s triplicem caufam,qua Sol non cclipfatur a Mercurio & Venere, Maria autem nefciult,quodArif,ponat Solem in fecunda i nobis fphfra cum Platone, ideo ipfe ih quarta cum modernis Aflrolo- gispcmir,& harc gratia confufionis ipliusrcripfimus,rcimuscnim philo ibphi non cfl- dehiscoufiderarc, IcdMathematici.f.de pluralitate mo- tuum. de litibus (lellirum,& numcns(ph^rarum!,&quarab Aflrologis dicuntur, fuppoQuat phdofophi,iSt reddunt caufas.Quas ob res, nec re- O o » , F;Thom* CampaBclIar, rcprchenditTcIenum Marta, .qudd aamerum fplifrarain non pe^ tradauerit ; namque Arifto.quot^ue fupponit di&a Eud . xi I Calippo. corrcpta,yt narrat Simplicin a.decoeI.uaquc&Tcle(iusin i.mai.cap.9. fupponit conflru&iooem celuru.& motus c(Tc, quales Mathematicis cx pertis apparent. A.C non quidquid ipfi dicunt fuppoocodum eft pbilolo pho^non enim impoflibilia, vel qiiz fcnlui,& his, quzab eo accepimus, ' contr. dicunt, alium enim fcicntiz laucntorem , & artiheem 000 habe* mus. Quoniam autem impodibile coelum eft cootrarijs motibus rnoue* r),vt dicunttomncs orl^es prztcr primum ferri ab occedente inorica* tem proprio motu a proprijs motricibusaniinabus, quem conficiunt diucrfisin temporibus, atincurfui veloaflimo fupremoorbcrapi,& iocontrarium duci velociusquidcm hoc motuprzter naturamabone t€.f.in oc€ideotem.,t^uameo,qui eft a propria natura,peragcre.r.fingulia diebus circulationem vnam : igitur, quia hzc lententia, nec imaginatio- / ne nedum fenfu, capi poteft,ucc mathematica demonftratio , aut ratio, conuincit vlla, refecandam eiini ii philofophia fenfata iure cen fem us , flc , f • re&cAri(.fcci(Iet, fi ipfe quoque eam refpuiifec: at ipfc veram fiippoaic di£Edens verum ferutari . Vnde aftre- caufa,quaimpulfi Aftrologi contrarios dederut motus, & dluer- logi pofuere fos,fuit quddpianetz inferiores, interdum velociores apparent ,inter- ra|)tum in duro veroiardiotcs,ftationarij,, quandoque retrogradi, & propter hoc lo,& exc. 6c diu erfie fuerunt pofitiooes.Eudoxuscnim SoIi.f>}t Lunz tres aflignautc dibes,quorum altero ferantur ab oriente io pccidemem fecundu motu diurnum,nam a primo mobili rapi fecunda no iudicauit,altero, quo ab - ' ocerdeote in orientem fecundum fucceffionem fignorum,c6trario pri- mo, tertio verd quo a polo ad polum ferantur, quilatitudinalis vocari folct,& hislaluat apparentias multas, fed no omnes: reliquis verd quin- que plautis, quatuoraiTignauit fiogpits orbes, quorum duo deferant il^. lorum fingulos contrario motu loDgitudiqali,altero ab pccidcnte,altCt ro ab orienie,duo alij per motus contrarios latitudinis, fecudum quod , , ]|I[cr trahat planctam ad polum, vfquead certum terminhm,alter retta» ^ ' },atvcrrus^quioo&ialem,& ad alterum polum:itaqudd hic viginti fex . planctarum orbes ftatuit.Calippus verd conucnit cum Eudoxo in ordi- ^ ne fphzrarum,& orbes eofdcm datSaturno,& loui.f.quatuor,at Soli,& Luo{ duas addit fphzras prztcr tres £udoxi,& hoc ideo, quia quadoq. apparent vclociorcs,quandoque tardiorcs:& hoctdeo fecifTc putat Eu- ^muSjVtrtfcriSimpI.quddSolftitiorum ,Aequino V. -• i«)4 F.Thom* CampanclI* fuit librllum.vbi detrahit Epicyclos,&Ecccntricos omnia adHomocc* iricos orbet referens, omniumq. caurasan*gaat,&Ptoleni(i,acaliorain did:s fatisfacir.Alij vero fingulis (lellit orbe aflignant vnum,& fixis non in vno ponunt,ficut Moyfes Aegypcius.Qnidampluresorbesftellisdi* cunt,vr refert Albertusttanta igitur efi dithcultasin hoc propter remo^ ttonem eorum a nobis, &dcceptioncsinfirutneatorum, multipliciter enim menfurancibiis contingit errare, vt vix veritas attingi taotillupofJ fit.Nosergo concedentes poflibilia ad fenfum , &impoflibiliaabijcicte^ modd benefaciemus . Arift.opio. At Ariftotcles in 2 de ccEl.tex.5 8.de motuum orbium tarditate,ac ve locitate fermooem faciens;Dicamus,iuquit, quod redd accidit cuilibet lleliarum,vt motus eius fit fecundum fuam remotionem : &dico,qudd earum qtizdam habent motum veIocem,&Ieuem,& quaedam plures,& ^ . tardos, & quaelibet fiellaru moueturin fuo orbe d contrario motui pri«' mi coeli, fle hocfuitre£tcDico,quddfiella,quaeeft pofitapropdprim&' tti. -i, motum fimplicem, facit reuolutionem fuam in maiori tempore, fle ftelia' pofitai remotis,i primo limplici,facit reuolutionem in tempore mino- ri. Cfterae autem ft ellar,quae appropinquant primo motui iimplici, fa^ ciunt io maiori,ea qu^ non appropinquant, faciunt io minori tempore. £t hoc rede fuit ; quoniam in eis,quae appropinquSt magis primo mo-' tui fimplici, contingit plus, fle quae remonentur, contingit debilitas pp' remotionem,fle qux fu nt inter fe, fequuntur in primo motu fimplici Ic-* eundum propinquitatem, fle remotionem, ficuti declaraucruni Mathe-^ Th. inatici.Vbi fandiuxta confeofum omnium expofitorum Arifioteles di- cit,qudd motu vno ferunturir feriores orbes I primo cocio, flequantd’ viciniores funt illi, tanto velociores effici fecundum motum inde recc-' ptum, qui diurnus vocatur, ac quanto remotic-es, tanto citius ferri pro- priojfle diurno tai dius, qiioniann minus impediuntur a raptu primi. Et hicAril.fibi contradicit, dum a primo ferri otbe docet cx oricnteinoc-- cidentem omnes, fle in i s.metap.cum Calippo proprium donauitorbflj vnicuiq. pro motu diurno ApUnc dido. Th. Ac politio hzc Afirologis non placet , fle id quod placet vtrifq. nobis X falfumdeclarabitur.Primd quidem refellunt eam,fle quddfiffalfum, cp quanto diftant magis a fphxra prima citius moucantur orbes , Sol.o.fle Venus, fle Mcrcurius.vtdicuntobfcrualTc aftronomi,eodem quafi icm- poreproprium peragunt circulum , fle fi retardatio fieret a fupremo ra- piente illos, ncutiquam «qualem relinqueret motum ijs, fle aftronomi quoqueprobantiiimotu raptus omnes circumferri fpatioviglntiqua- ’ luor iiorarumviofcnfibile quid variatarum,fle in Sole id expetim u r, qui quadruplo minori in tempore deberet diurnum conficere gyrum , quia in quarto orbe aJiinscii litus, fle feptuploin minori, ii Ariitotclieit ia f rapir,quia cum non Gnt ligati, & fnpcr abjs polis cotrario illi motui mo ueaotur*vt aiunt, runc non omnes f que velociter moueantur oportet , nec inter fe, nec velocitate primi mobilis: nam contrarius motus jpprius vnicuique,& diftaotia rctardant.paultrper violentum, & efiicit minore , quippe cum (imuleidem orbi indaotunat nullam feruant proportione, Vtdicuar,necquoid motum diurnum, necquoad proprium , ergonon rapiuntur hoc modo, nec ex occidente in orientem feruntur. Pff tcrea fi vera Arifto. pofitio foret,requeretur,qudd Gnt duo primi motores, alter in fphf ra prima,alter in Luna, namque per Arift.quantd magis orbes approximantur primo,tant6 citius feruntur motu illius , 6c tardius proprio, & quanto lunt proximiores Lunae , tanto celerius fuo feruntur ex occidente ia orientem,oportet ergo efle motorem io Luna, quem imitentur motores medij; etenim quando mouent hoc motu, o6 imitantur primu motorem: fpher^ inerrabilis, ille enim e cotrario mo- .uet,mouere autem c contrario non cft imitari, & motorem imiuotur primum fecundi,cuia(rimilariappetunt,vt dicitur in la.metaph. &ad> duxit hanc rationem N phus non fic bene feripeam , quam dicit eflie Al« . petragijaftrologi,& foiuit friuola folutione,& ab alijs reie^a o6 in huc intentum . Putat enim Niphuscum Auerroe,qu^dorbesomncs integrant vou SoL Auer. •nimal,& vnius fiot fpecici.quod animal cft vnum numero. V no quip- pe mouentur primi motoris motu omnes Gmul,vt dicit Auer.in deftru ^io.dcArud.difp oblitus eA ipfc decretorum AriA.in la.metapb. fcd a preprijs motoribus, inquit, otbes proprio donantur motu partiali, ficut animal moucturvcrfus partem voam , brachium autem alterum . ver fu s . At tota errant via,hfCopittio potius cft PtoIemzi,vtipfcm et Niphus Th. conf. fatetur in 2 .co;i.rup.c.com. 7 i.Nam Pcolem.^que omnibus tribui mo- tum diurnum, & non per participationem primi, quin Suli magis illu, quam ceteris competere docuit, fic totum ccclumexomnibusaggrega- tum molibus, quaGvoa virtute moueri . £t profc&dG vnu Gt animal X coelum, & Sol Gt cor,vt concedit Ptole.A Alb. Aucrrocm dtcercopor- tct,Dcum'^. in Sole cire,a corde enim in animali,iuxta coi u decreta om- ncsproccdunt virtutes, cor cA fedes animr , principium moucndi, /cn- Ciendi, omniumq.opcrationu. £t rationabiliter hoc continget AriAo- « teli,noo a Sole Aclias omnes lumen trahere totcrd um dixit, Sole quoque moium diurnum menfuramus & Don prima fpharra,& omnia trmpo. ra, fic hoc Moyfes IO GeneG docuit. Solitem adreofum omnia generat | inmutationcs inferiores pioducit omnes, iuqucvcl Deus critin Sole, Tcl .00 k i9 manent ergo coeli, Geut homines pluresconfequenter le habentes Goe ' ‘ medio,vcl contigui, quorum quilibet d propria intclligeotia, animaque *- regitur,& hi non pofluntad manque partem duci GmulGnevi,8ct] cd- tinuo id agerent corrumperentur,& diflolucrentur Goe enim labore no Gt tra&us aduerfus rei tra&z,& tn coelis id reperitur , quibusaddito a- p ftro motus violcntaturAriftoteli.Dcusprztereanon mouctorbemprt mum,fcd alius motor,vt dicit Auer.aducrfus eft hicfcrmo,non eft ergo . Deus principale mouensimmediatumq. inferos orbes, fed intclligeotia motrix primi, fed intelligeotia non excedit intrlligentiam propter ordt- 10 ntm Gtus,vt dicitSimplicius in a.coel.& Niphus,alijq. Periparetici mul ti,& rationabiliter quidem ; nam intelligeotiaSolis clict ignobilior Sa- turnia, & IouiaIi,qucidfairum inde patet, quod dicunt, io nobiliori parte coeli cfreintelligentiam.r.inftella . Sol autem ftcilarum omnium nobiliUimus eft omnium Platonicorum aftrologorum,& Peripatetico- rum teftimooio, quorum circa hoc verbis folia implerem Ipaciofa val- Lib. deprop. deligitur nobiUor eft intclligeotia in Sole,quam in Saturno.alijfq; fupe clcm. rioribus,etenim nobilius influit Sol,& omnea cffc&usab eo Gui, qui ab alijs Geri poflunt,&Sol Saturno Iumeprzbet,&czteris,Gcut dixit Ari- ftotelts,hoc autem fit rcfpediu intelligentiz Gc difponcntis,vt Albertus tcnet,& Auerroifiz profitentor interdum, itaq.Solis intclligeotia pr^- flans Iuccm,alij5inielligentiji,pr5ftai dignitate, & nobilitate, &cffcda« Sohsmuabilesid declarant, cuius contrarium deberent diccrc Peripas- tcuci) De Coelo, & Mundo I i‘>7 IX X» ,.u ftttci, fitencQtappropinquatioaeadprimain fieri Dobiliores, 8e non dicuot,igitur dicant in Sole nobiliorem intelltgentiani;nam in nobilior rccorpore nobilioreft anima, & forma, & nobiliori reens nobiliiisco* inoratur : quas ob res verius erit dicere, qudd quarlibet intelligenria dac p i. proprio orbi motum diuroum,&oon qudd veniat aiinnde,necdet mo ^ tpm alium, quia motor vnusduobus non mouet motibus. Et quidem Q animal elTet vnum,obeusdat col- Jigationem cis, St facit vnnm.quatenus dat effe caufatum, ficut explicat N»phus in deftraa.difp.j.cum omnia elementa tale, & magis fufcipiat effe.quta magis competit illis caufari,quam coelis in Arift.dogmate,om niaq. id habeant corpora, non minus competit cit talis raptus, valet er-' go ratio prima^.h diaum Auerr.cltfalfumzitem enim darebturduo,de-* xtra lA ccel 'a,na d jplexjoriens proprij.f.& violenti motus, & duae inchoa tiones,& duo igUiir primi motores apparear,& harcconuincunt verfa. tos in Anit.di.arina dec^elis lterum fui oblitus videtor Ariftotelct, a in icre! quod habet contrarium corrumpi ttatuit,& nunc pr^mu con. p trahiim luahjs dicere oportet.dum Contrario dicat ferre, ferri6. motu lu allegato textu a, dccoel. Necdicarit motum coeli non haberecontra- rium,quia vui vnum cft concrarium.vifolet verbis iitanibusloeici/que 10 x.cojI.Arift.loqui.Iple enim Arift. inquit hic.' C^ fchbetftclla errans mouetu rcoMlrario motu lationi orbis primi.E» propofitio iilaexdecre *'*i^*^* u * **^*^'^ cft, non nature: m rerum ciiim uatbra retneand^ * j ”” j' oppwgntn v, liemus, licet ipfa fccund im magis, & minos pr* ter duo,d»/coi, aci.iant.Et/ic primi thhtuscQdTj qnieft exoriente, Con- ‘ ‘ ^ P /• trarius . ,u .00 2 , 9 % F.Thoma: Campancllx trariui eft huomaibus,qui faat ex occidente ; xoam item viam hi per» agentes vni motui»vt fic,cqutualerc dcbcnt,& in i a. roetip. videtur po- nere in ccelocontrarietatem vnius vaiexplicitam,abfoIutam^. du defe* renti cuilibet proprium aflignat reuoloencem in eifdem polis contrario latum motu,reIuAancem^. deferenti . Prztereaaugeturratio,qu6d Arido, in i.coel.t.i^.inquit^&reSe^- drm,Gcircumlatacorpora violenter ferantur, cicid.ind corrumpentur» Aquod mouetur vioIente,ait io aiCotl.t.i 7 .nonduratin sterna Quas ob res fairumed,qu6d,orbesd primo coelo violenter fera ntur,namiam Kot. corrupti forent. Nec quia monentur io contrarium a corporepotetio- re, & diuioiore,oon ftnt violenter fic moti,vt folent fingere Simplicius» ^Niphusdum ignem raptum d coelo non violentari dixeruot: oam di- uioius,poteotiu^.violeotat magis, & huic confeotiunt ipfi, quibus ci- tius rapiuntur coeli, q motu feruntur proprio, ergo citius corrupantuc cftopus»& contra id diximus in fuperioribut fatis de igneloqueotes. R. Alex. Simplicius autem io i.ctsLcom.fuo jS.affcrt folutiooem Aphtodifd ad id,quod dicitur ds violentia motuum, ( nam qu^ftionem mouet,nik viciniores primo,urdiasmoucantur propria latione, & num contra na tqrara fit talis motus}& dicit Aphrodi{eus,qudd non erratice fph^rf ve lociiTimustnotusi caufaquidemedfphfrx Saturni, & aliorum , fupple» tardioris rcAitutioois»ceu«tfiooifque, quatenus eam impedit d fuo, pfopcium iodi,tmotuax,noa inuoluotaric quidem, neque ipfi: nam Sa- tutqiirpb{ra,8ccligCJCCthoc,&veUet.r.moueri ad motum pcimz,nih«l.^ lfCundisrphzriseritm«lius,auteUgibiUusuli difpofitioue: limul igi- * tm,^ fecundum necc(rarium,& fecundum optimum cauOp cocurrunb fc’ Nccaflarium.quidcm,quia, violentum folum, fit voluntatie,quiaoptimu cil fic (fhabere.f.moucri fecundum diurnam lationem contraria fibi r. M quia pjtupc cA con^u motam cx neceifitate non eU przter natui a ip- fis»quiaab inuicem mutos fuAt»co qudd-oo fit aliquis mutus de his prx ter naturam, qu)a& Mundd. let,nonpoteft fiogi,flc cft omnioo impoflibi!is.lt9 .» .ii ' rr V.» ^ Npbusfupcrdeftrud.difp.14.fuaq 5.dicitDon tfAmpetete contra- , rk >9 fpecic motus vni fimplicitat bi,inquit, numero diffcrtfnt,calum.D. vnum rft numero cum ftcllis,& orbibus, vt animal. ■ ' V crAm cu id non acceptent Tho.& Alb.ncc reliqui itidc Petip.mult», ‘ & nos reprobauimus liludireftat folaeda adhuc hgc ratio Nipho, & hoc' Opln. Bugli vera. 30t F. Thomac Campancllx infuper ^inmentu cft, & fuga ; nam logicali reiponfo adrenfatam rt^ tioncm folueodam vtit ur » cuiut contrarium fcniui exponendum erat | motas enimiqui a^ualiter Aiot in aacura,Don io mente tantum, fi coa (rarij,fiue oamero,fiue fpecie vocentur diuerfi, eidem inefle nequeunt, ad contrarios enim vadunt fitus . Quin motus iili differunt /pccie,oam ad contrarios terminos vadunt, vod^umunt rpecificationem Arifiote* li,necqaiaomnesruatcircu|ares,non diffcratit; nam quifirfurfum, 6c deorrum,dcxtrorrum,& finifirorfum funt redi omnes, & tamen fpecie differunt, quia ad contrarios locos vadunt, vniq. ineife non pofTunt : St fic eadem eft ratio dc raptu, & proprio cceloiu, (i enim tendit huc, quo* modo tendet illuc limuli &quf imaginatio id fingit redc?& hi motus ceridcenduntad dextrum aitcr,altcr ad finiftrum: nam vocabulorum tiihil valent io boc figmentatreofu enim efi demonftrandum quomodo idem circulo contrario fimul feratur, Sc circulus ligneas debet oftendi talis,qui ad contraria vadat, Cfiue vocetur motus differes rpecie,Gue nu* mero,quid enim hoc ad rem)& fuper polos diucrfos,fiue eofdem volua (or,vt in ii.metap.dicitur, Acfiiper centrum idem,poli autem non peo> forentur in cis,& tunc fiet id nunquam, vt videatur impofCbilis prorfut pofitio eorum.Item fi duo competunt motus vni, puta Lunx, naturali* tcr,quis erit illotum magis naturalis/velcqu^vterque non fingent vn» quam ,& ficu; fingit Niphus effe naturaliorem diornu ,i^uitur qudd g mefiabcxtriuiecodifiundo fit cuiquam oaiuralis,& magis, quam q, . t ab intrinfcca naturatquid peius ?&Arifioccli diflonat hoc, quimo- tusproprios vocat, qui ab intnafeco fiunt, diurnum vero contrarium , ic alienum. Przterca qnod rapitur io fuo rootu,violentatur,quomcdolibet fiat, at inferiores coeli rapiuntor,vt dicit Ariff.flt affrologi, nec enim ferreo* turproprio motu fic tarde.quaredtd corrumpentur. Ditfum autem, qudd coelum fic vcluc animal non valet , uullam enim continuationem habet, nec in polis, xt dicunt,& fi habent, vno modo ferantur efi occeffe. St in animali pars oon poteft perpetuam vim fufferre, quale dat Niphus ^Auer.oibibus particularibus, di angeli fecund. perpetuo pugnent, exerceant odia,5c ftupidi fiot oporcer,fi fic efi. Simplicius tandem adducitopioionemquorundam, qui orbes om« net eodem ferri motu dicunt,ab ortu videlicet ad occafum, nullum au* ^ tem d cootrario,& ic feriores fubdeficere a motu fupcriorum|, quis tar* m dius mouentur,& longo curfu temporis videntur motum altum exple* 'i re,quiaiuQgaoturprincipijs,vndeprincipium deficiendi innotcfcit.fit baDcfcntCQtiam laudat ipfe, nam prxter has dubitationis foluuntalias multas: namq. cuicatur violentia, & motus habebit velocitates propor* tiooalitcr cu msgaitudioibus,dt ciufdem que funt fubfiaatictcuodd fa* dent motum,um fph(r|,*quam aouns «arum . Vctilm Dc Cocio, & Mundo. VcrantitonUnJabiliorAriftotclicU poGtionibas GehfC,tnficicilli Conf.Stmi». Stmpiiciut, Aecum eo quidim Latini Simplici j verba recitantes, qui Iau« fuerant illam.Namioquiunt.circuUtio erraticorum 6eret eadem fcm ~ * E er io eodcm.circulo, ordinatus enim eft ipforuai motus, vt Aecompre* enfibilit (it : igitur vel per vnum parallelorum dtfcurrerentexortaad occafum.aut per obliquujGp vnu non oportebat fieri auftraliores mo. dd,modd boreaIiores,neque fecunduro alium, Aealium Iocum:horizon * tis oriri, At occumbererG autem obliquum,necc0e erat vnumquodq. er* raticorum aflromm qualibet dieapparereaoftralius.At borealius fidG, tcluti omnia,qua; obliquum cicculum circumeunt fecundum vnaqua. que vniuerfi circulationem exceptis gradibus, quibnsfubdeficere videa lur:hfcaucem amboprartereuidentiam funt. At has rationes Telefij dodrinam labrfidare nihil rnanifeftnmfiec, Commenda- chm eius adducemus ioteniionem;tt nec prifcorum philofophaBtinffl, tio opin. prje vt ex narratione Alber.ioa.deroel.trad.a-ap.j.patet . Hstceoimfoit fenteatia antiqua, valde vt narrat Galenus in lib.de hiftaphilr Ac fufteiM tata fubtilicer ab Alpetragio philofopho optimoin his, & aftrologo, dicit Nipbus in deftru&.d.i 4 .Ac Albertnsioallegatis.Hicqaidem iafuo bbatlo de qualtnte motuum rcx!e(iitt,Eccentricos,& Epicyclos, Ac mo* tum raptus dcliruxit, naturalem dans omnibus diurnum exortu ad oc* •afum , licet (ub dttrerits polia, At omnium ap{>aritionum rcddidiccaa*’ lam fuffidentcm,cuias fjppofitaiqttia fitacconcra Arift, falfa effe diciv IoannesBipti:faConrentinus,(ednonprobat,aeceaadducir,quodfa*' ciendum eifuiflctiAc non fingendum . Oick quidem Alpe.ftctlamiofe* rioremomnem moueriab ortu adoccafum,facutprimafph«ra,Acoai* nes ab voica fcri i virtute motoris primi, fed haoc virtutem fortiorem ef* fcin ca^qust coniungitur vicinius priros, Ac debiliorem in fpba»a ,quai longtaquius fe habet ad ipfamjAc ideo cum prima perficit circnlu,. tunc fphacraioferior aliquantulum retardatur d perfe&ioae, tuta IcirculiJ^Ac n,uiit» retardationis caufa videtur ftclit,qudd moueatuc ab occafu inor tnm.Et huiutexeraplum efl aliquale, quddquandovclocitatemagnaa* qua fluminis plani deorfum labitur videmus nos, deorfumiii me* l^-adronat dio eius etiam tendimus, aliis vel nobis impetu furfom ferri. Addida Simplicij dicit Alp. (^idd aliquando eft vUragquino^alen» in meri* die,quandaque in «quuioi^iali, quandoqjiein aqoilooe citra asquato» rem,Acfitbotealior,Acauftraliormodd ftcUa» inde fit, ^ poli non fnnc ijdcm fupenoribus,& infe rtoribua,A ralcm cum proportione,& fi Alpeciagio inipoflihile id reputant.tmpoi- • (ibiiius fibi ellcagnofcant.Sed nullum nosinu.dit malum; fi cum Alpe’ tragib dicamus Deum tantum voluifle motum vnicuiqoedifiribui,ie«' cvndaih drueofitates quantitatum orbium, 8c capacitate, itaqaeeoruofiue erraticx,oifi poft quam longe Solem traofieriot, nam occultat eas lux Solis quaodiu funt fimul , vel longe defecerint ab eo : dC ideo eft , qudd ftellx multz oriuntur io diuerfis temporibus4.videotur femper enim fuper nos tranfeunt, at non videntur ob Solem, & tamen fiunt auftrales,& borealcsvnadie,alij verd planetx,qui tranfierunt So- lem videntur quibufdam temporibus mane ante ortum Solis, poft orta occultantur ab eo,& non videntur vefpcri,quia citius occidunt, qux ve* rolunt in ortu, quando Sol eft in meridiano videntur fero in meridia* 00 anterius, vel poftcrius,iuxta motuum diuerfitates, fecundu qudd ma gis,& minusrubdeficiuntafuperis,& inferos fuperant:at fi omnes luci- di e(Teocxqud,vt Sol, quotidie viderentur auftralcs, &boreales,ficut vi- detur Sol, qui non poteft alterius luce occultari,& eorum motus inno- refccrent magisificuc videntur interdum , qux dimidium coeli anteSole traafiecunt,vci ab cu defcccrunt,cx oriuntur fero in ortu Solis, & mane Stotentia no fira . 5otf F.ThomxCampanelIcc. occidant in eiut occiTu modica rariatione fada : nec c(Tet dies, vel no% fcdfempcr dies, nec ortus poneretur,& occafus re/pe&u Solis modo, fed omnium, smodeatar'nio« tu; ipG enim aftrologi Aeliatum orbem trepidantis ritu in hanc modd» modd in illam ferri.dicunt partem . Moucri autem oportuit Ac omnes, f t nihil torpeat,& Solem duplici ferri motu,vt vbique rerum generatio ^ nem efficiat,(icut alibi cxplicacur,& totam lu Aret terram, & grauidi red dat, non autem exuVat . Hic etiam eAfeiendum, quod falso AriA.abAulitmotumi Aellis,& pjif, Arift. moucri ,ficut nodos in tabnlaioouit tjipfzenim pra:tcr motum, quem fcn. demotu habent ab orbe,quocum deferuntur, alium habent mocum,quo in pro (leiiatu >n ^e. prijs polis monentur circulariter;vbi enim copioGor calor eftjibi maior motus,inAelIis autem eA conglobatus calor, itaque rclociusfuis orbi- businfemooerioportuir, &ismocusDon in exorienteSole, occiden* te^ue,vbi mads afpici Gnit, fed io meridiano intueri licet, vbi aercraf» fiufculus Gt,vbi fcilicet non valenter vifum ferit Sol:& io aqua,multo^. magis in fpcculis aqua coopertis clarius apparet alter motus ; manife* ftidlmeenim in his admirabili celeritate circumuolui infcillum intue« mur,vt ambigi non pofTitclfc Solis verum motum , nam oriens, & occi- dens Gc videtur , non oculis falso vifum , nimio fulgore eius obAriftis: AellcrcIiquzG minus Solislucent luce, Solis ritu io proprijs circum- uoluuntur orbiculis, calidiores enim cum Gnt orbibus fuis,vciocius mo ocri appetunt . £t quaedam rarum fcimilIatio,quae femper Gr, earum ia fecelcrrimamcircumuolutioncmmanifcAattoecidex vifus debilitate videri dicant Peripatetici, Gcutloquunturin a.Ub. coeG,ooaeaim femp id appircret,nec omnibus, niG dcDiitbuc,vel vbi aerfortiter mouetur,ve , dicunt, vel cradlulculus eA:at Ggna h^c funtfalfailux enim apud nos im mobilis elonginquo conlpeda, fi moueatur aer, vel horum impedime .• torum, qua'dicunt,quippiamad(it,fcmperimmotavidetur,& noonifi vere fciocilians lux fctntillare apparet, &proportionctur lux magna, vc in diAantia non maior Aelia appareat, nam idem Get, & omnibus, & Gc apparentiz omnes apud nos clareTcunt. At alij argumentum a Luna fu(cipiunt,qudd eius macula femper apparet , no ergo circumuoluitur, itaquenecali^,cfim eadem (it ratio. Dicunt ad hoc Arabes, quitituba- tionem fu Ainuere maculas Lunz cfTcia medio eius, parces vero excre- mas e(reperfpicuas,& ideo quouis modo circumuoluatur , femper caf- dem apparere maculas,'. TelcGus autem inquic,neque adeo in feipfani compatAa cA Luna, rt calorem in ea multo , quam in rcliquisorbis par- - tibus copioGorem,|& qui velocius moueriopus habeat ,coilc&um cAe exiAimemus. Illa enim minimdpropria vi, propriaq. lucet natura: fed, quod nubes,inqua«-MA/9r conAituitur, pr^Aat, Solis modo lucem re- mittit, eiuiq. arpcAum,quod teouiflimi faciunt vapores, demit, & exhis fol uuutur taliones Mares, quas'ponicinGnedirputationis; celerius.o- moueniur, & his apparuit ligcis,non progreiTiuo motu,fed circulari. ^ Q^q a RcAat . ^ 3o 8 F.ThomceCampancllx Reftat autem, Tt de nonnullis apparentijs , qu^ fuot in coelo , licet es his iatisfaAum (it, dicamus, cur videlicet viciniores modo, modo remo* tiores a nobis apparent ftcliat, velociores, & tardiores,itaq. & confiften- tes, grandiores, & pauciores , & his aftrologis propter Ecccntricos , 6t Epicyclos fieri apparentEgo autem ad plures refero caufas, quaru qua doq. vna verificatur, interdum fit propter alteram : viciniores quideap* parent nobis pIanctzomnes,ac(leIla;,ipr(^q. SoUquandofuntin orien- te,veIoccidcnte,& per lineam confpiciunturobliquam , & oculi noffri tunc terminantur io horizonte,& ibi plancta cfTe videtur, vnde quadoq. io mare mergi proximd ad nos.Manife(f um cft adt , ^ qu^cunq. confe- quenterfe habentia vidcntur,rcmotioracum vicinioribus coiundaap parent obeoniuodionemradij deferentis fpccicm ad oculos, & (ic re> mota,q fuot vicioioja apparent, & tunc per obliquum vifa omnia ma> gis refpicire(inunt,per obliquum inquam, refpc&u ad figuram noftrS non ad oculos, vnde quz videntur fuper caput ooftrum per zenit appa- rent remotiora, & minus confpiciuotur,Gc & qus fub pedibus,vcl pro- pe fuot pedesrGc & quando Sol vsfum ferit valenter, nec afpici finit con uftens videtur.quia cius mutatio ex loco ad locum minus fentitur. Ite ftclix quando fuot magis illumioat^a Sole, vel d maioribus ftcliis gran- diores apparent,itaq. & viciniores, ioxta fituum diuetfitatcm. Itequaa do videntur per craffiufculum aerem apparent gradiores, & viciniores, ^uod Anfto.agoouit loquens deIride,remotiores e contrario, & his de ■ caufis apparent maiores,(V minores propter magis,minu(q. lucis, & ae- ris intcrpofiti. Apparent aut confiftcotes,& ftationarij,quando viden- tur remotiofcs,tuoc o.motus eorum minus percipitur,ficut omniu Ion gipoficorum,vt declarat Tcl.in lib. 7 .c.itf Aquando videntur io meri- diano minus rooucri apparent, & quanto magis dirc&e funr fuper caput ooftrum,tantd confiftcre videntur magis ablq. motu, dum metiuntur fummitatem arcus, &hoc tum expartefigurx, tumexeo quia remotio- res videntur,fit videtur fiquidem nobis Soi, vbi pundum verticis tran- fietit,&adoccafum fleditur, accelerare motum valde, & quantd magis ad terminum horizontisfertur,tantd citius ferri.Accedit autem ad hxc omnia, quod vifusmcnfurantisaftrologi non femper^que debilis, vel arqud fortis exiftit , nec in mcnfurandopcrfcuerat : & quilibet pundus errorem parit maximum.Ritdouidem.n.quifortiorivifiuapotcntia,ac fpiritu ocuUs inclafo robufto cft donatus, melius videt, & in altera ditta tia a debili, & motum percipit magis: vifus aut idem longinqua diu afpi- ciens fit dcbilis,iuq. variari videtur mosus,& magnitudo rei vifibilis fpi ritus autem contiogitalio pado multipliciter variari:aam cibi magis,& minus fpirituofi variant. variat,& coitus cum mulieribus, & vaporatio quclibet ad caput arceodens,& motbus quilibet fete difirahir . Pr{tereahumor,quiin medijs orbibus oculorum ctl,vbi vclut in fpe culo De Coelo, & Mundo, 305 Illate vifio,non in omnibus codem fchabet modo errea raritatem iinfitatcm,piiritttem,& impuritatem, 8r horum quodiibet variat vide- di modum.vt notum eft apud eos, qui vitreis ocularibus vtuiur, quibut irnm.&denfum vitri multi modo variat modumvidendi, fecundum juod magis, & minus congregant fpeciem vifibilis, & proportionatius, aciraproportionatiusfupplent vicem humidi vitrei, in orbiculis medijs fui, & hoc valct,vt agnofeamus quantum variat aer magis, & minus dea fus^rarusve vifionem noftram,hcut antea dicebamus, & hanc contingit fif ri difFormitatem in vno,& in diuerfis hominibus aftis comparationi* bus exquifiti. ^ , Accedit adhuc ne dubitandi rclinquatnrlocus,qnod ventimodum videndi variant,cum emm verfus Septentrionem, vel Aquilonem tendit planeta,fi venti auftrale$fpirent,ac ad Aquilonem deducant nubes pla- ncta fic tendens videtur tardus,eo quod velocius feruntur nubes , vel in refpeau ad nos,fin Aquilonares fpirent venti, quorfura vadit plaoeu, & deducant craffiufculum acrem, auftrum verfus, vel eurum , tunc velo- cior apparebit ftella illa , quxeunque fit , & id in Luna quotidie experi- mur,vcIocitas enim inferiorum mobilium,qux cito hf c i Luna,vel ftel- la dimoueri facit, vel fub alia modo , & ftatim alia apparere nebulf par- te,velocemftellamdemonftrat, cum velocitasfitaliundcj&bflenfat* funt fentenii«i& aftrologorum imaginari^.quz tot difformitates dant coe’is,raelius eft ergo,vt alfentiamur huic (ententix,tum|quia antiquio res eam tenuere. Anaxagoras enim,Democritus,8eCleantnes(tcftcGa- leno)omnes ft cUas ex oriente io occidentem ferri modd dixere, at At; chimeon nelciens (oluere apparentias, quas nos modd elucidaui- muSyCxaduerfo vagas ferri dixit, nos vetdfcnfui innixi mi- nus errare poterimus, & fic finem fortiatur trana- tus nofter de c^lo iuxta propria decre- ta,accepto Beroardino dTcle- fio philofophorum Principe prind- 5 510 DISPVTATIO V A R T A. DE PRIMIS CORPORIBVS VOCATIS clemcndsaduerlus Peripateticos . EDITA A ERAT RE THOMA CAMPANELIA Stjlcnfe Ordinis Eradicatorum , fro defcnjione Bernardtm Telesy, ^ E qoatnor primis corporibus elementis apw pellatis difccptandum eft modd,eorumque naturis, oum Gnt,&nu ea,&eo modo, quo ponit Ariftoteles , quod quoniam pertraa- iit;adtier{arius,& ex prima difpu. manifefta funt*duo corpora, non adducendo omnia TelefijdiSa aduerfus eum, nec omnes de hoc Aiift.fcrmones, parum, vt videtur, vtrt» uique verba percipiens, in impertinentibut Alis , & ventoAs Termonibus dilationem fa« cit, itaque fatis erit nobis compendiose forfitan pertradare qupftione • Ariftoteles igitur in x.degen.fuam proferens fentenciam, ioauicin 1.7« & Teq.Qjoniam qu^rimus fenfibilis corporis principia,hoc ett tangibi- lis, tangibile autem eft cuius renfuseftta&us, manifeftum eft,c|u 6 dn 5 omnes corporis (pecies,feu formas, & principia faciunt , (ed folum quae fecundum tad:um,recundum enim contrarietatem differunt , & fecun- dum tangibilem contrariecatem,&c.rubdit in t.S.ipforum autem tangU bilium diuidcndum,qufprim{ differenti^, &contrarietatcs Tunt,fune autem contraricutes fecundum taiftum hg : calidum, frigidum, humi- dum,&ficcum,graue,leue,durum, molle, lubricum, ^AuevifeoTum, ari- dum, afperum,lcne,grofrum,&rubtile; horum autem graue quidem, Sc lcue,ncque aAiua.neque pa(Cua:non enim iu faciendo aliquid aliud,ne que in patiendo dicuntur ab alio; oportet autem aSiuainuicc, &padi> uaclfecicmcoca.CalIdum autem, & frigidum, humidum,8: Accuin: h^c quidcm,quiaa&iua funt,hcc autem quia paniuadicuntur. EcTubiun- gitin Tequentibus omnium nominatorum rationes, ex quarum inuefti- gationc omnia rffe form as fecundarias declarat pr|tcr calidum , frigi- dum,humidum,de Accum,ad qu£ omnes alias reducit . V ude inquit m tcx.15. Deprimis corporibus. 31 1 / tex.TS.inan!feftam igitur quod omnrsalj^difffremi^ reducatur adpri* mas quatuor^h; autem non ampliusin pauciores. Neque enim calidu, quod ficcum.aut quod humidum, neque bumidum quodcalidum , auc quod frigidu m,neque frigidum quod ficcum, ncquefubinuicem , neq. fub calido, & humido fumrquapropttr neceffe eft quatuor c fle.has & ex ilis quatuor fpeciebus in fequc.tcx.concludit quatuor elementa fingula duabus dans formis. Quoniam igitur,inquicos, quatuor elementa: eo- rum autem quatuor fex coniugationes funt, contraria autem non inna ta funt coniungi.Catidum enim frigidumq, effc Cmul.&rurfus humidu & ficcum impoflibile ; manifeftum quod quatuor erunt elementorum coniugationes, calidi & ficci,& calidi & humidi,& rurfus frigidi, & humi- di, & frigidi, & ficci, at afiecutum eftliociccundum rationem fimplici- biis apparentibus eoiporibus igni,& aeri, &tcrr£,& aquae. Ignis enim cahdus.& ficcuseft. Aercalidus,& humidiis. Aqua frigida, Bthumida. Terra frigida, & ncca,st ratione diftribuanturdiiFerentip primis corpo ribus,& multitudo eorum fit fecundum rationem, & deinde ex hisqua- tuor coQtrarijs,fimul iun&is mixta componit , & fecunda corpora Ari- lloteles. TtlcCus autem duo prima ftatuit corpora,coelum nimirum, & terra penitus contra tia cootrari js donata, 8c con ftituta fpeciebus fingula fin- gulis,hocxidclicetcalore,adqucmfcquiturhumiditas,&alie conditio ncs,quf funt incalo abbi didf ;boc autem frigote, quod fequitur ficci- as,& ali| tcrrx.qu? infunt proprietates, necpoflibileeft frigori humi- ditatem cognatam coire, ficutncc calori ficcitatem ;ex horum mutuo contrariorum congteffu altero remanente ob pugnam non integro ea tia fecunda conftitui vult, nec pa&o quouis eidem contraria inefle , fed yno pr{cipac,!St vt femper calore conftare. Horum omnium veritatem arenfuedodus,vtveriiatisamatorfummuscammanifcaat ,'&Arifto. ygmenta dcftriiir;quapropter primo ptftcrquam,qudd aduerfatur fen fui, etiam (tbiipfiAnlfotelcm contrarium eflcdcmonftrat.Qiiippc qui * duplici coutrancute.&confequentcr quatuor vtatur principi js a&iuix ad pnmorum corporum con.Hitutioncm.qui in i.pby. vna eft vfus con- uanetate,duobus videlicet aftiuis principijs vnoq. psflluo: quin plura dari non poffe optimis rationibus oftendic. Poftquam enim conclufic tria effc prindpia per plures contextos, inquit tandem in tex. 5 tf.Tria o. dem Igitur dicere elementaex his, &buiufmodi aliis intendentibus la- tionabileelTe videtur.Plura autem tribus minime: ad patiendum enim Mfiicieos eft vnum,& duo igiturf vtGrzci,& Latini expofitores cooclu- dunt^ad agendum . Si autem fuerint quatuor, ita vfcontrarictatesfint duf.oportebitfeorfumvtrifq. effc alteram quandara materiam media; fi autem cx fc fe inuicem poffuni generare, ociofa erit* contrarictatum al »cra.Quarc,vt & omnes Peripatetici corroborant, fi plura duobus fmc princi- o- r5it F, Thomx Campancllx - principia aft!aa,*pra ridelicet prima contraria , oportebit ad mtaas cflif  citatem,& humorem:ipfa enim funt accidentia prima effentia infequeii tia,& quia hzcaccidentiafuntcootraria,& plura, ideo non funt prima contraria/cd fccunda,& licet per Arift.ad ea alia rcducaotor,tamenh(C ad alia pnmd oppolita etiam reducuntur. - Nemo quidem tam rudis eft, qui hzc verba legens non irrideat, tot ThJ crrores,quot funt didiones cum comprchendat:quirquecnim,quiqua tulumuisfola Arilf. verba legerit, has fallltatesagnofcet:atag^,&fi rci| cientem non expedent,a£Feramus.Primd quidem probatum eft a Teie, in z min.cap.a.& fcq.& ;.mai.cap.eifdero per priuatiooem ab Arift.in- tcliigi formam contrariam ignobiliorem, qualeponit frigus Auer.cum Arilt 2 .de gener. & per habitum nobiiiorem,quaiis ibidem ponitur ca« lor,&audoritates innumerz Arift. aTelelioaddudz iddeclarant. £t przterea impoOibile clTct faluarc inconuenientia, quz ad hanc po(i> tionemrequuntur,vt ibi vides, &apuJ nos in dirputattone prima, at pri m{ formz contrari^ adiuz calor funt,& frigus;nam nccitas& humidi- tas pailiuz didz funt Ariftoteli formtdanti,vt credo, contradidionem apparentem:&in i.phy.ponit duo contraria adiua;nam vnum,ioquir, fulti cit ad patiendum,iSc duo ad agendum, priuatio autem pro non eate acccpta,vt Perip.faciunt nequaquam efl adiuum,fcd bene pro ignobi liori contrario, & nililicdicatur inrinita Peripateticos excipiunt ineo. moda,vtdemoQlirauimus.Itcm enim principia naturalia realiafunt,n5 intentionalia.quz nunquam ex alijs fada,nec ex alterutris omnia pro- generent ex Ic iouicem,& femper maneant in elTe reali,vt dicitur i.phy. hzc autem cfle nequeunt,ni(l elementa, vel io cis fundata , vbi contraria funt prima,&condiiiooesantedidasobtinent,principium liquide pa(^ fiuum.communeeftiilis,continuoq.tranlmutatur, d fleruntadiu^ na turz calor.r& frigus, & adde humidum,& flccum Arifloteli,h|C femper manent, & omnia generant, & ipfa non ex ali js , nec ex alterutris fiunt : Rr opor- 3-^4 F.Thomi Campaneilx oportet fiqttickm nuteriamiquz rcaliter ad otnaium ft^ioQcm cocur^ rit,reperiri in rerum aaturainai^u reali, & nunquam totatrafmutetur fimul/cd Temper maneat pro ali js generandis, at h^c non efltnifi in ele« mentis, tota enim materia generatoium ab ipds eft, cftq. cterna io illis» & principia realia a&iua nulla ponuntur ab Ariftot. quibus principian- di compeunt conditiones, nifi calor, & frigus, bumidum,8cficcura » qux in omnium fafiione repcriuntur:quin difiiaieasgeneratjonem, Sc corruptionem in libro de his, & in 4 .roctaph. aliaf^. tranfmutatiooes p bzc principia difhnit , vt re&8 omnium polita principia vera fiat , & ia a.degener.femper vocat principia hxc ipfa, & io i.phyG. indifferenter vtitur nomine principi), & elementi, vtperitd legentibus eft notum, 8c ■ ponentem Emped.principia quatuor elementa nihil damnat, quod non vniuerfaliorem inuenerit oppolitionem,necin i.metaphy. vbiloquens de priucipijs h^c intclligit,& arguit eos, qui terram excipicbant.Et GaLy io i.de elcmeo.cap. j.eodem modo vfqm fuiffe principi js in phyG. & ia de gen.innnit Arinotelcm,dum dicit probalfein r.phjG.non elTe vnuna principium, feu elementum contra antiquos, & fi^pe eifde, quibus Hip. vfum fui(reratiooibu8.Congruumfand eft rationi,vt prima principia,, fl realia Gnc,in primis Gntcorporis,ipGs vocatis elementis: non enim ip fa genita fuereArift.fed f terna, & confentaoeum , vt & ipfa Gnt prima» ex quibus omnia,oam ipfa non ex alijs funt : itaqudd h^c voiuerfaliili- itia contrarietas G debeat clTe phyGca,non Iogica,& in caufaodo vniuer.'', lali{Gma,noo,vtaiunt,inprxdicando,tn primis omnium principijs cle- mentis a nullo caulatis reponi debet, vbi lempcr duret, vt principijs con gruit,& Arift.id manifcftat,quippequi i.pby. materiam primam prin- cipium pa(Tiuum,& ipfam eandem in i.de gen.& manifeftum eft, quod ficutuon diuerliBcatfermooem de materia indagans principia primo- rum corporum, Gc occ de principijs a pia fint contraria, A zterna , ac cx bis dum fefe oppugnant omnia fiut altero dcui^o,vclfimul,vt aiuat,dcbilitatis,coromixtiique;rationabiic Rr a eft, ^ Digitfzed hy C,oogIe 31 F.ThomiCampancIIs, cft,vt eorum vnatnquodque creatum (ita Deo cum propria magbimo le,vel feroper fuerit cum ea,vti decet ^rift.ita quod generans alia no de« ilruatur in totum, & in ipfa.quz gignuntur, refoIuatur,entia.TeI (i (ter* na Gnt principia, necefle cR',vt eorum quodlibet proprium fortitum fie fubie6tum, ficut etiam ex procciTu Ariit.x.degen. elici poteft:G enim al terum fubicfto careat permagno,ab altero dcuincetur,& celTabit : (ic^. corruet rerum natura:& G propriam molem, vnnmquodquc eft fortitu principium, propriam^, corporeitatem, prima corpora hgc Gnt eft con- gruum,magisquam alia,& materiam formatam fcmperelTe primis falte formis oportett.iam rfte perdiuioum polfea formis omnibus feparari potcft,quod enim potentia eft,c(Tet in adu,ait Auer.a.phy.poteotia au> tem dicitur,& prima refpc£lu formarum fufeipiendarum, & quia de na tura fui non runt,fed omnes fufeipit modo , & principia formalia , cum iint materiztenacia,Gne ea eife nequeunt teftc Arift.reprobaoteideast fed dehisin primadilputatione diximus: quasob res principia reaiia pofuit Arift.in pbyG.tria, & quia G tria,tunc duo eiTent prima corpora, Geut innuit in tex.^ 4 .i.degen.concludit duas dari contrarietates cx eo, quod plura videntur prima:nam quodlibet principium proprium cor* pus,in quo nunquam fatis diminuatur,fed iemper maneat occupat Ari itoteli,non autem ponitur in meote,Gcut putat Marta , quapropter di* reftcfibi contradicit, ne deferat quaternitatem elementorum, quam an tiquitas przdicauerat. At przterea hoc nulli non perfuadeat,qu6d pri macorporaimmcdiatcfuntconftituuex primis principiis, & in ipGt fubliftant maxime principia eft rationabile: io his vero materia eft pri- ma infeparabilis quidem a contrariis, vt dicitur tcx.d.a.de gene.contra- ria verdconftitutiuafunr,vtibihabetur, calidum, frigidum, humidum, & Gccum, neque enim Aritt. componeret prima elementa cx contrariis fccundis,vt indo&us Mana cfFutit,8cG vfus eft materia prima, qua vti* tur i.phy.pro principio pafliuo, verum eft,qu6dqu£ ponit aAiua, funt ca,dc quibus loquebatur in phy.& comrarietas prima,& vniuerfaliiTima aemo non credar, quod Gt primorum conftitutiua elementorum, & in cis permanens cx quibus fecunda Gant,&omnia:habitus igitur, & priua tio,prima nimirum contraria erunt ea, quz prima efficiunt corpora,vn- dealia;non enim fuot in vacuo,& abftra&o principia:! ed dcmonftrabi lia,& tangibilia,vt dicit Arift.a.degen. at h^c principia funtealidu ,fri* gidum,humidum,& Gccum : quorum alterum fe habet, vt priuatio,8C ad confuGonem Martz fcicndum,qu6d Arift.elementa fecundum par- tes modd generari dixit,nam fecundum vniuerGtates ^terna funt illi , Sc cum generatur puta cx terra ignis pr^erat contrarium formz ignis.f.ca* loris forma terrf nimirum frigus, ita qudd h^c opponuntur fecundum habitum & priuationem,& Arift.de habitu, & priuatione loqucns fzpe Ue his cxcmpUEcat,& dehis loqucns habitus,d^ prinationisb^c nomini- J Deprimis corporibus. '317 bus donat, vt fatis enarriuitnus,& ipfa materia terr^ frigore detenta di* citiirpriuata contrario.f.calorc:frigus enim priuatio eu caloris p A.rir« & dicitur in potentia ad calorem, quia fi congrediantur cu ff igore vin- ccte calo re, ipfa ei fubfiabit, qua; prius erat in adu frigori$;quarcin hoc nihil^dicebat Marta.Sed quod graue,& leue non fint clemcncoru formj principiaq. e(rentialia,neccauf^ caloris, & frigoris, fedecontra probatu efl in prima difputatione faris,& omnes Peripatetici vno excepto Achil* lino, reprobant opinionem hanc:ibi^ueprobauimuscalorem,& frigus formas effe rubfiantiales,8c defendimus nos i Perip, fallaciis. At in scr- bis Martf contradiaionem notabis:nam dicit calidum, & frigidum cfTc propria, prima^. accidentia, &fubfequitur;quoniam funt contraria, & plura, ideo non cfTc prima contraria,quod fanc probabitis eft repugnas: fi enim primafunt accidentia primarum formarum,prima fint opus eft contraria. Nam ipfi dicunt, in primis Marta fubftantio nihil efle contra^ riuitirigitur prima contrarietas erit in primis accidentibus: quare nec cn lidum,& frigidum fuperiora, qud reducantur, habent contraria realia: non quidem fubftantias eorum teftimooio, nec accidentia, quia ipfa funt prima,cuius caufa non habent priorarat dicet fortc,quod reducan tur ad habitum, & priuationem:dicimus quidem quoniam habitum , & priuationem realia priucipia cfieefl nect fle, & in primis contrarijs rea* ^ libus eorum przdicatio fundetur, & realia prima funt ipfa ; quare nui- ‘ quam reducantur rationabilceft valde. Item nccleglthichomo, quod Arift, 2 .dc gen.tcx.‘^.& 8. inquit has efle primas contrarietates , & diflfe* rentias primas,quin fpecies primas,primaq. vocat principiainequefub* fiantiaruin accidentia funt hzc Arilt.vt probauimus,& organa: non.o« primorum corporum conftitutiua principia inquirens, organa inqui- rat,quz nihil agunt, & vocet per fc a^iua: non quidem dicimus (erram fccare lignum, (ed Polycletum, vel artificem, nec fubflantiarum prima* rum accidentia vocet y.nquim principia, vel innuat faltem altera efle priora,quurum virtutibus dircnibus. Item 310 F. Thomac CampancIIat Item dicebat Marta (i duo eflent prima, reqaeretur,qudd totas mnii dus cfliet in errore.Et Sanfia EcclcGa dicit , diftinxit Deus quatuor ele- ineQta,& quatuor tempora,& Aug.Ladantius Firm.ac alij Dodoret id dicunt, & Matfi.in de gcn. &c. Dicimus nos,qu6d hoc fcirephilorophi naturalis tantum eft , qui (i errauerint non mirum eft: homines enim in hoc fcculo difGculter,8c pauciflimi rerum veritates afTequuntur. Et nunc inuenta eft TcleHo Chriftiano philofopho,& nobis Dei beneficio , vt credo , potius quam Ethnicis veritas tenenda,& fi homines philofophati effent nullo Ariffo- tcle duce,fcd folo renfu,& natura,vtiquc agnouiffent , & ficut non fuit abfurdum ante Arift.totum mundum errailein his, qu^ Ariflo. contra cos adinuenitjftc nec fit oportet modo.Pr^fertim quia^ecArifl.fuere pbilofophi plures quam nunc,& ex proprio intento lo^cntes,& tame omnes Arift.falfos fuilTe demonftrat: na vnus homo mille millenis pr{> nalere ritepotefl. Et natura ad quid non po(Tit hominem producere in fublimigraduingenijconftitutum, Sequam nemo accepit veritate hic manifeftei?Quareclarum eft,quddfic arguens abbreuiat vires omnipo tentiz Dei,& natur; artiGcium.Quod dicitur de his fandis Theologis, & Ecclefia nihil concludit:hi enim philofophorum fedati funt opinio- nes in his,quz pertinent ad phyGcas artes, & loquetes in Theologia fup pofuerunt eas, nihil curantes num Gc,an non Gnr. Sanda autem Eccic- fia,quz Spiritu Sando regitur,vt errare nequeat, nil vnquam determi- nauit:h;c enim non funt Gdei,fed phyGca; fcientiz,quam no curat, nec quidquam vnquam in SacrisConcilijs.aatordinacionibusdecreuit, ^ fi reperiaturin feriptis Theologorum, nil mirum:roultaenim qTheolo gifcripferunt, deleta funt a Sacrofanda EccleGa. Et D.Aug.EcclcGar lumen ipfemet fuz dodrinx retradationes adiecit, & Ladantius Firm. quem adducit in multis cG reprobatus, tam Theologicis, quam PhyG^ cis,vt tabula de erroribus fuis inferipta teftatu r : diuinz autem liter; qu; non errant,ccElum & terram ftatuuntprincipia,'n principio, in^C Moyfes,creauit Deus coelum & terram,& Dauid de principijs loquens mundi coeli. & terr;,modd vbiquememinir, Gmulq. prophet; omnes . £t G EccleGa interdum dicat diftinxit Deus quatuor elemeca, quatuor tempora, & qualitates quatuor,vt dicit homuncio , quod nunqua vidi, non ex intento loquitur,fed ex acceptis a philofophis. Przfertim verd Ttitur quatuor temporibus, qu; minime negam us ,(cd fumm^ cfle volu mus,atiSolcefrc,&fieri contendimus, Siartrologi, acfacr; liter; id docenttnam dicitur in GeneG,qudd fecit luminaria Deus , vt llnt ligna temporum,& mirabiliter pro nobis exponit Picus, & Plato idem fentic io Tim;o loquensde Soie,&planetis,Sc(iHippo.& Galen.quandoque tempora clementis correrponderedicant,cft vbiGal. Solem temporum ponat audorcm,vt io j.de diebus criticis, & alibi : dequalitatibusnum qua- Dc primis corporibus. nifiquzhdemoppugaantChrifti . ^uindodrinam Tcle/i;im. primeodamdecreuit,tanquamfidei nihil aatcrearem,’nec incommoda. • quasob res hic homo EccIe(izre&orcs,ac minillrosigaoraotiar, vel ne ghgcnti* incufare videtur, quia quod contra Ecclefiam eft,edi|peimi- fere , vcl ignorantes,& non intclligeotes contrarietatem , vel ncgligc u- tes legere, aut malitiose pratereuntes, & quia hi viri doftifllmi f^ucruni> & libros T elcfi j bene pericrutati funt,ac fideliflimi Ecclcha cxcitere, re- manet, vt Mana ignarus latrator fit habendus . Dc epteris autem philo- fophis quaternitatem elementorum probantibus , dicendam , qu6d vel probaturex quatuor motibus re&is,& id reprobatum^ fuit i nobis la di(pu.j.&aTcIcfioinmulcis,vel ex quatqpr qualitatibus primis, & hoc falfum ofieium cft in multis fermombus fuperioribus, & inferius agno fceturrediut,qudd calor, & frigas modo funt primae, & omnia fi ut ab his^quare falfum fiipponunt Perip. At feiendum eft,qudd Marta ex hac via|Dil potefi probare:aam grauiias, & leuitas funt fubftantix fibi , quae duar,& non plurcs fuat,aifi lufcipiat magis,& minus fubflantia,quo da , tp;quod tamen nunquam concedere voluit in fua pnma difputatiooe» fcd fiimmefalfum reputauit,tunc nihil concluderet: nam elementa foi> mas habent in fummo gradu apud Arifto.& Peripateticorum optimos, elemeatata autem in temiffo: itaquepotius concluditur dualitas elemS Corum,nam duae prima; qualitates ex his fluent duabus fubftantijs. £c quz fequuntur ad huiufmodi pofitionem ioconueoientia iam ducimus io prima difputatione. Verum non taceam aduerfus hominem , qudd fi .caloris, & frigoris,ficcitatis,& humiditatis,graue, &leue fint principia, nequaquam ex his fyllogizari pofTe elementorum quaternicatcm.Espri miscDim qualitatibus, vcl fubftantijs numerus inacftigatur eorum : ac primgfubttantizfunt daae,graur,videlicct,&leue, primae autem quali- tates du^effe deberent d duabus fubftantijs primd deriuatae. Item fi es qualitatibus primis inueftiganda fuiflent prima corpora, vt tenet fuif> ie inuenta Marta ab Arifto, in i.degen.vtiq. magis inueftigata fuiflenc ex prioribus qualicatibus,quam calor, & fngus, videlicet ez graui,&lc- ui,qu{inter qualitates numeranturin 7 .phyfi.tex.ii.& a. de genera, ac alibi ab Arift. ( Marta quippe, & fubftantias,& qualitates dicit effe gra« uc,&Icucdiucrlis modis^has quidem qualitates immediate magis,& ci- tius fluere a fubftantijs,quam calor,& frigus confentaoeum eft; quis.o. graue, & leue , qualitates immediate fluere citius a graot , & leui lubilautiis,quam caloi,& frigusf de fi dicat graue,& leue qualitates non * ‘ Sa agere. M«r. Th. ^2.2' F.TfioitixCampahdrsc. nhU non fuiffefaftam indudionem elementorbm, vt dici-^ tur in*2 de gen. tex. S nequtquam e(fc vero m cft ncccfle : adiones^ enim funt formarum, vt aiunt Perip.igitur.quod vicinius eft formis, proptius aecrc debet; quapropter graue,&lcue omnibus in agendo prxlfare de- bent, quod cum fttfilfum remanet.vtgraue.&leuenonfint elemento- ’ rum principia fubftantialia,rfcc caufj caloris, & frigorisrnam ipfa ab hi* fieri d ffase in primo fermonedemonftntum eft , nec ex qualitatibus poifeMartim numerum quaternarium elementorum probare.Vel au- tem, vt vnde d gteffi fumus redeamus, Perip.probant quaternitatem ho rumcorporu ex quatuor te*mporibu$ anni, & quatuorhumoribuscor- poris,vtprobauitH'ppoc.&G»l.fed id reprobatum cft fatis iTcl.in I1b.excap.19 vfquead 57. cxclufiud. Vcl exeo,qudd quz refoluun- turinhfcrefoluiapparcot,qaod nihil dcmonftrat.Terra enim rcfolui- tur,i'i ig:icm,& aquam adione Solis, nec tamen cx his cft compofita, & ‘ inulta ad h*cdic:tTcl,& infra loquemur contra hanc rationem. Quare Pctip.nil ftataunt aduetfum nos,vt noftri fermones manifeftabunttiti- dem fi cxlocorum numero fententiam roborent,duo apparent loca pri ma,extremaque,&duo magna corpora fincera,& per fc agentia, fe^ue generantia in mcdijs,du«primf qualitates adiuz etiam Arift. & Mar- »5 teftimonto calor vidclicet,& frigus, nobis autem fubftanti{,& Grx- «isdidx.duzq. operationes contrariz,fcu proprietates, motus videli- cet,& quies:tepora diucrfimode pofitusSol facere eft fatis, & calor om- nes qualitates inducere, & quatuor humores efficere bonus cft folus di- uerfificatus multipliciter, quin plures facit, vt ipfi atteftaotur medici ia diucrfas fpccies, & contrarias, interdum in qualitateeundem humorem panicntcs:non oportet ergo , quod Marta ad alios nos mittat : bene.n. omniumfcriptainfpcxitTelefius,crrorcsfingulosdeftruxitiatrcdeam» ad alteram Mart* rationem. EtegoCinqnit Marta ^ vidi quatuor elementa in mixto:nam accepi fulfur,quod eft igne* naiur{,& tranfmutaui in aquam puram; qua fub fi>rma aeris iterum tranfmutaui,& item aerem in aquam, & cum veUem tranfmutarcinterram,vtpuriusipfumfieretinueni quendam I»idem rubeum cUciffimum,diaphanu, & lucidum, ficconfpcxi omnes forma* elementorum, & omnia elementa congregata inilla materia,ncfciq qu» virtute,aifi ex appetitu materi* ad illas, ex rubedine enim confpexi for- mam igais,cxdiaphanitate forma aquj,& ex luciditate formam aeris , & de hisfccreti* dicam ( inquit ) in traaatu,quem faciam dc mincra- Sed hjc verba funt non expcrieiitiatdato enim qudd conuertiffet ful- fur in aquam pcrcolliquationem.quf /Iriftot.in 4,mctaph.fitacalor^ ficut & nobis,non tamen in puram,vt dicit eft poffibilc; nec cx aqua ruf fus per aicificium fadumfuific acrem parum j^cripateticU eft poffibilc, - . fcd ^ uc primis corporiDUS. 313 fcd conuerrum fulffeiii vaporem, qui Ariftoteli in i.degrae.tn.aS non cft acr,8c minus deinde faaus eft aqua : nam quomodo non fluxerit re> pentc cum fadus cft aer,& effugerit conuerflonetn,no potcfl flngi,ni(t fumus in diftillatorio fit aqua, voi inclufus fuerit,& denfatu$,at ^ mus per Ariftot.& Auer.non cft aer: quare nec terram deinde potuit facere: ■ namnontranfmutari potuit afrigore, quod terram agit, quin i calore rcprimatur,nec calor ipfam conftituilTct ; non enim qu( calor in media conuerticcotia,caIoris donata natura, pofTuntab arte, vel t*errz natura fieri terra prorfus,cum calor femper adfit , vel proprius , vel aducoiens. Jit minus ex bis conuerfionibus, quamuis eifedif fuiflent, quaternitas elementorum concludi poflet; ad hoc enim qudd quatuor demonftren ' cur , oportet limul , eodemq. tcmporcin quatuor naturas diuidere roi- xtum,quarum qualibet fit proprij elementi in propria materia, quod di cerevidetur AriftoM.de genera.at id nunquam fiet, nam io media femp vertitur entia, vcl io ignem,cuius naturam, at non integram , participa- bat. Etfiin omnia,qua; dicunt elementa inuerfumfuiflet fulturrucccf- fiuc, nequaquam tamen quatuorconcludcrentur; nihil enim obeft, vc dicunt, vt vnum elementum in aliud coouertatur, & vna natura media in aliam, vel extremam. Terra enim poteftagiinaquam,&indeinaere, ac ignem, & tamen non eft ipfa ex his,compofita omnibus, nec fi fuma- tur pats pura.I tem coouertitur in aquam per calore, & io aerem per ca« lotem,& rurfus io igaem,ergo ex hac conuerfipoe potius concluditur, ' qudd hf c omnia calida funt non in fummo,fed media: ignis aute tn fum mo:ignis autem amplius ncquittraofmutatbfi tetendit ad locum fuum ab his medijsyVt ignis,dc terra prima videantur modd . Quod de lapide refert minime fapit veritatem: non enim abfque alterius commixtione fulfur in aquam a Aum,vt ait,puram,lapis fic formatus fieri poteft,vt al- chimiftis probatur, & Ariftotun 4 .metaphy. & fi fa&us eft nequaquam ex his proprietatibus formaf elemetorum re&e diftinxit, ex diaphaoei- tate enim non confpicitur forma aquf modd,(cd & aeris, qui tefte Arl- ftotele. a. de ani.tex.'genr,nuoquam nec fenfu apparet,& ex fola acccoiione vaporum eo- ufquccleuatorum ciTe colligit Ariflotcl.& Hieronymus Cardanus hanc rationem dcftruit,tgncmqucqucd elementum ponunt,negatin(uode clementis libro, fufii cientem caufam putans Solis calorem cum tribus alijs clementis fiigidts poGtis,licet falsd ad mixtoru m generationemtex quo colligitur, quod vix (cnfuiinnotefeit ille ignis,nec quapiam etuso- peratio apparet,& quas fingunt Peripatetici nos reprobabimus , & ipfi fuos detegunt errores penitus difeordes: fimilUer qua: ignis apud nos f iofitus facit,i Sole fiunt,ipfcq. i Sole Bt,& qui excuditur elapidibus,ca or Solis eft dclitcfccnscxpergtfadus,vt docuimus in multis. N^cquia funt eiufdc naturar ignis fub luna oporteat ftellas habere: eas enim fum- musopifcx cflc voluit|Vbi opusfuot,& tales, ac untas, quales, & quan- 3 iS F. Thom* Cam pancll® tx oecefliirix fuot vaiuerfo,Tnde fi fit m fiogulis idem nitara ignis aOS oportet infint vbiquefteIlz:non enim io omnibus orbibus eft Sol, qua- uis fint ciufdem rpcciei,nec ia omnibus (lell; infioitz,vt in odauo , 8C fi datur decimus,& nonus orbis, in quibus nulla cftftella, vt dicunt Ma tbcmatici.inconuenit nihil.-fiquidem vbi Deus ftatuit efle ftcllas,ibi ne- ceiTaridefleoportet. Verum Auer.totum coelum vnum animal putat, vnamq. naturam,& alij in plures fpccies fcparant,quod nihil ad rcTcien tibus quid importet fpccifica,& quid indiuidualis difFerentia. Nobis aa temsoa natura eft totum coelum a terra, v/que ad extremum orbem, Toumq. primum corpus, cui partes infimpfunt a terrx frigore adulte- ratz,ficut & ruperficiales terrz,& in hac tota coeli natura fitg funt par- tes denlz nonoull^ lucentes, vbi Deus efiit decreuit,quod alibi apertum cft; de intelligentijs autem Izpius diximus, quod nec coelum, nec fublu narem portionem mouent,fudicit enim calor natu ra mobilis ad mouea 4umh(comnia:eius.D.opcratio efi motus,cui dempta demitur vita, 8c de hoc fatisin difp.vltima . Mar. Przterea,ait Marta,fi coelum efict ignis tunc foret humidum per te , &* terram non exiccarct.fed humedtaret , & fic erat collocanda altera na- tura terr^.quz rcfiftathumidiuti coeli,quod effugis. Periculum^ait po fiea)tuum nullum eft , na experimur quotidie, ^ vbi erat aqua fada eft tcrra,& ccontra,& adducit exempla renudus elementorum ;aon ergo, finitjdubitamus illud cbaos. Th« Pluribus autem didum eft a nobis coelum, ipfe nimirum Sol hume* dare,quzcorripit,9cexuperat;humcdatio autem non bumiditatis, fcd caloris eft opus:calor enim femper tcnuelacit,& fubtiliat, quod cft hu- medareapud rapicntes,& licet videatur rxiccare partes remanetes, hoc per accident fit,quatenus diflbiuit partes molliores, & humidiores,quas lam fiiperauit,& humidas fecit magis, quia attenuauit , qu^ minus refi- fientes erant, quibus elabentibusmanifeftatur ficcitas,&cralTitiet,qux teDuioribns,achumidioribu$ commixta erat, itaque & latitabat, vteu aquzpartesterrf commixtzlutum conficientes cleuantur, terrzficca molet fpoliata remanet,& manifcftarat partes fuperat^,& elatz, in qui- bus caloris Solis ingenium infpici debet, non autem iu his, quz no funt ruperatz,&fu£fadz;bumid{ funt caloris nimirum con/ecutiuispaflio nibusdonatZiVtindifputationibusfuperioribus longo fermone pate* fecimus,& infra dicemus, quia humedare cft proprietas ignis, eius.f. caIoris,ficficcita$ proprietas cft terrf fui nimirum frigoris, & qu^ cor- ripit frigus, ac fuperat, exiccat,induratq. , vt fenfu cognitum eft, nec per ficcitatem per fc primo q, ^ vt dicunt, agit, vel rea git urra , fed per frigus principium randadinum,&perilludrcfiftit,ficut ignis per calotemo- dorrciiUit enim frigus dum agit in calorem, & calor itidem dum agit in frigus, quare non elt danda altera natura,eaq. prima ipfi terrz zqud, vt ' trigus, ^ ir. De primis corporibus. • fingaiin«e«lteri,red Tnarabftantialis natnra,& czteradas fint acctden tia, & ipfa per fe agat, non autem accidentia pariter , & hoc modo nos ■intelligimasjoam damus igni humiditatem,fcd vt accidens,& terrat fic» ciutem,qux confequantur a&ionem frigoris, indurantis molem, quam occupat, & conftringentis.Periculum autem, ad qnodTclefius Arifto. inducit Maru non intcllexit,iccirco temer^ loquitur, nos quidem dice ‘ bamus,qudd quia Ariftot.duo poluit principia a&iua in phyfi.tenetur ca ponere in gradu fummo,vt vigeant in propri js materi js, itaq. & duo coltituant prima corpora; fi.n.modd debilitata czifterec in medijt peri culu foret, ne alterum corrumpatur.Marta autem argumentum non ce pit , vt vides in fuperioribus pofitum,iccirco nulla elt refponfio h(c, li- cet vero aer,&aqu3 Gntfempcr,non tamen ex hoc prima corpora func ponendatnonenim fe ipfa generant ex fe.fed ab alio fiunt,abipfo nimi- rum Sole, qui fi non educat eae terra, & fuget frigus terrenum quoti- die lita occupans, profc&d terra in fe gclaret,& terram efficeret, pars lixc aeris, qu{ coelum cft,dcft rueretur fufpenfis vndequaque Solis vjri- busjhasc przterea non fummis funt donata viribus, vt dicetur inferius • ^x exemplo item Martz mutationum aquarum, & Habilitate terrZ;ac coeli totius aquam medium e(Te ens coni jcere poterat philofophafter , d terra,8e Sole continuo deltrudum, degeneratum, deserem penes mi- nus , de magis diHcrrc i co^Io iocqeri f iccirco d( duo ftatim corpora pri- ma coeIum,de terra. AdaliudTelcfijdidum, inquit Marts,qnddterraa(Cm!Iatnr matri, Mai^ co qudd, quae in ipfa oriuntur motu lpirituali,d Sole,dc coelis patiatur, & qui motu de lumine agunt fuperiora patres dicuntur, de terra mater, quia quzinipfa fiunt coeleftes recipiunt influxut,veIpoteft dici, qudd loquaturad mentem antiquorum,qudd terra dicatur centrum, de quia centrum continetur patitur,deeH mater, coelum, quia continet agit, dc cft pater. At hominis didam facit ad argumentum nlhiI,quod quidem expone Th.' bat feofui Solem omnia generare ex terra, vnde fignum fumitur , qudd coeIum,de terra fint prima principia tantdm , nam alia non concurrunt fic,defiqaandoadfiat,noaideoprimaerunt,vtdiximusarguendo, dC confirmatur per Ariftot.qui omnia fieri a SoIcc terra paflim enuntiat, & eft vbi Solem patrem , de terram matrem dicat , fed ad fadtoocm ani- malis fufficitpater,de mater cum Solis adiumento, igitur adfadionem vniuerfalemlufficiuntduopriucipiaccelum, de terra, de Martaadhoc * non rcfpondet,red tantum manifeftat quo pado dicitur dcbispater,de mater.Vcrum quia Ariftot.lo^ueasdcaaimalibus,deio a. de coelo per calorem hzc facere przdicat,hic per propriumioam ioqutc inetl io om '' nium femine calor refpondeos elemento llellarum,hic verd per eu , que &cit amotu, igitur fempexadia^ concorrit, quia calorprincipium cft ' js adiuum^ ^350 -EThomsCampartcIlr, adiutim,vt dicit 2.(!eg;ner.& 4.metaph. & terra padiud^nain materiam przbc:,& ex ea educuntur, Bunt.quz dicit de motu,luminr, & in* fluxibus altbi improbauimus:'ac nou e(i; verum, qudd antiquis ratione ‘qua continetur, vt centrum terra eft mater, non enim Arido, de mente ‘antiquornm loquens centrum ponKterram ,nccquirpTamanttquor& id fumniauithac nimirum caufa matrem cfTeterram, quia continetur , inater enimcontinetidqdod geaerat,non cbotinetur, inquit Ariflo. ia i.degeo.an.cap. i.& iu a.de^arr.ani. cap.;. terram eflie velut vcntricultt ftirpibus docer,qut calore fuaexteris partibus ctbum przparet , (Ic ter» rafuo calore radicibus ex fe pabulum fuppeditat: quasob res quoniam ‘materiam przflat flmilatar matri ipfa terra, non quia continetur , nam mater cootinet,vcin allegatis Ariflote.innnuat,& ideo materiam matri l.phy (ic.a(rimilat,& femper antiquitus difium eft ita r vnde Fiiu. 2. lib. cap.d5. matrem vocat eadem ratione terram,& Plato in Timzo, Helio» dus flmiliter omnesa. poctz Theologi matrem terram vocant , fcd qd rudius difto Martz ae centro^& quid ad argumentum difia fax? fcd n obmutefeat roboremus politionem probatam dtftis Arifto. Icaqucip» fein libris de animalibus omnium generationum mafculum,& fceminS ftatuit principia,nam ad omnium faftionem quatuor caufz concnrruc inquit i.de gcn.an.cap.i. prima cuius gratia quippiam nt, fecunda eft fubftantizratio,& fecundum rem cum prima hzc eadem eft , teriiam matcria,& quartum id,vndeprincipium mptusrquare Arifto.agenspo* ait principium, &materiam,& formam, quz quidem eft finis genera- tionis, fcd ante generationem oportet apud eumprzcxifterc agens eunt forma rua,qu( agendi cll ratio,& materiam: ex quo concludit io omni- bus duo principia marem, qui agat, & fesminam , qu{ materiam fuppe- ditet,idco fubdit in a.cap.Gcneraiionis principia,vt retulimus, illa po- tinimum quis ftatucric marem,& foemioam: marem,vt quod motus , 8 c generationis originem teneat; fcemiaam,vt quod materiz, & his decU ratis rubdicAriftote. Quamobremin voiucrfo quoque naturam terrae qualtfoeminam,matremq. ltatuunt,ccclumautcm,& Solem nomine ge nitoris patrifq. appellant. VbiraneArifto.tamexruiintentionc,quan) antiquorum patrem appellat SoIcm, 2 f ccelum principia nimirum a&i- na,& terram matrem,quiadatmateriam,i&noquiacentrum,vcrcioIua cogUat,& fubdit Arifto.rationis diferimen inter b^cita cxultat, vt maa fit,quodin altero generare poteft,foemina,quod in feipfo, & cx quo fi^ quod generatur contentum in eo quod generat: quid clarins contra ho muncionemt&aduerte robur magnum nabereargumentum noftrums namfiduofufliciant ad generationes rerum 'principia prima ante elTe  roenu ad fa^liones rerum adduci t Arifto.lcmpcr: nam a.de par. an.c. i. inquit primam coropofitionem tantumfieri cx clementis quatuor, fed melius ait, fortaffo cx virtutibus horum.f.cx calore, frigore, humore , ic iiccitate.h^ autem qualitates funi in coelo, & terra, itaque non oporte- bat ilium modo quatuor adducere corpora rcaliter io libris degener. & corrup. & nulli non perfuadeat, quod Ii particularis entis principiucfl E atcr,& maier,& non aliud, & vniucrfum fe habet huiufccmodi , vt coc- im fit pater,& terra roater.igitur.hxc duo funt priocipUmia corpora ; quare rc&e Arifto.fibi contradicit,dum alia ab his ponit,quafi no fuffi- ciat pater, & mater,qui funt {terni.MultaaiiaadiecitTcl.aduerrus Arif. prpfertim quod humor,& ficcitas non fint prima principia; fcd qa Max ta 000 roeminit,tranfcamus ad ca,quz adducir* At (inquit Telefius a.min.cap.i i.) abfurdiori premiturincommodo Ariftotcles,qudd duplici forma elementa ipfum donare oporteat, quia duplici vfus eft oppofitionc, caloris, videlicct,& frigoris,ficcitatis,&nu‘ miditatis,nam/ecusfidicerer,quoQiodoomniain omnia tranfmutctur non poterit reddi ratio,& probat id Tcl.quodAchil.^. de elementis coa firmat, ac vllum ens duplici forma, & natura dooaritmpoflibile omni* busapparet Peripatcticis,tuoc enim idem elementum foret vnu,& non vnumteum enim forma det effe rei, fi dazfiDtformp,prcdpue (qu^pei m(,vt ficcitas,& calor io igne,duplex fit efle ignis oportet, & duplex ma. teria,voaentm materia,vna forma detinetur , dupfici , vt dici- tur i.phy.item nec polTunt ftare dux formp in vna matcru,fi prxfertim fine difparatx, oportebit enim alteram alterius opus dellrueie, vtraque enim effingit materiam fao modo, & vti intendit, ftudctq. ipfa vt pro- pria:& fiogulas ftudeotes propricutes ruas,oportet dlglad:art,& altera alterius tftbrmationem diffiparcjVt propriam inducat, & lola regnet . HfC incommoda effugientes Perip.variasprofcruntfiSitiasrcntcmus: quas omnes acriter Tele.reprobat, nec M^r.illas dcfendit,fcdnouamcu alijs fingittat examinemus eam num redcGcpofita^ ' . £goautcm(aitMarta)dicoqudd-iaclementisnondatucvnaquali* , tas maior altera, no.n.datur in igne maior caliditas,qui|n ficcitas, & ad- ducit didum Apbrodifeijexponitq. illud Atift. z.degeo.t.t3.>gnisvidq Ucet eft magis calidi, quam ficci,& reliqua. HucppiaiqacmeiTcArito.vqltTdcfiusioj.Ub.c.jy.concordat^. Th,' ' . j»" ■ Tc a Acbil- 33't ■ ‘ F.ThomxCampanellx AchilKousio j.deelem.dubio tf.at Teletiut illam addoxttaduerAiseos»* qui duplici natura elementum nequaquam donalTc Arifl. contendunt» & cius di^a recitat Marta,at non reSe intdligitpr|cipucdi^u Aphro dirci,& expcGtionem textus i.de gener. Nos autem probaulmus,qudd ■ (ubftantif fint calor, & frigus, & tales poni debeat Arift .& qudd graue,. & lene nullo paSo fint fubflan ti^tnunc rcftant difficultates explicads, ^ quzMartzpofitionem excipiunt. > Longe quidem abeft i veritate, quam vtin fummo calor, &ficcitax, ^ ? [uaniuis ponantur accidentia, infint igni in fummotabvna enim forma, ubftantiali vna Auit proprietas,deinde plures fi necede eft, vc aiunt,cat. autem harc accidentia igni infint, vt prima, & Peripateticis fint propria, quzabfuftantia dunnt,quare Ariftote.4.meteor.rubftantiaIcsquaIita-' tes interdum hfc vocat,non igitur vtraq. prtmd,ncc ^qudin fummo, na non ;que participarunt form^ virtutes , & fi concedant alteram coofe- qui primam,przicrquam impugnatur Atift.volcns^quc prima efleh^c quatuorconcraria,& omnia ab bis emanare in a.degen.aca. dcpar.ao, cap. i.non poterit ex his elementorum numcrus,& ditfercntia colligi, to.. quia ignis»dc aer differrent tantum penes accidens fecundanu , quo dif^ ferunt ea quoque, quzfob eadem fpecie cop.cineatur,vnde non iumitup . differentia robllantiaIis,nec a&ionis, & paflionis in inuicem , item cum difparat; funtformz accidentales, vt calor, &Gccitas Peripateticis ooa poteff ex altera oriri. Przterea a duabus formis prorruscontrarijseadem'paflio io eodem gradu fl uere non poceft,ignis autem,& terra funt in vltimo gtadu remoi , tioniSiVtprobauimusinairp.^.&Alex.teffatur , & dicere tenetur Mai> ta,qui graue,& Icue ponit principia,noo igitur ficcitas a forma igais,8c terr; per fe fluet , ncc vnquam cfle poterit , vt fi duas contrarias format . primo edant forma ignis, & terr|,calorem.r.& frtgus, potlint primd, ycl lecundartd duas cafdcm propagare: non primo quidem, quia i contra- ^ rijsimmcdiatd agentibu»,& naturaliiCTContrarij fiunt effeSus, ncc z- qud prinid tontrari j duo,& ali j non contrari j duo proueniuot : nec fo . caQdarid,Dam id erit mcdiantcprimaqualitate.(.calore,& frigore, qu« ctim fint contrariz,& formp item primz.fint diuerfifinon poterunt cfle raedif caufp eiufdem efledus, videlicet ficcitatis,qu| eadem cll fpecie io terra,& igui,vt probat Achil.ex Ariftot.in ;.elem.dub. 10 . itaque nec rniusprima ftt quaNtas puta terrz,altcrius.f.ignis fecunda propter prp dida;cui adde quod dicitur a. metapli.in vnoquoque genere deucnica* ^ dpm cfTead vnum,non ad duo',quddper fecns talecaufafit , quacztera fimiHtef fint : ficcus igitur erit ignis propter terram,quzprio^,& adis cft ficca Mart^.Siprctcrea gcauit|s,5t lenitas fint harum qualitatum . priodpiMt dicit fciolus,Qoo videtur rationabile, vttx leuiutc ignito* liaiac calor, S(ficcitM^ulc'uiuteMfUc^or»d(hnmidius ; fummam: - 3^' ■ ‘ cniiA • ’ / Dc primis corporibus, 35) cnim teuitatem.qux eft ia igne producens (iccitatem , debet imitari re« miflaleuitas,quf eftinaere/& producere (iccitatem minorem in aere: non quidem declarabit vnquam modu,quoac magi$^& minuskui efFe- dus penitus contrarijoriantur.vnde fumatur deinde differentia fubflu tiaiis ignis, & aeris.Icem fi aer effet ^que calidus, vt ignis, aer combureret fico t ignis, & io eo exhalationes accenderentur antequam afcendaot ad ignemiquin vreretaues,& nubes diffoluerer,itaqueaqua ibi fieret nun-. quam,quod cdm non apparear, falfa fit pofitio Mait^ eft neceffe. Item refpirantibus noceret aer fi calorefummo effet donatus,talis enim diiTi* pat moderatum,qualisanimal:bus inefi,vt dicitur a.dean.omniaq. fa« cerctiquffunt ignis mult}^ abfurda cuenirent, & fi h^c no facit ex hoc apparet debilitatio rationis Arifiot.qua probat,' fi caelum effet calidum omnia iam anoihilatafuiffe:dicerent enim fic tenentes calidum effe eoe* Ium eo pado,quo ignis, & aer,& non coburere elementa , ficut nec aer. Item fi effet ^quecaTidusaer,vtignis,tancfbret(qudficcus: namideo ig tum,& hoc fequitar neccffirio fi calor in vtrifque fit idem fpecie, vt te- net Achit.ex quo defumpfit Marta, e^dem rationes currunt de aqua, & terrarfi dicanr,qudd elementa non funt pura, & ideo remiffus eft aeris calor, nihil habent : nam Marta inhisverbisdicitiremifliofitadmixtio- iiecontrarij,cumergoqualitateshf,inquit,invnoquoquee1ementon6 habeant contrarium, non poffunt eflein remiffo,& iic,vt djctbic, aer, St ignis calidi funt in fummotquare Marta fic non poteit rcrpondere:ac ad uerfus alios dicimus, qudd non fiat elementa aer,&aqua:elemeta enim cum fint principia,dcbent tffe non debilitata,namque periculum immi neret, ne rerum vniuerfitas rueret. Etenim vel femper fuerunt impura, vel poft tempus a creatione: fi femper igitur non funt elemeata,& qui dicit pura ab initio effe debuiffe,& calorem in fummo decernit aeri, co* * 'tenderet cum diuina fapientia, qudd non fecerit vnumquodq. quo fa- ciendum fuiffet modo:fin pofl tempus , quod ergo impurificat illi , vcl ipfafeinuicem,continud femper agit vfq, ad corruptionem, tum quia rcmilTio fit per contrarij admixtionem, contrarium aute corrumpit fem pcr,& ad interitum vfq. ad finem difponit , & fi potuit tantum alterare ad corruptionem per temporis fucceftum alterabit adeo, vt poftremd ipfu m corrumpatific}. dicant dcfincrc contrarium abadione,igitur,pr{ ter qra fcquttur,qudd mifereator fui contrarij, quod fua eft dcltru&io, de fiftcns contrarium, fcquitur quod erit ta fummo calidus aer,8^* 354 F. Thomx Campancllx ueDientia,quf adduximusin argumentis eucnirent,vt.r.fiatTnum rnm igacdi(Tipando humorem, vrat animalia, & reliqua. Item (1 poft tempus fequitur, quod ante fuilTct vnum cum igne, &fccifleth{c, qu^ aAurus cft poft ruipuriHcattoncm,&quod diftindio primorum corporum Gc ab accidente feparabili , non fecus , ac G albedo faciat diftindionem in- ter hominem, & coruum,& hoc effugiuntomnes, 6c mirum eft quidem G femper formz robftantiales Gnt remiGie , ac nunquam in fuo cGe Gnc elementa, qualitate namque remifla remittitur (ubltantia Auerroi,& Gc aeris rubftantiareropereflctalterata,& quando maxime frigefeit lubftS. tia nihil cGct,&Gc deaqua:& contrah^c AiotinGnita argumenta, prx- fertim contra puritatem, & impuritatem elementorum, ft dofti fpecu* Uri poterunt . Prxterea arguit ipfemetMarta,ab ^qualibus non pr6uenitadio,igi« tnr G (qualis cflet igni,& acri calor, non tranrmutaretur alter in alteru • 'Mar. Refpondet,qu6d quando cx igne|Gt aer calor ignis reGftit , non agit , & humiditas aeris agir,& quia humiditas miior Itatim vincit Gccitatcm , & quia plus eft a&iuacaliditas reGftit Gccitati propter connexionem, quam habet tunc cum Gccitatc fua,& quiapoteft etiam aGociari calidi- tas cum humiditate, cedit calidttas, & Gc aer : opinatur enim Marta, ^ vna io Gngulis elementis qualitas Gc,vt rcGftat,altera, vt agat: omne.o. agens repacitur,& inquit,G ignis non eGec Gccus,tuc frigidus immedia- te in ipfutn ageret, & non agit,quia habet Gccitatem . Ac non foiumAriftotcIi repugnant hxcyeiba,fedrenfui,& rationi. Siquidem Arifto.^queprimas eas ponit,& (qudadiuas.eodcmq. modo elementorum confticutiuas,vt zque agere videantur, & hoc 2 .de gene. & 2 .depar.tn.inGnuat aperte. Vade pr(CcrcaArift.air,G corrumpatur ignis riccitas,remancntccalore,ignisGct aer: nec oportet corrumpi ca- lorem ignis,nam non cGet facilior tranfmutatio,& Artft. traofmutandi modos non le&d inftituiGec,dum dixit alteru eGe, G vnius elementi vna qualitas corrumpatur alteru oriri eIemcntum,&hocprubat acutis ratio itbus Achil.tn de clemfa^. rcfiftat viribus cootrarij.quod enim rcfiftit contrario, agit ad uerius illud.fi primum cft precipa^ in fui materia, ficcitas ergo non re- fifiit primdjfed aget potius, fide forma conftituens elementum, a Aio «utem caloris cft, igitur & rcfiftentia. Item nec ficcitas ignis , vt videtur refiftit frigori, fcd calor contra illud ad interitum agens, ficcitas aute f^ eundum noftram fententiam cft in terra, nec agit ,fed opus eft frigori* maicriz conftriAionc gaudentis , & fi pugnet cum igne refifteifrigus primo, & ficcitas fui dilpofitio rcfiftet fineaAione.at refiftentia non eft merito fui,nam a fe non eft,nccfuftentatur, fed a frigore , & pro tanto 'dicitur rcfiftere,quia oportet calorem illam explicare, & nequit in infta ii,quoniam frigus fuftinct illam.Nec Aiift.duplici dat principio clemS- tum,qud eorum alterum folum rcfiftat , 8c non fit forma prima , fed vc contraria fint inter fe omnia elementa, & perconfequens omnia agant an inuiccm,ideo enim ficcitatem pofuit in igne, vt contrarius fit aeri hu mido,& ficdealijs: nccprzterea confonum cft , qudd eadem qualitas Ipecie fit refiftens io voo,in altero vero agens,calor nimirum in igne fit *gens,& in aere refiftens; quin vna eadcmq.oatura fitfimul refiftenS', & agens ibidem,humiditas quidem aeris agat aduerfus ignem, cum bci> Ium inierint, & aquz rcfiftat, nam humidum non agit in humidum , fcd calor acris erit agens in aquam, rcfiftcnfq. igni. Nec humiditas aeris di- catur refiftcre aAioni frigoris aquz,ipfa enim frigus compatitur , fecus enim humiditas non eflet io aqua,& cum mutatur aer in aquam nolla effe in ca,quod Arifto. non vult, dum io fymbolicorum traofmutatio« ne vnamuntum corrumpi naturam dicit : nec igitur refiftit humori a- qux aeris hnmor,oam eiufdem funt natnrz fpccificz , itaque nullo pa- no rcfiftit humor, na non frigori,nec caIori,cum ea patiatur.gaudeat^. interdum eorum admixtione,nec refiftit humiditati, nam magis ipfaco gaudet,vt taceat Marta : calor igitur , oportet, vt agat,& rcfiftat modd , pr^fercim cnm nulla differentia fit inter refiftentiam,&a Aionem,qnod enim refiftit agendo rcfiftit io aAiuis rebus , & quod agit', in contra- rium agendo rcfiftit aAioni illius. Item ficcum terra in aquam agit, no •git per frigus,quia ambz funt frigidz,nec per ficcitatem , & qudd fii- gus rcfiftat,nam frigus compatitur humiditatem, per quam agitaqua,' & frigus fummum,quod ponunt in aqua id declarat, nccaquz^umidi- tas refiftit, nam vult effe cum frigore, ficcitas autem non agit in fummd lirigidam. nara fc coinpatiunturf fi agit in humidum | oportet , qudd V 53 EThomarCampancllas tgat,& refi(ltt,nam frigus non relidebat, vt diximus » quapropter eade S ualitat eft,qu( agit,& refiftit.Item ei danda ed adio, quf matus babcc ominiumin elemento iuxtabonorum Perip.fenrentiam,vt ignis vide- licet agat per calorem, aer per humorem,& hoc infinuat tex. a 3 . Arido, fic de alijs, contrarium autem non agit,niG in contrarium, & illud noa facit refidentiam,niG contrario t quious dantibus nulla erit generatio: •amque d aer agat in ignem aget per humidicatem,humiditas vero noa agit aduerfus calorem ignis nam illu compatitur, igitur aduerfum Gc- citatem,b^c autem rcGdat oportet, non agat,& calor agat, qui domina- tur, calor verd ignis, non agit in caliditatem acris,ncc in humorem, nam vtrunq. compatitur,ex quo fequitur,qudd his pugnantibus femper erit aeris generatio,qui poted agere,non autem ignis, & dato contra fuppo Gium eorum, qudd Gccitas ignis agat non poterit humorem acris fupe- rare,nam impar cd viribus eius,vt dicunt, vel ergo nunquam Get gene- (t ratio, nam funt aequales , vel quia etiam in elementis vtruoqueponitur pafliuum i Martamrequentibus,& aufertur adio principali agcnti.f. calori,ac datur patienti, ex his rationibus dedruuntur etiam aliotu fea- , rentiae circa idue. Przterea nec ed verum,qudd calor ignis reGdat in acris generatione Vt dicebat Marta,non enim reGdit humiditati,'nec calori, cum vtrunq. iibi commifccat ipfcmet io aere,oec facilis eflet tranfitus in Tymbolicis, vt dicebat Arid.& abfurdius cd, quod inquit frigid u non agere in igne primd,quia Gccitas reGdat ignea ; fumma^eoim Gccitas compatitur frt gus,nihilq. ei repugnat , nam io terra non coirent , & ablata Gccitate ab igne,vtputa6at acr,acc etiam agit io aerem immediate calidum, hjc par tim ex decretis Arido. & aliquantifper ex veritate probant:fcd quid im- moror?renrus ipfcmanifedat calorem, &frigusio inuicem tantumage re,& Gbi ipfis reGdere,vt infra abundantius dicemus, nam ficcitas,& ha mor funt ededus horum . Martaeigituradfuum argumentum, & illud TelcGj nulla fuit,& que fubdit contradicunt fuo Aridotcli, vc docet AchiL & alij. £c quoniam Marta ignorat amplius GngercrcfponGo- nes ad reliqua didaTcierijaduerfusArid.&traoGc ad ignem tcaofgre^ diamur&oos. Th. Podquam ignem fublunarem non efle primum corpus,fed cccli por tionem demddrauit veraxTcleGus , ignem nullum Gccum ede fenGbus TeL exponit nodris:igitur fecundo maioris commentartj, cap.77. & minor, cap.i^.inquit qualitates tangibiles feoGi tadus rationi AtidotcIi,om- nibufq. conrentaocumed,igit^r illarum rationcs,& diffinitiones ex ta- du,ac contredatione colligi dcbcnt:at duritiem , renixumq. ficcitatis^ mollitiem vcrOjCcflionem^. humiditatis edeproprias percipit fenfus, dC ia eo ab humidis Gcca diffcrre,qudd Gcca dura Gnt,& comprimenti, ta- genti^ nihil ccdant^fcd renitantur, obGdantqueihumida vetd mollis pe primis corpoj^i&uf, 3?p .flnt(&prompt!(rtm2^St.Siquidem caim terramt&Iapidfesficcos ob« tr TK. di Gnem faciam, quandoquidem veritatem feofatam frenefes vocat, & falGutcsiprcfreoeticuspaflionibus obrutus Arifl. vt Deum , feftaodi, ^ eius, quaG diuina, verba ample&endi , pratfumit cum flimmz verita- tis ioucntore|concerure. At omittamus verba Mart^proterua.quz nos hucperduxcrunt,&ad refponfadeueniamus. Non quidem di&a horni- ' nis ad rationem, quam cxTclcGoallegat,quidquam rerpondent, oec,vt dicunt, indire&e,(cd ad aliud. Nos quidem dicebamus,^, quia igniseft mollis. Si cedit tadui,Gt humidus: ipfe vero rcfpodet, nihil obfter,vt ^ accidens alieno terminetur termino; quod nullo pado accom modari valuitab Infcitia eiusad refolueodumTclenj argumentum;fed quia re- citauitillam ex Mazonio,Gcut legit, ita refcripGc. VerumTclcGjargu- mentum,ad quod dirigitur hzc IViart; rcfponGo, eft iHud, quod u6 ad- duxit.r.qudd ArilLdininieos humidutn i.de gen.tex p id inquit eft, q^ proprio termino eft indeterminabile, bene terminabile ens alicno,idcm etiam dicit in 4. met. t. a8. quod non eft intelligendum, quod pro- prio termino inuirum contineatur, Adiffluitivt difgregctur, nam quz ciufdcmluot naturi libeatiflim^Gbicqnimancnt,(ed quod humida cu Yu Gnt. Dc primi scorpondu?, i 3i9 Aoht»ce ’mo , nifi animal fit rationale ; occ vnquim fit lapis irrationalia ' •HI I l * Mir» Th. •71 340 F tile autem repletiuum, fubtilium enim partium, & paroarum repictiuu; totamenimtotumtaogitjfnbtileautemraaximetalctmanifcfiaquo- niam fubtUe quidem erithumidiyCraffum autem ficci^Et fubdic.Lu*. Th. bricom quidem humidi.Q^iapropter ex eo replet, & figuram extranea Ecia cxATIII. fufeipit , cedit q; comprimenti, fubtile humidum cfTe pronuntiat Arift. bluni ^ terminatur facile alienis finibus, fnfcipitq; figuram, & ce- ' * dit, quia eft hurotdns;&fi non cxbocquddhumidushzc faciat, vtdt- ^ cit, fed quia fubtilis , & tenuis, tcnpe, ac fubtile bumid um eft per ra- tio ne A Refjfc- Coni*- 4ui» r De primis corporitui. 341 tfchenj huac didlam Arift.igitur terminatur qaU humidue. Vt omnes Ignis proprietates h umidi e(Te videantur, &Auer.id explicans, ait. Quia autem proprium eft in rebus fubtilibus, & tenuibus implere vacuitates rerum, & figurari fecundum figuram contiaentis,maQifeftum eft q» fa- «Hi terminantur ab alieni$,Hzc quidem eft defcriptio humiditatis prae- ^ di&z. Vbi fan8 non modo audoritas Arift.fie Auer.fauet nobis, fed eo irum rationes elegantiflimz, quas nemo (olucr. Et concludit Aner.om- . flccrgofub’tUcefthumidum,fednon oranchumidum eftfubtiIe*Sub« tilitas igitur eft ex humiditate;cdm humiditas natura fit ipfa prior, & cum declaratum eft,qudd fubtilitas,& tenuitas eft ea humiditate,mani- feftum eft , q» oppofitum eius eft ex (iccitate. Vnde fane non poffe effe quid fubtile, nili fit htimiduro , probamus ; nam pofterius ablq; priori non ftat,in eflfeiftibus prxfertim coniunftis caufis.£x quibus etiam elici xnus,qudd aer fit humidu$,quia fubtilis,replet,& ceditjmanifeftum eft, qudd ignis, cim fitfubtilior,fluxibiIior,& replens magis, piomptiusqt cedens fit humidior aere,& omuium humididimus. Hicamplius eft pro cohfufione illorum infiftendum. Siquidem Arift.in 4 .IVle^r.^o. inquit. Adft. Quoniam autem ad fenfum omnia diiudicamus fenfibilia, palam eft, & durum, & molle fecundum ta&um decerminauimus, tanquam me- dietate vtentesta&u: propter quod durum eft, quod non cedit fecun- dam fuperficiem in leipfum, molle autem, quod cedit econtracircun- ftando,idemq; dicit io 3 . ccel.t. ii.de Empedoclis mente. At quoniS, inquit in a.degen.t.i i.mollefubiicituriofeipfum. Sed no tranfmutat, quod facit humidum, molle vtiq; eft humidum.fed no humidum mol* lis, fed molle humidi. Vbi re&e Arift. quod amplius explicatio ^.Metw Telle videtur, quod ad hoc, quod bene quid fit humidum, requiratur, vt totaliter defluar,& omnem effugiat iftum, cedatomnino in profunda, nihil renitatur prorfus, citoq; repleat . Quod quia non promptiflimd, 9c omnino agit molle, humidum non effe molle ftatuit, fed ecootra : fic ' & vifeofum quandoq; humidum ponit non purum , fed ficco mixtum i Ideo concluditur nobis, quoniam ignis non vt molle, 8c vifcofuro,mo- Tosi , fed promptiflim^, qu^ diximus patitur, fit humidilfimus, q> opor-^ teat. Ethis fauct Platoinquiens ioTimzo durum effe ficcum, molle Expl humidum. Duru,eoim ait, dicimus, cui caro noftra cedit,molle, quod carni. Nuncautera fubtile, quod fluit, carni cedir,vt humidum efleap- pareat,& ignis molliflimus, ac rubtiliOi mos fit valde humidus. Necpu-i tet Marta ignem non humedare; proprium enim caloris eft humeda- • re*, humidum autem paffio eft a natura agentefada. Et fi ignis fubtiliar, Ttvoiunt,mollificat,flucrcfaciat,acinterminabiiitatem inducat fecun- dum proprium terminum, terminabilitatem fecundum alienum ;.nullt ‘ dubium erit q» humedct,quf cunque enim talia funt fada,humida funt » fada; virat»outshumidi,acc6diiiones abArift.didxdemonftrarunt. . ■ " Ad i.sW Mar. j. Th. afu//. r . : t ' IIM' kc. 342 F,Thom*Campancll2e Ad rettUm TdeGj rationem dicebat Marta , Licet ignis reducat quefadibiliaad humiditatem, hoc proueoit ratione materi*, t^iaij^ gnii intentioeft ceram exiccare , quod in inCtanti nequit fieri ; ao ipw» enim fugit aftio, ideo oportet, talem ceram difponailiquefacien» do, poft ea incipiendo exiccare partes yfquc ad totam , tt fenlu patet., . Hacille. . ' ii Re&e fand , fi ivquefa Aio , & tenuitas difpofitio fit ad ficcitatem , vel aliqaid illius, perfuadet Marta h*c prxhaberi pro ficcitate inducenda t at quando faluim id fenfus, & Arift.oitendunr,Martaloogcaberreto- portet. Quod quidem enim ab ?no extremo, contra rioq; recedit ad coa crarium petere confentaneumeft. Vnde quia metalla, & ferrum ficca funt, ficcum autem contrarium humiditati,igituf, fidum liquefit recei dic 2 ficcitate ferrum, ad humiditatem tendere valde eft neceffe?Et qui* liquidum, & molle, quale ferrum eft ,ceraq;liqaefafia,humidi funt ^ecies, ^hoc enim omnium confenlu liquidum , Sc molle elt ) & lummohumida funt ,fed in medio, velut aqua , verum erit dicere quod ignis liquefacit , non vt exiccet, fed vt humcAet magis } naro amplius li- quefadens ducit adaerts naturam, deinde^; fubtilians ducit ad igneam • quibus humidicatis conditiones competunt omnes. Si enim liquefsr ceret, vt exiccet, fruftra ageret calor. Namferrum ficcom elt, tangen- ti renitens, ipfumergotn ficcitate fua relinqueret. Et quando ceram 9 exteraq: liquabilia lemper fluida reddit, tangenti^; cedentia, 4c oo»? nia replentia , confenraneum eft , humida vt faciat : & quia quanto aov* piius agit calor , tanto liquidiora , lubtiliora , molliora , & tangenti c^ dentiora, &alienzfigur* magis fufceptiua, & replentia magis ^c»t paruarura partium, vc Tifus,& uAus docent, ipfiqi Peripatetici, v^ riffimum nt, eft opus, qudd humidiora femper faciat ignis :i&quia cum h*c fecerit ignis, maxime talia facit, igitur humtdiffima tunc e- sifleot , cum ignis erunt . At vulgus iodoAum exiccari putat ab igne, quod liqucfaAum percipiebatur, amplias fubtiliatum ducitur in fu- mum , ac in naturam poftmodum infenfibilem . quod ne dicant elt ne- ceflie. Nam fi rcduciturad aeris naturaminuifibilem,cumaerCthu- midus, quod inuifile fit non deficcatur. Nec cum liquida, ipfamue^^ 3 uam ignis in fumum conuertit , exiccari dicant : fumus enim humi- ior eft aere Pcripatctic. teftimonio, vcl paulomious. Diximus au- tem , quod qus remanent materiam in rcbuscraflis, diflimularibusqu* dcficcatper accidens ignis, dum partibus tenuioribus, humidis^uetp- famfpoliat. Ad rem ergo redeuntes, quoniam liquiditas homiditst. eft non iafummotefte Ariftotcle ficut coagulatum efft ficcum ex ad-' nerfo, &fiibtilitas magis de humiditate importat, dicimus, quod ne** quaquam liquiditas fit difpofitio ad ficcitatem ; & fi eft ad fubtilitarem ignis, Tt dicu Marta, ergo iterum ad iiumiditatem . Contrarium e-' i./. nim 1 ’ De primis corporibus. J45 'fjlin non eft dtfpoGtio ad contrarium , vbi prifertim motus a contr^i- lio agente fit; tepor enim quando terminus pratfertim a q^uo eft fri- gus, & agens eft calor; non eft difpofitio ad frigus, fcdad calorem. Sic icitur cum liquefit metallum quod ficcum, fiueeera coagulata, ‘ideoq; ficca, liquor non erit difpofitio ad ficcitatera, fed humorem, multo^u e minus tenuitas, & vapor a*d ficcitatem erunt difpofitionci, nex his patet. Vbi feiendum eft, ficut dicitTdefius, qu6d Arift.agnouit humoris, ficcitatisq; naturam, non autem cumulatd, non enimiofperic eorum fubftantiam, &'a quibus, quomodoqjconftituuntur. Nam fi quod plane ficca patiantur dum in plane humidainuertnntur, & i quo im- mutantur confideralfet, ei, quod nobis, humidatasfumma materiar cx- panfio, & amplificatio, ticcitas verd complicatio, & confpifiatio vila ib- ret. Non quidem qualitates palTiuat, vel adiu* fint, fed materiae partio- nes illata; abigeatibus naturis , calore fcilicct, & frigore. Terra enim, qua; fiimmeficca eft omnium confenlu, vel ipfum ferrum, dnm ina- 3 uam, Vel aerem, fumumve immutantur, qua; humida fiintcorun- em aftenfn , in multd ampliorem , vt videtur, expanduntur, explican- turque molem . Qnoniam igitur quorum materia fatis explicata eft, cxpanfaqae,vt exphcari,& rarz fieri amplius nequeat, talis fanema- ' teria contrahi, & io anguftiusajgi poteft. Et quzbenccolle6i;a,coa^ ipiffataque cft,vt amplius conipifiationein non patiatur, canon po- teft in anguftius cogi, & humiditas fumma eft expanfio, & ficcicas f.mma materiz condenfatio;vtique qu^ humidaTuot cum kifeipfs refideant , & fefe retrahant , fi comprimantur, omnind cedunt , le ficca quoniam in acguftiuscogi nequeunt, comptefia reCftunt, re- nitumurquetquodcnimfumme eft conftri&um, comprimi amplius flcqnit. cx hoc gradus ficcitacis fumerc licet, ficut ex raaioii, Cc minori ceifiooe gradus humoris, vt de mollitie, & viicofuateiudican* dum tcrec , fed eos alibi manifcftabimus . Forte ( concludit Tcle^ fius ) commodius materiz expanfio tenuitas dicenda foret, & con* firidtiocraflities. Qued fi cooiidcrafTet Ariftotcles cotum nomina a» gnouifiet. Tenuitas enim materiz (xpanfioncm, exilitatem, & pau- citatem fignificit , crafliticsvcidconftrifiioccm pluris materi^; quod inn uitur in tertio de czl. t cx.io. & Plato per triangulos , & mathemati- cas figuris cum Pjthag. hzc fignificauit, vt Pictonicis placet, przci- pue lamblicho.Et tadum fequuto clarum fieret ignem cdm tenuisfit, &ccdat,efichumidum. At ipfi non cumulatimintciliguntquidfit hu- mor, przcipue moderni, ideo errant. Iterum Marta reddit ad ignis figuram , dicens qudd propriant habet, & ideo eft ficcus. Eft enim, inquit, ci propriapctfcpjramida- Jis. £t reliqua. Sed Tli. Opi. antiquo ru dc figtira Ignis. Cur flamma 'pyramidalis apparear. De aere. Tei. Aer non eft eltm. Ratio I. 3 344 F.Thom* Campancllac Sed aduerriturilli Arift.qai ia j.ccKt.tf 5. rationibus hanc igni (igu* ram demit,& Perip.omaes confcntiunt nullam competereclementis,(i« guram. Et id probat Achil.j. de elem. dub.7. cuius rationes non folucc Marta.Hzc autem opinio antiquorum eft , prfcipue Pythagor^. Hip- pa(ij,& Heracliti tefteSimplicio. Qui tamen, vt dicit Simp.dixerunthu- jurmodi elTe figurx, quoniaeft maxime ieSiuus, & penetratiuus, quo4 declarat Picinus inTim90,&alij Platonici, Plato enim eiufdcm videtur opinionis, quod quidem dicitur propter fubtilitatc fuam. Subtilitas au- tem per Arift.eft humiditas, quare humidus eft ignis.Telefius autem ad hzc inquit, ^ non proptereaq» ignis noiler cupidusfurfum ad cognata afeendendi, vnitur totus, &vcluti io pyraroidem coit,videatur(lccus,8c proprio termino definiri; nam ex hac vnitionenon figoatur ficcitasil* lius, fed, quod vnumquodq; ensfacit, quod fui cognati appetat conur Aum,& fimul vniuerfus ad cognatum afeendat. Nam nec in globu coiC iphzricnm, quod figura eius clTc debet; & hoc idem fatetur Marta,&' di* cere tenetur; idem enim iudicium eft totius, & partis per Auft.& Auer* Sed io pyramidem couaitur,quodafccnrum notat. EcMarta nonagno» fcens qudd contraie id fit, inquit, figuram hanc ei competere quatenus . eft apud nos, & furfum vadit, ergo non competit ci per fe primo, vt di- cebat: nam quod per feprimd competit, competit omni; igni verd ooa competit, nifi per accidens, & fecundum partes non in proprio loco, ac natura exiftentes. Et aqua, aitTcLidmanifcftat, quf frondibus arboru fuperpofita figuram luicipit fph^ricam , & mathematici dicunt quod ei iit propria hzc figura, nec ideo non eft humida; nam fi tangatur cedit, & recipit figuram tangentis dc facili, fic pyramidalis flamma ab impui- ia quouis,& quauis comprcATionc difiFunditur, nam ccdit.V trum autem ignis fit directe oppofitus terrz ex his habeatur, quia calidus eft, & hu- midus, terra c contra, vt taceat Marta,& cranfcamuSiquz dicit, vt libra impleat. Nam de aqua loquentcs alia referemus multa. Tclefius io 2.min.cap.i 5. naturam acris non licere poni fumme cali. dam Arirtotelidemoaftrat: vnde infertur non effe illum ptimum ele« mentum. Primis enim corporibus in fummo infint qualitates oportet , non remiffz; rcmiflloeoim omnis fit cotrarij actione , & commixtione, quorum neutrum efrepotert, vt deducit Achil. in j.deeiem.dub.6. Sc Auer.y.czl.com.dj-in fummo vtranquequalitatem elementis decernit; aliter enim fempereorurafubftantiacfret diminuta ;& fi poflet abfque parte efle, iam pofTet abfque tota qualitate; idem enim vtriufque eft m- dicium . Item nihil prohiberet infinita effe elenienta , nam inhmu fune entia ambas qualitates remiffas habentia. Et hzc mens eft Arift. qui in- quit, fi aeris humiditas immutetur nihil immutato calore, repente ficc ignis. Martaverd didt.]goi zqualem calorem habere acrem, quia eferarif- fimus. Dc primis corporibuj, 34j fimui. Eft leaiot aqua,aoQ zque igni frigefit i terra» dfaqat laterdum, fcd quando terra eft per lumen folia calefaSa^talor aeris aiTumit robur, .concoquit tefram,&corraaipic ipr«m* £ft igitur calidilCnus, dc humi- elidimus. At tou l^omo errat via , cootrarlui cft. Etenim duit ia prima Th. difp. qudd calpr tft leuitatis cfFedus , idem^; in hoc lermone , fed dicit nunc qudd leuitas non cft in fummo in aere,vp] in igne^crgo nec calidi, tas. Przterea Arift. 3 .czl.rarum leue elTe dicit, rariflimum igitur crix ie- uidimum, fed dicit hicMarta,aerem elTe calidiflimu, qudd m rariiliaius, crgoaerfitipG 4 euiQimusoportet,^UQd aohiicipfe» nec Arift.fedoin- nes falfum reputant. Item rarius ellcffeaascalorii per Arift« &Aser.& rariffimucd fe« j uiifimum , G prxGtrtipiGt caUdiiTimum , ergo aer eiitleuiifimus. Errat homo igitur.Itccaufa leuitatis eftcalor,vt nos diximus de meare Arifl. . ^ i.de geii.an.cap.1 .& Auerj.ccl, igitur G aer eft fummc calidus,vt ignis» non poterit etfugi, quin Gtleuiffimus' Gcut ignis, quod cft contra om> nes Perip. & Martam^ At ideo boni Pcrip. non dicunt aerem e 0 e rarif^ fimum. - . " Item fi quia rariflimus, cft calidilCmus aer, cum aqua fit rarior acrra, f fequitur, qudd Gt calidior, vel faltem non frigidior ; quod tu,& Arift. abnegaftis. Prcterca Ariftotelifixqud igni calidus vifus eftaer,fumma 5 gaudere caliditate, quin maiori debet, quam iguis, efteaim collee ign«Oy ab eo (i&o , vt ipfis videtur ; ex materia etiam fit calida , ex ipfis nimi. rum fumis, vaporibusque, qui folis vi eleuati, geoeratiq; eterraelcuan* tur, & condcnfantur in aere; oportet crgo,vt fitcalida. Vapores enim ipli, nubesq; calidi quaaisoccafione rpiilati, aliud pafsi nihil, in aquaa inuertuntur. N>I aliud adducit Marta de ratione hac : quz tamen plu- ribus rationibus, renfu,authoriutibusq; a Telefioeft referta. At, quod fint calidi vapores, indecoilfgitTelefius,qu6dlicet e terra educantur frigida, tamen ipfa penitus immutatur. E cralfa enim fit tenuis, ex opa- ca, nigra, & immota, fit tranfpicua, & motu gaudens, itaq; ex frigida ca- lida,&tfic aqua calida refpeftu materiz,&agentis.Item nulla aquz ope- ratio ipfam frigidam demooftrat.Nec frigida appareat,qudd epota im- moderatum corporibus animaliu, calorem, febremq; reprimat, ip^um^; natiuum; hoc enim facit, quia minus calida eft nobis, ideo & febres ex- tiDgnir,pr{fcrtim alieno frigoreoccopata.Sicutenimtcpidaaqaa in fer nentem ioieda,moderatur illam, fic noftro corpori aqua applicata, ca- lorem retundit. Prptercaftigidi eft fpiritum conftringerelingaar,& fri- gidi id cibi manifeftant. At ab aqua vel dilatatur lingua, quod calida f« ciunt entia, vel nihil immotatnr,quod faciunt infipida eiufdem fanens turxeum linguxfpiritu, qui calidus eft. Idem maoifeftataquzpafsio, nam calida, feruensq; fida, nihil corrumpitur, fed fit magis aqua,nam tenuior, & humidior, magis^; motu gaudens. At frigus ei contrarium apparet; ab eo enim correpta, corrumpitur,induratur,immobilitatur, in gtaciemque, condenfatur , & cryftallum, alienam nimirum naturam» Item feruatur motu, qui caloris eft proprius, corrumpiturq; immobi- litate, que frigoris eft propria conditio. Prxterea calidam eam eius dr- rpofitiorpeciesq;declarat,tenaitasfcilicet,&albedo.Item ait Arift.nuI Ius humor eft fine calore, 6c ignis pabulum eft humor, aquaautem eft faumida ,non ergo igni contraria. Hxc adducit Marta ex didis Telefij, necita omnino,nam puduit melacerata prorfus verba tanti viri,vt Mac ta facit, afferre. Sed horum confirmationes, &circumpofitiones infra inferre licebit rerpondeotibus nobis ad Maream, ciusque dida repro^ bantibus. Marea autem prxpofitis verbis multis, quznonfacinntad rem ho- Aram, probareiotendit, aquam non efle calidam. Et inquit. Tunc ma- zceflet calidum, fed fentitur frigidum. £rgo,fj dicatur quod eft calidu, fed non fentitur, nam in profundo eft calidifsimnm , contra , ait , tnne pifces coquerentur in mari, qnia coquantur in aqna calida, ncepoffent amplius generari. igo autem hominem hic ludere video. Ipfi enim Peripatetici omnes, mare calidum effe ftacuunt, falteaccidentaliter. In primis Arift. a.Met. cap.j.maic, inquit, tenuioribus Aii partibus fpoliari,folis calore, & io va porca •• ¥ Dc primis corporibus. 349 porfsagi,crars!srcmanccibus, Stfalfum fieri commixtione (xliiljtioDis Arift. ponit (iccx, calidxqucscum pluuiisdelatx,&cra(rum,&amaruro,calidumq;. mare. Circa quod loogo habito fermone tandem ait . Et calidum etiam mare Calidum £ic> propter hgc eft. Omnia enim, quzcunque ignita fuerint, habent facul* tate in fe calorem ; videre autem licet calcem, cinerem, & hypoftafjm a* nimalium, & ficcam, & humidam etiam calidifsimorum fecundum ven trem animalium accidit calidifsimam effehyporcanm.Vbi patet calidu, ftficcum mareponiabArift.(icutcinis,&cals, ac animalium excremea ta. Et io probl.fec.a^.q.y.calidius decernit cffe mare, ac (Iccius, denfius, pinguiusque, & ibidem io q. i^. qud liccius aliquid cft, inquit, eo cali* dius eft , mari autem iftzc inelfe plenius palam cft : & quali in qualibet qu^ftione illius fe&iooismaredidtcflecalidum,&(iccum;&idem vult loquens de pilcibus. At Aucr. in lib.delong.& brcuit. vitz parum fibi inconilamer. conftans, animalia marina Innt, inquit, longioris rit^,quiimagrertia, quia aqua marina calida cftj & humida, & alibi aduftam, (iccaq; pofuit. Igitur argumentum Martz cft aduerfus Arift.de non Telefium. Licet ve z.Met. ro frigidum io ta&u nobis appareat, hoc ideo cft, quia nos calidiores fu mus illo: fapor autem, & a Aio cius, calidum nobis illud manifeftant, & motus, aliaq; multa. Nec ideo coquantur pifccs in mari, non fiquidem illius aquam feruere ponimus , fed exiliter calidam, & quantum fuflficit , vt fit aqua. Et non natiuum modo,fed accidentalem calorem ipfi inter* dum atcribuimus;Arili.iutem folum,vt videtur, accidentalem. Neccx hoc concludit aduerfum nos, & non Arifr. dictum Martz. Nam aqua, qu^ coquit, acciden taliter ipfis modo eft calida.ltem ficut calidus aer no vrir,occcoquitVoIatiliaAriftoteU,fic mare aquatilia. Et vinum quod calidum eft quoque Peripateticis, nec fi ipfi infundatur piperis libra ca- lidi in quarto,vt aiut gradu,coquit,multo-minus igitur aqua id eiHcier. * Prztcrea,aitMatta,vclcaloraquzeftzqualiscumcorporc,&ficno Mar. proucnit aAio,vcl fuperat,& fic fentirctur calida, vel minor, & tuc non dilataret linguam. Dicimos,non eodem modo ab omnibus aquis immutari fpiritum In lingua cxi(lentem,fenticntemq;,fcd diuerfimodeidiuerfis,quz diuer- fos fapores io fui generatione , vel cx accidente quopiam contraxerunt . Aliter enim i marina, aliter a pluuiali, & i ceteris immutatur aquis , fa- pores enim, qui vires caloris linguzfuperaot, conftringunt, qui parum quid excedunt, leniter dilatant, & qui squalem calorem obtinent , nul- lum faporem ingerunt. £t huiufmodi in primis videtur effe aqua. Sed aduerteodum eft exy.lib.Tclefij cap.io.qudd, quz fentiuntur, ambiea tis,&extraoeo funtprzditaquandoquecalore, velfrigore, diucrfo ab innato, & cooflitutino . Quorum fortiores funt vires, vel propriz , vd ambientis, ea quidem fentiuntur i toto fpiritu, dum tanguntur. Spiri- tns vero molliam* ,laxxqj carni lingu* inexiftees , non vigentes mo- nis"iut?ai* I 3 jo F,Thomx CampancU* , fiuasque rerum ?ires , fed Uaguentet peoe , & demortuu, & relu- di ftcrtentcs, non modo fcilicet exteraum cilorem , cxcernum^ue frigus ab ambientibus rebus inditum , fcd internam itidem naturam , vel ab externa reie&am, exuperatam que, vel vtriufquea&iooesfimulfentit, £ft liquidem taftut eiusexquilitiflimus,& caro fpongiofa protinus adi> tum ad rentieotem fpiritum rebus admittens. Externus portd calor • externumque frigus nullum faporis fpiritui fenfum facit, qudd ab vtro- que natura , 8c difpofitio fpiritus immutatur. Quapropter dicimus, cp aqua nimis calefa&a, vel frigefa&a non faciat fenf um faporis, nec in fua cxifteosdifpo&tione, fcd inlipida apparet, ficidcd paribus caloris vi« nbuscum linguz fpiritu donari videtur. Vnde ad Maream redeuntes, dicimus, quod alia cH ratio de toto taAu,quamdcguftu. Ta&use* nim (entit dominans frigus , vel calorem, fiue extraneum , fiue intra- neum , ideoque aqua dum tangitur apparet frigida : eft enim vis pro* pri j caloris ab ambientis frigore retufa, occupataque; vel & partes cor- poris noftri,in quibus fpiritus inhabitat, calidiores natura, fuut aquis, qu( interdum etiam nimio externo frigore occupatz, aquam tangen- tes , videntur exili calorcfoueri. It non flt mirum ;tangentibus enim vinum, oleumque, entia nimirum, omnium alfenfu, calida , frigida ap- parent ob hanc caufam. At fenfus guft us exquifitifsimur,dum conftrin- gitur* vel dilatatur, vires caloris perfentit. Aqua autem e(l minus ca- lida (ptritu linguz , vel atque calida , fi fpiritus , vt tegumento carnis e- ius remittitur calor, confideretur, vt alibi diximus;ideo pura, vt di- cunt, aqua infipida videtur fpiritui,& ex hoc calidam ipfam efie teftimo Si a^na eR !• oio Ariftoteles comprobamus. Quippe qui fecundo dean.tex.u 8 .quod lipida ergoca fimilc cft, nequaquam fenriri dicat, vt^que calidum non (entitur ab iida. atque calido. Sentiref inquit enimj aliquod pati quoquo modo eft. Vndenecefieeft,vtillud,quod agit, fibi fimilc io a&u , non agat nili illud, quod eftio potentia, & ideo calidum non fentit fimile, neque frigidum , neque duorum, neque molle, fedea,quatfantintenfiora: fedfus enim quafi cft medius inter cotrarietatem in fenfibilibus , & ideo difiinguit fenfibilia d fenfibilibus , medium enim diftinguit, clRcitur enim apud vtrunque aequaliter. Vbi 8 e Aucr. multis declarat rationi- bus h^c verba, confirmans abfque qualitatibus, calore fcilicet, & frigo- renon pofic fieri caAum { at taftum exquifitifsimum guffum efie ibi docet Ariftoteles, & in tertio de an. tcx.tf 7 . 6 c io z. de par. ao.capo deci- mo feptimo: in paraphrafi verode feoAi, tfefeofato Auer.cum Ariftoc. fenlum taftus, 6 cguftus exquatuor qualitatibus ipfis conftaredecer- . nic,ideoqucnonlcntircqualitacesaequalcs,fedimcafiores. Cumigi- • turlinguz fpiritus fit calidus, 6 c non percipiat aquat faporem, quod, infipida fibi videatur, calidaj fit aqua oportet, nam fimile non fenei- . tur aJimilidixic Ariftoteles quod vero aqua fit infipida, fenfus diiudi- : u cat Bx ArilL Dc primis corporibus. 55r ctt y & Arirtoteles tn probletnit. Theophraftas in fexto lib ro de plan' tiscapo tertio , & vigeiimo octaoo, & Alb. fecundo de an. trafiat. tertio, capo decimo octauo, iniipida ; inquit ; eft aqua, (icut oui al* bamen,& fputum|. At vtrumque horum eft calidum, vteorumcon* ftitutiones, & fpecies ofteodunt; itaque in (ipida aqua ex hac ratione be* necft calida, nam periimiliseit calori lingua;; & hocArift. in probi. fec.^.quaeft.8. confirmat. Vnumquodque, inquiens, ifuisnihil aflSct- tur, cootrariaTero i contrarijs potius fentiuntur, & ideo vinolentus dulces intra fe continens humores, nam vini talis eft natura, aquas a- cres, Stvitiofas fentit magis, & falfas. Sobriusvero,quddacres,fal- fos^ue continet humores , fapores acres, & fiilfoc non percipit, ^id clarius pro nobis? nam fi aquam non fentimus in lingua, ipfa fit^quii calida linguf eft opus . Et fi falfa eft ipfa marina, calida item erit: falfura enim calidius eft dulci inquit ibi Arift.fec.a^. omnibus igitur modis a- qna eft calida. Prf terea, ait, ^ fiate hauritur aqua i puteis, exq; fontibus calida, quf fiferueat,& remoueaturpoftea ab ignefitfrigidior,ficaufaprimierc fol in zenit exiftens magis calefaciens terram , & fic exiftentem aquam. H £c igitur ferueat, & poftea ex fe ipfa frigefiat , ad tantam reddet fuam naturam, ad quam non poteft reddereftatim haufta,eo quod non eft ita calida, fed modice pafla, ad fincetam fuani redibit priftioam natu- ram. Delirat, vt videtur, hic homo, affert^ne verba , vt conteramus xb. tempus. Sedfatisfiat, fi dicatur, quod aqua exilem continet calorem innatum , & poteft permutari in calorem , & frigus ab ambiente . Ca. lefaaa autem, qu^ pars fupcratur,fitque vapor afeeodit, quf autem remanet non victa abfcendeate calore, redit ad natiuum modo, fitque frigidior, quia rarefacta cum fuerit ob calorem ambientis, facilius de- inde ab ambientis frigore penetratur . Quare nec ideo fua natura fic frigida; aer enim quoque frigidus apparet, & rarefaaus frigefeit ma- gis abfcedente luce ait Ariftoteles in probL & fucci multi de fui natu- ra calidi , calefacti amplius deinde infrigidantur, nec ideo non erunt na cura calidi , vt quifque in vino experitur taceat ergo. Prxterea, inquit, oix ellet calida, quod fi concedant fuperponant ven Mu. tri, cum dolet. Nonpoffum quidem Martam rudibus non comparare, his enim Th. Xiix apparet frigida, ficut Marte . At mx ipfa quoque calido fit ab a- geucc,& materia ca!ida,edq; vt aquaiofipida;efdemq; ratione$,quaea- rnione q[uam,ac alizTclcfio niuis calorem probant,ficut in primo lib. manife “hdanatiuo ftat . It facta eft quandoque nixfaporefubfalfo, quod fignificat vapo- res falfoi non perdidiffe calore in conccetione.Ipfa fertiles reddit agros, & pingucfaut|tcftcTheophrafto Ub.i. dccaufisplan.^cap. 5 j vbi fjluam pro- 35*- * RThomx’CampanclI« propter imbres quo ticis, nam quod aquam gelat eft fortiui^ appooentes manus aquis, noa tamen gUciatis,cx!lem experimur nos fouentem calorem. Et alia fune aperimemamulca, & rationesfcnfatac, quos dicemus. Si enim fummd frigida eiretigelaretfaoguioem animalium, perimeret pifees, cftetq) gla* aes femper cugelata aqua ipfa, ergo eft admixta calori, & natiuo: remif- fio enim fit admixtione contrarij apud perip.Natiuo quidem dicojquo- niam naturale eft aquat non efle gelatam ,ipfa enim natura eft humida, &liquida, per accidens glaciata, & contra naturam, Tt dicit Arift. Iib.a. de par.an.at aquae eoiucrCtatem ex adionibus , & propriis calidam cfTe -s apertus eft Arift.patet ctgo,q*,& quomodo ex fui opere iaootcfcat ca* lor aqux, vt lileat Marea, qui atfediones manuum tantum, & fine coa> fideratione fadas abaqua , percipit. Prxterea.ait, faltcm in ioftanti fux generationis effet calida,& ego vi* • di in montibus ipfam fieri, & erat frigidiflima. Dicimus, ^fcmpereftcalidaaqutffed non valenter operationes cadidafuanoftram confirment fenteotiam. Si Th. enim frigidillima (it aqua, non poflet quidem abfq; danno maximo po R6 eft cotra 'tantis ebibi . Siquidem furome frigus , quale eft ipfis io aqua , poffet dc arguenceia. facili calorem blandum moderatumq;, quem ponunt in animatis i. de anc.t.4i.auperare,& cxtioguere,prxlcrtim puerorum, qui eft debilior, & maxima humiditate admixtus , vc inquit Arift. in probi, fcc j . q.7. Sc aqua quidem augeret humiditatcm, deextioguere: calorem, & rigcrenc corpora, nam fi id facit epotum vinum , vt dicit Arift. ibidem q.6. pro- pter calorem exupcrariab humore , citius faciet aqua, vbi nullus eft ca« Jorillis. Vodequoniamnontantopercfrigcfacit, fed frigus quoddam infert potantibus, non frigida naturali, fed ambientis dicenda eft frigo* rc,& quia minus calidum,quod eft maius moderatut. Et Itc facit in cor- poribus noftris aqua,& hoc hyerne, quia tunc calor eft colle&us,itaq; ^ robuftior.£iUboraatcsiplam bibunt inain per cotum acccofi ab ea ■ “ Yy laU Cur bibens frigidi aqui (Ctiiu Quod frigus cxiccans no augeac cUo> rem. Ratio i. 2 Lib.de mor. 6cric. i 4 w 5J4 F.Thoma! CamparieUs^ tali ratione refrigerantur. Et fic acetum eft minus calidum vino, Areor* poribut laborantium, ideo bibunt ipfum Appuli. £t quia aceium fufei* tat rpiritutt& vapores nam cleuat,vc obtundar, & aqua liquatum no in« fitmmac. At non ideo fit frigidum, cius enim odor, fubrilitas, penetra* tiu.k virtus, & quia diificilim^gclatur tcftc Alexandro Aphrcdifaeo Tuo- rum problematum lib.i.q.uA. calidum ipfum e(Te declarant, vinum au- tem intenuoriseft caloris ; etfi tangatur etiam videtur frigidum, &vi* fcera dum potatur infrigidare fentitur, licut acetum , At aqua ; at clapfo ft'gore cxcitatoq; calore proprio a calore ventriculi , (ffc&us facit calo- ris, accedens nimirum corpus, quod non faciuntfucci minus calidi, ip- faq;aqua. Nec ideonon fit caltdaaqua, ^ virpotaosmortuusfir. Pote- rat enim in dirpofitioaeefle, vt fubitancam patiatur mortem. Vel calo* rem naturale imminutum habebat, qui aquae ambientis frigore repen- te extingui queat, vel fiiihundi fpiritus nimio defiderio aqux funt pro* uoluti, ideo 8c extindi,fuffocatiq; pondere frigido. Nec fanguis coagu- latus eft, vt putat; nam in ventriculo , vbi aqua recepta fuit primo, fan* guis nullus eft, fed fpiritus calidi, & in illo difpofiti, vt fuffocentur. Nec frigus tantum erat, vt gelaret; hocenim vixelt inaquisgelatis modo. £e patet boc quidem,^ multi tunc temporis ex eadem potantes non perie- runt, qui difpofitinon fic erant. At horainia imperitiam admirari non defiftam, quippe qui frigus aquar ficcicatcm inferre corporibus puero rum, itaq; & calorem putet. Non c^idem enim contrarium adiuuat contrarium , nifi illud compellendo per antipariftafim, vt aiunt, frigut ergd non anget calorem, quia ficcitatem conferat . Prateerea calor mo- deratus fugit ficcitatem, vt inimicam Ariftoteli, at omnis calor eft ami- cus hu moris, & nobis calidum omne eft bumidu,8c dicit Arift.flcAuer. io de long. & breu. vitar ^ calor nattuus pafeitur humido , & (i dematur humidum, demitur calor, & addito humore crefeit calor, vt dicitur etiS in probi. Igimr frigus addens ficcitatem addit frigus non calorem, nam pofita ficcitarc ponitur mors, vt ibi dicitur. Conueoiensprztereaait Auer.fubic^um caloris eft humidum, frigoris vero ficcum. Przcercafi frigus indat ficcitatem, magis eft rationabile, vt frigus etiam indat, nam ficcitate m per fe inducit , non per illam , ipfum autem conftringens in* durat, & caiccar, igitur vbi ponit ficcitatem frigus, ibi ipfum eft cxiccas» ficcitas ergo illa dilTipibitiSr exprimet calorem, non ergo augeat. Item quoniam pafeitur humorem naduus calor, 8t aqua in hyemeaa get calorem , ergo quia fuppedirar pabulum .f. humiditatem , bon quia ficcitatem. Pratterea non concedant voquam Perip. ^ aqua frigida, & humida Ipfis pofita iuuet ficcitatem, quae fibi eft cocraria,& frigus aquae prefefto agit pro generatione aquae iuxta decreta Arift.no terrar,Aucr, in (umma Arift.mcL frigus aquae generat humiditatem non ficcitatem^ quia fimilc tamen facit. I^tnc augeat humtdiutcffi|000 ficcitatcin,quf Dc primis corporibus. 'propria eft tcrrir. Quomodo autem aqua viu et vcntriculom diximus ia difput.i. Prxtcrea, ait, locus proportionatorrocato,fcd animalia quxAiotin aqua fuDtf[iga,pirceseoimob frigiditatem non daotur agrotts, con- ualercemibus vero dantur fcopulofi, qui ex radiis folis reflexis calorem fumpierunt, aqua igitur eft frigida. Non quidem tot corrigi poftunt errores hominis huiufcemodi,quin Th. corrigendi remaneant. Pifces quidem, quot frigidus rocat, calidos efle oportet, generatio enim omnis Bt i calore, vt dicitur io met.fiuc txpu Qp> roae p| trcfa^oae,fiuecxvteris,aut ex ouis generentur. Primae quidem genera- * tionis teftis eft Arift.Iib.j.de gen.an.cap. 1 1 fpiritus in humore ineft, * ^ - & calor animalis io voiuerfo, vt omnia aninicHncplena, &4.met.t.i^. inquit ex putrefadis facillime generantur animalia , ^ excreta caliditaa cooftituitcotpota, fle ibi deanimalibus loquens, omnium calorem po« nir principium, etiam in his, quar Bunt in mari cx putrefadiis ; inquit e* aim. Quod calor in animalibus coateotus cx «limcto cfBcit fcroen,hoc temporis calor lO aereambience contentus ex mari , ac terra concernit concoquens,atq;conftituit. Si ex ouis Buut clarum eft, ^incubans ca* Jorem modo indit. £t Arift.lib.j de gen.an.cap.i.Terra calore fuo con* coquit oua,& qua: incubant, boc idem faciut, adhibent enim fuumca>‘ lorcm.Si cx femine, etiam a calore eft eorum generatio. Et Arift. docet in i.dr gcn.an.cap.^.ineft,inquiens,ia omnium femine, quod calor ?o^ catur. Item gencratioomnisnt a calore, fl£frigorca£liuispriQCtpijt,Tt . dicito r io q.met.fed a frigore per accidens, yt dicit Aacr.flc Alb.ergo pi- fccs cum geoerentur,caltdi erunt. Irem outriuntur,outrttio autem B d i calore inuert ente nutrimentum, vtArift.in allegatis x.de an.flc 4. mct.l. dcgen.A millics docet. Item yiuuotpifces,igiturcaIidi. Vitacnim, ?e dteit Arift. tn lib.de morte, fle vita, eft permaoBo caloris natiui , fle in hb. delong.fle bre.vitai.caodiu viuere docet animalia, qnandiu calorem, •( '* * humorem in fe habeat . Vade Auer.inquit, animalia marinafuntlun- IxAu» gloris vitat , quam agreftia , quia aqua marina calida eft , fle humida. Caufa autem conferuans animalia eft dominiumcaliditatis, fle humidl- tatis in fua complexione, fle aftiuarum fuper pa(Tiuas.£t in x.de part.an* cap. 4 .Arif.Dcdumcalidaputataquatilia,feddifceptatnum fintcalidio- ra tcircfttibus.N6auilis caim,tnquit,aqaatilia terreftribus effe calidic** xa placet, argumento, ^ naturxfngidicas calore oatarxeounup^*^' WiTheoph, fttur: & determinat tandem ^vno inodo fint calidiora fttis tcftatur etiam in primo dc cauBsplam.qufldaqljuprtlWf non conu." ra, tam ammalia , quam plantx terreftribus , eteo|»^ !r c«ur bene tutatur, flcMencftorem diCcatesaqaatilia,q»>B>*^f*‘/*i*hiur lua- a4uatiliaeH« ^nii ft igidis , fle rcfiftudt caldrc fuo efle calidiora > item quia i unt foe- at cxpcrict. vaEsUrrf"^ 1 **^***”*^*^‘^**“^“h^*mibicflepro- ‘ ^ ^^^pi^ri» poltQUam oafitumi-fr «I, mari . «nii« • V . m*! fl‘ 3' " Vk - »(.I.L 41 - •rn. Dc primis corporibus. 557 in aqua eontioud deftrueret parumcalorit, qui eft io pifcibus marinis, & fluuia1ibus,& minimi oaTccrcntor pifces in aquis profundis . Et quo • Iliam non marima modot, fed omnis aqna alit pifces, & animata, vt om • nis aqua iure fit calida cpus Et hoc fen/atis rationibus probauit GulicI * idem ex 1ki~ musRaudolcnfisin i.lib.de pifcibus cap.ia.calidas nimirum tfic aquas doleuiit. &idcd non e(Te elementum .Cuius rationem foluent nunquam Prrip. £t Arift.quofdam pifces ponit fanguioeos ergo calidos , fiquidem cali • dus,& humiduscft ianguisipfi . Pifces autem aoodanturargrotis, quia Curegrisno nos calidiores fumus illis ,& mirus aquei ,& diuerfa itemfuot caloris pdee». temperie donati, ▼tnoecant nobsvgrotantibus,& augeant humores, corporis, prccipueficgmaticumrquilicet fit calidus tamen confimili calori|ci,qui efi inaqua,cft calidos,idecq;illi cognatustoooquiavtcrq; frigidus fit, ficut ait Hyp.humores autem tales abundantes nocent, pr^. bentenim calori fomentum, vt augeatur, muteturque in fortiorem, quam qui opus e(f nobis, vnde fiunt,vcl augentut febres . Nos enim vi> uimus calore mudcrato,cuiufmcdinoneft fcbrilis^& hicaudusficim* moderatus, rxccllcnrque,& appellatur febris. Sed dicit Marta pilees non habent fanguinem,nifi quid proportioni- le, quale efi menfiruum in mulieribus, in quibus, licet fit copiofum, non tamen ipf^ fuut calidiores viris, igitur io pifeibusfanguis non de- notat caliditatcm . Atooncxhoc,qu6d fatiguinccarcaot eorum plures,fint frigidi: nab Tfa. Ium enim ens calidum elTet, fi fic foret , nifi fanguinea animalia . at quia - omne multa funt calida abfque fanguine, cur ergo pilees nonfint calidi? Ex „nsca'fngi hoc probatur bend, quod nonfint tanto calorepr^diti, quanto terre- Jum. ^ flria,Tellanguioea:Erquianoohabeni purum faxiguincm mulieres co fum frigidar,fed minus calid* Tir:s;non autc,^ non fini calidi £t pifces multi itidem fauguinc habent, qui caldiores lunt non habetibus pilei» bus:fednon,entibus quibusuiscsrentibus illo, nonsptlsad lubendu. . Prztercaair, aqua extinguit ignem calidum, ergo efi frigida. Sed TcL dicit ad hoc nil noftram eucitit fententiam, quod ignem iulFucat copto fa in ipfum ioicAa ; quandoquidem fcrucos idem facit , & marina aqua calida Ariftotcl.vira,ac ficca . Non eonuis- Sed, dico, ait Marti, quod ignis eft calidus, &ficcus,aquaverd frigi- da,&humida,ex quia funt contraria io duabus qualitatibus, altera alte xam necabit,humiditaserg6 aquz ignis liccitatem cxiirguet,& fi humi- guat igue^ dum dominabitur ficco, frigidum roburfumet,&quam6 magis fumet, benecaf tanto citius ignem occabit. Mar. At dkamus,qudd,quoniam ferueos aqut calida efi, & hiimida,nun- } quam ignem extioguet.quia liccitatem illius perdat, fed potius augebit, RTobSJ*. boraidum enim pabulum eftcaloris,vt dicit Ariftot.& quando humida Ratior. pfpoauatur,pr{fctti(s «lida»vt qug fcruct,ac marina eft,ipfi calori.ca- Ex Arifto & lor . . G* 3j 8 F.ThomaeCampancIIae lor augetar;Tiumiditas enim , inquit Auerr. conuenieos eft materia ca« liditati,& nutrimentum illius, qua confumpta confumctur calor; quu« obrcsaquz humiditas augmentabit ignem, & non extinguct.Nccaquc f cruentis humor dedruat liccitatem igais,nam non erit verum, quod fit caloris pabulum.Necprzterca,id faciet :nam calor aqueiuuat calorem ignis,vt citius depafcatur humiditatrm , nec erit vnde veniat frigus cor- rumpens calorem in illo inftaoti,cum nullum fit in aqua feruenti.quod non coofiderauit hic homotaqua enim feruens calidior rft paruo igre, ait Aridot i.de par.an. cap.i.& plenius flamma calefacit; non erit ergd corrumpens calorem in excri^ione ignis. Ecfihumor.quod nequa- qua m facere poteft nulla datus aftione,corrumpat ficcitatem , quid diccre, qui a- extinguitigi:es,& vbinoa faot occludendi meatus flammarum, non autem quordammodo,&vbiadruntmeatu$;ipfa enim calida, & marina, " qu{ calida ponitur, &ficcaAriftoteli, idem facit, &iucci calidi multis vbi occludendi meatus ruot,noo autem femper, vt Terra omnino. Quod Plia.lib.a.cap.io7.oftcQditin comace, inq uiens, vrbefamofati idemPl noa Aagnum eft emittens limum flagrantem, tadus ignis eius fequitur fu* per arcera, gientem , lic defendit muros oppugnante Lucullo, flagrabat qua mtles armis,aquis etiam accenditur, Terra tantum reftingui experimenta do* cuere.Et incap.iip.io Phafeleidc,inquir,mooschimcra,&quidemim* mortalis diebus, ac oo Aibusflamma . Igotm cius accendi Aqua, extin- gui vero Terra, ac CsnoEoidius Ctefias traxiit.Et in Lycia Ephefta montes flagrant, vt lapides quoque riuorum, & arenae in aquis ardeant, aliturque ignis illcpluutjs. Et incap.feq. multos ignes docet pluuijs augeri , Sc in medio mariardere docet. Ex quibns opinionem fenfatam bene firmam quifqucdijudiccc.Terra ergo defui oatura,nonfolumper fuffocationem, & aqua fuflocaodo extinguit ignem, fi. in medijs vric aquis lapides, & eis nutritur in his di&s locis. Sed ait Marca,ft cfTct calida,defioircturquodfitapca calefacere, tum Mar. definitio iuxta propriam naturam fit alTignanda ; nec hyeme caltfiere* mus igne, fcd bibendoaquam, ficlaborctquisfcbre,cx potione aquae augebitur frigus,& fiet mots.N cc id facit aiieno frigore, nihil enim ope- ratur per naturam alterius . Deficiendus quidem , videtur homo , qui putet , ex hoc quod quip • ^ piam ut calidum , diffiniendum cfle, quod fit natum calefacere. Nos li- quidem naturam rei iotriofecam compofitiooem cx materia ,& forma coofidcramus,& verbis plurimis explicamus ;diffiQhio vero quadam oratiuncula cftperftringenx, ea, qu{ longo tempore adinuenimusde natura reiiquam nec omoibusnaturalibus, fcd vel paucis, vel nullis de- dit Arift.confideramus enim aquas,Meteorologica, ac dementa ,&ip* fnm coelum non difificiuitbrcuiter, fcd rationibuseorum naturam in- ueftigauit, &cui primd quapiam aAio competit , ei illam attribuere r conlucuit .Calcfaccrcantem primo efl ignis puri, ipfiusquc folis; aqua verd exiliter eft calida,aecv lentet calefaciendi vim manifeftat , ( vt ciua aatutam confideraotes diximus^pr^ Icrtim fpiriiui nofiro ratiocioatiuo cali dior i, cuiui cft ul« f«cc(c icupbci, Quare aqua non confucuit dici .i. . iUud Cur iqua nu calefociacnof & operetur, quod non e A caloris. Qiiid Tei. in telligit pro- bant, aquam non fumra^ frigidum . BIKB cnu3 Th. Mar. Refponfio Mar. adarg. Tei. & proba tio elusca r. Qijomodo D.Th.in-.elli gac usa ctii cilc partem qmddiiaccs . Hti. Cima 3^0 Dc primis corporibus, illad e(Te;qaod natum efl calefacere» ficut nec de oleo, & alijs fueds df •' citut.B;aeautema(llgnamuseam per calorem exilem,‘& materiam liqai da m, fluidam, & alia.Nec ex operationibus diffinit Arifl.fed ex cau(is:nec enim diffinimus ignem c(Teid,quod eft aptum ad calefaciendum , in via pr^^ertim Arift.lcd potius diffinimus per formam, dicentes efle calidum & alia,qtif cx operationibus inueftigamus , vt plurimum. Et liaec magis apud Arilt. Pura eftiiidem ignorantia, quod hyem^biberemus iplam» vtcalcflamus. Aqua enim valenter tunc aTerrefngorc occupatur, 5e remiflum vald£ calorem habet, vt comparata noftrocorpori irigida flr» ficut diximus.V nde bene dicit Telefius , quod non efle rebus attnbueo* dz funt vires, & facultates. quas fortiri apparent collatx noftro tantum corpori;Multa enim calida frigida nobis apparenr,qui calidiores fumos Icd quas fortiri apparent ad vniuerfalcm naturam eompararz. Aquam fieri modo a calore eft certum, & cxpcricotijs probatum . £t febricitan- tium calores cxcinguit frigore eiteroo.Ec licet. Aqua non operetur coa tra fuimet naturam, operatur tamen illud frigus, quodipfam occupa* uit , quod eius aAiones occtiltans proprias manifeftat. Similiter etiam* Tepida aqua feruentisextiuguit calorem, ficipfa febrium. Sed quan- doque auget, tefte Galeno, ideo prohibetur zgris, n£ cius materia 'humida multiplicetur febris, & fortior fada exalet citius molito exi- tu calori, moriaturque animal. Qjandoqae vero in abundantia cx« tioguit ipfam circa declinationem, luxta quoque dirpofitiones,quas re- pent in corpore }.vt fi inueoiat poros apertos, vt exudec (ecum calorem febrilem educit, vt pluricsaccidic.Ec Aquabaloei calida id facit laxant caroes,& adaperiens, meatus, qua febris elabatur;& vinum ebibitum. Ac fzpc,vt dicuot,pcriculum imminet, fi febricitantes ebibant , nam accen- dunt calorem igneum, & fortius cruciantur,& hoc plcruoquc. Qjz ad* iuogit Marta, licet erronea, non faciunt ad iermonem noflru . Sed quod dicit dixille Telefius aquam efle minus frigidam ipfa Terra, frd non efle ipfam natura frigidam , eft ignorantia Mattx . Td. c lim probauic eam efle minus frigidam ipfaTcrra,& Marta concedit, ergo nam eft clemen* tam,cum eam non habeat in fummo qualitatem, qux elt prima ;&fu* pra dixit, omnibus primo iumme in efle qualitates.Ec Ariftot.clementa traafmutanszquaicm videtur dare eis frigiditatemtaon corrupta aqu^ humidicate, ait, fit Terra eadem remanente frigiditate ; At de bis fupra (atiseftdidum. Deinceps demonftrauit Tcl. quod non moddeareae fummo frigore, quod iacftTerrz,fed quod habeat nullum, oatiuum. Sed homo loquatur cum Philofophis. Non habens quid obijciatampliusSciolus, volebattandem Telefij rationibus fatisfacere . & ad primam , inquit , dico , qudd quz fiunfab ' agente calido non (unt calida , nam materia cftpars quiditatis , vt pro ■ , bac-D.Tli.&.CaUib.dceatc,&drcotU»iQ vapore igicuc ccU maccria,qug ' * "■■■■■ . «it * f K De primis eor^ribos; Sgr ; tasqueimprelTiones quidam Perip. Nos autem , quacumque Gat occa*. ' fionecondenfatiOjfrigidamindeaquam noahabcricoBiendimus .Sic ^ diceotes, calidam dlcaquearumimpredlonum materiam non negant} Quin Arift. io csp. 1 1 . ii. & i j. docet quod, quantd calidior cft vapor, tauto citius coogclctnr,& ideo materia niuis calidior fit aquea. At grao« ; r»6&^*eri^a niuea.Faciliuf enim frigus fubitlllim , quz rarcfaAa magis fuit i • Ktisa ^cdid*  detur dc mente A.rilf. interdum eife. Sed mirum quidem eftid, nec ve* ncaticonronam,Nonfiquidem ciTepoifibile,qu6diimul iotroduAo promptd frigore tam cit6cilor,qut regnabat .informabatque fe iplb rap^r **dum nubem, pereatipraefertiiii cum ambiens excenus fit caiidu, meritd cuius in aquam ver Ariftoceti quoquefrigus intro ag lis, qualis marina videtur Albcrto,Alba;& Lucida, fequitur,vt quclibec fit calida . Etenim remanferunt conditiones vaporis calidi, prseter fum» tnam tenuitatem,» cuius ablatione fcqaitarfola granitas,& cafus ma* tcri{,quiacaIornon potuit amplius euoluere illam, eo qudd denfata fuent,licut nec carbooes . Item fi quandoque occupatur calor a frigore ^ in aquxfafiione,vndc frigus aqueofteoduoe, cum non (emper occupe* tur; nec tuae frigida natura fit oportet, spfefiqutdem Alb. id interdum Alb calidat» faietur.Naaquetafuolib. 2 .met.cap.ap.primitraA.guttas, que cadunt magne calido teiilporc, calidas effe dicic.i leafu,expencciaque edodus. '* eo quod, inquit , nubes calida, » qua fiaat,aoo iufcipit de frigore, nifi ad conuerfionem nubis in aquam, & non ad congelationem . Cm nimU ^ ; rum,fi aqua perfedapoteftitare cum calore amecedeute io materia, non aduentitio, nullum fi dubium oportet,aquam efiiecalidam.Er Pau* Io poft . Venieui^s, ait apparent albe, & lucentes, & fiunt dc vaporibua calidis, dc d principio non fatis «svincit frigus, nifi particuUriter.Ee paucis intctiedis, declarans qudd grandines inducant fteiilitaicm , ub trigus. gutta autem , ait, magna eum fit calida, totum facit oppofu um, quando fola venir,ita qudd grando eam non requiiur.Eil enim ip(a bo • ne commixtionis cum aereo, & fubtili’, terreftri , & habet lo fe multum de calore viippris,ex quo fit , & ideo optime infundit Terram, Sc fi icdir aliq uos frueeus,hoc Ucit rationepercu(lionis.£cce quomodo lucentes, & albas ponit aquas , quas a calore condKioues fieri preduit, & calidas eas dicerenon veretur d. Alb.» calorevaporis confiitatiuo.Igitur ex via confiiiutionia clare liquet aquas efle calidas,necpoffe a fng( Arif fateri cogitur, & inter- da coucedit.Ipfe.n.i.Met.cap, 1 j.fub ardemiffimo, & fereno c*Io quo- tidie per*, zftatem certis fiatutis horis & vaporibus calidis grandes fieri plnuias ad montes Arabiztcftator.Calida autem firf ait) cito conflans aquato rrgionibas,8ctemporibuscalidis.FiuntaDtem circa Arabiam,8e Ktbiopiam fftateaquz,& nonhyeme.A hic vehemens, & eadem dief|^« pe propter eandem cauHim.Citd enim frigefiut propter aoiipariftafim, qux fit propter calidam rife regionem valde. At quoniam non pot fieri| yt frigus ibi introagatur perantiparillafim io nubes, ideo oportet, vti fiat ex calida re aqua calida nullo interueniente frigore, nam vodeficiU lud,cum nec ab ambiente, neci nube,fiogi ncqnit.Et ideo inquir, Tcle» finsrplualf illz a ventis fiant 8 vaporibus nimirum ad montes delatis, & ab his vlterios progredi, d»flFundiq;prohibitis,ac fatis tandem in fcipfot dcafatiSiaCTOu pcncfadis.Q^d nos probamus autboritate Ariftot.ia Probl.rec.a6.q.5.vbi qa(rens,cur,venti imbrem non vbiq; afferunt, in- qoit,quia nooide moocibus vbiq; occurrunt , frdali]s partes aliz funt obic Ac . Nubes,n abi magis coofi n nt,vbi ventus vix quafi loca a rd ua foperans,depellcrcprztcrea nequit;cnm aut coofiftant,pr^aator,ru« pnntur,imbremq; demittunt, & in q. 5 . 7.8.2 1.A ap.ex foU compreflio-. nc a vecisdocet fieri aqaas,8taufter4nquit, cogit aere e longjnqu&,qu» coaAoaqna exprimitur, Ecmultabisconfona de trop^is loqueosiofi- BuacYndeelicitar folacoafpii£ttionc,effeaquat&.origi,nc quauis occa- fioic caoitaJIt aAriprjtcrca figanj;^ clelius,^ ouUa frigores ope vaf confpil^ 6 Oc primis corporibus, 5tT5 conrpi(Tatlo aquas ()einacIet.Tpre.n.fumDs,veI beoe calidus calidis io re« bus ioclufus,ia aquas cogif,& ideo frigas, no vt frigus, fcd vt coRringit, «quas efficit interda.Iteafccdetes fumi ad herbas, & Rorrs atboru.ac fto 7 des^ibiti dabi,cofcrefc6t in guttas, aqueas,& baincoru laquearia iccir cd madf t seper,fliIlStq,*aquas,& d vaporibus ad cercbru fublatis, iicut in ollcoperculo,6aquaru jpcrcatiofltarola codeofatione. Et his neceflario aqua poneda^ft calida . Nec ab his accepit Teleftus, n putat Marta,Da is ex fea(u Philorophatus eft,& experimento agnouit a* quaru generationes no ex verbis aIioru,qu{ oia fpreuerat. At dicitMarca vx Maznnio cupies,^ nu foIaTufliciat delatio , fcd alia caufa procedat eft necefle Et fi Gt,nos ponimus fole, vapores gencramc,& eleuat e, & aliud nihil ponit Arift.Scd rndet ad vnu difioru Marta,^ magna vaporis abu Marta Refp. ditia circa lebetis operculu camuiat.& coaccruatur, ita vt calore foffo- cet, cuius interitu oriuntur, ait,illa,qucTheopbraftus,defationi tribuit Sed longd aberrat, nec Rdio apparentiam habet vllam. Tuae enim calor fuffocatur, cura in flamma &coaftitatut,&d rebus dcnlioribus, quas repete occupare nequeat,& permeare, obruitor, vel a liquidis exi* tus ex materia natriete obftruetib*.At cuin quapia cR diffufus materia, vapores !o quavrquequaq;penetrault,& permeare pot,nequaq,(i illa deletur, extio opurailolebe gutt calor vnquisfed impotes fict,vt euehat.Itaq;vapores bene tendes, ti* • in fumiq;calidiad operculu eleaatidurlnoiBt.vtalteraheriuscaloreruf* focct,necinflamati,vt alienus alter flamc exitu obftruat, fcd vndiq;ca ' ** lore perfuG,fldenraotur,nequaqcalote perdunt, quin colligunt iliu;ia dcnflori.o.fortioreft calor.Et Arift.in Probl.td/a(pcte(fatiir,inquit.n. 3 . infec.2j.q.7.quarrens,caraqna maris, calidior eft ca.qiiz bibitur,q>m« ideex Arift respilTias eff, & corpulentiusttalea&t quodq; minus refrigerari potcR, ficut etia amplius in calefcere aptum eft , quippe quod calorem feruarc fuam obdeolitate rodius pofTit.Evin fec. 2 5. q. I S. cur, inquit, aere fcudo •pertoqi frigus Rt acrius, quam nubilo , cultcll{ Qntcalidz.&czium. Ettcfpoav 3 -f Ratio iurin- cibilis, qu6d aqua Iit cali- da. Qua ratione frigus aquam quandoquo ^gnat. Mar. F. Thomx Campanctlx C t rerpobdet quia tunc diffunduntur vapores, At calor dirpergitur, non autemfub nubilo. Ec q.ii. quaerit cur caelum nub Ium firtep-diusqua apertum, ic placidum; & dicit non fit n eo ftcliz lini T igidz.licut veteres putarunt, nam ideft abfnrdum, led quia dilpergi mclius puteft. Ecce ergo quod Arift. in denSoribot calorem ponit maiorem, ti hc au ihoritates probent calorem rceli,& Aellarum,ibidem^i fatetur ardorem Solis, & Lunae calorem. Et fignum etiam adducimus, ^ tndenfiori re ca- lor augeatur, ^ aqua calida damnum affert manibus, & nequit ftffcrri, at fu mus ex ea fadus, vel ex flammis fuffertur. Etenim calor in tenuiori explicatus materia exUior fit,& minus robuftus,in qua ccllcda aotequa patiatur frigoris occupationem roboratur calor. Item furtius in oper- culo deofatus in aquas, calidus fub forma aquae taAui apparet , non er- go amifit calorem per fuffocationem, nam apparet calidior fumo . Nec in balneorum laquearibuscx fumis aqua rfftdta no calida feotitur. Mo- dus prnterea, quo ibi ftffocetur calor, fiogi non potcfl ; Araqua inde cffeAa frigus continet nullum, & tamen cft aqua. In lebetis quideoper- culo frigus non eft,quod (uffocato caloreingicd atur. Nam vapores il- li calidi funt etiam Arifiotcli. Nec frigus vllum radicatum habent, quod fingunt eorum quidam io aqua calcfada, ne cogantur eam ponere tunc abique fui natura; nam bene tenues, mobiles , calidiq; funt fumi illi, ac Icues, furfnmq; tendentes , tc conditiones calidorum entium habentes, quibufcum non fiat frigus natiuum ; nam i calore oati fueie;nccilliui vaporibus, fed io aqua ponunt frigus illud ; fccuscootradicereot Arift. in probLin mci.A a.dc part.an.cap.a.omnibus viis ergo calida cft aqua« Prztereaenim ficffct ftigidain fummo naturaliter , curo (iimmum fri- gus congelet illam io glaciem cryfiallum,Ac terram agens, fequetetur ^ ipfain fuanaturali, puiaq;dilpofitionC(ffet ccrgelaia,quodfcnrui,& Atifi. diflonat max.mc . Jbi hoc maxime cogit ilks, vt dicant aquam ca- lidam . £t fi ergofrigua interdum aquas generet, patet id ipfLm f ccre eo quod condcnfit, vt redd dicebamuscum Tclelio, non coim (poliat eam calotisdiipofitionibus, multico in/pilTatur, fi eft ad- mixta terre. Cuius quidem ratio eft,^ partibus aqueis tenuioribus edu Ais, que rernaoene groiliores reddatur ex commixtione terre, &inrpif- fanturcum '.Ua.Ethocinterdum Auer.innuitin illolibro. Paterer aqua pura non coacrefeit in Iapidem in ciloris. Et fal itidem cx fluo- ribus fltterreflribus, flcutdeclarat Tel.& non exaqua nifl grofla,& pin- gui,qualis efl manna,cuius partes ri fuiis, vel ignit eUpfx fucre.Et Arif. in probl.(ec.a4.q.i i.quxres, cur aquis calidis, potius quam frigidis la- pides concreicant,inquit,quia lapis defedu humoris cooflftit, calore q{ potius , quam frigore humor dencit , & lapidefcit, vt Emped. dixit, faxa feruentium aquarum opera coofleit. VbiArift. per dcfcAum humorix jntelligit,^ ab calore partes humidiores,di tenuiores educuntur. Ac de- ficit in illo lubieAo humor; nam partes grofl'je remanet fole.Et inquit, vel quia folum calor elapidat , idefl ( iotcliige ) educit partes fubtiles , Ac coocrefeere facit groffas in lapidem; fed frigus, ait, etiam humorem ni- inio gelu ablumcndo indurat , Ac facit lapidem, ideft , non educit illum humorem ,psrtesq;ruhules,quzAriftotcIihumidzranr, fed omues gelat, Ac tardat m ag s. qui m calor, vt conficiat lapidem . Quas obres no s^ueat concludere Marea ^ calor aquare faciat minus aquam cx hoc, ^ iudurat:faciceoimhocperaccidens:tumquiaquaudiu calor in ipfam agiclemperefl magis aqua, fluida nimirum, liqaida, Achumida, fed de- fiituta calore, Ac partibuatcnuibus,concrefcitinduram molem. At pr^- fcQtia frigoris femper fit dura,immobiIis denfaq ie,Ac per calorem redic in propriam naturam.l.fic mobilis, renuis, humidaque . Nec quomodo calor educat formam Iapidis fciuit. Quod nec dicere poteit, in prima c- nim dilp. dixit frigidum natura eflie marmor, cuius torma fi tua calo- re, calidum ipfum (it oporter. Ad aliam inquit, quaqua (eruatur motu , qui tamen non cR tantum Mar, calidorum proprius, fcdfrtgidorumctiamj Acin calidis cfl caufacalo* ris, it: frigidis vero frigoris . Nosautem motu caloris operationem cfTe alibi d lFus^probauImus, 7^ at Ruocfolo feofu contenti id oftendimui. Videmus enim, quzeun- que calor exuperat, ea tenuu. Ac mobilia facit; quz autem fngus, dura, & immobilia; Ac quoniam aquzmarinz. Ac fluuialcsmoueiitur femper. Si 1 jbii:uur, licut aer. Ac iguis, calidz fint oportet tpiiuatz enim motu, putcefiunt. £t fummum itera frigus eas gelat. Ac immobiles facitiigitur in his calor cit caufa motus,quomodolibitrchabeac incciciis,cAq; cau fii ccQuiUtU ; ideo in bis.coAduduury fiat ulidic . Neque enim caloc - ... ■ Aaa COI- RTliomac Campancllx V. corrampeni terram , & aquas fcruans , tueosq; a frigore illam Corrum* pente, non (it naturalis aquar; ncc frigus aquam corrumpens fu aqueu, &inuertensin terram non fic terreum. Et ti non fumme nunc frigidam fateantur conuidi, calidam natiuo calore dicant oportet. IpH enim ad« mixtione contrarij remiflGonemcontrarijBeri docent; fi igitur aqua no fi t /umme frigida, nam fi fic enctjciTst femper glaciata, igitur admixtum calorem habeat eft opus . Et quoniam femper fuit in tali difpoGtiooe.fi fic liquida, & fic mobilis , igitur talis eft ratione caloris natiui; qui fem* percam ficeffe ftatuit, & feruauit. Accidentalis enim cito abeft. Et alibi diximu$,q; per accidens motus cft frigoris caufa. Mac. ’ Adaliamait,a 1 bedonone(lpropriacaloristantiim,quianix,aer, 8 c aqu a fun t alba,& frigida. Et hoc principium tibi ctia impugnaret, quod fupra negafti , aerem cfle calidum. Ncc tenuitas cft propria calorisj vc patet etiam deaere. Z|a Igncm,&(olem album cfie de menteqnoq;Arift.loquentes de calo probauimus,& Peripatetici omnes Cprouttcftatifumusjalbcdinca luce folis, igoisve fieri fumme contendant, eam etia, quz cft in niue,& aquaj ficutdixit Alb.inmeteoris. qui etiam in a.dean.&in j.met.albedinem» quz cft in noftris entibus ab igne, ycI (ole fieri docet adurendi tamen vi clapfa. T el. in lib. de color : optimd id probat, & Plato flammulam igoia Tocat . Quod autem tenuitas fit caloris propria , fupra oftenfum cft de mentcArift.&Auer.cui raritas fequitur calorem, tenuitas autem rari« tas eft, nihil fortaflis ab illa differens. At ipfe fenfus docet, qu( calida be> ni, purcq; funt, alba cfTe, ic quz calor corripit, attenuari omnia. Qu«« propter fi io fummo fit frigida aqut,iuxti eorum fententia fumme dea* ?a fit oportet. Denfitas enim frigus coofequitur rcofus,& Peripatetico- rum teftimonio. NccnegauitTel. acrem voquam cfle calidum, vt dietts fed effefumm^ calidum,^ fit primum elementum bcoe reprobat. Et tc* nuitasaeris cft propria caloris in viaaoftra ,non frigoris ,ficut ctiaia. Arift. fentit. Adaliaminqnit.Dico, Arift.non YideturaquarumToi uerfi atem cflecalidam, fed frigidam, bene bocipfi ridetur , g» nifi moucatut cor- rumpitur, tcI ex calido e terra eieSo , vel ex frigido , vt quia potcftrcoa^ gelari, vel putrefieri, vt patet in locis aquofis non mobilibus. ^ Nos autem plura Anft. di&a, quod mare fit calidum, & Auer. adda- ‘ De nare 8 c binius fupra. Etpofthzcqu^ dicit in problematibus; nunc autem ad- aqua calore. dimus,quod in fcc. 26. qu^ft. 55. Calidius, inquit, eft mare per byc- snem ,quam pcrjftatem'. £c in lcc.de mari, 6e de aquis calidis inflnities dicit, illud clTe pingue, calidum, ficcum, & alias ei attribuit caloris coa> ditiones. Et quod omnis aqua fit calida etiam didam eft aotr.Veruna fi motupriuatam aquam putrefeere dicit Marti, & Arift. omnesq; Pe- rip.auUum dubium efl^e tkbcc,jqudd fit caUda. Sij» i calore, fiucafrt- ' ' *' ”■ ' gor« De primis corpori!)(rt,' f7i goreidfiat. Nam fi frigus indurat, & congelat , patet qudd 2 fui natu* ra illam remouet, ergod calore. Sin calor externus eam corrumpit, noR minus calidam efie ipfam oportet. Nam m met.tes.6>itiquit Arift.pu- trefaftioeft caloris naturalis cojruptio eius, quod putrefc it, ab alieno calore fa&a, hic autem eft in ambiente. Quapropter 6 putrefit aqua, ideo cft, quia proprio priuatnr calore, ergo e(t naturaliter calida. £t ia S.tcx. inquit. £c non habet calor exriaoeus in byemeputreftcere, quia frigus tempore hyemis habet poiTe magnum fuper aquam, & aerem, qug ambiunt corpora corruptioni fubdita. Quapropter externus calor non poteft internum educere. Et in tex. x i.quod mouetur,att,& fiuit,miaua putrefeit, quim non fluens , feu motum ; debilior enim fit motus , qui ab ea, qux in aere, caliditate, quam qui in reprxexiftit , quare nihil facit permutari . Et ideo, inquit, caufa eft , quare multum minus putrefeit, quia in maiori amplius cft calor, & non poteft ab externo educi, ia mi« nori vero imbecillis. Propter quod mare fecundum partem diuifum ci> td putrefeit. Vbi re&d Ariif. corruptionem fieri per cduAionem caloris na tiui docet ab externo fadam,&aquas,qu(^;mouentur magis, minus putrefccre dicit, quia roboratur eoru calor, & vim adimit externo; fic^; in hyeme quia externus eft imbecillis minus putrefccre infinuat;& totu quia maiorem continet naturalem, non citd vincibilem calorem, quare partem maris putrefccre dicit magis, quii citius calor natiuus educitur. £cce ergo qudd calorem natiuum,uon accidentali attribuit mari; nam ^jecelTa c»« caloris natiui corruptio cft putrefa&io,non autem accideialis;& quod clulio qu64 aquas fluentes minus corrumpi dicit,fie quandoque eis attribuit corru- fitcali* pcionem,ergd&attribuit his calorem natiuum. At igitur quoniaaquc fluentes mious putrcnt,quam ftagnantes,vt Peripatetici omnes conlen* ttnnt feafu moniti,hoceft,quia calor eorum intriofecus,& naturalis o6 obif ditur ab externo,fed fortificatur motu, prout declarat Alb.inuitus, &Aphr. Necalijaliamcaufamvllam reddent vfquam, quare videlicet fluentes putreant minus,quam ftagnantcs,qu{ calidam aqua non decla rct. Et quando a quouisrobufto calore aqua imminuitur, fed non cor« - rumpitur, ftagnantium aquarum putredo, ficut & acris inclufi impo- tentis moueri,immobilitati attribuatur, & calida ponatur aqua eft ne- ceiTc. Nam operatio rei nunquam rei formam relinquit, & naturam, fer- itat q; enim illam femper; & n aqua motu gaudeat,calida erit neceflarid: motus enim caloris cft opus, quin Peripateticis,& Arift.hic in aquis ca- lorem generat. Amplius in 4 .mcc.tcx 55 t. vult Arift. cp qux frigore con- Xatloinu^ gelantur, coagulenturipfo, calorem exprimente; & cum liquantur, li> quentur a calore fubcunte . Igitur curo aqua fit (emper liquida, fem- per eft calida, & cum congelacurcalorcm deperdit, & quianaturalee- ius cft cfte liquidam a naturalis cricci caloc liquefaciens, feruans^ue ia liquore aqium. ~ ” Dc primh corporibus,' 57^ HfC adducit exTcIefio Mirt*, nec bene intelligit.nltralircnpciofua xh* «rrorei continet. At videamus, tjuid ad b{C d;cat , & examinemus. Hjc principio innititorCinquit J quod a nobjs retectum eft, facta .f. Mar, tgentium fumerenacqram . Nos contra probauifttus eiiaip materi^ concurreread factionem rerom . ^ ^ ^ At nos recte fupra illud demonftrauimus . Nccrciactctjmprqban*e: Th, ctenina quod dixit materiam efle quiditatis parcenvnon famep probans, & ideo Tjporcs effe fngidbs , nil aliud adducens , farte contra Arift. fuumclicoftendimus, &ipfum Prripat,cacl.ux.ilb teraverd tanquam cabis deinde fecundo produda infinuat, minimd cum primis nominans diftindc,fcd confuse in etsintclliguntur ;tx bii enim originemducunt.VndediccsMoyrcs,creauiiDeusc{lum, & tcr- ram.i .totum mundum intelligit ; nam parces ptimas, & principia alio- rum, quibus fecunda commixta l 4 tcbaot,crcaffe(ona(.ltaq;frrundarid aquas plantas,homines,|uccm aliaq; vcluti ex his conflantia ific6ia do« cct,& tanquam pcifrAioncs,&otoamcotaprincipiorum, in quibas ia formicer laubanthxc: quare inquit concludens j ig*tur pcifedifunC coeli & terra, domnis ornatus eoru,idcft principia informis, & caquar «X his rcquuntur,vcluti ornamenta eorum.Ec huc quidem rurfus mani- feitum fii,^ dicit crcaflc C{Ium,& terra Dcum,quaU ipfa ntilla fuppoli- u ma- 574 RTliom* Campancllat u materia propHo opere produxiflet abfque iu(Tu,re(I propria qaafi na* tura; proprium enim fummi opificis eft feipfum communicare inefFe- Atbus maximis, licet non abfque concurfu voluntatis. Cacrera vero iu(« fiffe , vt fiant, dicit Moyfcs quafi potuifTent fi eri, quia praeexiftcbat mo« les terrx,& cocli, vnde fiant. Fiat, inquit Deus, lux videlicet congregen* tur partes cceii (ubtiliflim^,&denfentur,vt calor collcSuspofllt feipfutn diffundere, Si fiat lux, apparentia nimirdm eius,reflexioq; cxcalcatis par tibus lumioarium;& quia nofter modus cognofcendieft prius lucem videre, poftealuminarc,dicit^fa&afucritlux,& poftealuminaria : 8c forfan quia lux opus erat ad procreSdum; & fic de ceteris per imperium exprxfuppofita materia docet effe fa&a, vt infinuet cfTe corpora fecuQ* da,& omnem fa&ionem Dei poft creationem C(li , & terrx vocat gene* rationes coeli, & terrx : iftx funt, inquiens, generationes coeli, & terrx , quando creaix funt,ia die qua fecit Dominus ccelum,& terram. Quafi dicat, ^ Deus, hzc fecerit, ex his omnia , & indiderit his, coelo , & terrz modum generadi, imitantibus generationes, quas ex eis exegit Deus.Et iQuidS fpus dicir, fpiritus domini ferebatur fuper aquas Marf.fic. fup.a.Eoead. pvrtatus fup Plot.lib.;. cap. 5. per fpiritum calorem, qui ad Dci modum omnia ge« aquas ex Fir. ncrat,&omnia viuificat ; vnde inquit. Anima mundi non iungitur C{« &P)0C. Io, fcdfpirat Cflum. Qnod dixt quia Deus non cft forma mundi con- iun&a, vt dicunt fentire Varronem, fed creat , & elicit in a&um fua ad- 0. mirabili potentia, & fuo calore eundis infufu dat animam : ideo non cx propria fubftantia, Sc vt dicunt, vniuoca, h^ c gignit, (ed externa fub- ftantia caloris : vnde Galenus io 17. de vf. par. ioquit animam fotis, 8C mundi eunda creare, vfam opera lucis calid^. & idediungit Ficinu$,fed fpirat, &parit coelum . Cum fit maxime viuensfpirat vitalem flatum, acrenfualem,noo qui Bcceflarid fentiatur ab aliis, fedquo^ipfeviuifi* cat,&fentiatalia. Flatus hic penetrans vniuerfa, omnibus cttinfufui imitans animam penetrantem . Vnde Virg. fpiritus intus alit. &c. imi- l^m fentit ^^^uranimam continentem dum ,vclut oleum omnibus rupcrnatat,hie p.Aug.inIi. fpiritus Domini ferebatur fuper aqras, vel incumbebat aquis foucna materias frigidas, quxipfo vitaliter, quamuis occulto, calent, atque hinc calefaciendi vim fortiuntur occultam . Et mirabilia fubiungit Pi- cinus de hoc fpiritu. Quapropter videtur, quod calore nobiliffima na* tura omnia ex principi js creaucrit, 8c hanc naturam ponit in coelo . Kc hunc calorem eunda generantem , Si viuificantem Arift. in fole pofuit. Si toto coelo, in fecundo degen. an.cap. j. £t dehoc fpiritu omnia in- formante forfan ait Dauid . Emitte fpiritum tuum , & creabuntur, omnia enim jpfo calore generantur, & renonabis facirm terre, eo quod animalia, Si plantx orientur; fed fi auferas, inquit, fpiritum eorum 'deficient, & turbabuntur . A qua ergo ipfa quoque calida cfl Ficino per haac fpiritum, fulcepiiquc rim producendi. £t ideo jnquu po- •*Oa|. imper. fuper gcn.sdlicc. tt ca i 'De primis eorpdribili fteaMoyfci. Prodaeintaqac reptile aoimaeTiucotit* Ataqucdoa* turafuiAeat frigide non pofTencproducereaoimaliai nec terra germt* Daret herbam virentem • vt ibidicitar , aiG calor oppugnaret , fpiritus ■ ^ue calidus informaret femiui&am molem. Nam quz fiunt manifedd pifces,0c plantz calidi funt, vtdiftum eft. Et addimus, quddTheo* phraftus inquit in libro primo de hidoria plantarum .capitulo tertio: Omnes plantz humorem, caloremque fibiinfitumquendam habent, quz cum deficere incepere, rene&a.di minutioque confequitur. A ca* loreergd vim producendi habet aqua, ie calor terram concinnat in ma> teriam entium, ipfaque producit, quia materiam prodat. & fpiritus in ea inclufus ab fole gignit . Ethincapparear.qudd generatio non fit per commixtionem, ficuePeripatet. arbitrantur, fed per eduSionemfa^ dam a calore feipAim generante. Moyfes enim inquit, producant a*» quK reptilia, & terra herbam virentem . non autem com mifeeantur cIe-> menta . I( formentur mixu ex contrari js : & fic fiat nunc oportet geno* ratio, nam primi Opificis caufx genitrices modo imitantur. & Dei ?i> uifica calore hnc exordium accepilTe certum ed. deinde modum eun- dem generandi feruade. At ad aquam redeuntes dicimus illam fecun- dum ede corpus , cum fecundis enim enumeratur ibi, manifeftum ede. ipfumq; nimirum marcNam dicitur Deus congregadeaquasinlocum Tnum,&appcllade illas maria.Signum ergd eft, qudd terra omnia con- tinebat dilperfa in immenfiute fuz cradz molis, 6c ideo non apparebat arida ; etenim com mixtz erant partes crafTiores cum tenuioribus, qux fa&K funt aquz;at fummus opifex fequeftrauit a terra fubtiles partes ia locum vnum, quasappellauit maria, vt ibi fiant aquatilia propter orna- mentum vniuerfi; deinde apparuit arida. ficca^ue reliqua portio ; £t ficintelligitar. circundedi mare terminis meis, vt fignificaret ibi con- fultd pofitum fuide propter pifdum generationem . fic fui conferuatio- nem , nc terta aquas io feinuertat. Sic nec timendum eft, ne aqua coo- periat nos|: nam pofui. ait Dominus, terminum arenam mari: non qudd mare defui natura debeat operite terram ex hoc fequitnr, ficuc Peripatet. putant; nam io facris litteris multoties dicitur potuide ter- minum montibus. Termioum.aitDauid. pofuifti montibus, quem non tranfgredientur, nec conuertentur operire terram: fic tamen mon- tes defui natura non debeat terram circundarc: & pluries dicitur, nc ti- meamusan calum ruat. Itaque fient dicitur de aliis (ecundis corpori- bus. qudd fit pofitus illis terminus, ficdiciturdeaquis. Ideo ex hoc non concluditur ede primum corpus. Et cum dicitur, qudd fpiritus ferebatur fuper aquas, multorum Theologorum cxpofitiocd.fuper ma- teriam primam; materiaautem omnium confeofu c(l tcrra.etiam aqua rum,ex qua nimirum ipfa, fic omnia fiunt ab agenteSolc . Aqua.n.tcrra fufaefUcofui, Ttdiccmus. £c aquam ergd tfle Corpus primum Moyfe innuis T)c primis corporibffS; I77 IpintumiogeBcrandam , opusquoqaeeft diuturao Calore blando, di« verfi(icatoque;fi foli commififlet , & terrx horum geoerattoncs DeuS( alioHim, qua; minus, & alio calore opus habrntpjrohibuifreC,& tempo- ra anoi dcuaftalTet} vtcris commifit foemioarum adhocaptis. Aqua; ve- xd noaruntdehorumnamcro,redaroleoppugnataterrapromptrhuty Si Deus lilas fecit poft principia, docens illa , vt conficiant iuxta aftio- nis primae modum aquas , ic alia entia . Qux licet fol non intelligat, fcd fui amplificationem, tamen Deus fapiens artifex intendit, qui nec na- turas principiorum violentans, fcd fuis alterum diuerfis motibus, alte- J rum quiete feruans,dum fe oppugnant, & non ia eadem parte, hxc fie- ri ab eis inftituit, ipfis roleatibus, Tcq; diffundere conantibus . His qui- dem ergo folis, fe ipfa, & alia generandi terrx nimirum, & C{lo, faculta- tes concreauitjqoia ftatuit rerum principia;aquis yerd nullas, nec fe, nec alia ; nili calor (olit ex cis quid conficiat , ipfatq; gignat . Idem de aquit dicendum c(l , fi io fin*efzcali remanebunt, poteft enim hzc Deus (ace- re. At hoc non eft ab £cclefiaabrolute,ipfoq; Euangelio, Tcl Moyfe,' prophetisq; prolatum, fcd a Theologis in ?ia Peripatetica eruditis : qui prxruppooentes aquas e(Te primum elemctum, & adulteratum folis ca- lore, in oouitTimo purificandum putant. Verum aotiqux littcrz faerx,' Sc recentiores de c^lo, & terra mentionem faciunt, deq; eorum ftabili- tate,dumde principi j$ fit mentio, neeforfan de altero moddabfq) alte- ro; nunquam rerd de tribus aliis,qux putat elementa, de quibus opor- tere magis Tidetur, fi nobiliora funt terra, veluti Peripateticis apparet. Vnde ait feruator nofter, coelum , terra tranfibunt, tantum, hoc «ft Cvcaiunt^quoadaccidcntia,&efic6lus: ideo tranfibunt animalia, plan- tx,lapides, &aqox(’ aifi fortafic remaneant, vtcxli partes) nam folis, Ap.ai.codP & terrx effeftus ede in iz.cap. fubtiliterTelefiusoftendit. Ecclefiaftes & terra inno item dicit generatio prxterit, & generatio aducnit , terra autem in {ter> uari, (ed ma- num ftat. Quod ideo dicit, qnodfol c terra femper generat entia fccun* habetu^'*^** da, ipfaq; immutat in diuerfis partibus pofitus propter motum fuum . Oritur enim fol,air,8e occidir,& ad locum fuum reuertitur , ibiq; rena- fccns gyrat per meridiem, & ficAitur ad aquiloocmdufirans vniuerfa in circuitu pergit fpiritus,& in circulos fuos reuertitur. Vbi fpiritumviui- ficum cum ipfofole procedentem, ftcunAa generantem fatetur. Licet amem fiant generatioacscontinud fica fole circumlato, terra tamen» cum hxcprxterierint, in xternum ftat, io die itaq; iuditij non deletur . At aquas generationis e(Te principium quis dixit ynquam , & io xterafi remanfuras : fed vt d terra primo fuut faAx. Et in facris litteris de terra, it coelo fit meciotaotum,vbi de principiis fitfermo: de mari nunquam, nifi de fecundis entibus fit fermo ; de aere, & igne nunquam , nam cum C{Io iotelliguntu r. £t fi concilia (aera, dum prxeipiunt nos aqua bapti- urif appellant ipfam clemcotuini fcquuntur modum famofum loquedi ‘ - - — t-' buiuf. CiCi ponit a- quat calidas. Tb. Idar* r 578 F.ThomiECampancIIa: huius temporis, honautciti przcipiunt credeadaoi cfTe elementum , de ficleChriftiant . At fiiobapcirmace Bt regeneratio, cum generatio non fiat abfque calore omnium confenfu, diguum eft,yt aqua Bt calida. Di- xit enim przterca loannes . Ille vos baptizabit Spiritu fando, & igni; fi( quia Spiritus fandus igneus cft didus in fcripturis,& vim generandi in- fudit aquis, dignu efi,vt fint calidae naturaliter. Probabile fanceft, cum Deus tam apud Philo(ophos,pr9Cipue ftoicosf de quorum numero cft Cicero, qui in 2-de nac.deorum aquas natura calidas ci cffufione,liqui- ditate, & calore, quem agitatione fumit,& tepore maris, & quia frigore corrumpuntur demonftratabunde,&C(lum efle igneum docet Clean- this tcftimonio, & vifu , ac tadu , ficut Plato ^ q apud Theologos Deus ignisfrimileturconfumcnti, &Spiritus fandus abluens peccata in ba- ptifmatc in fpccicignis nominetur, ficut l^- quem liber coeli gradum oduaginta feptem milliaria continere in Jerra, menfuraire dicunt. At. .t refert Plio.in l.lib.cap.penuhimo.huncterr* ri?ha'rl^T £"'orthcne$ia omnium quidem litterarum lub- tilitite , & 10 hac ytique prj rer Cf teros folers, quem a cuoftis probari . ait, video, cuique non credere eriibefcimus ob fenfatam rationem, quiogentorurn quinquagintaduorum millium Radiorum prodidit. £t la capitulo vUimoPlio. refert, in fepulcro Dionyfiodori Cydni; pro* r, pinquosEpiRolaminuen.ffe nomine D.onyfidori ad fuperosfcri^^ E* »bi Icriptum erat perueniflceum a fepulcro ad infimam terram, cReque TO vIque Radiorum quinquaginta duo millia. Q gnificat pofitum inGenefi. Nec cxcufaturDeus, qudd itafcccrit,nctcr- ram occupet, & animalia; non flquidem,fi illam elementum facere vo« lulflct,modi defuiflentrapientiflimo vtrunq;faluandi. Vcl/altem talem vim dcdifl^ct aquis , ne fempet extra naturalem fiot difpofltionem . Ipfa itaque etiam rcptzhenditur natura, quzferuauit mare io dirpr.flcionr, quz eft pr^ter (ui naturam. Et quonia hoc eft imponibile dicere de Deo, & natura; nam nunquam agunt fruftra,&temere,przfertim in magnis rffcAibus tefte Arift. ergd naturale eft mari eflie taJe,ac tatum; nam di« cit Arift. in his libris de C{lo non femcl . Quod femper eft tale , prztcc naturam non eft, fed naturale ; nam , quod przcer naturam eft, fempet efle nequit ; itaq; fceuodum naturam huiufmodiruDt aquz, & non ob rationes Arift. fed quia Deus fic ftatuit , & omnibus propriam largitus eft naturam. Sin maxime frigidum fuitfrmper,& humidum /uirme,& terra decuplum fuifle ab initio ftatuat.vt competit elemento; at calidu« ac cralTum,& falfum cfl'efadum, q> tenuioribus, & duleioribut fui par* tibusfpoiiatnm fit, & in terrz, decuplo minorem reda&um eflie io tno« lem a fole, quia in vapores foluitur, & ficut feruens aqua , diminuitur ^ aliam enim dimioutioois caufam fingent nunquam ; fic inquiens Ari« ftotcles, fle fibi,&naturz contrarius eft. Etenim s.mct.cap.^.bisquidc, inquit, qui femcl generant mare, & totaliter ipfum generant, ficut funt qui mundum faciunt de Douo, iiMpoiTibi!ecftfairumfacere,caufanA sii- mirum falfcdiais illius afligoare.Sicnim omnis humidi, quod circa ter- ram erat, clcuati i fole refiduum fadumcft mare, vel fcilicet, quia refi- doum eft eorum, quia iolecicuantur , vaporum veluti excrementum , fiq; iaexiftit tantus fapor propter immixtam quandam terram, vel exba- De pri mis corporibus, 5 8 1 htlobem terrenam in mulca aqua dulci, quxve dulcis ante fuIlTct, nihi> lominat Cait Arift J cum aduenerit iterum aqua , quz euaporauic , ne> celTe eft,cum zqualis (it multitudo, primum quoq; nihilominus falfum fui(Tc;&fioon primum falfum fuit,noneciam poft falfum fuifTcladum defendi poteft,poftquam ea reftituta, falfum eft tamen. Quasobres ele- ganter probat Arifloteles eos , qui mare generant , non ponentes zter- num, quales fumus nos Chnftiani, falfedinis maris, & eius paruitatis , non poffe rationem reddere ex eleuatione folis , & commixtione terrx ; ciim totidem deCcendant.Etd ipfc Arift.antc fuilTc magnum, ac dulce dicat, nunc autem paruum , & fal/um /olis aAione, non poteft reddere caufam ;hzccnim fua ratio allata conuincitipfum, 8^ quemlibet, nec Auer. huic rationi acquiefeit. At (i hoc dicere tenetur Arift. vt ratio no- fira cogit, quoniamprimum dicere eum non po/Te demonftratum e(f, (ibi, propricq; rationi, & naturali eft contrarius. Item naturz aduerfa- tur h{C ratio /cioli,ipfiosq{ Arift.Nam aqua nulla, prafertim pura, a ca- lore falfa , cradaq; redditur; (imilaris etenim eft , & tenuis vniuerfa, & exiguum quid a vaporum natura eft diucrfa, quia fpi/fata eft magis,vbi itaque plufculum quid attenuatur, quod a quouis patitur calore, in va- pores foluitur vniuerfa, nulla fui portione calorem, a quo falfa (iat,mo- rata. £t id docet Arift.in i. dcgen.an.cap.i.nullam Videlicet aquam ca- lore cralTcre, itaque nec fallcfcere,& in 4 .met.nullam condenfari i calo- re aquam voloit , nifi fit terrz admixta , 8c ratione qnidem , vt nos pro- bauimus. Nec exemplnm dc excrementis ciborum , & lignis combuftis , quicquam oftendit.Nam diiTimilaria, cuiufmodi ea funt, & cra/Ta, tan- tum calore /alfefeuot ,accra(Tercunt, vt etiam teftisfuit Arift. namque partibus tenuioribus non refiftentibus elabentibus propter calore for- tem, & diuturnum, partes remanentes,veluticorabuftz,cra(ntudinem, &raWediaemprzfeferunt. Ataquz vniuerfitas,quam omnium, tenuif- fimam,& puriflrimamefTeoportet zqucfimul, nequaquam cum fit {qud fimilaris,id pati queat eft po(Tibile:przfertim cum partesablatz ei retti- tuantur per flumina, & pluuias, quin plures, vt alij (entiunt ; nam terra quoque in aquas vertitur,& vapores: ncc fecus Arift. fatetur. Vnddpo- tius mirari licear, cur tot afliducadiedis dulcibus aquis, & tenuibus n5 vniuerf;im dulce fiat,& tenue, & maiorem augeatur io molem.Ncc ite- rum mixtione exhalationis ficcz,calidzq; cum pluuijsdelatz,vt Arift. nir,vcl impotentis fuperaquas defcendere,vt dicit Alb.& Mar.nam pt( terquam de magnitudine nulla redditur ratio, longe abefl exhalatio quam id facere, vt queat. Longe enim tenuiores,& longcleuiores aquis funt exhalationes, vt illis craffefeere, & falfefcere nequeant aquz: nece- sim additis aquis craffe/cunt, ergo nccadditis exhalationibus, quz ni- mirum funt tenuiores. Przterea enim ncc labiturdeorfum ex /e exhala- tiOj naturafutlum teadccs,fcdcoixipluuIisdcfcrtur,itaquepluuizfal- Th. Mare nopSe falfum Hara priuatione ilulcis a^ujs, i.Ratio. Tex.J9.‘ % Mare no po{ fe exhalatio nib* fieri fal. fum, & craf« fum. I.Ratio, F*Thom*'Campancir« fc appareant eft opus, pr^fertim quoniam in fumma ficcitate, & calori adhuc exiftentibus exhalationibus commifccotur pluui^. At pluui^ oes> ipr|q;auftralcs,&aucnnnales, quibus Ariftotcli plurima exhalatio ia inctcoris,& in problematibus, & Theophrafto de plantis icribenti, dul- ces apparent, nec tanta donatae,quin nec vlla falfedine, amaritudineque, quf tantam aquarum molem inficere queat, Etprofc&o fi fic(fiet,ma- ^ gis infeci pollent lacus, magis que, quiapluuiis fiunt, vafli lacus dcberfc cflcfalfi, amariq; in principio prarfertim; vel magis illi lacus, in quos, & pluuiar defeendunt, &lol alliduo agit. At Alb. cum aliis videtur dicere, Relp. Albcr. fo|c(ji magisin maritimas agereaquas,quam in lacus, propterimmeofi- •( a iorum, illarum, in quibus fan^ radi j in immenlum multiplicantur. Ve- . Confutatio parum infpexilTc videtur. Etenim proportionaliter idem fol agit ia Ratio 1 . ’ lacum dulcem, & io mare; nam paruitati, vel putius paucitati radiorum sequiualecparuitasaquc lacunalis, & magnitudo marin^ . Quinimd ia pcrfpicuo corporeparuo fol adunatur magis, magsq; intenditur lux, ^ vel fi fenfum negent, non negandum qu d;m, non i ti jgient q» fol eqdc modo multiplicacfeinaquis,J& fi ad tatam aquam tot lad j lut^ciuntia I' manad falfedinem induceudam, tot , inquam , quot tuianvaquam per* meant, tot oportet fufficiant ad tantam lacunaicm falltf c codam, quot % iplam permeant. Ad qudd rurfus accedit qudd aquz maris continuo mouentur, & fiuunt, motus autem reddit illas lenucs, & in fui naturi , vt dicit iaprobl.efficiique,ncea(dem continuo afpiciat in eodem ficu,& I propinquitate ; Itidem nec totum mare fol afpicit, fcd modo alteram , aliam modo portionem;acfunt lacus,quosfcmper afptcit fol per totum diem,deiuxta zonam torridam hi repeiiuntur, qui nunquam lalfefcunt. ' Q^iis ob res non antea fuit alio modo mare , nec a folc denuo fidum * ctt tale, fed ab zcerno fuit falfum , ac tantum , vt Arilt. in allegatis di- cere videbatur, naturaliter Igitur lalfum clTe oportet, tantaq; molis. Siquidem fol hocaquae elementum penitus immutauic in qualitatibus, & quantitate ; cum folis non fine dimiriutz vires, A perpetud agar, to- tum igitur iplum perdat efi opus : nam fi in tanto tempore tantum dc qualitate, & quantitate eius diminuit in proterito, nulli dubium erit , J [udd in futuro, cum pr^fertim mundus fit perpetuus illi, agens, ip- iim paulatim diminuet , vt remaneat nihil . Ipfc enim in primo phyiic. contra Anaz.&aliosphilofophos antiquos fumtt,qudd quodlibct cor- pus, ilummodd non fit iofiuitum ,ptr abftradtioncm , & diminutio- Bcm continuam in nihilum reducitur fuz niturz . Id igitur eiheiet (ol, &c6 magis , quo fol magis, & fortius agere poteftTn ipTum ia m immu- tatum , i. ad corruptionem difpofitum ; magis enim lalor agit intepi- dam, quam frigidam aquam ;& vno elemento corrupto corrumpitur totus mundus dicunt Peripatetici omnes. Itaque periculum imminet Anftotcli pr^dicaati mundi xtcimutcm , nc mundus ipfc corruat iuxtd ir*« De primis corporibdi 5S3' tradium dofirinam in primo met.'caD.j r / f i qu? elementum, quod fummdeftfnefdumAriftoteliJmm ° f *>nitquc,;&quodfummehumidumitidemeft refiftensio" *u«,dimi- «cciu vlloigiem compatiena. «Hitctur oportet terra^u* non cft fumme' lis fft tranfiT f^T habentibus fymbolum faci- cft tranfitus, itaq; faciJius omnibus viis fol in ignem conuerte?terr 3 ^uod ne eueniat AriftotcIi. calidum mare, /alfum6jnaturalit &ter.’ t» minusin quantitate, & adione, fit cft onus ieitup A J * **“ pusafolecontinudtffeaum.EthocnulIinon’pcrfua'deatquod*eIem°cn tum ieipfum generat, & m ultiplicat, ignis videlicet igncmln fp«ie?ua ‘ at aquam aquam generalTovidit nemo. Ethicfileanl cum d^prehen-* dam, quodcunque pro Arift. fumatur, diuiof fapientie, nature Lfibi « jpfis contrarium. * oiUDi Propriafnia fec^ldl" ’^"*.q“* «,are fecundum ponimus corpus qua ttatibu^idonatum,faIfedinenimiium,remiirocalore It me I>e Terra d a quamuatej necfuigeneratiuum,fedifoJe,tic;tdcceterraq^^^^ ' ^ cendum omnes afferunt . Itaqjf.lfedinis caufam propriam natiu^aicm eramus. Sicut enim vari; funt homines ex natiuitate,lt varii liquores ficaquf varif diuerf{q. Igitur alij grofff.flt in lapides concrefccui- alio caufa eft orgo f>u$.qu»ppe g, oritur in imis terre partibus a retento ca lore c terra combufla , liqutfada^; . Vndefan^ pa»cs fubtiies non el^! ^ 8^°^* liquor. Sal qMide«i,ficutU Jore fuo d S ’ ' ?*•"* cotinens ca- lore fuo,ficut dc fluminelapcfaciente fupra dicebamus.Qudd terra altc- l.difput]^eclarauirausj quod^; e»usformafitfrigus,indelcfccffundens,quomodoq-adeene- xat.oncm concurrat extr,nfecd,fiimaterupropri;dcturbatu^^ conficiuntnreQtiafccunda^NnncquidArift.profedlcat,vidcamu1’lt ra\p7ar’*'°' Jio^ndlas T^l^I T • diai,,qu J , j nos, adducit tande aonnuIIasTeIes.;rationes,quibustcrrac{Io, contrariam tffeoftenditur. AtTelcfius, igitur.ia eo cap. 4 ? ouod ciZt Marta , haudquaquam intendebat probare coelo, ipfiLt^m terram deorfu™ f «U . Terrani fcilicet moue- elementum motu ferri ridomodd jat cce- Ium cuculari, quo videatur diucxfam tflcnaturaab inferioribus, quin- ' tunqj l.,u\tt.noii 6 «ur,ui„ru,nc^ . ,„m drculmmeffcf..... k mus.AtinquuTc .reprob ,q P contraria; (ummo- corrumpi . k «V»/- P,XV & .«rSo^m liliSsas35$ & niri dicit Arif. inquit poft multa declarata in cap. 44 . & P'°P*^ Ouarc fi mobile videtur, quodfubftincre . mouereq; fequeat , nequa^, quare li moD e via« moueri.fed decidit, Gt mobile. fcd°imrnobilc ; quod quidem enim immobileeft, necfemoucre.nec e fuboTertetiam queal Huiufmodifiquidemiubftentatio Wotus deor- j « motusTc principium . Igitur lerrifpartcs non /ponte fuadela rumeftcafur uam elr» (,VifurfumattolIarur,occoperiri,coiufmognetur crafTitiei materiali non exuperatz, nec de fepoteofi f quodlibet elementum ad vnum feratur vbi, vel deorfum fcilicec vel furium. At qui dam homo dicebat in accenfis flaromis,& carbonihu$,quamuis txilibua inefle de natura terrz.ipfiufque frigoris : Quod referre pudet . N am ca. Ior,quod fuperat,in eo non relinquit contrarijvelligium, dum regnar, " nee motum contrarij. Motus enim i propria rei dependet natura,& for ma,vt dicitur primo czl.peripateticorum omniam confcnfu, & opera- cioacs,aiuac in Mctaphylicis , funt formarum . Forma igitur iam exiio-: • ■' Ccc da. F.HiomacCampancIl* 4k*» cu» tributui ruil- frt,qud fcratur.*fed eiua vuiuerfiias quiefeit femper , motuque corrum- pit ur.Qj are nihil fft,quod dicitur.Tcd motus deorfora omnibqidecw iis matetif erit delapfus. Aqna quidem calida, »c fucci, omoiique calida corpulenta feruntur deorfum.vbi potius fui deftru^onem acquiruni, quam cognationem : Et nemini id non perfoadeat , quod etiam , " reperirent fulcimento m, ad medium calida crafla tenderent tqudob e^ naturalitatem ire eft iropoflibilc omnino .Nec cft verum, quod, U lur- Qji* furfum fomabalio propellatur par» terrj.dicatur decidere: decidit cnim omt^ Impenuntur » p,op,„ impotentiam , & debilitatem naturp intrinfecp . ficui aniraalu ■odccidunt, jjbilitaterocalorunatiui.atilloferiarptrimpulfumabeatraicrrc- na portio, veHapi», nec eo vadit, 'vbi fulcimentum reperiat materia noq regnata prorfus a forma, fed contrario, quodnoo elk de ratione cade^ tii.Ei motus talis nobis tppcllaturimpulfos , vt dicemus in diip. vlt. vb» finguli» motionibus propria alSgnibimui nomina . EtfifUttalisita. puUus e luperis deorfutn ab extraneo, 8( maiori vi.quam fi ex fe fola, c*- ' datm teria, etiam dicetur impulfu»,& non delap(u»,& cafus. Et mirura quidem de homine, qui non inteUexerit , quid vox decidere importe^ quife grammaticum fingit in difp.decalore,& ncfcit,qu6d.deciderecft dcfupcrisdeorfumcidere,acdc his alibi (ubtilitcrlocutUumu$,8cTclc. fius docet vberrime. a f • « Quontim quidem Arift.i.cpI.t. 8 S.oatoraTeme(remottiraterrpdeoc jtnl.rat.ones p„fuadet ratione , qiu quo magi» appropinquant vniuerh tau partes cadentes,co magis, citiusque mouentui :St J.CfU t. puidem exeo, Tei quod maior portio velocius ferturconfirmauit;ldeo Telcfius rerokieiis Rcfi>6f;o.cur inquit, quodacceleratioappetitu fit materip molcftam operati^onem mota deorsD, fuhcn-ntii:ipfaenim creata adtaleopuseftyVtagentesnaturasfufcipiar, motum aece- ^ habeat a fe ipfaopus,fed ab iliis; fSt fi eft contra naturas agen- tes illa operaiic,eft etiam contra ipiam , nam aliad habet nihH ipfa , nifi ft ab his regnctur.Eft autem lapruscontranaturam caloris ; nam ab illo agitari nequit , eius quidem enim naturale eft agitare; contra naturam fngoris,quodrubflinerc in fublime,ibique immobilem reddere non va let.eiusenimimmobilitaaeft cooditid ; iccirco caden» m at criiexofa tar km motum»co t^od fitcootxanatuia»agcotcs,d quibusfottiuir clle,^ ?E>c f rimis cofporibxE, r • citid»complct«4ppctcot conduc iUuoi tnerkorlicataoim^t • decimantia , fugicmia^iKi.' £x hoc aigo talis non videtur roo« lus.fcd detipfu$,& impotentia ad motumtqui nec naturf matcrix cppC4|orisqu«etl iaimjc» opc- /.raiio ille c*rus}idco itaque de cito declinanda. £c hoc inde pateac^qodd (oon modo aqut.de terr» aancitanciUMip tl^d entia Ariftoteli hene cali> 3 dai«eluti cralTa matetiajgnitafvinvm.lapidea,ligi»a, c;etcr.jqi«oeia qua- piam obrotacralTcdioe.dt maiora corpora,h compa&tor>coQftanc mo- ie;ne aer ipf» iubeat , iicut dicit Aphs^ilpua in Fcabl.^ttua^asuotar, / quia vis concitandi maior fn maiori o4ciKe mole , de poo poflibiii , vr i tmedip acte retardatur, dum fujbintmdLlasa,deCecn;jp itemigieu,aKp' r.que ignea corpulentior^ ciuus,de ialiuntur.Mupua eoim Deua ci impy* • fuit,quo naturas agentes, qux in earegococ «fafcipiariUlcmqueiKife* /Bionem eilargiiutelhC^iddU nequeant prorfus icgoarcsipraodit im* r perfedionem ruBin,quam habeteiieotqudd noa proprip gaudet i>oOQ, . ac munere, adquodCuUcreaca ,taUitutaqueoa(uraliter. fit naturalis , quidam iniftnftus eft ei inditus, ficut animatis rcbusmaturisqueagemi ibu^aufugiendi,quddmious naturaliter ipfi agendum eft. V n .At aduc^arius ignosana ad quid id induierit T elehua, ipquit, qpdd ^jrolcbat ibloere problema ca fundamento faUo , quod ^ilicee motus ta- ilisht delaprusrcurgrauiadeorfuna teodeoua,concitaqtiDOtnoi.Scdme litd videtur in cufapdua nam Tel.itba temere»obitec raeionem hanc ip- iducit,reddifibluit Ariftotebs argumenta, vt diximu&iltem racio,qoam adduximus noscxTcielioad lolucndum Arift. argumentum , dcpcndec ex lilo fundamento, quod morus talis (iccafus, h^c autem quam addu- . cic Mirta aliunde dependet» fit illud fundamentum ooo eft fal(uro,G • .cut loquitur temere homuncio,occ£>Uitatem ctu»oftcndit,quod opor .tebattinquit enim Plato in Th^eteto qui pofkioninpn credit debet io* flaiitiasatferrcadverfuteam,qaod&noaaHcrr,voce,;& qo corde orgac- . A t barc ratio, quam adducit Marea exT cleitoq’ quod ridcUcct ideo coo- .citant motum grauia,qu6dlapiaabftraAuaa propeip loco, propriaque vniuerhtate.fit propria natura immobilis cxoluscoota&um aluuorum , Aloeum aKcaum , fu{ natur^ vim infert, Aad proprium Iocum,^atque cognata dciabitur corpora, aliidue^ue vclociua,quod & alieua tUa,A ip- fuin itidem cxofaipertciiquc motum, afliduc illum concitat magis, vt quam celerrima inter cognatapsopria gaudeat immobiluate : ) quonia iuquam ha:c ratio videtur cflcTcleli^io cap.4^ dcfeofabimusiA illam, quainuisiaquiburdam verbis communicet cum Arift. fcd intclligatur ad modum nobis prxenarracumat videamus calumnias fcioli. « Is quidem ioquit.lmpctfedum optat pciBci, ig tur & conta&um fetfcdiuumi^la^Ucrgo ab>ttadoaa tutae voiuciGcatc uon oderit tactu •• acriS)& Q^omoiI» materia fen* tiac appetar, & odiat , di. dum eft a no- bis in a. lib. de reoferaru. Mar. Th. Rerp6(ioaha Telcfij . .t!T •fl'! r a I t» Mar» Qf Campanae pcrfitftioMtarfr.vtpote cirennferentff viciaJo- 'ti t igit^ confugiet idterHm^iaincnnbnbKfam>contrario. RcAdi^tur dicitur nobis portioterrp 'dedinarelocum ignit yVtpot^deftruAiuumterrcfuglens cafidicontn* Aam.NecrTdeatarigni8darcterrpperfeAionem,id enim faceret, fi illa magis terranm cniccrer,flon fi in igaemcoonertat. Verum hic atteudendu cft,qudd,quia nontnodo terrena entia jfcd calida quoqueferuntur deor fum,8e non pofluDt diei idcd ferri,qud^ ad cognatum teodut , nec tded motum eoociraat,notanter Telefius addidit, qudd lapis, terrea^ uc por- tio non exofi modd contiAmn ignit , St motum talem accelerare illam. Nam non amorcterre deorfum radunt, licet bene nonnulla cognatio- ra fint illi,edrum,quptd*frtnn)tur;fed propecrimpotcotiam forroxin- trane^, caloris riddicet^Vel ft^ris;quarum neutra.quod proprium cft. «i^If i?" • ▼*lcotcc indere poteftmirterifjfcillcec nec motum vere,oeciromobihta- ^ i tcm. Itidem & materia taltm odit laciobem,rtdicebamui. Quarecom- pleta ratio cff,quam paulo ante adduximus. Pratterea, ait Marta tenm dicisdeferri vi,‘ficut ferrnm ad magnetem, tphim lapidem ad terram , eft opinio Platonis; & Aoer. quam improbae Thyenncnfisttd qu«m'meecmitr tiam naturalem.Sed bxc dicit,vt addere ex fe iple qooquevideauir: vici* Confutatio , pitas roim prxfupponit naturalem tfle motuni,fi ipla refertur ad cogna tum vicinum, namgraue moustur ad terram-, de qMoafat,iqtec cosliex* idcd quoquenaturalem sptitudiarmprxfiippooit,quamcxgra* iiitate Ibrtiuotur h^capud AriA.Quod enim non potefl fieri, neprein* leiligatur in rermooc,fruftra videtur-addi cum reprehenfione tacentis. Nec hanc fenteotiam reprobatThieonenfis, vt io dubj^^cnoltimo 8. Pby.vbi.de hoceft fermo,eft videndum .^t fi qpiqio Pla^oni^iatelliga* yjr,Umblicus eam bene habuilTe Brxrumitur,a|tribucatpiinirum ma- lambopini* U}ri,minortque medio . AtSiinp). Jk Niphuaceffiluot eamlamblici,0c cnmcis Apbrqdineus,rcieUuot quoque opintoncmHyppafci,&Lipa«. ti|iqw»sfubiiliterTclcfiusrciccii tacuisauthoribus;quamuis moderni moderois has a/cril^atreateatias.qux tamen antiquxAinc valde. Et Aucb.feiit. nos dicimus,quod ip(a yniucrfitasterraoilpl graaitatis imprimit por> tioni fuz dcccdenti,(cd ipfa met contrarium cxofalocum,coBta£lumq; aecclerat,vt cognati tatense duritie, vt ferrea cUuis,& pila, cu- ius fph^riticM non va(latur,G Gt ferrea , ( quod fu ppono ne dicant Geri rcGlitiones propter rrgreiTum ad rphfricitatem,ricatThien. &ali) Gn- gunr.^aer enim ruperpoGtus, qui concitabat motum deorfum penp. non potcft retropelicre,fcd cum in punSo reflexionis Gt mnitus aAus, adunatus potius prohibere deberet faltum.Aliundeigitur accepit ro uitlecundum aerem ,&Gc de Gngulis partibus aeris (uccedentibus. Quare idem erii graui,G eifupelftet magna aeris moles, ac G parua.Tcr* ra ergd Gt immobilis.& celo fumme contraria, cunque uon Gt alibi pri- ma cootrarietas,rci|icetc(lufn,c terra. . De qualitatibus confUtuthnis edem . > Q VatoorelemcAM ftacuemem Arift. coodennaaimut,eiusque ra-* tiocinatloaes.Nuoc autem magis incufaudus videtti r,qu6d duo priucipia in corporibus primis Gngulis ponat, & qu&e minime coire pof f unt,vt dicemus de caiore,& Gccitate ignis;& humore ,')&>frigore aque, licet fatu diftam Gt^lliid verp abfurda taldd eH^quod duoa&sm^ peio^ • Ddd cipia 1 R Thomjc Campanctl* ctpia (i nt in vao corpore,vt pot ^ in terra frigot,& ficcitat 9rqii^,& beod & in contrario fcilicct igne eadem Ht (iccitas principium agens arque.Ac absq'.humido,& ficco,& fieriabalija docet, & inconfianter interdum dat.Er fi non habent, vt volumus,ergd duo tantum aAiua, frigus & calor erg6 duo elementa prima: St d quo» niam aduerfarius longum (crmonem habens, dc qualiraribus, falfum in Atift. qui niladnos, dicit (em per pa/Tioa Ari^.ciTehunidum, quoot aftiiia ficcum,id examinemus. Velle, qut^d (int Arilfotelem aftiua omnia, licetcontra- inde pateat, quod in i.degen.t.8 graue,&Ieue,inquit, nonfunt princi» dicac^bi pia.quianon funt adiaa,pafliuaque;oponet autem a^iua inuicem ,8c padiua c(fee]cmenta;mi(centurenim, &ttan(mutantur ad inuicem; ii* cet (latim oblitus fui Ari (f, calidum dicat,& frigidum adiua,humidutn & (iccuro pafltua.Tcriacnim,qupquiburdamnoD habet frigus iulum- mo,agitin aquam per ficcitatem ,& aer, perhumidiratem in ignem , 8C hoc conccifitMatta.Afiiuaergd Ariftotelifunt omnia;non enimpoflit probare AriftoteIes,vifacit io illo libro,qudd omnia in uertantur in om oia,fi principia omnia ti 5 fintadioailli po(ita;nam quomedoaer igne in re,iouertcret,& terra in (e aquam , niltiiuius ageret humiditas, huius vero ficcitas.fingerei nunquam.Tum eorum conlfitutiooem abfoluens Ajifi.ib t.id.igois.inquir, calidus elt, Ac ficcus, aer autem calidus, & hu« midus.aqua frigida , & hu mida , terra frigida & ficca, vt rationaliter di • llribuantur dinercntix.Ec concludens capitulum tertii ni, licet, inquit, fingulad uc bus delineantur principijs elemrnra,tameo (impliciter qua • tuor cntia,vniusvnurqucdq; cA magis: terra quidem enim ftcci magis quam frigidi, thqua frigidi magis quam cumidi,aerhumidi magis, quam calidi, ignis autem cahdi magis quam ficci. Vbi (ane innuit, quod licet duo vQum cooAituant principia,noD tamen ex |quo:nim alterum prip cipem tenet locum in fingulorum a£fione,&coDfiittttiooe,& vrlurt for mac obtinet vicem. Quas obres o6 magis calor ignis adfiuvm prin.cipiu eA AiiRotcli,quam humidum aeris; nec minus ficcitas terr^ ,quam fri- gus aquas.Axnplius id elucefcit quod iu c. J4. oportere ede quatuor pri' ma - J - Dc primis corporibus; 59^ tta Cov^trsna trtormatxatu oftendit c^, quddqijjtoor fint prima cor* pora.In'e M crgA agent erit ficciras.Et in t.»5.finKuIa in fiogula inucr- ti odcnd.c, VI ftcciras ex igne detarberur ab acn» hutniditare , fiat igrii* aer/iqit dem nequit deturbari ab acritcalore,quipp^qiiificcitaii iiben ter coit Aridoieliicrgoabbumiditateicootrarium nam^nea contrario cantum corrumpitur.vt in l.de geo.docer,& de morte, 8c vita Etin t.ij. transferri in ignem docet.fi et aerehumor deturbctur,& e* aqua frigus: fi hf c mu tuo fe fe oppugoent , 6c in fiogulorum congrefTu . fi ex aere , fle terra generatur Ignit flt aqua . Vbifaneomniaprincipiaaaiua ponit, qupMart* vocantur qualitates , fecui enim ilip tranfmntationes non polfent eterceri.Et quoniam contradicat fib* Ari ft.iuxti ritum fuum.eft nihil ; Nim pcrpatetici optimi hfcomniaa&iua ponunt, vt videatur Mirtaoibiliofrrre Ecit^m fiaonfiota&iua, non coofiicuenteiemen. tamam pailiones non funi formarum Iole, fedprfcipux Iu ot adiones. •Et fi Anii. confideret elementa.quarenus funt adiua ibi,& palTiua, flt vt fic quatuor qualitates fint forro*,t)a formas flt principia appellat Arift, • illas, quod in quantum adiua runtipairiuaquetalefortiuntur formas,vt dicebat Mirta cum aliii;clarumeft,qudd agant Afiftotclihuroidum, fle - ficcum, nam oon minuti ominrpriiiclp'j, fit fpecici hac donat Arift. ^^‘°“*** quam calid. m,A fr g dum.fli ooo minus elementorum differentias vo- cat; Etcltmenta non c flent plura duobus, vi d ait Anft. flt nec fiogu/a a agerent in fir gula Ei hacopiuio poftea ab alijs peripateticis eft repro- bata fingentibus.qudd non fit Anttoulica fcioli pro Anft. fi conuaria cftapudArlt. - Sed fubdn ille :qudd dupUees funt operationes prima* videlicet, vt ca Wir. Ieficcre,frigtfacere,humtdsrc,exiccarc;fie has edunt humiditas.flt ficci- ta$;*lip ruiit fecunda operationes, veluticongelarc.mollire, terminare, & has hf non faciunt, flt idcd fuot purepafliu( didftnam adio, 4 paflio : i .fcd re du cuntur ad humiditatem:Qu; vero a frigore corripiuntur,in ^ fiticm,glaciemqucaguntur,denfumqaeio ensjat durum tefteArift. ibi in t.i j.ficci eft;durum coim cft, quod cagulatum cft , coagulatum aut«e ■ficcum.Propria ergd caloris humiditas cft , propriusque cffeAus, quC, vbicuoqu^ calor adeft agens (ummus , vel integra iplaadeft , vt ia igne, Ac aere puro.vcl impura, vt in aqua liquida, vel in his, qux calor occupa- te Cfpit. At humidiirjma aqua, Ac maximddefluen5,int«rmmabili$q(ie,& vapoces aqua humidiores,quion ipfe aer teftimonio Arift.dcnfatur, fpil /aturquc.k tandem compingitur.induratur^ne afrigoretquodnoo £*- cerctiucompoffibilc elTet frigus cum humidiiaie;nec aquam ficcam,coa gulaiamque redderet;Ac hoc maximum cft a^umentum .Ferrum verd, 9l folidiffiraa entia liquefiant, IK in teauimmos.humidiOi mos itaque va- porei a calore vincente aguniur,Ac i moderato molliuntur. Ac liquelcutt modd,vt maoifefte pateat caloris vim infequi humorem. Ac Irigoris fi«- citatem .Et Ariftotelisauthoritste confirmatur, Bufquim calorem efle abfque humorc,nec humorem abfque calore, Ac eius abrentia fieri ficci- tatem.Eteniro,inquit,in4.met.t.3J.& J4.(^ exiccintur omni», aut ct lefaAa exicca»tur,aut ftigefafta.ambo autem a calido, vel externo , hu- miditatem euaporare faaente,vel interno,videlicet calore, i frigore cie • ao,extrufoque.Vbifaoepropterea t calore Afiftoteli exictati videntur omnia, quod egrediens calor,fiud i fimili externo eduAus,|iuei frigora cxtruruSifccum attrahat humorem, fuura proprium nimirum fubicAi, quod in hb.de long.Ac breo-vil^ roanifeftauii ftagirita,Ac Arabs Arifto- tcUs .Uumoc ergd aonaliadabuuc ratiooa AnftotcU htc > Ar io ProbU 7T- — ®--r- Bift arg.l. .ff- ol’s? .3 'Dc primis corpoobuj, 597 oi(i infidentecatote eUbeate,VQd^requicur Gccicas, 5 c frigiditai Qjar« ({uibas humiditas mu 1 ta,caIor ineft exiguus, cuiufmodi aqua c(l & qu^ aqua fuat non penitus AriftoteIiexiccaatur,fed concrcfcunt lanium, quod non abfolutumyrcd exicctri quoddam efl,'quia non omnem hii* miditatem poteft educere labens cjIor.Vode elicitur, qudd propria ca> loris (it humiditas,nam eo labente.non remanei,& iogrediente, incipit ^ efTe,vt dicit qooque ia Probl.fec.a i.q a poft allata verba in metfe* quens manifcftat AriO. Que aqiia,inquieas,ruot,Tnius caloris exitu c6 crefcunt,8c coagulantur, (bluuntttr ergo vnius caloris ingrelTu.Et idem dixitincitato loco Probi. & in fec.,»! . q. %^. & non aquea tantum , fed quf ex aqua, & terra itidem Gunt. Vndefubdit in t, 38. que ad terram, ic ad aquam, fed plusad terram fpedant,ri in calidum egrediendo eoo- crefcunt,& coagulantur,lique(iunt iterum calore iogrediente, (icut Iu* tum gelu aftridum,& alibi exemplificac de pane. Quapropter non cft 'bumiditas Ari(lotcli,«binon eftcalor;nullus,inquic, humor cll fine ca- lore,in degener, an. quo adueniente igitur huraiditaseft,& a maiori Cap. f. maior generatur.Et fubiuogit Arift.vo t.jp.quecunqucpropterin fti- 7 gidationem,& calido Gmul edudo omni,cougclata fuere,h{C infolubi* lia funt,niG ruperabundaoticaliditatc;redmoliiftcantur , vt ferrum , At cornu.hoc eft.Vbi adeft agens calor,vertensque, humiditas ibi Gt,& ibi 'Cgfius Gc humiditas,vbi calorepenitusrdu&o rxtini^oque nulla peni- tus remaoGt humiditas, & cd copiofa Gt magis, vbi quo magis vincit ca. lortquarc ferrum Gt molle, quia humiditas a calore ci inducitur , melli- ties vidcKcct;qux fpecicscft humiditatis. Quod &pluribusibiinauic AriGo.quasobrcsfcmper Arifto.caloris propria vifacft hiuniditas,&ab co cooftituta,St cum eoegredicns,&cum coingredicotefaAarfrigoris autem Gccitas,qu(humidia'inr.itcciam rebus, quibasnoopoteG acalo- ! re indi leftimooio Ariftotclis, arobuGo inditur frigore, vt aquis , & va- Non potift poribus.-qu^ a folo frigore Ariftotcliconcrefcuntj&exiccantur; &vbi fummaeft frigiditas ibi furama Gccitas,nec humiditas (lac cum Gimmo frigorc;Genim tale iauadataquas,rcpent^,coogeIat,&indurat,vt did- g^re. turinmet.&deparc.an.Necliccitascrgd ttatcumfuminocaIore{Con* g trarioru enim contraria eG caufa. Quare vifa caloris humiditas, noa erit Prt acdcf^i frigoris,Gcut nec caloris Gccicas. Et bend Arift.agnouit qudd idem non^ calor (.. 'urat operatur contraria in eodem lib.t.jd.& ^ l.&in Probl.fcc.S.q.7. quit, contrarias inter fc idem eniccrepuGcabfurdumcG,dt rerpondet 9 per accidens Geri pofle,vc nos dicimus de calore cxiccanrc. Idem Aphro- " difpus in 1 prob.q.ix7.igitur G exiccai frigus, non hnmcdat,& calor non G humcdae,cxiccat,ni(i per accidens fpuliaaiGccas tenuibus, GcucTc- leftus docuit,& Aphrod.calor,inquii ibi , quii nimium abfumit humo- sem,indurat. Macuiaquit,ratioqjbttshiiconaioci,uIidahumidadari,ftigidaque tur, Gcca; Mar. Hzc refpolio ex didii dilui -Q .y Tk \ Utf. Tli. Refpondm.T ad min. pro;« per rationcf przbabius. - ■ »T %. . l- 398 F,Thomac Cam pancll* ficcijrrd minimi coBuincitnr , qudd non deotur calida fieca, & frig'da humida,& quod probare debebat. At fi rationes perpendiiTet, rei fortalTis veritas hominem non latuit, fet. Siquidem enim re6d probatum videtur > caloris opus cfle humtdi* taiem modo, quippe qoar vnius caloris ablctlTu interimatur, & cum eo elabatur , eius^uesrerum aduentu regeneretur; & frigoris aduentu de» ft ruatur, quia calor deti ruitur . Q^uare redte opus caloris (olius erit, ip« fam per fe agentis, nec frigoris vnquam , eu mue illo coire corrumpente nunquam po(Tit,h fenfus,& Arift.tcftimonium valeat. £t non folum id in calidis rebut.quamuisomnia humida fint nobis calida, & nacurp; aft etiam in frigidis iuxtiAriftot.placita.qualiseft aqua, idem nobis fanet. Adueoieote enim frigore coogclatur,& induratur,igitur eaiccatur,('cd gelatio enim, & induratiocxiccatio eft Ariftoteliin^.met.& a>degco.^. & calore adueoienteliqueht ,& humida redditur, ac mollis: Vt lignum euidentifTimum (it, caloris proprietatem confeciitiuam,clfcAumquec(^ fe humorrm.f roprium quidem caloris eft einoll re,ll! Dc primis corporibns / Miquic aliter rehabenr.MecItcainenu verd multa ruAtcall(la,& itcca io rerp«6luadcorpushumanum,quatenus cfFedus hos faciunt, quar di* t«ru rationes Derlimoddagunt,&diuerfoseifei&usob difpofitionein diucrfam effici- fumantur ex ciunc^fie materiatvperfequoque&per accidens, Gcut dicebamus in j. » difp-ad quam ledor accedat,nam nolo in morari denud,& iam fufficere noibo^indar. debet diAum Arift. &Aphrod. verum in Hccis rebus muicit potefteiTe In fecundi*, caior, quia parces tenuioribus craiTioribus admixtarfunteomprefle, vt rebus potrfti in pipcre,& alijs, quibus tamen continud etabencibus humid't Gccitas ** manifeftatur £t in frudibus id experimur , vbi partes tenoiores ipfa ni> sniruinhufniditaivelArift. confeofu , dicalorfolis extrahitur, Calorqj' natiuus multus fimul, cuius partes etiam remanent preeiTe magis. Non' entm quat coftituit entia calor, 8; fi ab illis tenuitates cum calore educit derelinquit, fcd illis infidensperpetud agit,vt proprium faciat fubiedu, hinc craffitie occupatus,obrutut^ue expergefieri Bequic^vt vaieter igar;^ eifi natura exteriori cognata iuuecur,vel motu,aatcontufione,& in his rebus ftatcalorianguiduSfimpotens^ocfeipfana adiuiiare,nonMt^m ' fummus,integcrquc.At in homogeneis non compofitis ex craffis; & te '‘j_ n4jibus,quaU*$ (unt aqua, aer, & ignis, nunquam calor cum ficettate re« ^ * peritar,&ed>minusli robuftufriiateger^efit. £cinhisfpedatai’qa^- adm qudd,fi ea a fummo occupentur calore, (fatim rubciliantur,i(a^ jc humida redduntut,8tcleuantur partes minus refiftemcs ab ipfo calore; V t fignum fufficiens Qt,naturam eiuseire,st infideat tenuibus,httroidi(- ^'ic libenter rebuspam vbi cognatum obrutam offendit , 8e impotent talem reddat molem,cuiinridet,adiauar illum ad /ubtiliandum'|( aoo fic cum eoefie volens, & materiam propriam concinnans id humi* ditarem, siiud ad iiihil,trahtc , C^uapropter.fi vehemens calor humidant facit molem , qudd explicat , quam non poterat rcmiffus, id^ue vehe* mentiffimus,qualis eit in igneo puro elcmcco humidiffimam fecit , quii tenuiffimam,vbi dominatur. r Ad primsm lertnonis noftri partem aitMarta;Ratiofumitvnnm fal-* Rerpoa.' fum,Atareafualienum,qudd(cilicetcalorhumedet. Et reliqdt,qu^ Mar. .|ff xnox dicemussquis enim pariatur amplius hzcineptahotniriis verba? Quoniam quidem cotrana fenfui ipii l«pc ponunt,& id nos demon- £trainusiureoru,&nosrenruiaduerfaridicitfciolus. At quis noti fen- tiat calorem liquefacere,rooiiificare,quamuis duriffima,attcnuare,flot> da,qu5Cocripit, facerc,tagenticedentia,& alieno termino figurabiHa: qup omnia vel teftimonio Arift.vt inTuperioribusoflcotatumefl, hu« snidiratcs fuot ,& harum conditiones,& gradus. Et fi calornoo humo* Aet, nuUaprofedd vnquam fiet humedatio. Nam humidicas meri pafTiua qualitas pofita ett a Marti fuperiis , iofupcr inquit, fiecum non liumedaturabbumido.nampaffiua cantum cft qualitas,ftd a calore 8c frigocc.EtfifVtduic Anft. dcficcaatur eatia eiprcffb humore cumca- - * £ce lore. .T (ir. 404 . F, ThomxGampancll» !■- .r . (B: . fuy- >'2 rurfuscilor^ maaifcftumeft, qli^ca t^nniie-j (ilfl lor humeactjS^ ^ftimpnu Aucr. Atift.&Mart^qupque funtirAoita, T.-* . quod calor humcAcc. Quare (upcrfluum c(Tct TclcGj rationcf adduce* * " re,quibushumorcni nonliumedare probaiur^Ced VQum modd caloi^» Aqua non ge aduerfarius conGtetur illud.Scienduirt cft tameo,qudd G quaa ncratjiiuniidi butnct^cc aqua.idcdi eft,qudd ipfa commifcctur » & fua peoctrai bu« miduas hutnc&abilia,quibus Gt vna:atDOuacn oullam geoerat humidi- tatein,q4in obmilUoncm propriam dcperdtt;|fcd i calore generator ha mor multus ad rcnGim,qmaisquc:quare Arift.dixitiquxfunt commix- ta tx tcrjray&aqua,fi congelentur. non humeftantur«nec liquantur, nifi calore.Et in probi, fcc. 14. q.4. nccaquaferoenslrquctacere potcft.in- quit,& multo minus ergo frigida, at ventriculus poteft:liqucfacereau- 'i' tj^ra bumedare eft,vt dicitur 4.met. & aqua non potcft id facere, & ca> lof vcMriculi potcft, igitur ipf^ehumcAatj &G^aqua liquefaciat inter- 4uin magis,& verius idifacit calida,vt caloris ratio numerandi videatur, " ratione cuius dicitur, qudd fal eliquari ocius poteft aqua faWa quam liulciab Arift.ibiinfrc i;*q. at.&inalijsienfus manifcftat. Ipfa^ue etiam aqua tcfteArift.i frigore Gt dura, &Gcca, cum congelatur, & a ca- Iorcinplli$,8( humida dum liqucGt: quid «rgd videat homuncio ad fen- . . fum,qudd calor non humedettquodquoque ipreeft coofc(ru$?Vetunv quU vifum cft ex Ariftfit fenfu raaledi&um e(re,qudd abuteisque aftiuix bat humor,non enim Gt a frigore , confequeos vt calor ipfum gene- ret moda humorem. . .. Mar. Sed ait Marta,poftquam.dixic|e(re contra fenrum,qudd calor id facit, ideft colliquat,& buroedat,vt ad priftinam ducat fua naturam j & cdm operatio denoroinetur a Gnc,a Gccitate caloris denominabitur : G enim vrit exiccat,& G humeftat ligna,*hoc cft ratione materi(;adio enim om Ilis pratfupponit materiam dirponi: & quia calor vult iotrodu cere Gcci tatem in ligno, oportet, vt ipfum difponat exiccado;idcm eft enim aget • dirponefls,fieinaucensformam,fed&c. V Porro dircAc hominis verba concertant inter Genam Ghumedatea* lor, vtad fuann ducat oat.uiamdifponendo materiam, non excear, non • enim humedare, 8t exiccare fuot ijdem a&us,fcd penitus contrati^qna- re falGiTimum eft, quod hume&cr,& exiccet.omnc quidem agens affimi* lare paftum Gbi in agendo incendit,vcl omnium coafcnru; quod autem fibi qu ippiam adin3ilat,cxuit illud conditionibus contrarij,& indit pro- prias,vt videtur; &Auer.innuit i.citl.con>. 2o.quarc,G ignis ea,quaria lie vertit, colliquatpafl2m,humcdat,attcauaiq;rigoumcft,quddipfcGc homidi(Tirous,liquidi(f)m us,& tenuiflimus,& lemper humiditates gene* leein'Arifl.1. rans G hxc generat . Et G,vt dicit ibi Aucr & res tcftatu r,cnntrarium c6 Pby. t.4j. agit niG tn contra riom,& illud Gbi afSmilat;& ignis agit in Gcca cnua, 0 C colliqaat,8chumcAacipfa;ncceGe cft fummc,qudd ipfe Gt bumidus, OC hume- • t» T Miud:i9 .03 Dc primis corporibus; j bnmeAecratiooeraijGeohnefletficcas, noa ageret !n'rem nccam.ft duram, & fi deturbaret frigo* a rebus ficcii.non deturbaret duritiem, 8e Cccitatem ; at ftrunque deturbare feofusofteodit; igitur iuxta fenrum, & Perip.authoritates>eft homtdus;8c humiditasretjoiturad deftrudio» nem frigori*. atiutrodoaionem caloris . Prftereacjoanddquippiam tranfmutatur.d coocrario termino, in contrarium , transfertur, non ad idem.Et fi ex termino ad terminum mutatur, alterum contrariorum no erit dilpofitioin materia fufcepta ad fuicipiendom fuum penitus coq- iranum.Non enim,& fi calidum & humidum fit aliquid, & calidum fie- ri deb«,& ficcum, fpoliaturcalore. 6c corripitur i frigore, quod fitdl- fpofitioad calorem, hocenimeftimpoflibilej&Ajift.ipfeinquit.qudd , n. fi ex aere, debeat fieri ignis.non oportet deftrui calorem aeris, fed humJL ditatem modd;Et fi,n ponunt multi nihildetur commoneidem nume- rOjgenito,& corrupto, tunc minus valebit opinio fciolinon edim fri- gni» fecundum eos, (ed in inftanti induaionis forme igni$,limul corrumpitur calor aeris, & inducitur igneas, vt dicunt fibi Perip.licer non fatis ad mentem Arifi.& veritatis. At, quoniam ficcita^ * humiditas (unt fumme contiaria.fi quippiam ex Geeo , & frigido de- bet heri ficcum,& calidumjnon fit igitur prius humidum, & pdrtea fio cum, Ita quod humiditas fitdirpofiijoad ficcitatemjfed vel rcmanetficl. citas prima ycl.vcal 'j, hmul in Infianti impercepiibili vna ficcitas cor- rumpitur,«c altera inducitur . lidm quia fluiditas, & mollitie* funt fptf. aes humiditatii, quin humidiutesimpetfea», ficutieporrftimpeifc- «uscalor Arilt.quoqueteftimonio.igitureranidifpofiiionesadperfe- fiam humiditatem.ergd.ad igneam, (icut ad fumum calorem tepor . NS prjyrea.quando frigidum debet fieri calidum, prius inducitur iepor,& pottea perfeuus calor:: mperfefiiora enim via generationis funt priora ipU quoque Ariftotcli.Ec quoniam omne, quod corrumpitur, in fuum corrumpiturcontranumj&aluocontrariotefteArift.inlib.delone & breu.vitf,! degen.at l.phy.& Aaerroeinpluribusjigitar.fi ficcitas ter- Xf corrumpitur, & non abhumiditate, quod fieri deberet , fed eft puri palT.u*.kacalore,induciturplaniineahumiditas;&quoni*m dicitur quoque IU i.Phy.quod ab extremis contrarij*,& i medi js incipit gene- Xitio,iiaquc,fi huinor aquf deftruitur a calore,indudturpeifcau$ hu- “7*®'*«''«v‘dcl«cct,yigneu*;pr5cipaefiaqua,t^^^ ; eft lummahumida,quali*aer,vtalij dicunt, & nos probauimusfummS agois hu mtd i tarem ex eo. Iterum Marta dubitans in his, vtputat,nobifctim, refpondens dicit, „ calorem fummum,& proportionatumferopcrexiccarcj&ideo non om- hem, quia non omms & robuftiorpaflb. nort.« k lU.i ■■nt .laT ■qk.» E’ j»*!**®*^ reducit timcriain in igoem,qui cA ficcus illi, vel qiidd quod re* huraidii*, et- inanetexeiu$aduftiot)e,aAioncsqucin (iccunt.et apparet. Nun cb pri- gd perfedhis muni quidem;etenim «gnis impurus, «eluti fumut, & flamma, & qui eft «Abumidior. ^on ioteger.iple videlicet ae/,& vapor, eflhumidi s,& fiAi funtexfic- urus, nam fcmper ignit fuat indit conditiooct,& qiixinfunt igniim* petfcAoimpe(fcAar,inlint oportet petfedasin pctfc&o .Medium qui* alau extremorum (apit , vt aiunt, naturam, vel vniusntremi noniore* gram ; igitur pr^terea , fi emollit igois;& liquat iicca cnr at& terram tn vapores mollesdiqiiidos^ueagit:& mollities, & liquorfunt impcrfc6x huaaJditatcs AriAotcli , cum non (int determino , quem vocanr,i quo, erunt ad quem;femper quidem, ait A rifl.in Metaphificis.dc impetfedo ad pcrfeAumtend«i generatio ; velutifi quipptam de p Et nes glacia teturpromptiu$.qudmacetum,rinum,&garum:Aner.quoquein $.col rum oleum vt lig.cap.ad.coagulari oleum frigore ofteadit, propterea quod partes ae> dimus. coDuertuotur in aqueas No quidem dicat vnqudm Auerroes,quod oleum inaquas vcrtatur,id quidem (eafusabhorret,red quia partes ma« gts fubtilestquae aercz illis appellantur, coocrefeunt in aqueas cis appei latas, nobis autdm in den(as;ita qudd oleum frigo re conglaciatu r, quod nolebat Arift.& Martacumillo, arbitrantes, Jqudd propter vifeofitatem non coagulentur, & partes aereas, olea, &vo&uola.Et profe&d nulla eft , caufa;rcs quidem vifeoft mult{ frigore congIaciantur,& indurantur,n materia laterum, cera;, & colla, ac alia :& partes aeris itidem Ariftoteli coouentuntur io aquas;Sc tandem io glaciem:& in aere vapores,qui ma «•* aerei fuot,qu2m partes olci,io grandines conglaciantur , & niucs ab ipfo frigore Ariftotelis tcftimooio. V t omnibus modis falfa fentetia fit , qua oleum gelari non poffe fatetur, & experientia oitendit temporibus hyemalibus inlocisfrigidis oleum gelari faciliter, non tamen utaqua; nam olei calor eft rehftcos magis , odm fortior, & uifeofior aqueo. Et .Ariftjd fatcturinprob.fec. ij. q.7.qu{rens,cnr mare minus frigefeit, quaaquabibiidoDea;quodc(f,ioquic,quia pinguius, & omnepinguius eft calidus; tale autem eft oleum , ut dicitur in q. ^ a. & ibi in met. 4. Sic * item terrea nobis craflefeunt calore, fed per edudionem internarum partium,minus reGftentium : V ndc Auer. ait in Paraphrafi 4.met. coa- gulatio io eo,quod coagulatio,fit in genere partium tcrreltriuni,& ezic ratione elementi aquei;& ibi infundit ingroffationem cum coaculatio- ne,namantd bfcucrba, ait, exemplum cius,quodingroflatui a calido propter ad mixtionem partium cerreftrium cum aqueis eft,Gcu(Ucco* dumtfat per terreftres io telHgi debent grofliones nobis,nam non datur terra,ut Gat mixtio io his , M naturam alieram prorfus nada ) & ait,fed illud, quod iogrolTatur propter admixtionem aquei cum terreo,maoife- ftumeftruamiogrofratio eft aliqua congelatio feu coagulatio. Igi- tur Auer. coagulanto r d calido entia per edudionem partium aqua» rum, remanentibus terreis, Et ideo etiam ait, cum fuo Ariftoteie ia libro eodem, ubi abundat aqua , non Geri coagulationem , niG ad- Gt terrea portio. Et ipG loquuoturjGc cogitantes de mixtione; (ed re Dcraillanon Gt . Ac terminatio 2 calore fida, qu( eis Gc,tngrofta- tio,& coagulatio dicitur. Ex his tamen dicitur, quod coagulationoa Gt Icalotc.uiG ubifunt partes di(liroulares,ut dicii Au( r.te rear,& aqucf aUacc. ta Auerrois,atquxabal |sdicuntur,accipitmodd . Qux autem dicit contradicunt,ne dum veritati, fed AriAoteli diredd . Ipie quidem in.s. Calor, & fri- de gen.an.&5.1ib.calor,inquit,& frigus per fcindurant,coagulant,mol- *“*^*^( 1-ficant, rarefaciunt, & fimilia, & in 4.mec. r. declarans, quod fiut >diua ^jecant ex principia ca!or,& frigus;fidcs,inquit, horam ex indudione eA . Videu- Ariflo.& hu- tur enim in omnibus cahditas quidem,& frigiditas terminare, copulare, midum ac fic- perrautare,&homogenea,& non homogenea,humedare,& exicc4re,& h^™&nona- mollificare,fc has quidem aftionesperleijstribuit,alijs enim perfetio n5 competunc;Et fignum item cA,qudd lubdens ait.Sicca verd ,& humida. funt’prio. t^m.ipfa per fe,(um communia corpora, quz ex hisconAant,cerminari, & alias didas pafTiones pati,fcilicet copularumutari, humedari, &( cxic- cari,molhficari,&indurari.Et profedd fi per fe has h{C patiuntur, perfe has calor, & frigusagunr patTiooes.Et przccrea fubdit Ah A.qudd iu ho- rum diffinitionibus haspoqimus adiones: dicimus enim calidum cITe quod congregat homogenea,&difgregatztbcrogenea,& frigus quod Vtraque congregat. V ode, quoniam quz in rationibus ponuntur perfe * pr(dicantur,vt dicitur i.po A.& in Metaphyficis,necc(sc cA , vt tales ef cfiFedus caloris , ac frigoris has mutationes docet ; licet non bend. cra& coagulatio , & fupetius dutit ,qudd iogrolTatio cft coagu- res aquis. i> ^ 1/1 •ii'» -I 1; .i iJf, r ...1 aquat,& aiues gelari commemorar.Veruoi pottquam dixit, qudd frigus per fc operatur humiditatem,videus,qudd operetur liccitatem quoque iaquit,veri(asdehoccft , quod oon quxlibet frigiditas facit humidics- . tem,fed frigiditas,qux cft lo materia humida.ac frigiditas aquea ; frigi* ^ ditas autem , qux eft in materia iicca »fua operatio prima, &perfeeft ficcitas.Etpoliea vocat primam frigiditatem aqueam, & fecundam ter* ream.Etreuera fallitur homo, nam Arift. aoo diftinxit inter frigiditate _ squeam,& cerream;fed fi , inquit, exaquadeturbeturhumiditas rema* ’ oente frigiditate, coauertituripfain terram. Etalij rationibus multis Acliil. probant eandem elTeterr2,&aqusfrigiditatem.Sed,vt omittamus h(C, 4 nniximus error cftAuerrois feotentia;(ieoim voiuocc frigus dicitur de aqueo,& terreo,profc&d eadem vtiiusque erit operatio,& non contra* ria;& fi in natura frig iris eiuldem fuot naturz,& cootrarij eifedus per* fei contrarijs naturis fiunt,neutiquevtri^uehumiditas. St ficcitascrac aflignandi; ad quod accedit hominis incoodantia condemnans eum . Praeterea quidem, fi quippiam fit humidum , ex ficco ; fit nam tranfmu* Seniioef!ica« Catiooem a cootrarijs fieri terminis , agentibus contrarijs, non femcl C6eraAue._, Arifiot.Sc Auer.prx dicarunt ; igitur frigus , qu6d in rehumidaeft , fi debeat humidum per fe generate, oportet quod ex ficca re illud fa- ciat; at frigus nonexficca re, nam non ex terra, vt alius manifeftauic fermo, (cd tx humidflima aquam humid«m generat, & ex bumidto* re re, quimeft aqua, facit aqu&m , quz elf minus humida,ex vaporca fcilicet, &aere,vcin eifdcm veibis fatetur Aucr. nedum in l. met. Igitur ex eo, qudd aquam facit, congelare, &exiccare videtur reshu» xnidas , dum minus humidas pro polle reddit, ni m fi amplius polTet, clarum cft, quod induraret, drexiccaret magis; quod demonftrat fri- gus pr^potens in acre gelans in grandines,& niues,& in res bene duras cefteArift.& Alb Et illud frigus potentius elTe, quam, quod aquas pro- crcar,teft IS eft quoque Arift. & Auer. traftantes de pluuijs . £t hinc ap- paret,qudd frigidicas,qu(cftin materia humida oon differt ab ea, qu( «ftin ficca, nifi penes magts,& minus potens. Frigiditas item enim,qu{ cft ioaerecogensipfumia grandines ficcos,& duros, eft in materia hu- 0iida;item etiam frigiditas , qux eft io vifccnbus terr^ coouertens par- ces aereas, & vapores, ibi genitos s calore iotroaSo, inaquas humidas, iscutPeripatecici dicuot,luquentcs de fontibus,&aquisinfra terram ef is,clarum eft, quod fit io materia ficca Icilicet ia terra , & ra men ge- ocrat humiditatem aqu( eodem pado,quo frigiditas aquea . (^lasob- res dicendum, quod voa eft frigiditas terrena diuerfifirabdis 10 magis, minus , St Icmper congelans, induransj St cxiccans tam homogenea, qua m xtherogenca perfe;& contrarium efKcere calorem fiilicet rarefa- ccxe,molltrc,liqusrcA bume&src;nam contrariorum diucrf^ funt cau- « Ffl /. r Not f 7 Iterum eilor fcrfe hume* Alt. t 410 F. Thomac Campancll* Hr. Et fi qatndd alteram contrarius effeSus confeqaatur «confidcran^ dum eft,& infpicicndum inipfis rebus ciFcdis,quomodo fiant, qua^uC ratione;& fic calorem videntes quod fequatur induratio,Ar oon de eiut natura, intuendum cfi,qu6d per fegregationem id faciat, & non per coa flri&iooem, itaque accidentaliter, pr^fertim cum resfegregatat humi* diores efficiat. Et dicit pofteaAucr.acddcre frigat, &humiditatcm ad adionem caloris,quatenus dilToluit humiditatem corporis, itcoi air,di4 cimus quod calor agit humefaAione per hoc,qudd habet operationem in inuentione caufz humefadiionisperfe:oam de confuetndinccaloria eft tranfmutare partes ficcas, & congelatas, feu ingroflatai rei ad vapo- rem humidum, vel omnes, vel quafdam, &c. Ecce quomodo iple Auer. indifferenter bumeAarc , & exiccare perfe , & per accident his caulis at- tribuit,! cet ertct.Rcuertamuritaquead Martam,&dicamus,quddipfc nihil veritatis in hac re habuit,ncc de intentione Arift otclis quicquama Hi.n.f^pc perfe i calore fieri has mu tariones voluere. Pr^tcrea perfe op« ratio caloris eft fe ipfum generare fimile in fpecie,& forms,& materiam alienam itaque propriam faccre;ignis autem materia efl tenuiffima, la« biliflima,& molltffima', vt demonllrauimus, igitur per fe proprium eft ignei caloris attenuare, emollire, Iiquare,igitur, & humedare . Et id ra- tione Auerrois quoque probattir,irquic enim in fumma 4 .met.frigidi- tas,qu{ eft in materia ficca,(ua operatio prima,& per ie elt ficcitat,nam agens io eo quod agens, agit in palTum ita,qudd faciat ipfum fimile ei ia fpecie,& forma. Quatobres nos dicamus , quod fi natura caloris eft cft« iofubiedo humido,cenui,liquido, molli, vc & Peripatetici d;xerunt,ip« fequeinprimisAuer.quatum verba fuperius produximus, qu{ pibu- lum,& fubicdum caloris humidum fatebantur, & cum eo elabi, cunque illo intro duci, & ignem de eorum didis hum dum effe ofteofum eft,igi tur caloris.opcratio perfe primo erit humedare , liquare , & attenuare^ quippe, qui cxiftat,exiftercqae cupiat in tali materia;ficut Irigoris flan- tis in materia ficca operatio perfcprimoeft ficcitas, propter rationem, quod agcDS fimile perfe producit.ltem igni fempcrcomperii hxc agere crgdper (e,etfcdus enim per accidens elt qui accidit rlfedui perfe,licai perfe paffiones fem per adi unt caulis , fic& hxc propria caloris vocata d Perip. Quoniam autem cleuare bumiditates lubtiliatas , fubtiliare,& ia vaporem ,igncmque verrere , quod humidum generare efl , propria eft ignis cooditio,& ad huiulmodi euaporatioocni.quam per fe facit oobia & Ariftoieli in j.de gen.an.capitulo libri ^.accidit , vt panes remanen- tes, qu^ fubtiliari,& vapores fieri minus potuere, fintdurx,talcsf]ue ap- pareant mollioribus derihdXjfcquiturergo, quod indurare, &cxicca- icfint peraccidcDscaloris opera, ram vbi commixtio flcrariim noneff, noii indurat calor, ficut de aqua dicebat Arift.in %. dr gcn.an.cap.a Ec iquia lempcr quxcaoqoc fummuml corripit frigus dcnfai,&: indurar^ ' compia- T)c pnmls corporeas. 411 cIpin^T^i fifnnariay&diOimilariaGcut Arift. dicebat id a. degen.&^. net. hzcigiturperfe fune opera eius, contrariorum enim contraria elt ' . caufayfrigusquidem vapores fubtiles in craiTam cogit aquam , in re^e« €ta ad illos , & G amphut valet, cogit in glaciem , rem fanc duram , & in Crynallum,& terram tandem,niliadueniatcalor,illud impcdicr.s;it;q; frigoris perfe hi funtelFeAus:quifuntfpcdandi in rcbus,quasipfarupe rarunt principia. Et hicfFcdus reducuntur ad terram ,& aquam, non quod ipr^ h^c faceret,fed frigus in eis exilles,Gcut nec aer cogit vap )r. t in aquas, led frigus extraneum.Et Arift.in4.met.t. j6.& aqua frigida no facit congelari mei per naturamfuam hnmidam,& Huentem, fed per fri gusfuum .Nos quoque dicimus , quod nec aqua per frigus, vt ibi dicit Arift.quod elt humidum , colliquat, & hume&at, qu{ calore concreue* runt, velut falem, & femen, vt dicit ia i.degen. an. cap. 2. Nam ipfein probi, ipfam colliquare non pofle coafelius eft , nec calida G Gtj, (ed id quidem percommixtionem (uieflficit,vt alibi dicebamus,6cur.o.ipraeU bentei partibus terreis dum feparatur calore ab extraneo, qti^ remanet apparent dur^,& crafl^ ,Gc ipla commixta iterum beneq; imbibita grof- fisiliis.rursdsobtcgicurcratbtiesearum.Atipfanon fet’fFundit,'vt non tangens emolIiar,fed tangere ipfam oportet, & vnum Geri cumbis, qu^ collia oportet Gerihumidaaquea humidiraie.lcd quanto magis ipfamifcetur, ram.^ tanto fluidiora redduotur,Gcut io luto experimur bene liquido ob mulrem$a|ia enim non fune a&iua principia Ariftotcli ir 4 . met. t. i.prz. ferti m autem cum caloriemper humedare appareat . £c quia tefle Ari«- ftoteIc,& Aucrroein (ummadicenTetdcconfuetudinecontrarij femper cit fjcrrecppo(itum adioni cius c&trarij: exiccatio reducetur ad frigus perfe.rihil itaque aiebat Marti, & ridiculum ell maximum quod infere vltimd,vt (iccalidum,& frigidum non funt prime qualitates, fcd in quS tum humid(im,& (iccum prim^ vocarur.Quod ideo dicit fortaire,quo> niam,n ficcum,& humidum ab his fiunt, non funt principia, vodd po> tius fatetur non eife primas qualitates, eo quod has, que prim^ (unt ef- ficiunt, vt AriftoteIi,& non veritati obftridus videatur homo;quipp^t qui exco,quddcaurat,caufam non fatetur, quod eft caufa, vr Ariliotell ifidulgeat ponenti caufam , & principium quod ab alia caufa dependet, $t pereat potias ignorantia lua,quain fateamur humidum, & ficcum ^ le principia, fi ab al fehfu edofius ra* tione quoque abnegiult hatc omnia Ignem modA, Sc terram agendi , 8C fe (e generandi vi pratdita aflirmattierctn vcrd,& aquam in ea,necin ia- uiccm agere, nec fe generate, ftd ab alij» fieri princip'):^ don integris , ?t fenlus monet ,& corrumpi, immutariqne. Etenim ignis prompti a^ Th. rem,& aquam in fetranfmutarc appifet.Ariftot.enim teftimonio, ignis Ignis.&ten* fublunaris nutritur aere, & Omnium adiuiflirnum eiemetum eft; 5 cqui- dim fi coeat ignis & aqua, dum non fuperponttiir aqua ; vt foffocet itiu, . ipram immutat in vapores, 8t den!^ueinignem,vtin his deaquadi&um itnpof.funtin «ft fermonibuf,8c addimus profeftd . quod ignis nbVi ettinguatur ab a-^ uerUoaes A- qua,vt a contraric«ied vt obftruenteflammas , & iam diximus, quod vbi fift* pori non runt,aqua non e»tinguit,8tHyeron.CardaBUs docet fieri ignes «rtificiofos ex bituminibus, qui non extinguuotur aqua, fed accendun- tur,in lib.de fubt.rerum. At igneusfbl nullo fere negotio, fed prompte hpc fuperat , terram rerA agrius conwettir, nam ppla frigores fummo, 8i jy, omaia, fummaeins denfitateobfiftitvald^ ; fed huius Contrarium efte deberet juxta Arift. placita nam terra, & ignis habent fymbolum illi, quod noa babet cum aqua .Erra, quf funt compofita ex terra, & aqua id amplius iTi 40 ifeftant,nam citius foluuniur in ignem, & vapores calidos , quo ad •queas partes, & rcrminat5,& ficcf remanentterreftres,ficut dicit Auer* ^ in 4. met.rumma.Et lutam ex terra, & aqua confeAom, fi adfit ignis ca« ^ ^ . lor, vel folis, repent j partes aqueat a calore rubtiliatas , ruperatas^oe de- perdir,S( terrep remanent. Et infi nita pofTunt adduci exempla aduerfus -j-j^re aftio Ift A rift.dogma.C^apropter (cnfus docet Peripateticos,cirii^t traofmutari quadam. •quam,quam terra.Tcrrenj etiam partes, frigus nimirtiro earum natu- ra,abrentefole,in aeremafcenduBt,iprum oimirum immittunt frigus, & cum eo tenebram , ficut Iolcum calore lucem aerem inaquas co- i gu nt, rem fibi cognatiorem, 8c tn glaciem , fle denique tn terram, nifi ca. lor foli$rcprimeret,i!iierciperet^ueopus eius. Aquam, fle ipfammari> nam quccalidacftfVcl Ariftotelicongelati^aequeenim fitaqueumfri- - guf ,quod aquas gelat, fle corrampit,quippdcuro oaturam propriam ent . . nullumdcftruat jfleintrrram paneseiutagIc,vbiquefcrefarcit;opert caloris io fe tranfmutat.Et ignem ipfum extioguit terra, non fuftbcando ^ modd.fed fe ipfuro in eam cffundeotetD,coatiogeado debellando. Vel in ipfo aere frigus fummum, quale (iltnaatris, faces acceofasextiii. . guir, fle flammas bcn^grandes,vtexperti fumus ooafemcl; fle narriue- nnllare^- rant alij.vbi nonerat ventus , fed frigusimmaac. At a«r nec ignem in ft wrcoatra conucriere,quod facilius apparet A riAutcli propter fymbolom,aec eius occumen illam rcnfibilt* tcriaimutat,vt infuperiori declaratum cftiermone. Quin maior terrf portio ab aerelocatur, ficqufuis eius glebula in quouis aere.ti aliud igneum robuftiuc nonadfitagens , feruatur , necab eo corrumpitur. V ndeelt: ergo qu6d tantusaer fummecalidus,& humidusfumme tan« fite aqua ab tdlam terram non in feagii^falfaergd eft Arilto. politio. Prartereinec •crt patitur aqua, ncc fuccusquiuisab aere in propriam naturam permutatur, fed Buutioucm. qualibet aquar porcioin aere feruatur, nili folis ignitus calor acccdat,ia aerem, & in feconuertersyvel frigus terre, in gUciem, propriaoquena.* turam. Vc videatur terra modo, & ignis potentes omnia tranlmutare 4 vbiuis,demandantes,ficfundeotcs quouis naturam fuam : Etitaquefi aer eorum pontuocvilis immixtus, oil ea traufmutat exfe,n>ri cxcremoru nature in eo rccipianc,qux prima vere,nullis negaca,c6ponu( corpora, confequens eft,vt no bt elemeotu aer,oec(ummi» prf ditus viribus, fu tn moq; caIore,quaies ad prima corpora requirunt; Etenim quouis calord aducniente fuperioris corporis hecimmucati& aer, Perip. teltimonioi fummodonatuseft calore, (i debeat cffeelementujcuiusiotrar u in hac difputaiionefuperius deroooftrauimu$,& lermo hic declarat .^Noitaqj f bi coierint elemeta hzc.eas faciut trafmuiationes.quas pof^it Arilh vc mento fintabelemeDtorucoofottiohfcfcparand»,aerfulicet dtaqua. Aqti* aflio infupcr.licet extioguat ignem, non tamen proprie nature tobo- Hritur?***^'" r** adiiiitateq; fua, fed, quod vel calidiinmi faciunt fucci, mole eu op- Cotra Arift. primens, fuffocaosque , ad quod accedit frigus alienum : quo coagulat Ab aqua i- loterdum Ariftotcli, ied non propria natura fluente. Atio aqua ipAim gnis non mu conuertit, quod maxime facere deberer, (i fuperat, 6t objuidoriam extinguit, vt aiunt, & eft maxime illi contraria .Omne quidem agens fi- mile generat in fpecie, id probaosdicebat Auer. Ac nunquam vila eft id facere aqua, quod femci 10 etate hominis rna facere deberci, faltem , & tunc lahcm cum max'ine eft frigefadka,i>el corgelata: vi nullo fenfu ergd poGtio yideatur Ariftotcli conflrmata.Preterca augetur impoffibilius beti ^ aqua terram, quam fubit,noo puram, fed Iule emollitam in mt- DutiOima quidem diflbluitfruftruUk que adunantur tandem ; at nun- quam in aquam aqua vertit, quod facillime Ariftottli agit, tum propter fymboIum,ium quiaic liquidum eft diirolutaluitim,cmollitaq;.ltaq; aquain quauis quantitate, & ^uaotouis ageos tempore, admixta terre, ne dum Teparata , in aapores cduda afiione Iulis , fubGdereapparct ter- ra, & craflefeere, nih:i nmen ab aqua imminuta, inq; eam aAa, cui tan- to tempote admixr? erat . Vt nil videatur agere aqua , fed per comixtio- nr m tui craifiticm aliena interdiim obruat . At ab igne, & Iole in aquam terram folui apparet. Ncc aliud prorsus ageos AriU.aflignauir,nec Alb. quin aquasin medijsterrisi caloreibiioclufo cleuantevaporcsflcri fta tuuot, ab coqj cduciia fonti» ptifidun •frcceica nccaquaaeie tranfi mutare utur. % Jlec terra. ' Dc primis corporibas, 41 ir inutire voquam poteft, qnantoinfuis enim aer tn mediii aqnis io aqui agi non fidetur,red reruatur,nifi terrar frigus immutarit ipfum.aut coe li calor . At oportebat iuxti Ariftoiells placita , ftatiro immntari pro- pter Tymbolum in medi jf aquis inieaum. Ouaotauis enim aquaieni grandi imeda, fit repente ignis, & aer igni appofitns maximo, non mo- ««fd»i’«ft«quis, qui contaausyndcquaq;re- ^nllV Quapropter fola terra, & ignis tranfmu. tandi Tim habent, & fe generandi, & aha; ipfa igitur (ola fiat prima cor- POf»opo««.&Arift.diaa pereant. * . Marta multa pro horum folutioneiacit fundamenta, qux quoniam non »ti ^“'‘•'•«" bus. vel ipfius teftimonio i qui his refoluendo horum "o* ^“r»rJed confirmant^ qua* procedunt e* horum hmitatiooeiuridicd magis, ide6 ad examen-folutio^nm tra^ .T'' 'gn^m tranfmutari poffe ne- gamua, (neq; emm (uperiora reijcn.nam f.lfitas nulla ris fingi poteft.) fiihn f ^“^^^‘^•‘■‘'•ijgOisautemconuertiturin aerem, fubpoliscontiouoconuertituradipium,tamenhoceftfecundum par- wm & qu„ parua eft,non capitur denominatio totius, fic6;conuerti- rurhocelcmentuminaerem.&e contra. , ^ bomo. Primd enim nullibi humidi- quin ipfe Marta de qualitatibus pen radbnsvb.q;pafrmasipraspnoti potcft agcce in rffcdum poitremutn;QOQ enim tepor agit ia calorem , crg6 nec h»« 4 mlditat in (iccitatem, St contra Martam valet hoc.Pr^terea a&iuior eft calor ignis, quam bumiditasaeris^, ergo non bnit ipiam agcrein liccita* tcm fuam vade libi ett deftruftio, exitiumque ig^ec naturx,Ac Auer.di ait, quod frigus exiftens in materia (icca perle primd agit 6ceitarem,nain agens agit in paflfum.vt limilelibi illud faciat in forma,&fpecie{bac er> g6 eadem ratione calor ignis, (i eft in materia ficca,agit Gccitatem, & no finit introduci humtditatem aeris. Prstcrea quantululuia ignis in quan ^ touisaerefcruatur,oecinacremabacreinucrtiturvnquam,qu6d nifi ad proprium locum pergat , pabulo quoque, outrimento^ue dempto» haud cxtioguaturtaraco.Tum in fuperioribus probatum clt deArift.in« cento humiditacem elTc clFeftum igait,oon ergo agat in ignem . At,ip« fum ignem humidiore aere dJe , demonftratum eft efIicaciccr;non cr« 7 gd aerea hoc agat in ignem Tnquam,lt^mfibi,&Ariftotclicontrariut eft, remitti dum dicit igniacalotcm ad rcmiiTioncna ficcitatis,& inde Ii e* ri igocm;etenina Marra in primiadidfit huius difeeptationis in fumrao pofuit calorem in igne, 8c aere » nec maiorem in vao,quamiaaltcro:& Necfubpo- Arift.no oporcere,ignis calorem deftrai,rcmiccique,fi fiat aer,decrcuic, 1 neu Tt fi ‘ ^ amplius probauic Achillinus ex Arift.mente.Ncc fub polis conuce gunt^*'^' “ ti io aerem dicat ignem homo, VI fallat ex non vifit : Etenim ibi e terra' robuftum emanat frigus, omnium pbilolbphorum,&matbematicoria teftimooio;quaproptcr aer infrigidatur. St adulteratur magis, viretque cius refranguntur,vt nequeat ignem rubluoarcm in fcconuercere,quin potius conuettatur ab illo:ad quem vfquenoa tendit frigus tcrrz,quiqt adunatur magis cx contrarij frigoris eleoatione,itaq; & muniatur opor tet.Et mirum quidem, fi aer, qui apud nos eft, & in aquinodiali plaga continuo adiutusa rolc,it(ubtiliaius,itaquehumidiorconiinud a£tua & a corrumpente frigore defeofus , non poteft fublunarcm ignem in fe iouertere,quin nec noftrum in medio acris accenfum, fed feruat magis, & aer fob polis obliquaJucc adiucus,& continud adulteratus poifit , va« Icatque fublunarem ignem aerem facere ?Sed elatu eft, quod hac fi&io eft fuga veritatis rcnfatziquat ad polos nos deducit, vi fugiat fenfum , & Tcriutem ioiuftifiim^,impicqueobtegat,obrcuretque,& id non eft pr{- tcrcuudum quod ad rationem nonett h^c rerpoDlio,nam cxpericnciasj quas adduximus faluat nullas. ftefpondctid fecundam rationem h^mo hic, in cuius recita tioneip- fe lucuius cft,qudd terra Icruatur in aete,quamuis pauca, ergd aer noa corrumpit (crram :& nunc relpoodens loquitur quomodo igoisTerua- tur in acrcjVt videatur habet, itupidusqac faiftus, ncfcicua, quo caput vertat; l.Arg. ■n» Mas; l Dc primis corporibuf . 417 fcrtit:rc4 examinetar , quid ab boc ait;etenim inquit'» taota» qudd ignit poteft generari extra locum proprium , quia (i aer , & terra agerent ex fe inuicem,& caiiditas aeria vinceret frigus terrae, & ficcitas terrae econtrd» fiet ignis, & licacr agit in terram. Porro autem nos ipium declarare confpicimus ; quid-n.dicirad hoc, t},. quod ignis, & terra (eruat in acre,& ab eo no corruinpitur,nec terra^Et Ratio r. quide (i aeris calor vifuseft nunqin terra agere, caq; nec immutare,nifi «iim folaris.quo ergo dixttexhisfiert ignePlteremilTut en calor aeris, verno* do dicebat, & nos ,pbauimus optime in hoc Termone, & frigus terrae eft hi inuicon a tnaximu, quo illud ab aeris calore vincet^at nuqua feofus id vidit, nunq gentibus, ergo (it. Et (oluat rationes, quibus aer no poteff in tcrra,in Tuperioribus % politas,q> nec in vna gleba agat fenfus dcmon((rauit:quomodo ergo fa> ciat ignem aet^Efto autem q» aeris calor terrae frigus vincar, flicet nullo feoTu probetur,ied contrarium ; (rmper frigus terrg occupatu obtegit ^ aeris calore, vt aer seper frigidas appareat,ni(i in sumo, direftoq;fole.^ non tada ficcitate rame, fediicciras terrae vincat humiditatf aeris, vt fin- git contra fenTum,& fcipfumi&Arifl. ideoq; (icciflima remaneat terra, CUIUS crartitiesjduritictq; vicerit acris tenuitatem , quf eft eius humidi- tai,5c mollitem,& liquiditatem in deturbauerit , & in terrae duritiem, & aTperiutcm redegerit, fingenr nunqua quomodo ex his fiat ignistQuem ^ oportet e(Tetenuiiiimu,molii(rimu,& liquidiifimQ, vt flammae declarant ^ nondum ad extremam ignis naturam aciar,& tamen tenuidimp funt agi li,attenuataq; gaudentes mole,(iquidequantulauis craiTitieSjdurities^; ignis motum impedit:& quomodo rerrena ficciras den(inima,& craflil- ma cum igneftet, quis fingat ? Nam prfterei;igni$ calor debet circlum- . - mus, atinaerenoneftrummeintcnrus.exquoconftitui poflitignis, & ^ profedd iocongreffu,pugnaq; mutua cum frigore inuerfioneamplius eft debilitatus, nam fortiter reprefTus cft,&pend dcftruAus, cum videa- mus naturam frigorisquemuisaeriscalorem oppugnare, &obruere,& ‘ ‘hocmaximcvulcMartainargumeutisprimis, quzaduerlutpofitionc . noftram io l.dirp.formauit.qoasobresexdebiliilimocalore, & craflilE- ma reounquam fiet ignis. Nimprztereacerrz (iccitat dcftruxit aeris ^ humiditatem,ergd delfruxit calorem conrecutiue,‘nam fi.vt paulo antd ^ dixit Marta , acris humiditas, deftruat ignis ficcitate, remittit eius quo- que calorem confccutiud , coi nec calor tuus elt contrarius, vnde adio- nem humiditatitribnebat fciolus oofter;igitur ficcitas terr; vincens ae- ris humiditatem, vincet fle calorem confecutiud,fle angetur errorPeripa. teticus.Qtiod fi,vt Auer.dixit,frigus,qd eft in materia ficca.p fc agit lic- dtate,quia producit (imilein forma, ergo eodepado ficciras in materia ' frigida ageos in aere aget frigiditatem quoque,quii fimilc intendit , co- goai uque.jpprincipaliter , helcrd , terra agit in calorem fle ipfum frigus g terreum, igitur a buiulmodi cogreffu, fle adionc fit potius terra quam Cgg ignii. Io Mir. Th. Imclleauj racioatt no- Atg. Si aernoigic Jn Tiporei,er f ;o in ens nui u quii quod Iib.habec mi- nus fyniboli cum eo. Mar. Th. 4*8 F.Thotn:cCampincU* Ignit, vel aerf& fieri oportet, fi maticanc eorum pUcita.tgnis aatlm fen per ab altero igne vifus eft apud nos fieri , & ab ignea folis luce collcfta, veledu6us,CKcitiusq;cfl calor Iapidu,& manifellatus fub craiTitie dcli* tef^cens;n6 autem a£tioneaeris,& (crr{,efl vifus vnquam , & modus eft imp 'sflibilis.Et fi exportionetcrrz,& aeris apud nos generetur, nunqua dindu quide,oporteret profero ftatim fieri aetc,vcl terra, cui propin* quior efi magis ; d tota.n. aeris vniuerfitate in acre fiatim inuertatur eft opus,fi in fumma cotinet vires,&c{lprimu corpus;& non modo qui fit adione.congrcITuq: terr{,j& aeris, fcd hicignis nolleria aere verti fum* me oportet,(i aer agit tn ignem, efiq; corpus elemeatare, fcd clarum cft qudd chimeras fi ngunt homines huiufmodi. Ad tertia ait , falluntur: nam loquimur de elementis fimplicibiis,8c trafcuniad vapores, qui funteopofithad quoru eleuationecocurrtt fbl. Sed remere prorfus loquitur homo:tertia quida ratio,qua ipfe addu* xit,& rcfpodet modo, aqua no pati ab acre dcmonflrauit , quod maximd oportcrcr,(i Arift.valeret decretu,q> fingula, videlicet, in fingulainucna- tur propter contrarietate , & facilius fymbolica. Et quia nue q vidimus acre in ie aqua,vcl aliu fuccu,Tel terra,tgnemve io fc inuertere, iure ele* roentu ipfumelTeabaegaaimus.Ec quali occurensTelcfiuscis.qui videt in aere aqua mutari in vapore, dicit id fieri i calore externo , folis nimU rum,&ignis,vel frigore terrzconcrclcere in gelu'; vt rc vccafolaoofira principia immutare,& vbiq; apparcat.Nuc aut homo cx hoc dicit tiafire nos ad compofita.f.ad vapores: videte, qu^fo, q fobrius,lc dodlus fit ,8c ^ rc&d diSa noftra,lc Philofophoru afcifcat.Scd rut/us dicamus, q>,fi ia vapores aer agere nequit,fcd ipfi vela frigore in aquas coguc,vcl ab igoc fubtiliaotur in aete, Sc ignem ; multo minus ipfe nimirum aer in aquam agere po(Tit.Siquidem vapor facilius cfi,vt couertatur ab aere: iplc enim parum ab eius natura differ, & clt aer imperfcAus,vt vidic,Ariff. quoq; teftimonio,&qui,n modicum attenuetur,fitacr,& fi amplius,igais. ,, Ad aliud inquit, accipiamus filuaccenfum,& quantumuis minimam partem aqu(,fcmpcr ignem extinguet,& cralTiufculum faciet, quomodo aute ignis fiat cx aqua pater, dum calor, & ficcitas ignis in ca poteft, &c. At diximus in rone,^ aqua per luffocationc extinguat igne, quatenus poros obruit,vadeelabic fiamma,v.el fuffocat materiam, qua nutritur, & iic de filo accefo .Nec propter adiuitate fua id facit aquajGc.n.filum, SC igne in fe couerteret m alta aqua,ficut ignis filu,8( aqua in fc couertit, vt ipfe declaratiquod no pot facere aqua:vt rite no fit agc$,primumq; cor^ pDS,fed opprimens, quod fucci faciut calidi. Et diximus quSdo r 6 pot id efficere aqua,& Cardanus dcmonftrat,& Flin.quod no femper,nili qua» do fuffocat,aquaextinguit igne. Vel fi elcmetu dfetaqua,vcl psululuaa diftis ageret per roediu.&reipfam diffunderet, ficut ignis, & terra faciac qni ad diftatia calorc,& frigus mittut,aguatque . At quod dicit igne ex aqua T)c primis corporibuf. 419 ' • aqaa(ierinesmioimdaliter,{i pauatur,dcc.Sed catbegorice aoa patitur fic , ergu non fit aer cx eis Quando res tulit cum humunculo cocer tarc;cui,qu^ dicit, quam-  fi- * cut in quaruis eiitia, etiam fi comifta fit aquarat aque natura faciet nihil» fufiicient.n.cft calor hnmedare, quod ipfi oes dixerat, attenuare aerem- que conftituere.PrctereihfCtranfmotatio eft improbabilis in ?ia eo- ^ • i rumtoam aqua,& ignit fimal in terra non agunt, nam fi coeant^vt agat, aaua" toire “ II cipijs fint contraria, non fecopatienturpado *llo,nccconciIiabutJtc6- tra tcrtium.qood eis vtiisq;,eft fymboUj.EtdataIincentiafingeodi,no inuento modo,adbuc quidem nec eflfe poterit talis mutatio. Aqua enim » frigida non agit in frigidam terra, &humidicasaquz eft pafliuu Mart^, ^ & Ariftoteli in elementis accIementatis,vtrupraoftcnfumeft;& fi agat» quod nunquam eft dandu,fcmel negatum abeisfiucipfa obediet frigo- augetur Tisterrae,& deniatm»- gis; frigoris.n.eftdenfare, igiturno poterit aer fummetenuis,fieri,oifi J folut ignis agere dicatur,& aqua non pofle; etenim non integris fit data viribus.Nafifummis.tuncquantu ignis inderet terra; caliditatis, taotu • fquaafterret frigithtatisj na ambo gaudent his io fummoj frigus quoqj ^ erit duplicatum, na aqueum,&terreu, itidem : & quitum tenuitatis dat calor, tantundero,& plus denfitatis dant frigora. Quas obres nunquam y adio fiet.Prfterea Arift.in a.degen.tres modos modd tranfmutadi ele- menta dedit. Primus,qui io duosfecatur,quoex?ao fit vnutranfmuta- IO Tno,vel duobus alterius prindpi/s. Tertius eft, quo exduobus alte- rius altero mutato fit tertiu elementu.st ex aqua,& igne,iDquit,fiattetH ra,& aer,& cxaere,& terra fit igni»,& aqua. Ac nullo alio modo fieri poe lranrmutatio,coocIudit in tex. Itaq; ex terrano fit aer Ariftoteli , in ea agentibus Igne, & aqua, fed ex aere,& aqua inter fe mutatis vois eoru alterius principijs.Ecpr^terei nos oftendimus,^aquanoo poteftin /e '4 ' inuertere aerem, contra, quod dicebat Arift. quodiibct a quolibet in fe elemcniii mutari; &ipfeaddueicaqoi.aiignem ad generandum aerem; led dcmonftrandum erat, quomodo aqua poflli in fe acrem conuertere. ^od no poffediximus,ni frigus terrj xcheraentirtime ipfum corripiat. & denfet. Igitur aqua ab aiio genita, non a fe.& alia tranfmutareimpo- C.Belufio. fens,nec integris donata viribBs,n6 eft primum corpus, ftdfolusienis ’ ipfum nimirum calum,auerraj ^ ^ ' * Mir»- ^ Tlu Nopotfft fie ri gfncraiio tcttij cx duo- bus vr pcnit. Atifl. in ele- mentis. Alar. Th. l.Perb. • .r • Alb. tLefp. Tli. Confu. • “ Mar. 'Th. Aer non po- tcil dare calo rem igni:cum non liabert ^qualem, nec ignis liccita- tcmacns.. X F.Tbom.T CampancTle Mirabile prof ;Ad eft ,fi Anftot. gcneriiionem cleitterVii lertTJ n duobus im»ginaios cH , »^u* nulloruin ocuiii adhuc apparuit , 4c longe impoffibvbs iudicatur a feolu , ()uare (i pofltiones Aus rclm» qquod vtriquefitdtiIimile,Scin fummo extremorum naturas adae* quer;iccuseaim ciTct non effedus eorum, &adio non debilitalTet mu* tuo agentia, contra experientiam . Quapropter ex aere , Sc terra non fiet vnquam ignis. Non modo enim adaquat ignis has caufas,fed fuperat,vc mulco minus pofTibilis fitttaflitio.lgnisquidem tenuior c(laere,& ca- lidior , 'non ergo aeris caliditatefit,non enim dat aer plus quam habet, ' . r praerertim adioneterr^ debilitatus, Icreadione. Nec ficcitastcrrxpo- ^ ’* teft c(Te ignis, & cum aeris calore ignem conftituere,nam tenuiflimus cft ; ^ iguis,necpoteft ruamficcitaccmlammecra(ram,duram,dcnfamqueim ' ] partiri ipfa terra.Nunquam enim terrx ficcitas,duritiesque cum (umma ignis tenuitate commanere quis vidit. Nec quoqu^ ex*igais,&aquc Exignejtx- aftioneterra fiet , fi alterum alterius principium vicerit, led fiet com perpoaitur Igni facit aquam , fi vincit , & fumii robur . Sed valde errat, *primd quidcm,quooiam loquimur aos, quod aqua nnn ficir terta cum ■ig'ic,&iprerdpoadet defadioneaquas.Item fallum e(fe,qudd aquage* neret aquam fiiperius oflendimus, pr^ctpue ex igne. Ipla quidem fuffo* cat interdum ignem, fed ooo agit permutando, & fuperatum igoem no conuertit in aquas,quin quando ipfum extioguit, fui maior pars afeea- dit cum tenuitateigais in fumum aftatquod fenfu videmus. £t io futfo catis ignibus ab aqua aquas con(umi,non autem generari intnemur,fu* mum^ue in tenuem agi. £trir('inquit amplius Telcfius^ fi detur per im- pofTibile quod aeris calor frigus terrae deturbet, Sc terr; ticcitas aeris hu> miditate,nec quide fiet iguis res fan^ calidior aerc,pr«lcrtim debilitato propter a£licne,& tenuior viroq;, potius ergo conftituetur ens cralfius & frigidus aere,& terra calidius, Umiliusaqu^, quam igni. £c Marta ne* feiensad quid funt inducta hzc verba, nec rcOi^adercns, Icd contrario •inodo,refpondettandem,qu6d fi inequalesfint quali aces in potcmije * fiOB fiet mixtum; hoc enim generatur ex ruptura elementorum • Quod nihil ad rem noftram, & fi verum hoc clt fcquitur,vt cx acre, & terra corruptis invno,/lc aqualibusio alte* *- r> IO, fiat mixtum, non autem ignis, ficut dicebat. r. ujt ' Atio fcquentibus de mixeis confideremus AUmnaat,cxcoouarijs,&ea,quat Ari” j *v • . ftotcli placet, ratione. , DISPV- JMlhol 4i» dispvtatio V 1 N T A, ADVERSVS FICTAM MISTIONEM Peripateticorum . SDITA A FRATRE THOMA CAMPANELLA Stylcnfc Ordini j Prtdicttorum , fri defenjstne RernMrdtni TeUsy . P A R S I M di miftione plurima dicit Ariftotelei: Op. ArlA atin i.degen.t-po.quid fit mift um,cx quibus fiat, 8c quidmiftio aidetur concludere. Mifcibilia, inquit, bend terminabilia , St diuifibilia funt: b«c autim nc« ; . que corrupta efle ncerflarium eil,quandd mixta siir, fimul.nequeadhuc (impliciter eadem ciTe,qu( prius, neque compoliooem c(Te miftiooem eorum , neq-se ad fenfum ; mixtio ergo eft mifcibilium aheratorum fcilicet elemeuto* rum vnio.Vbi faoc.St inhabitisanteimmutarijalterari^uedecernit.qug Th. mifccntur ad inuicemtnam fi immutata, paiTique nondum lunt.quam* ais jmminutilTimas (int difiin Aa portionrt,St qu j (cnfum lateantjat no pa(Ta , fcd iii fui feruata natura, illa noo vere mixta diceutur. fcd ad fen- fum mixtt.Si (ibi ipfi8appofita,velcoaceruata,licut explicat in t.8d,eiu( dejn librijnec etiam mixta abolita, cortupta^ue fint omnino dccet;tunc enim fieret geoeratio.quz fit ex corruput}DCC ipla mifctbilia eflcni mix- ta, fcd corrupta : nam qu* non funt, noo (untmixta;itaque oportet ea feruari,fed palTa,immiDutaque,St io medium redada. Et.licut dicit in f. •• 8^. taliter fint vnita oportet, et leparentur,ided non fiunt eaum,Gcut ex  num re vniuerfum fit vnquam, fed eo tautummodd, caque vnum appareat ratione, qua qnz i multis fibi ipfis appofitis r colligatis* que confiant: quod Arifto. quoque non vult inc. 85. nam mifium omiomerum,fimiIareque fieri dicit.Itaque mixtio ex his nullo paAo fie ripofie videtur .Noa quidem declarabit vnquaifi homo,, quopa&o r«- maoeaat,flcfiroulnon remaneant in mifio,quz mirceQtar,fltquorep»> rari poflint modo,flt vnum ex eis conftans fit, fle fimilare vnam lortitum formam, voamque materiam , fle tamen ibi milcibilium naturas non de- perditc,licetdimiouue,rerueatur.ldcircd videamus,num foluat Ari« ftoteIes;fua quidem fortiiCma, fle infolubilis eft dubitatio , quz maxima ^t confiderationc . ^ Quoniamfait ad hzcArift.int.84) entium haec fiint quidempoteo- tia, h;cautcmaAu,coatingitqu^fuoc mixta ia vnum eflfe aliqualiter flenon efleiQ^odexeitcoafticutum eft a£lu,potetia autem omaia,quz ®rx®t»xotcquara mifeeantur, funt, fle non deperdita .Hoc autem fermo dubitauit prius,videntar enim,qu( mifeentur, ex prius feparatia conuc- ■ifle in voum,flepo6Te rursus reparari;oeque manent igitur a Au,vt cor* pus,flealbum,aequecorcumpuatur,uequdalcerum,oeq}ambo; falua* tur enim virtus eorum. At diftin Aio hzc manifeftabit nunquam , quo in vnam,eaudemque rem modd,quatuorprima corpora omnibus contraria modis d fcipfia diuerfam penitus agantur, finguiaq; tamen feruentur in corrupta, fle ia fui natu radicet aon iategri;ac d ie ipfis fiat reparabilia,itaq} feruentur, Sc non (erBeatur,fiot vnum, fle diueria, cotraria, fle pacificata quod qui- dem feofiii exponendam erat Ariftoteli ; res eaim fcuiatp tradantur , fle exponuotur,quz repugnant fenfui;fl: huic noa repugnantia demon ftra daent,8e non vtendum logicalibus.inanibusq; verbis.Si quidem in po- tcntia,vt didt,fint elementa in mixtis, vcl pzaicus corrupta fiat eft opud vcl immutata tantiIlum.Non penitus corrupta quidem tlongeeuim ab* faot,vtquzaoofiiatmiferiqaeant,fleinpoteatia virtute^; forma eo* rum penitus corrupta, miftum nonfadaat, quod Arift.in dubitanda modo poceft fecundum corpua in prima refolus elemen* De faintifemiftiohis: f1efneDtt,DOB fect^s ic prima io reennda. Cum ci!m iioduUin qood- ■is agi,& quoduis rx quouis fieri poffit ipfius Arift.teftituoniot quodii bct enim eft in quolibet in poteatia', non autem in aftu, ficut dicebat AuaxagorasySon magis fecundis prima iaefie, & eprimis fecunda in cfi> ittSi exhis prima ciTe, declaratum fit. Item id amplius Ariftoteli dedar randuro,quod n6 fecit,feddubitauit,fecundoru nimirum entium, par- tes fiogulas in prima corpora iaucrti,citius,&facilias,^ quibus confti- tutsr funt ipfac res fecundat, partes fecundorum, fle fingulas i reliquis fe- parari pa(Te,8e diucrfas omniad ioterfeefie. Quod cumnccfadum fic Ariftoteli, nec fieri poiTit «nequaquam illis prima corpora inefie nec ab olita , corrupta nimirum , io qui aliam afta rem , apertum fit vnquam. NecfecandumafTtgaari poteft figmentum.Mioimdeoim ficeprimis fi> bi rnitis, in trnam , eandemque rem redadkis fecunda cEFe&acffe entia po natyfed es appofitis illit,flc in debilitata quidem, refrafiaque natura, fed propria feruatafingu(isconftent|non?ercfcilicetfimilaria, flevoQ, idemq; (uot fecunda omnia, fed multa funt, ipfa nimirum funt prima fibiiplis appofita . Quod negat ipfe quoque Ariftoteles int. Sf. A feq: Quoniam autem, inquieos,miftio non eft io minima diuifio, neque co- pofitio eft miftio,(ed aliud, manifeftum eft, quod nequi ebi fecundum parua (aluata fiunt, quae mifcentur, miftadicipofiunt, ied compofiu: compofitioenim erit, non autem miftio,& temperamentum fa Au m eft ■eque habebit, eandem rationem cum toto pars.Dicimus autem, fi mi- lium eft, oportet aliquid miftum omiomerum efte,ideft fimilare,flc ficut pars aquat eft aqua , fic temperati, mifti^ue. Siantim fecundum parua, «ompofitio c(Tct,non miftio,& Bihil'COiitioget horum fcilicct qu^ disj* mus requirUfed fbluro quidem mifta eiTe ad feafom,& idem huic miflu, fi aon fidet quis acuti, lynceo autem non miftum eidebitur . Quasob- Arift.»nfcii- r es,fi neutro modo fieri poteft.manifeftiffime patet miftioncm clTeim- tifs antiqait pofTibilem exraiionibus Ariftotelis,nec vnquam, ipfe eam cxplicaiTc ve* *c«iuiercltmf ri videtur, fed veluii przftigi js captus Hyppocratis, Platonis, Empedo diSjLucani^ue Oceli» Pytbagorici,a quo verba mutuatus eft,eam effc di cit . Cui tamen omnis (cnfus , raiio^ue contradicit ; & quas adducunt foluerc . fcatentias propter fePcripatctici,fiogulx Ariftoteli aduerfaatur. Aft quod Grzcorum, Arabum, St Latinorum caput obtundit, flt in Th. . varias fententias longe diucrfas edit,tum propter rei difficultatem, tum '-i'- propter Ariftotelisaullo feofuiianixam fentfotiair.,ipfead fenfura vi* dere imaginatur Martaf* proh hominum imperitiam^ nam adfeofum, inquit, vinum mifcerividemus,& alia multa,pratterea cum plouijS,ait, ranf caduot,quas fa Aas ciTe ex miftione io ventre nubis oportet . item i >oflunt combinari elementa, vt qualibet tria poffint corrumpere quod« ibet qua{tum,ergd poffibilis eft mittio,nam tunc fiet, quii ex quo ele- Bcnu corrumpantur, non generatur aliud,fcd medium, Apoffibile eft Hgg 9 duo • »1 ..n Mar. X ■ 1 • ' . Cj ( ;i 41 * F* Thotni Ca m pancll» ^uo'combinflri,& quodlibet corrumpit fuum contranum, defit mixtd. At hui')rccmociidiAi declarant nihihnam fi trinoaqua mirceatur,vel aquaaqnz, nequaquam ea hoc elementorum miftionem declaret »n- quam. Aqua eoim vino fadlcinfuoditur i & apponitur, quod ambo fiat j fluida, & partes partibusccdentct.fereq; imbibentes , & in inuicem fub- intrancrs;amboq; fani fimilaru.eiufdemq; naturae, modicum quid dtf- fercntes.Ncc tamen mixtum componunt.vt eorum pluribus probatur; nam formam particularenexfeipfis nonfaciunt, sullo quidem eoim tcmpoie.vt educant formam,aguat,occ generans in cis eft illam in adu clicicos Peripaieticts;nam absq; lole,alioq; generante mifeentur, vel ap ponuniur,quarc alterum alterum occupare videtur,vodd mixtio ooefl* (ed appofitio,& occupatip;& non fecuscft ex aqua , 9c viao,quam ex a« qua,&aqua,& fi hfCDon ctl miflio,ncc illa. Pr^terei dicimus quod a* qua,& vinum eiuldem fuot caloris opera, differentis penes magis,& mi- Non polTuoc nus,& non nuUAsfortitidiueifasconditiones.Et fi detur hoc, non dan* cocordan eo- dum qQid^m,ncquaquam huius exemplo miftio declarata fit Toquam. dan*Biiftum ^^**”®®** enim quatuor contrariji fitain locis , cuntrarijsquegaudea- nec locum c6 *'* montibus ,4c naturis non fe compatientibus, fed Irmpcr altera alte- mune habeue tius defltudionem appetcDtibus,non cft polTibile,vt fingatur,quomo« fed aqua & ri do io locum coofiuaoc voum tribus faltcm contrarium , vt in medium IliTm? vifcera,vbi fane fit impoffibile i contrarij vniuerfitate no ria & eodem *^*®^**‘ omniaificut vidcmusio medioignis non fieri miftumtnam dato loco, & motu quod ad ipfum congregentur mifcibiles portiones elementorum , ante* loBC donata . quam mifceantur,in ignem vertuntur omnind,& fic io ali js cft dicenda n fnmmis elementa gaudeant viribus; quomodoque in vnam confluant naturam eis communem ibiq;concordcntur,rponteqi deponant, ex fe ipfis mutua odiapoft pugnam diutinam, & quomodo pugnent fi ad co* trarium vadunt locum ( non enim nobis ignis fobiiliaius,fiDcerusQU« U n« rir - tcrraaduerausfrigus,fedcalor moddcffufui, qui nadus tc- queatur ratio exitum repeatiafcendir,pcripateiicit vero elementa cum proprijs materijs congrediuntur, ci^uc illis miftum faciunt, rcquecontrarijs)8e fi penitus di(Iimilariafint,quo paAo mifcca tor,fumn>^ nimirum tenue, quod mifiionem,Iocumq; miftionis effugit Si oleii (ugh &clabiturJEtprofe&o fi oleum non patitur miftiouem aquar, (cd aIccD niSionepro- di^vtdicitin^.mei.proptcr partes aereas, multo minus patietur ignis, Sc aer.Valct enim hic, propter quod voumquodquc,& illud magis, &ip m*S * fe Arift.in prob.rcc.a5.fcc.;.& lo.aercm comroihionem cflFugerccx fen fu dcclarat«Et quod dicimus de hoc,dc grauibus io aere milccri impotct tibus eft fatendum . Quasobres dcmonflranda erat ad feofum homini t sniftio ignis, Scaquse,acris,terr{^ue, & modus, quoaeriterrafinatin- ueni,lc non clabatur,ipfcq;igoisi& terra in medijs maoeant,& odia de- fo ^nt ^qj ^uo qui^ longi a bfit acmplum vini cum de aqua I 3 e falficate miftioms l 419 ttiifti . Quod dicit de ranis nullam miftionem demonRrat » ipfis enim ^ fiunt in acrc,alueoq: nubis, neceif^ eft,oc fiant exclrmentis quatuor c6 trarijt. Siquidem ibi nulla poteftcffeterra,necaqua,iuxtiiArift.fcnten tiam,nam ffatim deorfumlabitortCifi medium non cfTcr, absque tem- pore, Fiuot autem ex nube, 9c vapore, vtrisque bene calidis Ariftotcli,& PCripatcticis,& vircortsra&is.deo{atisqne:rerraautcm>&aquarumme fuot frigida eis,8t in fecunda,vt aiunt, aeris regione non eftignis/ed ae- ris calor rolus,& a frigore, quod appofuit )V)arta,vt aquas gcnercr,immi ]iutus;Non quidem ignis, qui caKdus fit,& ficcus : ibi enim nulla eft fic« citas,ntd foia humiditas,&caIor,quar fuorpriacipia vitf.Et ingeneratur infra vapores vilcofosjcoofificntesque redditos ex edu&ione partium fubtiliorum,& frigore.fi e&7ambieoce,calidus fpiritus,ibiq; reteoius,fic generatio;nullo quidem quatuor cootrariorumfaAo cogreflu.Etaqua quidem,bumorqueaquofu8 ranarum bene eft calidus,omoiaq;ibicoo* ftiiutiud concurrentia . Et licet Alb. dicat ibi effe fubtiic terreum ; non tamer. dc natura eft terr^, quod beneeft calidum, mobilcfubtilr,humt dum} haec enim repugoant terre. Sed fi terreum dicat,quia exterra edu* d^um eft a folc, eleuatumq; verum eft quidem ; at aer , it aqua , igniiq^ portionesboc pado, quz ex terra fuot edude , funt terrcf , non tamco deterre natura, fi contraria gaudent natura, tormaq;,ic conditioni- bus. Sin, quia crafTum, fit terreum ; aqua igitur que crafTa eft magis, quam vapor ille, St accenfus ignis in corpulenta materia dicentur terra, vel terrei. Igitur nullum eft hotu di&um. Noo quidem ibi quatuor ele« menta aggregantor, vt ex eis alteratis mixta fiant animalia, at folis calor deuidia cleuaoit terram, it in natuta fibi cognatam magis trafmutauit, comrarisq; natura donauit. Et fic vapnres,quieo cocinnati modo fue- re,quo cx eis,& ingenito fpiritu calido fiant animalia;& ex eis fimilaritcr concretis fiant aquf.vt ex hoc vtraq; corpora fecunda apparcat,at ignis, & terra fola prima. £t qd conttituitur ex calore interno ad id concurrat ffigus nullu.Iii{ quide rao( cilidifTime fiat eft opus,calido,donar( fpU ritu,& nullo,quamuis rcfraAo,frigore,uifi externo;& fi aqua coucoiat, vt calidum eos,veniat,dicatur. Et Alb.ipfe aquas illas calidas fatetur vbi fiutran(inaere,in n.met.trac.i.c.ai.TcrtisMartst probatio veritati, & Arift.eft contraria. PrimdquidemBufquamquatuorelemeatacoueni- re (unt vi(a,itaq; ex boc mixtio no eft polTibilis,& fupponit contrariu fca fui homo,q> concurraot.Et fi concurtat,fuat rationes allat^panloantd, quas foluat eft impo(Tibile.Nec quia teia quartufuficiant corrupere etit mixtio, nam prztcr hoc non poftunt pacificari,vt agant in illud, noia inuicc,Arift.ipfein i.degen.t.81. mixtionem fieri non pofle decernit, fii s&tfckbiliuro alteru corrumpatur quouis modo, veloiajigiturfi tria cor* rumpautquariu,non fiat miftio}oportet.u.\bi,ait,vtoiafimiliter feba' btat. Quare nec, fi quodlibct,in^t, corrumpat contraria, erit mixtio. Et oul> Ad a. Nam £c. ! ra nas exgunis pulucri r»tn- miftis qnibuf dam probatu eft. r.y * . . e* Alb. Sententia nil probat. •’  % 4 Adj. ’*t* i Op. Auic. Repr. X a Op. Alex.A- phr. Kluerfiis quam [valent didae rati»- ncs. 6 7 . } ■ Aucr. ft vt. Op. Alb. Rcpr. i.arg. Quia Arift. Bon cBncedit fufcipete ma- git , & Biinus vfque. P.ThomsCainpineirt nullu corrumpi ?nlt Ar.tbi,& rone qaide,oS cx corruptio ftbb eitibot^ m 6 fic mixtu cx eis.Et in t.po.mifcibilix.n.inq^t,ocq; corrupta cfTe aecel* fariu eft,quadd Tuot mixta, neq; cade cire,qu{ prius, {edaitcrata,(cd idcd miftio cft elcmencoru alteratorun foioik enim corrumpantur geacta* tio eft.Et qni corrumpi putant eorum optimi, ab Ariftotele alteranr,pii tantes non adu ciTe in mizto;nam AriA.ponit in adu rcfraAo ?niri|Ur cet hoc non faluet miftiooem,,nam,vt dicit io prxdicamento fub.tunc daretur me- dium inter fubftantiam, Ac accidens, Ac fieret vndecimum prxdicamen- tum,& D.Th.inp p.q.76.ar.8 &Gai. eaedtm refellunt fententiam , ab- dentes adhuc rationes, qudd miftum non eftet fioaplex.£tquod lubftaa tia non rrmittiturper Anft.lc alii multa , Dicuntalii, non penitus cor- rumpi fimpl:cu,fed e centr^trioin inujccra agentibus qualitatibus me^' ^ diam - Dc falfit2ttc miftionis > 43,1 dlite coDftitoi poflle qualitatem, qu* eaircmarut» Tapiat oaniram,bxc> ^ue6tdirpo(itio ad formam mixti, veluti qualitas (i mplcxclt ad forma clementi, itaque qualitates firoplicium fiot in mixtis, Gcut extrema in mcd js.Athocoon omnibus placet,ncc(icdiceQtibu5 placere poteft. Si coiro elementorum forms fiat qualitates.trtique mifiis hac ratione ele- . menta incfle dicere licebit, ('(ttameo detur,quod nunquam dandum cc* femus,quddformxcontran‘f pacificari pofmt,& odia deponere, ac Toi n ^at quonii m bi ponunt accidentia primas modd qualitates, non auic formaspleruBque,neutiqucidaffirmarccisUbeat. Nanquevel forroz elementorum cor rupt{ fuere, remanentibus io elTe rcfcadd qualitati- bus medium f jcientibus;& faoc haud verum erit; cum enim forma inte* rijt,nihileorum,quz formas requuacurremancrepoterit;qualitates au tem formas fequuatur. Et item elementa toncin mixto eflepadodici .poterit nullo.C^up enim periere peremptis formis, nequaquam caluot. Arift.quoquein a. de gen.t^S.fi corrumpantar,ait,'formp elementoiix io miftis tunc materia eorum rcmaoebit,&ficmiltutnnon erit exelemc ais, quamuis remaneant qoaliutes}ea autem quzmifcenturcorruroput excellentias taatum,& remanent itaque ioeflc remiflb formz, ac in po- tentia in medio : Vbi, non impotentia (ait Aoer.)vt materia cantum re maneat,& id dixit quo que Arifr-in i.Iibjicc in potentia, fecundum qua partes fuot io continuo iofioit{,fcd quia {qnata.remilTa^ueneutropc- oitusdomtoante.Idem addudiin principio fetmoaesArirt. maoifefta- runt.C^uoniam ver6 viri fic dicent es,alias ponunt fubreantias in elemea tis, nequaquam congruit eis h{C opinio , fi antem formae fHbftantiales non (unt abolitz , redeunt ad opinionem fuperius reieftam.Iifdem ra- tionibus fallitur Aureolus , qui remanere realitates fimplicium , at ipfa non elTcin mixtis,oecia gradu iotcafo,oec remiffo, fibiq; contradicit, ficut probat Bacchonitanus in j.fco.dift. 1 5.q. i. Sed magis fida eft fen • tentia fua, qui huc , ac illuc fugiens , tandem, vt alimentum remanet in fpecie camis, remaneredicit elementa in mixtis* Igitur corrupta fuific clemeata fic oportet, & in aliam redaAarpeciem,ic naturam;ficut panis naturam camis io nobisaffumic , penitusq; corrumpitur fubftaotia il Ijusut Arift.id noluit, fieret coim alia tranlmutatio, qnc generatio di- citur, & verba Arift. io hoc adduximus ,lc A ocrrois, cuius imitator eft Bscchonitanas, At peiusScotiftz elementorum virtutes remanere de- cernot,fi elementa ipfisoon manent, quod e(c contra Ari(t.& alij falfam effe feateotiamfubtilicer probant . Non fiquidem, ficut priusio poltc- rioriCquod ipfi decernnat}fint clemeata in mixtis,fi corruanpaotni,nifi temporis prioritate, corrupta aut^m non dant operationem, quam ipfi volent. Et Scotus ait, quodvirtusnonpotcfceflcnifi in forma fabltan- ciali,cuius eft virtus volens ab ea foU ratione difi^irre,& id fenfus monet; quare rz corruptis formis oon poterit vinus rcfultare, nec manere cis abo> Op.aIiorun* Repr. larg. Confir. Arift. ■ Confir. Auer. Qiiomodo e- looienia fune in in‘ mixto apud. Arift. Aureoli op.p cafdrm ratio nes reproba- tur,& per c6- crad. Op. Bac. Impr. Ratio I. Coi»fir.ex A- rift. & luo A- uer. opinio Scotiflarum , per eafdc eft falfa. lumar. X 3 4 jr 45 ^ f, Thomac Campancllac abo1ittt.lt neqatqaim p rcterea eot ignobilius confthuet ehi oobif «• J Tt dicunt ipGScotiftz in 7. metaph.&atij probant id fieri non pofle, eo quodaformit elementorum pctfcdius fiunt aAionet elementorum, quam ii miitit,vt combureretfrigcf:cere,&aUx,ooo itaque, ficutimper* 4 fe6u,&prius,iB|imperfe&o,8cpofteriori,ruotelementain mifto.Cai.ad dir,qaod elementa non pncdicanturde miitit,vt rrgetatiua de animali, quod eoadere minimd ridetur in eorum dodriois perplexi , vnde fum &c t robur bp rationes eorum . Hi quidem homines, quorum fententiatad'* duximus Ariftotelis verba non perpeodunt,nullacn harum admittentia, fedtvc fubtilet appareant, fingunt plura, & denique apparent cratTiufcu • NuUi te«i- li.C^atobres nulla relinquitur fidio Marcc,abhorrct enim,vt loquatur bSaow:* op! corruptit,necde remilTis dicat ,oam prpterquim eft fibi con- trariu«,nonfo1uitrationetaliorum,&quasmodoadduximut. Etnec miftum fiet,etenim quatuor forme cflenttbi , licet refradar , vodd non Aliaop.tepro admittitur quinta.&miftiopotiiks erit ad (enfam.Et in minuturiraa nec bataa Ploci- dicat rumpifruftulj,nccdiui(ibilia,ncc iodiuiiibilu,id quidem non pU 00 Bc Artft. cuit Ari(loteli,& Plotinut in x.Enead. lib.7.cap.t.id fufficieter reprobat . ad cofurarea(umHiocCalenut,vtfibi imponit Auer^omplexionem et ' ^*Aita ab omnibus vncat, quam improbat fatis Auer.Et quoniam quoque Cal.in * 4 .de£lem.cap .6 infummo datquaiitatetclcmeotis fingnltsambas,&tn fiue coodudic,qudd niftt et eis nutriantur , eis^ue fibiappofitis indi* geaat;fequitur,vcquolibet tempore teroperatura,qaam ponit cap.p.cor ■rumpatur, vd ex potu,vetrerptraeiooe,& quauisoccafione alteri eleme* to addeute fuam qualitatem,runc enim fortior vna qualitatum reddi- tur a (imili , & temperamentum curruit , & fic nullo tempore minerer, quod fenfus negat. Nec vnquam bencdcclaraiGal.quopado fumme ■cootrariz qualitates faciant armoaiam, ac tcmperameotum,quod noa fit ex (emper dccertatibos.AtGaleai,&Hyppocratis opiniones de qua- tuor elementis, & rationes facis repulfat fune a Teiefio. Quoniam quidem bichomo, quzadueriusmiftionemi Telefiodi- cuntur, minime perfpciit,refponfum dat nullu;fed addudis tum Arift. tcxtibus,tum aliorum didis, qu£ nihil ad noftram faciunt rem, quapro- pter non immoramur , dicit ex his fatisfadum fuifle rationibus Tclefi j. Quodq jantam contineat veritatcm,& rationalitatem , ex didis a nobit allatis luootclcit.Nrc Tdefius ad ignominias currit,vc ipfe illi imponit, oam^uenequeipfeTelcIijrcriptum tanciUum,quid fignificet, percepit; Ic nurum quidem quomodo tam confidens clt hic homo, vt putet cx quibufuis verbis altcois a fe recitatis, vclut io toto libello fuo facit , (atis- ^rii le didis Telcfij.Qni quidem omnium fementias rimatus cft , vi- dit refpoafi^dc falfiutem cucn alijs euertit.quz poterant apparenti^ lo- cum lurtiri,mod«ftiiVimis femper vfus verbis. At putat laudem cfle Ari* Itotch pungi a Tdelio,qucm vocat dq Uu datum uirum. Et uet.um qui* ' * dem. Auet. Th. Icem At. 1 Th. Defalfitatcmlftidnii, ’ 433 Jem, namqaeindofti hominei, ficut hic, habetet^; i^enio, nl potiAt iarcafati aoa conGderant doftrinas eius , & cx cis prodeant , tded Bon Uuditurillis, fed Tubtiliores bend agnofcunt, 'ic oflcodanr eius fa« prencu(ii,& Socrates apud Piat, a paucis potias ^muItisquibus^;pro« cari folebat. Sed deliit in procecnio. Philofophattcr autem|faciU,qaid ^Bon infpexit diSaiUius.putatfererpondcrcad rationem eius, qua qoj- ^fiuiiTec Telefius quomodo fcpiraniur elementa. Vbi prxterparuam in> telligentiam in errores trahitdr aon paruos, inquiens,^ quando mifta Rjfp, * refoluantur elementa, qu^ ibi funt rcfrafta.fumunt ?ircs i fua vniuerfi. tate,& redeunt adaduspcrfeftos.Sicut fi lori refolffarura foleciushu* miditas, remanet terra in a&u pctfcifto.qu* eratioimpeifcdo . At quidem huius rationisfalfitaiindddeprchendiiur,qu6J fi diiTo- Th. lAtio mifti fiat in medijs aquisiniioquim fiogi dicat modus, quo ignis Confii, ’ fublunaris vniuerfitas illuc vires dirigar,iugeatvt cognatum. Nec dica* tur ibipotcatialiter.rcl.vtdicunivirtualiiereffeignifj namqueeontra- ^ ‘ rium non admittit contrarium pado quopiam pr^fercim, quod contra fc afturum.fi augeat, fentit.SI d:catur effe in poicneia raaterix , erit ridi* Refp. culumjnam in igne quoqochoc padoedaqua Aridoceli,&a6tus refra Confij.j. dus ,imminutusque,cilm debetiutendi , perfSAo opas habet adu co« * gnato, Ytab eo perfedus fiatj& jgnispctfcdus, caIorq'jefummus,te- ^ porem,& exdiorem ignerh adauget modd,pcrfedumqaefacit calorem, ec Ignem, non aurem poteQtia,quKcdincontrario,quam necadmittit Contrajium,vt alibi efl probmum.Sic & de exteris, qu^ dilfoluatur alijs ^>«0* *. ’ in locis, ad quos elementorum (altem duorum, fcd trium non proten» f dantur vires , & vbi retunduntur , 8c aboleatur antequdm adiuueat , flc qo^rcparaniurporciones elementorum, quam primdm icontrarioma gno corporcpcrcunt. EtcxcmplumMartxipliaducr(atur;Terraeie.  (eruiaat) quod plantx aridis in locis, vbi oullx fiunt pluuip,outriuniur, ,, . nccaquaincauernisterr^iIliusinexiftit;namplauia,Cquandd cft,ab« ^ famituc repente, nec colligitur; velinipfa xftate nutriuntur piante • quia lol partes terrx in fuccum interius agit , quem non eleuat ; aft vbt ardentilTimus eft, vt partem emollitarn attenuet, & eleuet, arent plaotJt» QojJ ;yofit Idcoq; terram fodiunt agricolx.vt aditus detur Iblis aAioni,qui terram toflio pUti* . }q radicibus atboris, inquit Tele/ius. At Theophraftus in j. de caulis plaat.Ub.cap.i^.foflrionemprodcfte omnibus in dtuerfis diucrfos cffc&us producentem infiouat. Siccum quidem (olumhumifacit, nam •erhumo permixtus fubintraat vaporatum prxbet queodam humore & alimoniam cflicit , quocirci folum fqualidum, ac iaciculofum fodere, agitareq; f^pc oportet. VligtQofis, & paluftribus foftio prodeft, quit ficcat, qu{ putredinem inferre coofucuerunt. Sedin fucnma,ait,prode& plurimum, cum ea tollat, qux fuccum auferunt Jlc&e ergo Tel.inqoit» quod aridis locis fiunt plautx, fle nutriuntur i fole fuccum fuggerente • intusq; gignente, & Theop. idem io coJib.maoifeftat, omnia itaq; fuac i fole,& terra, fle augmcntum,8e generatio plantarum ^ fole funt, vt ipft fatentur, quod in prima difpu.poft (eqnentcm dicemus. €c ipfi ijdenn aiunt; quoniam mixta in hxc quataor thftblui npparcA^ vocata elementa, coarcquenseft, vt excis fiant. Veium id nu nquam rcafui cxpofqcrunt. St ii hoc fieret, ne^ua^tat ani i. Rati». Gal.tScPcrip, Hii. U.elp. Dc falfitatc midionis . 4 j y crtiicom manem nataram redla&ist& mediam omiomenm/ed in \)ro - priaadu, quamuis, aiunt» refrado, remaneatibusi appnfitis^; mixtum £cret,n ratio Arift.quoque probauir. Et (i corrupta FuiiTealij dicant, ac iarirtutc remanere, noo teceruoc quidem mixtum ; que enim abolita periere ( ait Arift J ea non fuor, erg6 non mifccntur, fed ficur mixta funt in elementis, iic elementa forent in illis. Et (icut refoluuntur in m Va e • Icmenra oppugoata,corrupraqae,(icmix'a in elementa, neutris fui il> tera conttneatibos.Etaduersus h^calia dix'mus.Nec cx diuerfo dolore, 4c medicamento concludet quatuor naturas in hominis corpore Hyp“ pocrates, & Gal. Nam fuflicit calor fefe amplificandi auidus fumm*s , & diuerGficatis, itaque remiiris minus, magisq; viribus agens in diiicrPas fe« minis portiunculas dilTimilcs inducere affediones, diflimilaresq; pirres cfiicerc; quarum quauis immutata modisdiuerfis dioerfi fiant morbi.tc dolores , vt raptim traoream. Et airera pars frigida , in re^pe&u ad alteia calidiorem, videtur, hf c mmirum languida , illa forti donata calore. Et itantibus finguiis in fui conftitutiuo, primoq;catore fanitas cft.at abla« ca iymetria horum calorum morbi fiunt. Et ratio Hyp ex hoc no valeat, qadd nonquatuor aflic.mur doloribus, nec medicamentis quatuor in- digemus, ficclcmenta noneruntqaatuor.Sed profedo fuflicit latitudo caloris ad omnia, (icut fol ad omnia. Et ipfa quidem pituita, & atra bilis, noa,vc putant, volentes concludere quatuor elementa effe mixta in no- ftro corpore, fit frigida: nam beaecalidaeftad tadum quoque extrin- fecum: nam maior calor intranensim^s tangens eam debiliori donata, frjgidaforfan diiudtcat.Eft quoq; fluidi, 8c ab ea terra fermentari, expan diq; 6l partes,quibus h^ret impermixta, corrodi, exulcera riq;,aliasq; ca loris operationes cdi,Tiiumefl ndfemel.Item Arifl.y.dcgen.tn ocmhu xnorecaiidu effe decernit inc.^.Ipfi ei|medici humorem eundejn dlner- fas fecant rpcs,cilidas.f & ficcas,& frigidas, aliasq; colore,& fapore diffe* xentes. Rigores et, tremores, & palpitationes ex diuerfisfiut humoribus dtuerlis dilpoficionibus caloris c6ftitutis,& alterius carne, vcl vena mor- fuin exhorrerceoie,vel partec5punda abalio.Efl ctia,& calore dificien Cc:ooo autem ab interno, vt putant,fiunth^c frigore, ficut rx fenfu do- cet Telelius ibidem cap.j^. Pofl hxc rationem aliam , qua Arift. ex pri- mis quatuor omnia conltarc deccrait, examinandam aggrediamur. Omnia ( u Anft.in a dc gcn.t.^^J mixta corpora, qu^cunq; circa locu medium iunt,rx oibus copofita iunt fimplicibus.Terra quide ineft oibus,quia vruquudq; maxime. mul uq;en in proprio loco ; aqua aut, quii oportetterminari quo(lcuq;c&pofitum,fola aut eft fimplictu bend tcrminab.lis aqua, amplius aut dc terra fine humido non por comorari , fcd hocetf.quod coutinct : fi.n.aufcraiAir cxipfa omnino humidu,deci- alercc vti^;.Tcrra qaidcig'rerum^uc naturzcontrariatur.Etenim ficcum fecundum vericatcro,&Arift.coa« fenfu, cft, quod proprio figuratur, & continetur termino, ooo difflues, , OkX alio indigens, vt conCttat. Aridum autem, quodeft pctfc&c ficcu, Tt dicit a.de gen.t. i a.& ob bumiditatis dcfcdu m coagulatum fit, humi dum autem, quod diffluit, oulloq; cx fc eft aptum termino c.6tincri,fcd alieno femper terminatur, itaq; a ficco terminum afl^uroit, ab humido vero, quod itidem no habet terminum , terminu m fufeipiet nunquam; aqua igitur cum rummefithumida,iDtcrminabilisq;, neque feipiameo tiocre valens , i terra fumme ficca, fcq; continente , terminum accipere aquam fummopere efl neccfseapud Arifl. Quas ob res falfiirimacft ra- tioi quaediccbat inefle aqua mixcis,vt cooiiaeat tcrram,ne diffluat, im> pocentcni fe continere, aqua itaq; opus fit , quia indiget terminari mix« tum, fola autem fimplicium hxc eft terminabilis, & terra finchumidoi Bon coofiftit. Vbi ergo fancadflabilium entium, quod alio opushabct^- vt terroioetur,iermioationcm a£Fcrt AriUotcles; cuiu&dccreta ^ contra* . rio fieri docuere;humidum quidem igitur, quod fcfccontioere non por . tefl,ionge abefl, vt cooiinemiam donet ficco , quod fele ipfum natura comiiici.Scd alij Peripatetici exponunt terminabile pro terminariup,vt firf(ufus,quod aqua elementum efl humidum,& dat terminu terra hu" miilitaiefua lerminatiua, Vetum fi vera fit ratio, cp bumidum dat eoia* . fiiicniiam ficco, eflq, tcrmiuaciuum illius, id agai cit opus, quod maxi mcefl humidum;'d igitur cSicictacr,qucin maxime humidum iflediiit Aritt.fingulisd.ffctentias partiens, aquB enim maximam dedit frigidita tetT).Vpumquodq;autdmiuxiapropciuai agiticgcpium.acr igitur, cui forma ?geos lufidct humiditas magis, quam calor,vt dicebat Arift.tux* ta humiditatis naturam , terra conuticnriam dabit potius. Hac vide* tur adducere Marra retices extera, nec magis hac, quam ilia, capere ap- . paret. Rerpoodens tamen ait ; quod terra pura non habet continuatio* nem, necipfa aliqua figura poffet confiftere; partes auicm mixti opor- tet etfe termioatas,fola autem aqua efl bene tcrmioabihs;prima auicna terra propter naturalem fitum non flat fine humido, qued continet ip« fam, Sc indurer. Qjdd, fi auferatur , in puluerem terra conutt titur, vt, ' igitur terra, Cuius pars maior efl in mixto, poflit impingi , ncce'se efl a- qua. Nec obftat ratio, qudd terra bene ter minatur,lcq; retinere potcE, ^cus vcfd poteft congregari, eo quod ficca cA , nifi mifccatur aqua. Sed huiufcemodi leimo non aliud aflert ab his, qu( dixit Arifl.ft re- probata fuot a nobis, quibus impugnationibus non refpoodec Marta« (xd iinpugnaia repetit , quin abiui^ori ea indicat stodo* Si, quidem 1 * 'id Dc falfitatc miftioniy J 7 4J7. idficcaih eft*^uod proprio terrai^o.,.6guu^up coatiaemr/ ad idem enim, eodem modo rcpeiitum.rcjici«ndum fuot rauones, am. piius cxpofii*, afferendar.) j£qpQd aUcoodI«fieulter.,ficutJapis,ferru, dat termina &alia dura, & durum fpcfiescftfiQc^utii vel Arift.tcftimopioj oou e- « erg» nim cedit tangenti, ("dus vetl>aifi^utaDtc4,4(ii:)gpii.hun?9tey& aquis a4duximus^tciraergd,qu«fic(:Drumfic(dtfijDQa eftpbfitajp^a t.aj. nib J humido, vr termioetpr» i^qaeo indigebit : irapoffibil^ enim eft , v t quqd patura (ui eft tale fufeipiat ifi» (|uq eft talcjibtlio, cuiminimein- * cit, humido enim non iDcft,rcd ab altero fuG:ipitte(miqnm, rthabe- turin mulcisfermooibusab Ariilot.&fecuuduut fe npn coofiftit,Qcc * terminatur ,^quio fluit, efl^ue molle ia (ummo , & cedit comprimco~ ^ ti,nooicaqucdab;ttcrfxflgpram, & terminum , nec^durttiem, qu« , CMafunt :Tccundum^aturam»bunvidis autem pafto au|l(>4,quin coa- trariaioruntfcilicet uucrmmt^bdifas^ & iii>6nuantia,& mdlliue^,^rg- fertim autcqi ,xb| terra efl pur^ ficut vutt ^cfpondebs',“ Pura quidedi' terra, purum que e}emcntp.in eft , quod qualitate flias integras , cpb- tr|rionon adm(stas,.nec itaque remillas habet j fi^caif Auerr. Sc AriftorJ ‘ * terra habebit ficcuatem , at^duritiem i frigi- ditatem , ac denfitatem iVfumm 9 ,.ergd 8i proprrum'tcrminum, nec il- lum dimioutum, vt indigeat reft^uunte, itaque non aqua'^bpu$ ha- ' * fi durities -v' “ f qpa prrfcrtlm iotcrmioabilis eft, & mollis om.qiivd, Et quidem po- . ^ ...:u tiush impura tflci terra .indieeret termioantf, nam alienata ^cia fic- citaTr,fuoque termino, «r indigeret altero, non aiitcm aqua. Et aqua noo condenfat ,ncc cxiccat,?t dixit Arift. fed qu« coagulatur «b igne , hqucfcunt ab aqua, terra autem coagulata eft a frieore & dea- ‘ •irt rat, &humiditaii,iideturpotentuaaiua, clfici^tbum Itatcm, fc cr gdin tcrmiaabilitatcmjquia Arift.alt.aquam non C 04 gvlirr,i igrof- 4*Met.t.36. lare,itaquc nec terminum dare fecundum fuam naturam fliientem. It interminabilem txfe,fed mei quandoque coagulare refpcAu frigoris in ipfa exjftcniis, ficut jlicebtt in 4. met. itaque longe abeft Ariftotcli, quam n terram terminet, It coagulet pr^cipuepuram. Atindoauiho- . mointclligit puram modd terram, »tfidetiir, puluciero ,& difgrega- taip, Tcluti arenam, a calore. Que quidem impuriilimacft,adulccrat.'qj ab,ingtniuienuitatc,exitummolicnte,diffolutainfruft;ulaTcrraqui. dem pura eft ,quar fumme ficcacft, denfataq; a fummp frigore in ipfa regnante. Arift. prsterc i,vt terminetur humidum, admiicct ei flccunii Sc ea durcfcerc,& confiftcre docet ex quibus extrahitur, non 6 addatur, bumiditas, itaque l( humore priuata cxlccqoli&cie.f errum enim, alr, 7 43* F.ThoroafCamparitllae ^ '' f(piusliquatom',qu}| fciiiccteltbicQr humf *' Vufynec aqua terminat propter humorem, &fl Jidititem luam, fed prd«' ptd frigus interdum,vt dicit in t .}6 Si (eofus manifeftat, cui commifcc* ' cur aqua, id,quant6 plusaquzroifcctur,taDt6 fluidius, & incerminabi* ‘ liul reddi ; 8c terra id declarat quoque, quod oolunr/quz lutum molle fit, deinde liquidum, ac denique fluens, currens^ue, A ampiidsaquaco* miTccacur Nec difgragataab humido copulantur Ariftoceli.red a calore congregante homogenea,& a frigore, A homogenea.&Eiherogenca.Et ' Siibtilit fpe> A eiAim interdum At Ariftotel*,labentchumiditatc, quadam concidere ' cu atio. cum humiditatis natura, Acut& in didis locis declarauit, non fit,vt det coofcantiam,& ipfa elabente alia qu«dam,A plurima conftrnt,& ccaga ‘ lentur , denfenturque pleraque Ant «ifa,inurftigandaerathuius rei,iC ‘ concafus ratio, & nihil absque iudicio , cooAlioque prztercundum, vbi ' deftrudio veritatis ex vetb>s temere didis immineat , dicamusitaque. fc^*&**iix quidem ea pr^ fertimbumido elabente dilabuntur,qu{ dif- condJiit eia- fio"***** funt.occ miAa,led compoAta modd ei aqua,& terra, fibiipfli bccehuniore. appoAtic , Qcquaquam tamen io communem rem redadis ,fcdin pro- pria feruatis natura.Acut terra aqu^ miAa,madefadaque,qu{ lutum efc' pcrfedum;at Amilaria,cuiuAnodi miAa pouuntur AriAoteli,haud qua- quam ea fluente dilrumpuntur, (cd durefeunt, magis, & fefecontinena , ~ tiora AuBt,culu(roodi ferrum, autum ,& luturo tegularum AriAotelii etiam confeiifu, igitur, qu{ roifca non Aier,contineci ab humido , at mi- fta , minime dicendum fuit Anftotcli. Item illa non aciiore quouit ( Artftor.cDim labi humidiiatcm dicit calore extraneo ad fr trahente, rn qus frigore compinguntur, minime diflolui iunt vila viiqnam ^difrum- puniur,fed a vehementi tantum, & roburtifTimo,at a languido,modera- toque condeofari apparent . Nec vero id Ar.qudd languidior cslor mi- ' siis ftrenud ioexiAcntem educar tenuitate, huiniditatemq; ^ vehem ea: vehemes quidam promptius Tpoiiat externas partes omni humore, & te ' nuiute , itaque ciallas cas facit antequam tutcroas irgrediatur , Si per^ meet. Dc falficatc miftionis cuius caufa non deberent confiftere,& tamc vnu quodq; frultrfi ftat propria fignra,Iicec oiafimul contiBcntiaavafcrumaot,quia minuta fiot.Atquifiquzaqua infurac5tioeotur.vtpuluis,ciois,& arena, nequaq abea,vtabhumidi(ri mare,cikm propria fithumidi,Docoftare,tcrminabuntur;red idcd fieri patandufit,^iplaaquanoeftin vltimugradu humsditatis ,in vltimam Yidelicet cxpanfiouc materiz rcdaAa,quc tcuuitas eft, & vapor, ab ipfo calore, hzc.n.compecit igniiSc aeri (incero ; (ed in medios fubaifta.r. ia Icaioccm.moUuteaXjSC vUcoltcatem,iccircd vUcofiiatis,^ crailitici noa di ' 4^0 F.Thomac Cam'|^anena pen'»u» «P«fi,erg 5 ficicrrf in fruariil. diffolute colle.glatlofiiti^ muadmiftt, hi$ fruftrul^s continentiam quidam fua vifcoCtate largt- tur . Sique aqua /pfa vifcofa fatis non Ht commifta craffa; moli terrene viicofa rcdditur,&cd pagis, qud comifeetur magis, vt partibus puluera ^ l«n'»Si*lu«pror8uspcrmea't,fitqueelsT0ummagis,vbi&manis conglu Quid fitTi- tinat Arilrorclistxeirpedocle tcftimonio fumptoin mtt. 4. & proprio fcol,»5. >nprobUrc.ai.TifcofctascnimaitTeI.glifcrotis6;crafnnesefta«en^^ nc{ptj,& repugnans, obluftars^ueattenuari.vel cfl liumidrtas conf. pingi incipTcns,& compingi nolcos, fecundum i quo termino incepififc confidercturmuratio. C^ua de re arenxirfufa aqua minus compingit bene.ncn enim ca tennitateeft donata, qua puluis. Vbi fandiuati Ari- ftotelis profatam rationem vifeofa magis cflcdtbcrct. Arena quidem ff‘Jqu*nipiam,fi poluete cR mifta ncctenuiafibiipfiscommifta,Vifccfa6unt, neccraflacraffis • • tintta,n, fi alterum drtcrafllticm atrenuatara,altcrum humiditatem crtf H L*”’“*®[’^‘‘‘^***^**>^* fif»om-Et«de«5ficdicir,quiai>^^ foldere no potuit Non eoim Klldidit cau^.qua interminabibsaqna terminum dcc.& fromidum/in ,djgensconfiatntu,conlifterefaciatinArift.dogmarc,&PIatoquoque I id abhorret, nam inquit inTim50,qudd bafes aqu* minus firme, ftabi- lMque,quam icrr«,hCTlcccdunt,aiqncUbuntur.Noncrp6 Platoni c6- iment.am tcrrzaqui. Et nosdedimus caBfam,curaqui interdum - id agit;8t contra Anfto.dwimuvqodJ non proprer humiditatera,qui 4 ” *"*S'*»pf*''”*'** f*«on«aduc non debere aeeem id agere. Due, inquit, enim fuot llcciiauscaurf,vnafrigutcondenfant,&comprimcnshumidum,&rc. mouent ficcitatcin , quz eft humiditatis priuatio , fecunda eft caliditas caufatcalorcm incalcfaaibil.,ided ‘“a profundat. q,.j eft iuxta yeloci.r.mum . motum,hf caatdm ignis mater.a eft . & idcd caldorum.eft cilidimmhs. powoiior autem eft eiUs calor ad confamendurtrhumiduth; quini ter^ • Noo Ex Piat. M»r Dc faKitate miftionis '441 Non defam qaid^m hominii imperitiam admirari; fi enim frigua eodcafatiSr comprimit humtdam,ironremoaetiiccitatem,rcdiaducie. Craffa.D.eatia,dcDrataq; funt ficciora,?cl omnium Perip. confenfu, 8c 2 U 0 compreiTa fune magis, ed minus cedunt, magisq; dura funt.Quare ccitatem inducens frigus dicere debebat,fi de caufis ficcitatis ratiocioa tur.Ncc rideatur calor confumere humorem, nec ficciflimus ignis:ete- nim,vt pluries, omnium cofenruicft probatum,fumma tenuitas, quant femper intendit inducere calor,rumma eft humiditas; na maximi fluit, figuratur ab aliis facillimd, minimeq; renititur tangeti, quare humidif- fimus appareat ignis , vt fubtilidimc probatum efl alibi . Et hinc pateat hominis ignorantia, qui (iccitatem opus caloris dixit, cuius tamen pro> pria eft tenuitas , & Qcciorem terra ignem pofuit cuius contrarium ipfe dixitin lermone de elementis, & quandoq; eadem ficcitatertrunq; fum ma donauit.Et Arift.in aidegen.t.aitficciflimum elementorum terram cfle dixit , omnesq; ibi Peripatetici . Optime quidam, & non immeritd« * ^cnfifiima.n. omnium eft,& renites tadbui plufquam quxlibet extero* rum. Et hic magrs errat, dum aqua ponit humidiorem aere, cuius con* trarium dixit ibidem Arift. ponensaerehumidorum humidiflimum, 8c omnes quoq; Perip.vt nihil opusntafFerre;nam chanas implere plures. Etfciolus contradiciclibi,q.j.& lo declarauir, vtfuorumipfe decretorum V fzpe oblitus appareat. Propnis erg6 viribus fe continet terra, 8 t fiqua portio, quz ex vi ingeniti vaporis difrupta fuit; aqueo humido n 5 fim- pHciter, fedvifcofo contineatur oportet, vt diximus. At difeutiatur oum acrem , & ignem poHint ad mixtionem adducere Peripatetici, & fi Dcqueunt, auferatur miflio, fin pofTunt, aerem homidum dicant con« tincos . Et quii falfa cft pofitio , qudd, humor fub ratione, qna humor, continentiam largiatur, exhis nunc ruant decreta illorum* TelTh. ^ IVlox autem nec aer, nec ignis ad miftorum compofitionem Arifto- Quod »«»1* tjij afferri poteft . Non enim nos doceat , quid aer agat in terram, in^; *li* elementa cum fitdcbililGmui, qui a quouis fere contrario nullo Arg.i. temporis momento extinguitur,corrumpiturqae; ic neque io terra* lecisque, quibus mifta componantur, retineri, includique poteft, • diffluens quaque, & ad fuperiora fua petens natura . Nec modum, qoo ignis ad hzc loca fubluaaris dilabatur, dicent vnquam. St fi enim de* g, tuc illud impoffibUc Ariftqtcli, alibi i a^bu reprobatam, ignis nimt« ’ ■ tiini 9 - . ■ Dc falfitate miftionis ] 443 . fum pirtes cootritione folis, & coelorom dcorfum tradi , & i fuo loco deturbari; non quidem dari poteft, vc ad terram rfque detrudantur, quippe qu* parum deuolutc, detrufatq; ad proprium locum, & ad co» guatam redeunt vniuerGtatem , & motum Gftunt rioleatum, Quin no ^ ad terram rfquc delabi oportet , fediuxta eorum dogma, ad profunda maris, & terrxvifccra agi oportet, ibi enim fiunt calida mifta.falfa vi- delicet , nitrofa , fulphurea , & bituminofa : qud non eft pofTibilc fingi quod concurrant. Ad h*c ait Marta, opus cceli eft opua intelligentix, ideo non mo* Rclp.Maf. uentur elementa femper naturaliter, fed qud diriguntur ab his, & hinc ignis partes fparguntur in aere, & per virtutem cceleftis motus violea- j tia fertur deorsdm, & ideo (unt aliquz eius partes in vaporibus plnuia* ' libus defcendentes,&in rore, fit ided aquz pluuiales vaporofx funt, &calidx;& h^ceft caufaicurniuederceadeatenon fit tanta frigoris inteofio,cumnisergddercenduntpartes ignitxadioca miftionis; 8c ideo non approbo rencentiam dicentium , quod ignis defccndat per ia- culationem . . . . n, V erum quid fiiftius dici poteft^fi enim nataralis eftjmiftio naturali- . ter adeam oportet concurrant elementa, & non du&u natur* fimpli- ciflTim* , & incorporcz , q u* quomodo conducat impofTibile eft fi oge- Quod non du re. Et profe&d elementa quandd agunt in miftionc, vnumquodque canctir res ab Tuam amplificationem intendit, Sc alterum infui naturam agere; & hoc illis naturaUtlimum eft , nam mixti primd non intendunt fidion6, f" ficut fibi naturalilfimum eft fuam in terram diffundere fubftantiam a- n^bis proba— pud nos, & illam inuertere io caelum, nec intendit h*c media, fed quo- tum. dam fiunt accidente rcfpeftu illius . Nec pr^terea aer , & ignis , qui ftu- % pidi ponuntur peripateticis , fic cognitionis expertes quomodo obediut ^ intelligeutiis cootra propriam naturam , fingent nunquam, & quo exequantur modo, quod mandauerunt, ipfam fcilicet miftionem, pr^- Tertim ciim fit contra eorum naturam mandatum , delapfiis fcilicet de- orfum, & ad profund um maris, & terrz, vbi fane corrumpi fperant ma gi»; & vt fu* natur* obliti , periculose exponant, 6t pacem iniant cum contrariis, in maxima pugna dum digladiantur. Nec enim id anima- Ita, quKobedire, cognitionis participia cum fiat, modo illis , feiunt, ^ ieaqueinuita duci oportet , qud nolunt, multo minus ftupidiora ele- menta finent duci. Et mirum quidem fi rerum natur* ad efficiendum, 4 quod eis naturale eft , fi id volunt in vita , atque ab alijs violentanttbus aguntur, fic perpetuo patiuntur vim, & fi nefeiuit Deus,naturaq;mo- du,(quodabfit)quo fimilecfficiuntctt voluptate, ficuifaciunt animalia, : ^ r. Rr mrl-r-icrnnraiiir intpIHor-iic mil lus Cjle aflii^na t Kkk » mo-‘ ArHI. non ab incei. Ced i nv)Ui i^ne a quod ignem deferat pluuia, quod cft impoflibile, przcipue apud illos, tunc ignis veniet remiffus, & pene extioAus,nil valens agere in contra- riam, vtfcnfus talibus fadispluuiis experitur, quare miftio nulla fiet, nam aqua dominatur, 8e terra hic', fummo gaudentes frigore, & quan- litate, acrobore^ fi io eis fit mixtum; tunc enim mixtum non fit, cum alterum alteri dominatur,elemeto, fed alcerius fit generatio, dicit Arift- & Auer. Et fi mifta fiunt ia vifeeribus terrz, & aqu{, & illa calida funi i przdominio,vtfalfa,& bituminofa,.fulfureaq;, noopoteft fingi, quo illa effecerit modo calor aducniens cum pluuiis valde rcmiifus,& domi- natusfuerit aliis elemcntis,ac a fe mixtum deoominaucrir,inualidus gi- gnendi talia. Et oblitus fui homo fatetur cum niue, & aqua calore efle, veritate coadus,vel firgendi cupidus pro Arift. contra illum.ficut Alb, faftus cft; Quod penitus abfurdu eis videtur,& tamen confiderant nun- quam, quid dicant; fed rupponentes Peripatetici ea, quzAhft-dicit ef- fe diuina,& naturas rerum io eifdcmfppe verbis peruertut, & quales ef- Is alibi przdicarunt prd Anftotcle, alia nunc vrgente ccceffitateprA Dc fal/itate miftionis. 4^5 clufdem alteri fi&ione faluanda, tales efle ocgant,TeI allai fingant. Ec peius ali j , h«c eaitantes dicunt , rx miftis fieri nimirum alia , io qoifius funtelemeota,non cx clementis Namq; Arift.ex eorum eniuerfitatibos mifta haec fieri vbi^; pr«dicat,8t fi nequit ex eis fieri,nunquim Th. Aaeft,nonfuntcrgd prima corpora, nec ridebitur ergo miftio,ipfaigi* Reprobatio . tur penitus tollatur ettnecefsd. Amplius quidem Tei. ait in j.lib.cap.44. nec, fi admixta omnia dedu> cat elementa Ariftotelcs, modum fingere poterit, quo eorum formz, ipfar^;natur«agentespenituscontrari{aftionem inter iefiftant,&ye- pofliot lutifoedereuiico,noafereampliuscorrumpant, fed io eodem regnent conciliari, rc fubie&o. , mifceantur- AitMartadi&um cffc in (uperioribus, qudd quando funtcqualia clemeota,fi in le agant, refultat complexio, quae eft mi(lio,8cfi inaequa- Mar.Reprob. lia fint, fiet alterius generatio. Verum h«c verba Terificantrationem.qua diximus non fieri mi^ftum in medijs terris, & aquis, quia iduenit debilitatus ignis, dato quod ve- ' ^ niat, &ex incqualibusnon fit mixtum ; at quod manifeftaodum erat, declarat nihil hic , aut alibi fciolus, nec Ariu. nec Auer.ipfi enim dixe- runt, fi (qualia in virture fint elementa, tunc io inuic^m agent, le debi* litauerint, nectotaliter corruperint; fiet mixtum in t.degen.t.48.At no explicant,cur horum adiones ce(fent,& non amplius agunt,fed in eode fobic&o conciliantur, Stcommorantur mixtum componentes. Nequd - enim quatuor naturae contrari( vnam,eandem^; rem , quam fimilarem ' , efle oporteat, conftituantipfae non abolitae, & quoniam contrarijsin- ^ - digeot fingulf difpofitionibus,vtconftituant,& fiat,contrariisq, inftra anentis, io eadem igitur materia quatuor fint formae oportet contrarie cotrariis modis informantes. Quod i veritate perquam logidime abeft. Et p ropter h(CContraria,nec fi remittantur, effe poffc vnum dicat.Tum & b detur vnum fimiUre sb eis conftitui ex quatuor contrariis efientiis, & fubftantiis, ( nam in fubftantiis contrarium efle Arift.fui oblitus fate tur in a. de gen.t.49. & alibi, vt in prima difp.narrauimus) fingent nun- qudm, quomodo coercite fiat earum aftiones, & proprij ingenij obli- rp fint,& cum cootrarijs contraria viuant dcpnfitia odi js,a&iooibus, & appetitibus deftruendi contrarium, feq; amplificandi . Nofunt ergo in tnixto eiufdcm batur(, quod volebat pr^lens pofitio, ficut prius erant ^ Ujtn non aguuc,vt prius : Porrd enim fi temifla funt , remiflam facienc adoersusinuiccmaftioncm firgula,&ftanica&ionec6trariorum,mi- Hutn ex eisnullum fit, prjfertim fimilarc,vtvolunt; Et licet adfcnfuna fiat miftio, quf ncc poteft, flarim corruet, nam interibunt exillaaaio- ne:Ncc,quia remilfi furit, durent,ficot enimfc habet intenfutn ad coe^ nirnpcodum intenfum contrarium, fic remiflum ad remiflam, fed varie- taa CK iatenfuna A rcouffum,!» ko c non agat, illud autciji fic.T alea • ■ ~ qoippd -T.'*-’ I J. 447 J. Thoma: Cam|>alStIl® . 1 - eijjJo:: *( tio. . 1 . ■ ,L*»q5. quipp8 Aint rerom fortnc,n,quandiu viuunt, AiiamplificatIoncm^ap4 petaat,& femper pugnent cum Tuis coDtrarijsyVt deilruaat.rcpugocccj; ipfx modd,quamuis robuftioribus,8c ipfx formz io proprijs regnantes rubie^ia,reagunt femper in contrarias^eiUm fi remittatur ab eia, & fine debilitatZjVt ex Arift. quoque elicitur in ^.de gen.an. cap. ^.ai quod de fui natura talecft,remper,aiunt Peripatetici,eft talevbilibetreponatDrj in iilifto igitur femper contrari; erunt formx elementorum , & femper .*.• fefeoppugaabunt, itaque miftumfic nullum, quale prxfertimciTevq* ' . luit Arift.imdin miftis agant magis in inuicem oportet, vbi enim coeuC contraria agunt,nunquam ergo cefiabit t&io, Sc motus, & nunquam fic Potlffitnara- *nittum,quod terminus eH motus Peripateticis. Prxtcrea in miftis piu . -y -vl l ran«» De vfii obliqu e lati Solis.’ nhs. Quapropter (jaii latio eft prior geaerationcsy&qaod fertur eft eos. digoius erit, vt fu principium poftcrioriSj&nonentis,qualee(l,q^ generatur. Quoniam item generatio eftcontiaua,& corruptio, & dici- / mus lationem efTectufam generationis, masiteftum eft* quod em cao- ia corrupeionii ; nam contrariorara contrarise funt caufz . Itaq; opor- tet e(Tc contrarios motus locales, vel vonm fibicontrariu fecundum di- uerfas circuli partes, qu^ ex vna parte caufet generationem, ex altera ve- ^ rd corruptionem. Huc autem non reperitur in motu diurno primi mo bilis, ceteros ripientis, quis e(l arqualis femper idem: eritergd inor- , bedccliuifuper Zodiacum, vbi iit acceflusfolis ad nos, &reccfl'js. Sui quidem aduentendo generat , & recedendo corrumpit J quia contrario- rum eltcaufa contraria. Vndeinstquali tempore erit generatio,Secorru ptio fecundum natu ram.[deoq;& tempus, & vita vniufcaiiirque habent oumeruro,dc omnium vita, & tc^us, quia omnium eft ordo,menlura> curperiodoicctind«mplus,&mlfnus,&c.Teie(ius nobifeumaduerfus Examinsnir V harcm4.lib.cap.a.inquit.Qndd (t quippiam fecudorum entium quan- difcnrfuaAri piam edat adionem, operatiooemve^quar calori & frigori primis natu* Ilo. ris primorum eottatm attribui nequit; & quz eam edunt entia alia i pri inorum corporum fub (lautia donari oporteat,quodfcilicetd primis li- bijplts commixtis,& refradis coponi non apparcar,rc&a ratione Arift* iinpulfus aliam a principijs primorum corporum inquilijlTet naturam, dt rede ea Soli danda fibifuidec,fi a (ole talis adio edi videtur modd, ac a nulla altera natura; & fi ea, quz effeda funt, talem operantia aflione, Toii perfimilia apparerent fibi. Nam quz generantur, naturas, &pa(Iio- nes propriasgenerantium, efficientiumque, teftcctiam Anfiotcle, con- trahere debent : quibus cognata fieri , qu{ fiunt ab eis fumme eflnecef- fc. At quia nulla repetitur operatio in fecundis entibus, nulUq; tnell fa- cultas,&propriccas,qu{ calori, & frigori non competat, vun primo «leclaratum cUcommetario a Xclefio,£ a nobis io prima difp. & quod- uis cx primis iibuplis commixtis , & debilitatis conflitui videtur etiam Aritioieli lu a.dcgeti.&4.met.agentibus calore, & Frigore fltcct alia ra- tione nobis quam illi^ nun autem conflituuntur a (ulis quinta dTeutia, ppcttks a calore illius: Perperam itaque abfqueconfideratioaeoufacf* ticieos altera a calore , & (rigore inquifita eil . Sed modus inuerrie.idus eonfiJe erat, quo fiunt ab his quibus lenfus aficocit , Sc ratio dilfemire videtur. Iccm b intuitus eh Anii, talia fierientia,quf cotibus, vode fiunt, Funt AniKn.rnix- dtfllideotia.longe illis nimirum nobiliora,vcair,& fummo artificio effe> taiUnc nobi. efle:quodtaluri,dr Frigori agentibus temer^, vfqueqtiaque eFFahs hura limplici viri bus, attribui nequeat, nec materiz dari poflit , nec potentiis his , iu- *' "* dagandum cifuic nobilius agens, ac diuinius, quod formas rsaierizin* ducerer, ac ilUs, vt inftrumcntis vterecur, dum formas gigneret, & plm qu£rpoa(^ttarciTideatur, omaia^;coaftitucrct; 6 rquzooiiap. Lll parent Refpom. Tel.ai Th. Repr ritionit multiplex. * ('■ « ■ - .1 1 Alb.& aliorti fi p«>licio . Ti». Confu. a.^gen.t.xi. Mar» K*fp.. TK. 43^ F,Thom*Cttmpancll* veto tgni contrarUcft,vt coDtiogit fubftaatiam fubftaotic contrariam. ^ c(Te4 ^oniam igitur generatiooes cx contrariis runt,(i infunt altera ex« trema contrariorum »nccc(re erit altera inede, quapropter in omni co> polito omnia fimplicia erunt . At tft^c ratio non minus fibi> rerum^uc ■ naturzcontrariatur.Etenim ficcum fecundum veritatcro,& Arift.coa« fenfu, eft, quod proprio figuratur, flccootinctur tcrminoiooo difflues, ncc alio indigens, vt conCltat. Aridum aut^m, quodcR petfefie Hccu, Tt dicit a.de gcn.r.i 2 .& ob humiditatis defedum coagulatum fit,huroi dum autem, quod difHi^it, nulloq} cx Ic eft aptum termino c.6tincri,fed alieno femper terminatur, itaq; a ficcotcrminamalTuroic, ab humido vero, quod itidem no habet terminum , terminu m fufeipiet nunquam; aqua igitur cum rummclithDmida,intcrmioabiIisq;. neque feipum co tiocre valens, a terra fumme bcca, fcq; continente , terminum accipere aquam fummopecc ell neccfscapud Arift. Quas ob res falfilTima e(l ra- tio, quard icebat inefle aqua mixtis,vt contineat tcrram.nc diffluat, im- potentem fc continere, aqua itaq; opus fit, quia indiget terminari mix . pirec.Rerpoodcns tamen ait ; quod terra pura non habet continuatio- nem, necipfa aliqua figura poffet confiffere; partes auicm mixti opor- tet effe terminatas,fola autem aqua eff bene terminabilis; prima auicm terra propter naturalem fitum non ftat fine humido, queo continet ip- fam, A induret. Qjdd, fi auferatur, in puluerem terra conucititur, vt. igitur terra, cuius pars maior cfi in mixto, poffitiir pingi , nccc‘se cft a- qua. Nccobftat ratio, qudd terra bene ter minatur, Icq; retinere potefta fiteus ver A poteff congregari, co quod ficca cft , nifi mifccatur aqua. Sed huiufcemodi Icrmo non aUud affert ab his , quj dixit Arift.ft re- probata fuot a nobis, quibus impugnationibus non rcfpondet Marta, (xdimpugnaia repetit , quia abiut^orieaindicat oodo. Si, quidem • . . id' ' DcfalGtatcmiftioniV. ^ 437^ !d£ccuiheR«(^UD{l propnotcrroi;io.,.fguri^iic coQtioe^/Adidccn „ . . eniiti,coacra modo rcp«itum,rcHCKndum c» dem fuot taliones, am- HumSd plmsexpofiiar,afferead*.) Jcqpod alieno dIffionuan_tia^& niolhuc^.prp-* fertipi autcqi ,*bi terraefl p.ur^ ficutTu|t ^cfpondeni/ PuraquidcdJ’^' terra, pu^um que clementpin cft , quod qualitat« (Ius Integras , cod- trgrioxjonadmutas^nec itaque remiflas habet, ficui? Aucfrl & /iriftorJ‘ , . P^ra' itafjue t^rrahatebit ficcuaieni , St duritiem i frigi- ! ditatcm,&dcnfitatemiVfummb,erg6 St pfoprrura'tcrminum,ncciI- diminutum, vt indigeat reftaujrante, itaque non aqua opus ha- beat rnquim , G p ura.eft , ad fui terminationem quampiam. St duritie: .,V\ fi prnfcriim iotcrmioabilis eft. St mollis omnin.d . £t quidem po- . tius fi impura iflci terra .indiceret letmmantg, nam alieoata clTcia fic-" citaTe.fuoquetcrmino, St indigeret altero, non autem aqua. Et aqua ' °°° condenfat , occ cxiccat, ?t dixit Arift. fed qu« coagulatur «b Igne , hquefcunt ab aqua, terra autem coagulata eft a frigore St den- ‘ fats. St qgjpuluiacftfiAa, a calido eftdffuluta,naqua,|ux;^decre- - -ri, - ta.cius,id noo faciat. Pratfertlm quidem quiajuxti decretum Auer.yt in.fiae d»fp. fuperioris diximus, frigus aqu* pcr'/e hun)iditV?mgene- rar, 8chumiditati,fidcturpotentuaaiua, cfficiythum i,utemtker- gdiDtcrmiaabi!itatem;quia Arift. ait, aquam non coagularo, i igrof- 4*Wet.t.3«5. j^e,itaque nec terminum dare fecundum fuam naturam fluentem. St iaterminabilem ex fe, fed mcl quandoque coagulare rcIpcAu frigoris inipfa eaitcntis.ficutdiccbai 104. met. itaque longe abeft Ariftoieli, quam yt terram terminet.lt coagulet prfcipuepuram. At indoftui ho- mo intclligii puram modii terram , vt t idetiir , pulucrero , A difgrcga- taip, vcluti arenam, a calore* Qu^ quidem impurillima cft,adti]cerau o{ ab.ingcnita tenuitate,fxitum moliente, d ffolutaio fruftrula Terra qui- dem pura cft , qu« fumme ficca eft , denfaiaq; a fummq frigore in]p(a reboante. Arift* prsterci.vt terminetur huknidum, admilcct ei ficcum, Sc ca durefccre.St confiftcrc docet ex quibus extrahitur, npn fi addatur, bu midiias, itaque It humore priuaia exfe cqnfiftctc.Pcrrum enim, ait, 43S F.ThomxCampariln® ^ ' ' f{piusIlqaatoiir,qu}irciI{ceteUbuar humt 0 (ftccam termioantur.copulantur, ' & reliqua patiuntur:igitur per Arift.bQmidum,oec aqueuni,ii nullum, poterit oanquimtcrmioare,&copulare,contioaarcque terram, vel alia oec indurare.Et ex hoc queque erronea cfc expofitio Albertf, ac aliorfi, qui «ponunt, aqua crtterminabilis,pr6 termioatiua propter Aiam hu* » inrditatem,in profato frrtnoneinec enim humidum terminat, ?t hic did-^ *' ' . tur,necaquaterminatpropter humorem, &fl jiditatem fuam,Ardprd«' pt condJutela' Amilaiia funt,occ mifia,fcd compofita modd ex aqua,& terra, GbiipGc bccehumorc. appoGtis, nequaquam tamen io communem rem redadis ,fcdin pro* pria feruatisnatura,Gcut terra aqu( miAa,madefadaque,qu{ lutum efc perfedum;at Gmiltria,cuiurmodi mifta pouuntur AriAoreli,haud qua* quam ea fluente difrumpuntur, (cd durefeunt, magis, & fefecontinens , tiora Guat,caiufmodi ferrum, aurum , A luturo tegularum Ariftotclia etiam coorenru,igitur,qu^ mifta non ruer,contincri ab humido , at mi* fta , mieime dicendum fuit Arifrouli. Item illa non a calore quouit ( Ariftor.eoim labi butnidiiatem dicir calore «traneo ad fr trahente, ra qus frigore compinguntur, minime difTotui lunt vHa vuquatr ^difrum* puntur,fed a vehementi tantum, A roburtiffinio,at a languido,modera- toque condeofari apparent . Ncc vexo id Gr,qudd languidior «lor mi* Bds ftrenud ioexifientem educar tenuitate, humiditatemq; q vebemes: vChcmes quidem promptius fpoliat externas partes omni humorc,A te ■uitate , ItaqacciafTas cas facit anuquai&iutcraas irgrediatur , A per^ meet. Dc filficarc miftionis l 45 ^ nec .cradercerciacit externas antequam totam permeet molem,red pauiatim ,#jens,fimul tenuitatem educit omnem ; itaque, licet tardius, vaiuerfam , {qoe,non partem,exuperat, tamen qu 50 Ccupatlanguiduscalor,exiccan- . . tur,coropiogunturque,& fefe continentia fiuot.Qitocirca,qu{ humore clabente di(]^Iuuotur, nequaquam.quia humore, quo continebantur, fpoliatafaot,dirrumpuntur,rcdquia ineodem temporis mometo mul' ta ingereratur a calore tenuitas, fubcilisque vapor, cui tantus exitus, & tam citd non patet , vt elabatur e Ttri&a mole, quod habet opus, igitur cooftriftionis impatiens interclufa tenuitas impedientem crafsiticm dif rumpit,itaquediffoluitur molcs.Quarenonfit tenuitatis, hamorisque defedu dilfolutio , quin maior fit ctafsities , quod exempla Ariftotclit mar.ifertaruoi > fed voivehemeos calor copioliorcro fimul{ingenerauic rpiritum,qui concutit crafsiticm, exitum qu{rens,itaque & difibluit vn* oequaque.(^od terra pati videtur,cuin terremotus fi unt magni cx fpU Coafir. ritu ingenitu concutieotc,8t diirolucQte,vcl Ariftotclis teftimonio. £c Arift. hoc poterat admonere Ariftotelem exemplum, vcicaftanes dum (ubci- . nere torrefiunt ,c quibua non ablata eft corticis jparticula , vt exitui fiat ingenerande tenuitati, quzftrcpitu magno dilrumpuntur in fruftru- la.Et Aphrodif^usin i.problematnmlib.q.iO}*agaouichocperexem- Ix Aphft ' pium oui,dum affatur, difrupti etenim humor, inquir, in eo recalcfcens immodice, copiam fpirituum paritlongiorem,quxcd per angufta exire cogatur,difruptoouitegumeco cxiliatoeccr$ce(l,quod fit,ait,io doli js, '.',n * escerisq; fiftilibus obturatis , antequam mufl u efferueat, 4c rptrituses efferuentta genitus dclabat Rede quide Aphrod.cdlidctauit in his , fed lludio ioredadi AriR.in loco fuo ex humoris effiuxuco^ilteatia amitte* cc terra iudicaiiit*. Hoc inueftigandu fuiffct A rtft.lr «lo contradicenda fen(ui,cu alibi vifus fit humor diffi aere, & eo cUbcie fieri ficcicatc.d co fentesdcferuir.EtafTigoataeft ratio.qudd Arifiotdi talchumidum »ide . ^ ^ « debeat, quam Marta non intdfcxir,8ctamet>fum Arift,de'prcta,& ip- ra - lefiobis reddendam effe rationem putat, non redditam contra Arittor. ^ ignarus homo.Etidcdficdicir, quia ipfam foldrrc no potuit Non enim “ reddidit c*ufam,qoa interminabilisaqua terminum dct^A homidumiia digens confifttntia.confiftere faciat in Arift.dogm'atc, & Plato quoque • id abhorret, nam inquit in Timjo.qudd bafes aqu* minus firme, ftabi- *- l€5que,quam terrae,ficilcccdunt,it^ncUbuntur.Non ergo Platonico- ^ mteniiaen tcrrzaquv. Ec nosdedtmus caufamyCtinqui intctdutn id agat:& Contra Arifto.diximus. qudd non propter humiditatem, quii ' idpr(ftareeaermagi$,pra;teraliasrationeS3ducrfushoc. Sed dicit Mirta non debere aerem id agere. Duf, inquit, enim fuot ficciutiscaurf,vnafriguscondenrtas,&cOmprimenshumidum.&rc- moucns ficcitatem , quar eft humiditatis priuatio , fecunda eft caliditas huimditatem confumcns,& motus caufat calorem in cilcfaSibili, ided necefld eft , qiidd io materia illa profundat , q-,{ eft iusta relocitrimuui motum.hf cautem Ignis materia eft , & ideo caltdorUm Di^ualioiu. tus efl fcrmo.At alij dicunt Perip.qudd quia (luit mag s aer obfuam te*- nuitatem, ideo non e(l ea datus humidirate, qua; pofTit terminum dare, •jh. • diffugiens nimirum fubitd. Athocabfurdiusef^ Ariftoteli; ipCe enim' Keprobatio, quod fluit magis, & promptius quemlibet fufeipit terminu , humidum magis e(fe decreuit . Quareaqiia, quf magis denfa cft , magisq; crafla , ficca cft magis quam aer;nam cradirudo fua Et a denfatinne;Et enim ex denfatis vaporibus, dcnfitas aute propria eft Eccitatit, E fenfum fequa* mur ;namq; quantd magis denfum eft quippitm,tantd cedit minus in profundum, & proprio magis coutineturtermino.QuapreipterE ratio* pc humidiiatis Eat conEflcntia, omnibus modis competat aeri opor* Refp. alioru. tct. Tgituraliadecaufaaqua contincat,non ob humiditatem.At dfcunt Th. reproba- r f (fugit, labitutq;, aqua vero grauat, & profundat,ided aqueo opus eft humido,non aereo. Sed Ediocft h^cE ratiohumtdieft ratio SI conoir- confiftenti^, Ar omnia quatuor elementa concurrunt ad mixtioocca't rut^admitUo igitur aer humidiflimus dicatur effe continens ;ft E nequeunt Engere ne elem.^que modum, quo aer ob fuam labiiitatem, mif^^urcum ceteris, minus En mifccnnirjigi (]( ignefoblunari, qui tenuior eft,& fluidior, igitur nunquam mi- ror aer humi- fiet non potentibus aflignare modum, quo aer, & ignis ad miftione que tnixtu*i veniant, & inalterent terram, & aquam, ficut dicebat Arift. qudd opus dabit temii-- cft concurrere non abolita, necremilTiyfcd integ^ra, ibi^uein congrelfa Dummagif. debilitari mutuis pugnis, 8r mifceri; nam quod fingunt de virtutibus vx num eft, &Ariftoteli prorsus difeors. Et Arift. ipfe, non poffe aerem mifceri in prob.fcc. 2 d.q.j.& lo declarauir, vtfuorum ipfe decretorum fzpc oblitus appareat. Propriis ergd viribus fe continet terra, & fiqux portio , quz ex vi ingeniti vaporis dtfrupta fuit; aqueo humido no Em* pliciter, fcdvifcofo contineatur oportet, vt diximus. Ac difeutiatur num acrem, & ignem pofTmtad mixtionem adducere Peripatetici, &fi iKqueunt, auferatur miftio, Gapolfunt, aerem humidum dicant coa* tinens . Et quii faUa cft poEtio , qudd, humor fub ratione, qua humor, continentiam largiatur, exhis nunc ruant decreta illorum. TelTh. Mox autem nec aer, nec igoisadmiftorum compofitiooem Arifto* afferri poteft . Non enim nos doceat , quid aer agat in terram, in^; iinTmlrmi. alia elementa cum fttdcbililEmus, qui i quouis Fere contrario nullo Arg.s. temporis momento extinguitur,corrumpiturque; ieneauetn terra, lecisque, quibus mifta componantur, retineri, includique poteft, • diffluens quaque, & ad fupertora fua petens natura . Nec modum, qoo ignis ad hzc loca fubluaaris dilabatur , dicent Tnquam. Et fi enim de* g tur illud impoffibilc Ariftotcli , alibi i nobia reprobatum, ignis nimt* rilni ■ Dc falfitate miftionis ] 443 . rum partes cootritione (olis, & coeloram deorfum tradi , & i fuo loco 'deturbari; non quidem dari poteft, vc ad terram rfque detrudantur, quippe qux parum deaolutc,detrufxq; ad proprium locum, & ad co* guatam redeunt vniuerGtatem,& motum fiftuutYioIeutum, Quin no ^ ad terram vfque delabi oportet, fediuxta eorum dogma, ad profunda ^ maris, & terrz vifceraagi oportet, ibi enim fiunt calida mifta, falfa vi* delicet , nitrofa , fulpburea , & bicuminofa : qud non eft poKbiic fingi quod concurrant . Ad bzc ait Marti, opus cceli eft opus intelligentix, ideo non mo* R.elp.Mar. uentur elementa femper naturaliter, fed qud diriguntur ab bis, & bine ignis partes fparguntur in aere, & per virtutem cceleftis motus violen* >, tia fertur deorsdm, Si ideo lunt aliquz eius partes in vaporibus pluuia* ' fi bus defeeodentes , & in rore , dt ideo aquz pluuiales vaporofz funt , &calidz;& bfcefl caufaicurniuedefceadentenon fit canta frigoris iatenfio, cum his ergd defcenduntpartes ignitzadloca miftionis; 8c ideo non approbo fententiam dicentium, quod ignis d efccndac per ja- culationem . Verum quid fit^ius dici potefi?fi enim naturalis eftjmiftio naturali- , ter ad eam oportet concurrant elementa, & nondu&u naturzfimpli- **' cilfimz , & incorporcz , quz quomodo conducat impolTibile eft fi oge- Quid non du re. Et profeftd elementa quando agunt in miftione, vnumquodque cancurresab fuam amplificationem intendit, & alterum infui naturam agere; & jntclliMBtiii hoc illis naturalUIim um eft , nam mixti primd non intendunt fadion6 , JJJ 5^*1 ficutfibi naturaliflimum eft fuam in terram diffundere fubftantiama- nobiiproba— pudnos,&illaminuertercinca;!um,necintendithzcmedia, fedquo- tum. dam fiunt accidente rcfpeftu illius . Nec pr^terea aer , & ignis , qui ftu* % pidi ponunturperipaceticis, ficcognitionis expertes quomodo obedtuc ^ intelligentiis contra propriam naturam, fingent nunquam, & quo exequantur modo, quod mandauerunt, ipfam fctlicet miftionem, pr^- /ertim cum fit contra eorum naturam mandatum , delapfus fcilicet de- orfum, & ad profundam maris, & terrz, vbi fane corrumpi fperant ma gis ; & vt fuz naturz obliti , periculose exponant, & pacem iniant cum contrariis, in maxima pugna dum digladiantur. Nec enim id anima- lia, quz obedire, cognitionis participia cum fiat, modo illis, fciunt, 5 itaque inuita duci oportet, quo nolunt, multo minus ftupidiora ele- menta fi nent duci. Et mirum quidem fi rerum naturz ad ctHciendum, 4 quod eis naturale eft , fi id volunt ia vita , atque ab alijs violentantibus aguntur , & perpetuo patiantur vim, & fi nefeiuit Deus, natu raq; mo- du>Cquodablit)quofimileefliciuotcu voluptate, ficui faciunt animalia, ipfaelemeia,& tale indere igaorauic.(edintclligc:iis mu.ius taleaaigna ; uic,vcoacurasivioletent,& agetiapenitusdiilimilia,|&incorporei ad res corpotcu coica dccccca fcolua defigoaucat.Qua de caufa amotu c^lcfti Arift. nnnair incel. fed 4 moiu iene ad mi/la (Tcducic Concl.rera» Nopot Ignif cupluuia de- fcendere ad ■tiacionetn. Katio I. 444 F.ThomjcCampancll* modo detrudi acrem, i^nemqueAri/loteli placet in t. met. eap.^.pro» pter motum enim Tolidi (olis difgregantis pertingit, ait , ad locum hunc calidita>,& quia ambiens ignis peracrem fpargitur frequenter motu ,Ac fertur violentia deorsum ; quare Arifto. (idiones omnes effugit, &, cui magis fiuet renfusjadbatrcttlicet &eius politio impoflibilis Gt,vt in fer* mone de czIo,& de calore didumeft fatis. Attamen non demonftrac Arift.nec Peripateticorum quifpiam modum , quo folis c6tritiooe,praE> fertim hycroalibus temporibus, quando fol abeft,fiat miftio, & tunc faAt hoc ipfi dici nequit; Etenim tradans deaquis, frigidas cfTe di- xit, & niues , qusr defeendunt . £t Arift. fumroe oppofiram igni aquam pofuit, quare longe abeft aqua, quam vtfecum ignem ducat, non e* aim inierunt /zdus, vtaquaipfun non cxtinguat,h fumme eft contra- ria illi. Et cum odiis fcprofequantur contraria, & ignis vi deferto r,pro- fcdo extinguetur in via , tum quia contrarium edir motum , violenta- turque, tum quia contrarium , quod ipfum conducit fciiicetaqua eido minatur, fi trahit,&fuperillu grauatur,vt etiam fi fit calida, extirguat» aqua enim calida igni inieda illum extinguit,& fuffocat.Ec dato quide» quod ignem deferat pluuia, quod eft iropoflibile, przcipuc apud illos, tunc ignis veniet remiffus, tc pene extindus, nil valens agere in contra- rium, vtfenruatalibus fadispluniis experitur, quare miftio nulla fier, oam aqua dominatur, 9c terra hic', fummo gaudentes frigore, & quan- titate, acrobore^ fi in eis fit mixtum; tunc enim mixtum non fit, cum alterum alteri dominatur, elemeco, fed alterius fit generatio, dicit Arift» & Auer. Et fi mifta fiunt iu vifceribus terrz , & aqu{, & illa calida fune d przdominio, vt falfa, & bitumiaofa>fulfurea^'„ non poteft fingi, quo ilia cftecerit modo calor aducniens cum pluuiia valde remiffus, & domi- natus fuerit aliis elementis, ac a fe mixtum deoominaucrir,inualidus gi- gnendi talia. Et oblitus fui homo fatetur cum niue, & aqua calore cfle, veritate coadus,vel firgeodi cupidus pro Arift. contra illum.ficut Alb» faffus eft; Quod penitus abfurdu eis videtur,& tamen confiderant nun- quam, quid dicant; fed fu pponentes Peripatetici ea, qua; Arift.dicit ef- fc diuina,& naturas rerum io eifdcm f^pe verbis peruertut, & quales ef- Ir alibi przdkaruot pro Ariftotclc, alia nunc vrgence occeffitateprA ciuf! 'Defal/itatemidionis. ' 4^5 clufdem altert fi&ioneraIuanda,ta]esefreargant,Telaliatfingaiit. Et pwui ali j , h»c eaitantet dicunt , cx miftU fieri nimirum alia , in quifius funt elementa,non cx elementis Namq; Arift.ex eorum ?niuerfitatibas mifta hate fieri tbiq; praedicat, & fi nequit ex eis fieri,nunquim ergo fa- xh. &a eft, non funt ergd prima corpora, nec ridebitur ergdroiftiojipfaigi- Reprobatio . tur penitus tollatur eft necefsj . Amplius quidem Tcl. ait iu j.lib.cap.44. nec, i! admixta omnia dedu« cac elementa Ariftoteles, modum fingere poterit, quo eorum formz, ipfxq; naturae agentes penitus contrari; afiionem inter (efiftant, & re- poffime lutifoedercinitojnonfereampliuscorrumpaot, fed io eodem regnent conciliari, rc fubicfto. mifceancur. AitMartadidum efleinfuperioribus, qudd quando fiint aequalia clementa,fi in (e agant, refultat complexio,quz eft miftio,&fi inzquar Mar.Reprob. lia fint, fiet alterius generatio- Verum hzcretba rerificantrationem,qua diximus non fieri miftum in medi js terris, & aquis, quia aduenit debilitatus ignis, dato qodd ve- ' niar, & cx incqualibus non fit mixtum ; at quod manifeftaodum erat , declarat nihil hic ,aut ahbifciolus, nec Ariu. nec Auer.ipfi enim dixe- runt, fi (qualia in virtute fiat elementa, tunc io inuic^m agent, fe dcbi« litaueiint, nectotaliter corruperint; fiet mixtum in a.dcgcn.t.48.At nS cxplicant,cur horum adiones cefient,& nou amplius agunt,fed in eode fubicdoconciliantur, Secommorantur mixtum componentes. Nequd ' \ , enim quatuornaturzcontrari( vnam,eandem^; rem, quam fimilarem cfieoporteat, confticuantipfz non abolitz,& quoniam contrarijsin* M digeot fingul( difpofitionibut,vt conftituant,& fint,contrariisq, inftra anentis, io eadem igitur materia quatuor fint formz oportet contrarie cotrariis modis informantes. Quod d veritate per quam logiiTime abeft. £t propter h(ccontraria,oec fi remittantur, cfie pofie vnum dicat.Tum & u detur vnum fimilare ab eis conditui ex quatuor contrariis efientiis, & fubftantiis, ^ nam in Tubdantiis contrarium cfleArifbfui oblitus fate turio e.degen.t.^p. &alibi,vt in prima difp.narrauimas) fingent nun- qudm, quomodo coercitz fiat earum aAiones, & proprij iogenij obli- r p fint,& cum cootrari js contraria viuaot dcpnfitia odijs,a&ionibas, & appetitibus deftruendi contrarium, feq; amplificandi . Nofunc ergo ia tnixto eiufdcm batur(, quod volebat pr(lcos pofitio, ficui prius erant j oatn non agunc,vt prius : Porro enim fi temifia funt , remiiTam facient aduersus inuiccma&iooem firgula, &ftantca&ionec6trariorum,mi• |lunl cx eis nullum fir, pr^fcrcim fimilare, vc volunt : £t licet ad fenfum fiat miftio, qu( nec potefi, fiatim corruet, nam interibunt exillaa Aio» ne; Nec, quia remiffi funt, durent,ficut enimfe habet intenfutn ad con» rumpendum intenfum contra rium,fic remiflum ad remifiuni,fed varie» fas cft iatcsioccafuiD> 2 (Ccaii(ruin,b hoc oon agat, tUud auceipfic.Talea ' - — quippd I.-:-! . n .1 Dcfalficatcmiftionis.' 41*^ ‘n i'is. Et fi Mucintur e te^j, i cilrt duticr oportet, Solem eftlm mo- di id facete, Gcutiquas facit, peripatetici ISPV: obliqu e lati Solis.' 445 fihi . Quapropter qaii latio eft prior geaeratiooea , 8 t qaod fertur eft eos, digQius erit, vt fu principium poftcrioris,& non entir.quale e(l,q^ generatur. Quoniam item generatio eft continuatae corruptio, 5 edici> ' • mus lationem eftectufam gcneratioois,maoiieftum eft. quod eritcau* ia corruptionis; nam cootrariorom contrarisefunteaura;. Itaq; opor- tet e(Te contrarios motus locales, vel vnum Gbicontrariu fecundum di- uerfas circuli partes, qu^ ex rna parte caufet generationem, ex altera ve- rd corruptionem. Hucautem non reperitur in motu diurooprimi mo bilis, ceteros ripientis, quis eft «qualis femper idem : erit ergd in or- be dccliui fuper Zodiacum ,vbi iit acceiTus folisad nos, & recedas. Sui quidem aduenicodo generat , & recedendo corrumpit * quia contrario- rum eft caufa contraria. Vnde inxquali tempore erit generatio,Se corru - ptio fecundum natu ram.Ideoq;& tempus, & vita vniufcaitifquc habent aumerum,dc omnium vita,& tempus, quia omnium eft o rdo,m en (ura- tur periodo fecundum plus, & minus, &c.Telc(ius nobifcufnaduerfus Examinanir ha:ci0 4.1ib.cap.i.inquit.Qii6d(iquippiam fccudorum entium quan difotrruaAri piam edat aAiooem, operatioocmve;quar calori & frigori primis natu* flo. ris primorum cotium attribui nequit; & quz eam edunt entia alia a prt inorum corporum fubftantia donari oporteat, quod fcilicet e primis (i- bijplts commixtis,& refra^is coponi non apparear, reda ratione Arift* isnpulfui aliam a prioctpijs primorum corporum inquiGjfrecnaturam, Si rede ea Soli danda Gbifuiftec,(i a (ole talis adioedi videtur modd, ac i nulla altera natura; & G ea,qu« ctfcda fuot, talem operantia adione, foU pcrfimilia apparerent Gbi. Nam qu« generantur, naturas, & paflio- nes proprias geocrantium,eni€icnciumquc,tefte etiam Ariftotcle, con- trahere debent : quibus cognata Geri , qu£ Gunt ab cis fumm c eft necef- fe. At quia nulla reperitur operatio in (ecandtscntibus,null licietit altera a calore , & (rigore inquiGta eft . Sed modus inuenic.idos confide erat, quo Gunt ab his quibus lenius alTcocic, & ratio dilTentire videtur. Arlit'"’ Item U intuitus eft Arift. talia Geri cntia,qu{entibus, vnde Guiit, fuiit Anihn.tnix- dtftldeotia.longd illis nimirum nobiliora, vt ait, & (ummoartiGcioeffe- taiiint nobi- c 0 c; quod taluri,& (rigori agentibus temerd, vfqueqitaque clFufit bura limplici viri bus, attribui nequeat, nec materiae dari poflit , nec potentiis his , in- dagAndum ci fuit nobilius ageos, ac diuioius,qodd formas maieriaein- «iucerct, ac ilUs, vt inftrumeotis vteretur, dum formas gigneret, & pUa cas»& qujfpoaUaafci videatur, otnoiaq;coafthucrct;«c quae non ap- Lli pareat TC5 potell fol Ari. efie age« ptjffcrtim fi cfl quinti ef- fcntiijSc non calid*, quid (j calidus, er- go non datur aliud princi- piu icaloie > & frigore . i 4 Reflc rarm. cA locutus». '6 ■jjQ F.ThomxCampancllx parent ab vniooco fieri. Non tamenia foleponipoteft Ariftotelihoe principium.nequc in obliqua eius latione. Nam qu« fiunt ab tniuoco, coenatoq; fieri cfi necefsc , vt Arift. vbiq; decernit .Sed fol penitus uerf» natur» eft illi.Item, qu» generat, per accidens generat.ncrpcrlc, nec proprijs viribus,fed viribus ignis, que per accidens immittit ad b«C inferiora ,dum.f.fuo motu aerem atterit accendit, ac huc detrudit, vbi fiat generatio fecudum quod dicitur i.decjl.flc i.met. vtadduxunusm j.difp. & in feq. At principium primum debet per /eagere, proprmque viribus, ac artificiose vt dixit: cuiufmodi iol non agit. Nam accidit mo- tui folis attritio in aere, & accidentaliter mittitur ad nos calor, & mam», per confequens , accides eft ei generatioivt etiam videatur Iol longe de- teriusi gere, quam inftrumentum , & magis temere, quam calor, flt In- cus moderati, cuiufmodi funt Parmenidi potenti» generantes in *”**** ria. Similiter nullum entium eft foli fimilc talis naturae pofito, quale il- lum donat Arift. Item confirmari apparet tx hoc , quod fol effet magis inftrumetum dum non aliud praftaret,nifi immifTionem caloris, « ip^ proximationem ad mateiiaro,&ipfe calor deinde videtur v«e ages, qm p ropria vi generat, & educit formas, fiue fe altcru m gignit, fitq; for™*. Et quia,que fiunt fumunt naturam agentis principalis, & non inftru- menti, vt dicit Auer.& Arift.& omnia talia (umunt naturam caloris,cu- ius quelibet funt operationes, vt io prima difp. oarrauirous ; at quint» cITcati» nil eft fimile eorum, qu»ab eo fiunt, erroneus vslde,ub)qj coo trarius appareat Arift. Itero, vt arguit Auer.io 7.meup. & io einfdem , omnia qu» fiunt ab eodem agente principali, ciufdcm funt rpeciei,qui» a diucrfitatcagemis lumitur foinjarediucrfitasjfed non omnia q»; nut alolc VI a principali, & a calore vt inftrumenio funt ciufdcm fpccici, vel natura apud Arift.nam planta, & animal orta abfque femine funt diuer farum naiutarumipfi Arifto(eli,8:tamen vtraquefunta fole.Ncc con- currant ad£quiuocaro caulam,cx qua dicant fieri has diuerntatcs; nam Aucr. arguit tunc contri Platonem ponentem Id^am principium geoe rationis, & contra legales ponentes Deum, vel cholcodcam,vi Auic.quc principia funt zquiuoca . Similiter latio obliqua nil aliud przftat, niu • v: fiat magis, vcl minus direSus fol vndcncc ci poteft attribui uni at- tificiofa generatio . C{tcra , qu£ dicunt rcprobauimui in fupcrionbus d.fputationibus. At quando aliud nullum priocipiuroapparct,cui reta omnium efficietia,& animalium, ac plantarum generatioaitribuipol- fit, nifi fol; qui arte genitorum, & fponte ptbcipium videtur. Sol qur- dtm,& hoeno, ait, homiucm generant, &qoflponic fiunt, afclis im- bibita calidiiatc imputti femine fiunt , M itaque tKceffarid primum re- rtm agees principium videri dtbet per fe, proprip^; viribus, cum no- ftris eniibus communicans, ficut antiquis vifus eft ,adi!crfar;us lerrj 5 quam oppugnans in diuctia media ftatuat entia. Omnia quidero^vt eo* Dc falfiratciniflionfs ' 4$i •e? iiim co 1 or,conftitatio. St plurrs conditiooei maoifeflat, Tolis magis fi- milia apparent. Ec quantd plus a fole vincitur terra, tantd tu cognatio^ ra foti inuerti elt viCa . V t liceat , fitq; necefsd folem agentccaufani om* nium airigr\arevmaocam:cuiu$coDile,quoniam generatio videtur (terna Ari ftoieit:& fol tale principium apparuit, nam omnia adueniente fole gene rantur,& vires lumercgcnica videntur, vc dicitur in eodem Itb. ab Arifi. ' C.5 3. Sc h(C generantis naturam affamunt : quod femper fe alterum ge« nerat, fcq; dififundit in aliena mole, vtfuam faciat; itaqueipfum prin- cipium fol iui natura patibile poni poterat . Nonfiquidemicregrum, . valens^; agens principium , & vcluti magnitudine, & robore munitum jjj y' cfaVe^ fuo, paci impotens debee dici, fol, inquam, &alien(nt(ur(, quam vtpa- cAfectth”, vbi tiatur,quint( nimirum c(Teiiii(;Nam dcbilitatum,&a contrario repu- ciuilubiiicia gnante in Aiis tffc&ibus patibile apparet , eiufdcmq; natur( , itaque & dimioiua* uatura patibile erit. Sed indaganda erat Ariftoteli caufa, cur non patia* tar,quam nos dicimus. Quia in feipfo fortius cft fuo contrario, nil/(dt iiaenS, remotum q;,vt diximus in difp.3.& prima cum Telefio.Ncq; ra- tione vti dicatur, & non agere quantum potcA. Non quidem intelligere Iicet,quomodo fuas reprimant vires. Ac uon agant quantum poffint con ^Jj^*^*^'***®® traria. lpraenimidcdagunt,vt io fe alterutrum iouertant,accorrupant. >rtea.. Qjodfumma vi ab vtroque Acri coientaneumeft. Nam quomodo mi- " fertum contrariorum contrario parcar, nec corrumpat, non video, & fi ei parceiisab ipfo luditur ex 06 oppreflioneinterueniente roborato, cur parcitur,Ac cur nunc io fe reducere molem cootrarij vuIt,nuoc verd no? Non quidem vires prohibere vult contrarium illud feruantes. Napi nec appetitam fecoofefuandi, ac multiplicandi deperdit vnquim naturale agens.Itaquetemeie,Ac vfquequaquecffufis viribus agere vtrumqjopor Kcc. m ili )tum immutante virr,5( nRturjni,autTirfsrrprimcnte,co rt f J ter hibrntcq; vmqnim; Tctl al:a lor genob liori ratione, d;uin'oriq ic mo- ra-,x 4 moderat url>euseft glunorus.fapientifrimus artifcx.-cui proui- f«m cl>,tot lationes diri foii agenti robullicr, tali faed^s Tclocitate ,?t numqiiam reprimens ipfe vires, meufura tamen agrt. N im Tol illa dila» ru jsq; conditionibus omoino donata; quaa Refp. ctpro indifpu. ptimanumerauimus,iDnulliscommunicant,fcmpcrq; rrpu- subis. gDaps,ab ecq; continuo deftruda; V t fatislaudari debet mihi Tclcliua CoLfi^tinus comeri»&«uaaoftcr,quibocagooiMtt4( Aoftaacufari po .1 ‘ ‘ ' “ *W» V.. t De vTq oblique lati Solis. 4^? Dfntquain vruin de qaxtuor principi]’^ oppontaomnlr. djgni;&cu ErwrHpp* eo Hyppndetrah» Rfghinus alter ccmcrrancus.qui duo ftatnens prin* nis concerra- cip'a,'gr.cm & aquam conRituit in vhimocppofitionjsgradu.valde vi nei. fa cu rurchis aotis a calore foucn,Si ab ipfo {ole deuida lerra procrea- ri, a Icau»? nuquam;atterra(cmperdeftrui^umqyanfia Sole gigni, ftd preprio frigore inHaurarequod fi id prodat aqu^ calor folia, non erit libi contrarif,velmaKimccootrari4ispu(itu3 aquae ab Anft.mag a ptx- flabit rerrar minos cuntrarix,vt volant. Martaoil audiena caiu.quz di* ximua.oec cxordio,vndedifputario oritur, lato, & qu 2 dida Tclca iuquht contraria eA igni terra, quam aqua, aqua verd fccudunx phr. qualitates: & quia apud cum, Acut & nos, calor & frigus luntfubAatig elementorum, nil dubiiadum cA, quod vclit frigus cffuudi a terra,fub- Aaotiaitter frigida,& per confequens omnino igni contraris.At ipfc An gebat pro Arilt. omnibus igitur de cauAs,& in vicimo remotionis con- traria cum Ant calor & frigus,a contrariis cauAs deriuata Ane oportet,8^ non a modis eiufdtm diucrAs; cuius diuctfatio nihil variet, ncc caufan- di modum alterum inferat. V t multum inici j, vclut credo, przAigijs ca lol oon fit principium exeo, quiaxltaie non generat, ied corrumpit. Sed nos diximus generare femper, fed (ftate acrem, ignem, & fubciliors iuxti diucrfitates locorum, &matericrL’m,& paululum rrcedcns,vclic* pcrataliib hycmenoAracoiia modetatusexiltens:('vtruc valde fui cbli tus videatui Marta, sc fenius oi gator, fi modo id neget. ) at lol hyber* nus, vel recedens, duro itr.prenii moderatum calorem, vet accedens, fed DOD adhuc prorfus dire £t(is, gignit neflta entia fol| quia tunc nonattC'* t)uac valde vihemctiter,vi Maiia dixit, qiquamo pIusfrigcfcimus,taDtd mtliora funt femina in prima difp. & l osbcr.i ratiocinati fumus, idrd. Vide» nam nolo immorari vtri petam . Sic&inbacdifputatione nobis cum eft Matia. Nes enim proba mus, qtddfol accedens nu generet ma- gis, vt teccilahb Atift.de hisertibus,dequibus]oquituripfc;nam de tccuifT.ttiis nulla cft dubitatio;& tamen tcipbdctipfr,quddfoldirc 6 us magi», De Vfu oblique lati Soli^ De re^font ^qutuoaiali. rajgTs»noft gignit, likm propter indifpoGtionem mater!p,ti^m qaia exic* cat, & lati fiuit fpiritus; ? t nefeiat quid defendat, & Arift.falfus appareat ex dtd's etiam Martat. At quis non videat herbas vri, fontes cxiccari,ani milu febribus laborare , & interire magis in {ftate, nifi frigidi loca pe- tant, St frigidisreGciamur cibis, St potibus^ Et ipfein prima dilp.nouir, Yt ff upidus nunc videitur, St fermonofter vcrus,qui blando cilori, St > o accedui Tolis generationes noflrorumallignat.Et digne dicentes cu Tei. in cap.ij(dem.dicimut,q>^quioo&ialis regio non, quiafol cotinuo ac cedit, prodncir.fed quia temperata.Nequeenim diu ilii dire^usimmi- net (ul,ebiis vnquam bretiiores,iongeq;frigidirsimz, acftiax pr^Tcrtim i terrf vmbrafadgfrigid^,long^ tunc latiuima . N tm ficuc> diurnus folin pundo verticis, Gc in oppolitoGcnodurnus .Tempera- : ca igitur, beataq; jquinodulisp^aga, &qui illam incolunt, nihil opti- mis deteriores, (i a coeli inzqualitate, St i traoGtu I diurno f ftu ad no- durnum frigus nil obliduntur. At quig non longe abeff, St veiuti media iDe reglonib* regioeff inter ^quinodiaiem. St tropicos, a rolediutifsiineimmorante poft xquino. cxultacft mixirne, tardius diurnum conbcientegyrum, St iamdiu par» rum a pundovertie s remoto, dum.fab aquatore ad tropicos,8t e tro- piicisad ipfum retrofertur,& a breuioribus, nec gqud frigidis minus re^: frigerata eff oodibus . Arent igitur, Tqualleniq; extri^tropicu omniaw: E corpora ibi degentiu q> quia tenuitasqu^arsiducgencracurambien«, te a calore, violenter clcuatur , nigra funt , & diif orta . £t fpiritus qui d craflillimo edudu^dt fanguine, tenuiorell,quim, vt redeintcllig«t,Sc purus non eit ,lcd mult£ immix.^ funtei fuligines, & prauctff mnatis hibirans in ventriculis, praucrattocinacur. C^iod (i IccTis vnquain .'ue- tiire appareat , attribuendum cifterr^diuerhcati, vc Telelius exponit. dicit Marta de elementis, fupra reprobata fuere. Ecdidum Telcsij ma er. (^od dicit partes terr^tunccxiccari,fcd non corrumpi, ftlTum cR,nam exiccatur,quta paries tenuiores cleuantur, &conuertunturin tliebam molem :quodeft corrumpi tetr^,& frugum. Ad aliud Telcsij Mar. refpodet Marea, qicalorfadus a lumine, & motu Tolis mulca producit. Ad a nam mitena difpofica geoerare, poteft,hoc facere, &ex(ccare,vcl alte- rutrum camum. £t quando cxiccat, clcuac vapores, qui furfum delati,(t aerem calidiOimum inueniunt,dilVoluuarurin naturam acris, lin ftigi- diufculum paHeniem antipariftaiim, conuertuotur in aquam. Quando tero loldircdus cft,quianon proporcionatus cft calor,aliqua corrum-, pir, St exiccar, qi>^.fiiDul colligata rrant, dcil ruendo enim fcigiditatem diflbluautur.Huic luacanimalia bibunt, occalorcperrant muUo.H^c Mmm igitur LA .liT v neret: Cvt erret Ariftoteles^aam calor coeli tuae vrit. £t fi fic eft, item erunt vniuoci cum elemen tari: nam ideo zquiuocos,quid folaris gene • rat,& dementaris deftruit, dixit ipfe cum Auer. At nuacapparec , quod diximus in prima difpu.fif ;.qudd vterqueremiiTusgeaerat, &quia per diftanriam fit remiiTio,ided fol recedent geoerat magis. Ignis etiam fic eft. Nam infui ezceltcntia propter maximam calorem generat nihit, n dicit Arift.in a.dc gen. t.c.2i. At moderatus generac.f.noftra eutia, es- ceilcns.n.reipruro gignit, quin ignem pofuit Anft.flc Auer. in i.dec^ generationis principium ; A calorem, qui quide ei competit primo cae- teris per illum,ndicitur2. mctapk a&iu^per(eg?nerare volute ,taai in a.de gcn.quam 4.met.& calorem omnium rerum formam, qu{ fiunCr pofuit Alb.at frigus per accidens generat. V de quid diximusin prima, & ^.difp.nos & Platonid. Ac qnia fol dire Aus eft in fua excellentia, ^ ad partes quibus fic imminet, ideo nibil conftituic.Scd moderatus, & pro- porcionatus generat vterque; «terque igitur rt videatur eiufdem oatiir “rz.Si calefactat mocusdicemusalibh' . Ad j.inquit Marra, ^fol babctpropriummotum,quemfinicinaa* BO,& raptus, qnem finit tndie. EtperacceiTumad nosintelligimusnao- tum proprium, & fic vnoacedTa generat, in quo plures concurrunt ac» ceffus,& recdfus motus diurni. Eriam idiotx fciunt. Sic loquitur hic , vt fugiat. Telafius enim loquiturdeacceflibus, Si receifibus, quz fiunt in obliquo circulo,arguens coq^raid,quod Arift* dixit t. 5 7.qudd tempus generationis corruptionis, tuuentuMs , & fene- ratis eft zquale, & determinatur fecundum rcuolutiones folis in orbe decliui: ita ^ quibus periodus generationis eft vna r«uolutio,vt herbis , quibufdam plures vc plantis perferis, & animalibus, vt Auer. in coirs. illo, Albertus, quin ipfe textus manifeftat. Nam,inquic T eletius argues, quo paAo opus eft multis xccerTibus ad multorum generationem^ noi» quidem reddi poteft ratio. N tm quoties accedit fol generans, toties re- cedit corrumpensper t.5 5. vbi dicitur, qudd contrariorum corraria eft ca'.ifa,idc6 fara gC'ierarioneperacce(r'jm,fic eiufdem corruptio per rc- «cftum zqualiter. Ecfi fic talis cojruptio, nihil poteft viucre.aiigmenta- ri, pctficiq le plufquam fex menfes,& in fex alijs fic corruptio. Non igi- tur polfonc plures reuol (Itiones continud idem perficere, fed modo ii^ modo non; & idem nunc fenelceret, nunc adolelcerec. Ataliud experi» mur. Siquidem tempore rcceffusnihiIomiQus,quJm tempore, acceffu* ntsgeatus aoioaoli», quia mcUu&leriiaacur,Sc rtu uac ab auabieatis fcig» xc De v(u oblique lati SoliiT ' 4 n lotroifto c&Ior« iaoato , coIlcAoq; (ibi ipfi , itaque & robuftiore fa- 6ojVt melius confcruet.nec dirpetdatur,& (lant coacoftiones,& nutri* tioDcs optime, morbi fcbhles pr^dpo^non regnent. At Albertus air, Alk quod virtus influxa acoeto tanto tempore potefl petflci tanta exiftens pro Ar. tantisq; reuolutionibus. Hoc nihil eft,vt diximus io prima difp.tu quia •pud eos fol non dat formam, fcd generans partieuhre, tum quia agit motu,& lumine,& confequeoter (olo calore, vt ibi probanimus de men te Arift. Et omnes ftcllac recipiunt Ariftoteli lumen a fole , aliud nihJ, ita ^,fl tantum dant calorem, non poteft determinari, prxfertim ab cis , aliam famam a calore datibus,8t alias qualitates ; tum apud omnes virtus caloris, qui cft in materia feminali, ignoratur ,itaq; Sc periodus* Nam & eft fufiiciens calor femini, qui addituri fole, & ftellis corrumpit, Ecut fifuflicit calor feminis ad formandum, fuperfluit& male generat calor affroruiprcfcrtim fi cft robuftus.prauc^uecfformat , i ett lobu- ftior,qiiam quiadiuuet.Et hinc eft, quod duo homines nafeentes io eo- dem mcofe in eadem demo fimul, concepti, eademq; hora aliter difpo- nunturi ftellis,& C{lo. N m,dato,qudd vtrirqueidemadueniat calor ifole, aliter tame efl io alterutro difpofitus feminalis. £t qui bonus ad- ueoit vni animalium generi, alteri, contraria gaudenti di/pofitione, eft malus. Itcm,vt tdem didc Alb. Jpreq; Arift. multipliciter contingit h^e variari,vel malo cibo, vcl habitatione,aut educatione, vel ambecis diuer l fa contingente iffc^ione, morte item violenta, vt Aftro]ogta,qua Alb. alibi exaltat, videatur cumquam verificari,nec bene determinare perio- dos ficut re&d nos in difp.^.diximusex auAoritatefapientu.Acrcrpon- » fioMartz dat occafionem roborandi, quod diximus. Io motu quidem Contra Teia* diurno fol girana per pinres horas accedit ad nos , ergo tunc generat in dic,plures vero receditin no&e, ergo tunc corrumpit. Nam talis recef- rus.r.nofiurnus,cft magis contrarius acctfrui,quam, qui fit in otbc de- cliui , fuo acceflui : quippe cum in orbe decliui demandet lucem obli- quam recedens, vt ipfi etiam dicunt, in noAe vero nullam. Nec dicant^ ^ non diu abeft, quia ad plus per duodecim horas, vcl modicum fupra. t Etenim recompeolari debet breuis mora abfeoti^ cum prjfcntiz breui f* tempore in motu primordiali, ficutlongus rcccfius cum longo accelfu - fuper polos zodiaci .Sicut enim fe habet circa tempus accefTus in zodia- co ad fuu rccclTum, quii per fex figna fit vtcrq; , fic fc habet in raptu pri- mi mobilis accefTus diei ad receifumno&urDnm, quia vterque in horis bis fenis , vel modicum quid variatis', xqu^ tamen in diuerfo tempore. Item cum acceffu in orbe decliui feroper eft receiTus nolumus , vt mo- d o videatur geotrare,modd corrumpere: quare quz dicut incerta fuoc, Icfalluot. Ad aliud didum Telciij adducit verba etiam diena:^ non folum pe- riodum facit accc£Tus,& rccclTus^quia ia hyeme nil narccrctur,vt nullius Ad 4, M m m z Tiu (4mus in >rns,& afeendens domus vit^:& propter hoc generatio rei vo ca;ur prvofedusvfquc ad Ratum, pofHlatum vfq; ad declinatione, poft dedtnatio icm vocatur periodus vfquead mortem corruptionis, quii aequalta fiiritfecundum naturam, quia a primo ad y.tantum cR, quan- tum a 7 td.i.per aham atque aliam partem circuli menfurando.Ei ide^ fi piofcdus hominis ad trigiota qutaque annos cR,ztas erit ad 70.Po« teit tamen hoc roultiplicitcrimpediri.Ec qui feiret vires fyderum , qu; funt fortiores,&qugdebiliore5,prognofticari polTct de vita rei.fed om- nimodam veritatem oon haberet propter impedimcium liberi arbitrii . Hzc rcfponfio quoad fiogula verba eft Albcrti in a de gen. trad.;. c 5« & qui eam adducuat,vcrba Alberti recitant; no tamen euadit argumea tum T clesi j. Nam relatio, vel afpedus Ggni afcedentis; vel dat virtutem vni taoidm,vel omnibus tuncnarcentibus,autconcepcis; no omnibust vel mulcis,quia tunc multi Gmul uafceQtcs, vel concepti eodem meofu- rarentur periodo. Cuius contrarium experimur taro in gemellis, quim in diuerGs vteris conceptis voiuerfalitcr.Nec vni tantiim ,quia plancu afccodit quandoq; generatiuus , & f(^licis vis , & tamen fjtus deperditor cito, vel afeeodit corruptiuus cum relatione ad alia io orizonte , & puer tamen loogo tempore vitam ducit . Quin multi oafeentes in pexima di- fpoGtiooe liclUrum,fzlicem ducunt vitam, & in eundis, qu£ Aftrologi abadrisruppeditanty difeonueniunt. Omnia itaque calori innato funt ttibueoda.velG 1 C{lo veoirc dicant, modu, que nos dcdimu$,|aliu]nullu io j.difp. tenete debent . Item fi quofdam homines fgliccs facit idem, li- gnum, quofdam infelices, non eritei attribuendum, fed proprif natu* rg genitz rei. £c fi accedens generat igitur quandiu durabit talis figoi a- fcenfus, vcl permanentia faltcm illius in pundis cxircmis orizontis per« durabit illud geoitumtquodfalfumeR. Nam co abfentcmagisviuiBca- ri contingit, licut accidit rcccffui folis . Ec H recdTus folis, q n pl uribus* & nobilioribus viribus calorum priuat-noftra entia , illa corrumpit per Arift. corrumpet itidem fignum illud abiens, quod priuac minoribus. £t rico mpeniauda cR vtri uique largitio, & ablatio iuxet vtriuiq; poten- tiam. Tum quia figoi relatio ad cztera quamprimum variatur, vtEat corrumpeus, fed no fol potens ab Oriente ad Occidentem vires immit- KcicA immij^uicliQ^ucre^icmpcrqi fquccc«I,(cm fi daat unum virta- ^ 10 Dcvfa oblique lati Solis.' 4tfi tem vttanto tempore duret, cum virtus earum Bat per Iamen,&Iumea _ clt a fotein cis A rif^. quomodo di uerroseiFe^usBeri ponut iii Aftrolo gia, alios a calore, effectu nimirum luminis, vel iplo luminet Solutiones diruczfuntindirp.j, tam Albcrti.quam aliorum . Si item Bgna zodiaci mittunt vitam, cum venenot radijillorum ad ignem fublunarcm a pro- g prio cfT ^u remoucntiir,& induuntur dcBru^iuam vim ignis; qui (ein per dcltruit nos intenCus. Item non mittimi,nifi calorem, qui forte centum millibus , & pluri» biismodis vanari potelf,vt alias diximus, ita^nil certum deliiscB. Et ^ io hycme,qu indo aerfrigore riget, ipfaq; terrj (uperBcies,&aquae,om> niaq; poBtafunt ab eis frigida, quomodo gignuntur parua animalia i radiis Bellarum, cum a tot frigoribus deBruantur : igiturdicant opor* cct, calorem bladum clTcin his omnibus, Bcut nobis ponitar,& impref- fum i folr,qui generat. £t rcdeconfideranci fallax appareat Bdio coru, ficut cum ponunt calorem non c{rcformam,& c^lum non efle igneam; Item quoddicunt de domo mortiscft error. Nafignum afeendens ge- nerat, aiunt, non tamen cum venitur ad feptimum corrumpitur geni- ^ ^ tua7.£carcenlusligaiquoiibccdieterminatur,igituridem quolibet die corrumpaturcB opus:nam Bnito fexto afcendit domus mortis.Siquide mortis faUi- traofadto feptimo, vel iplo in feptimo genitum magis reuiuifeit, & per- las . Bcicur; vt animal narceasfubpundo Arietis, non moritur fub Scorpio- ne, vel Libra, fed augetur vtscper.Quinfadispluribus reuolutionibus, & accefl'uad 7 . lignum, & reditu ad primam, contingit Bepein fecunda mors naturalis, vel antefcptiinu. Vc nemo rede imaginari queat,quid conferant h{C Bgna,B nunquam vel rariHimc vcriBcatur tatis feientia . Ecidem cB,ac 11 quis intrante Petro domum putet idc6 nafei loannem. Itaque profedus, deiedus^ue , ac meafura, nec polfunc ex his deter- miiiari.ltem fzpe fzpius fub tzlicibus adris ab Aftrologis politis, ma • le dirpoauntur, quz Bunt, & fub prauis bend,vt nullo pado ab cis pro- cedere videatur vita, dt periodus, feda caloreinnato generatc,informan- teque,cuius origo fol eB,&cxtriarccisaflicieoribus natu.Nec exhispof- fent indagari augmencum,&diminutio, quia vndequaque contingit va ruri, videlicet boniBcari, dc prauum Beri talem calorem natiuum cx ac- cidentibus inBnitit. Ac verba eorum quz adduxit Mirta nil rationem Tclcsii iuluic,rt infpicienti interius videtur. At ipfe quacunque recitat cxalijs, ad bzc occurrere imaginatur • t DISPV ^ » S P V T A T I-O SEPTIMA. DE CALORE. ET LVCE COELI A ducrfus P cri pateticos . EDITA A FRAT RE THOMA CAMPANELLA Stylcnfe Ordinis Prndicatorum , pro deftnjion» Bernardtni TeUsj » •l - ER magnum arbitratui opus Arift.cp c^Iom alienae naturae ab hisinferioribusprimusadfnucnerit.&ius ta propria decreta de vnaquaque rc diiudicars , (ibi contrarius pafliue . quio fapiencia' diuinx emulacor vifus cft. Quod ^nim Deus Opt.Max. e(Te, & operari vnicuique dedit, dioerfiore modo indendum fjifTe decernit; quin femperfuiiTcrupponit. Deiq; asione primam negans, ac munus illud imponens Deo, vt nimirum c{lum tra* hat, ipfe vcluti ridor, qui Deo prouidentiam, omnipotentiam, liberta- tem, acomnium intellfgentiam rubtrazerir,cunAa componit Ariltote- let fuo modo, conftituitq;. Et ipfum in pnmis coelum non igneum e(Te (latuens, quale Deus manifcftdcfle voluit, &no(tris expofuit (enlibus. calorem f.& lucem,qualcs ab igne inde percipientibus, quin Moyfen ali quandd de columna ignea allocutus, ex coelo, inquit, tibi locutus fum, tanquam videlicet expropria fede: cuius tamen contrarium Arift. pate- facit, ipfum mentiri veluii dcmoflrans, nobilius quid dandum cfle de- cernens cplo , auferensillud , quo nobilius io materialibus naturis non t>e ignit no- creauit Deus.Cuius nobilitatem, & virtutem agoofcens Numa Pomphi biliutc. lius Romanus Imperator ipfum obferuari in templis ab iouiolatis mu> Iteribus decreuit, tanquam totius generationis, & viix exordium:quod iotellcxiffc credo a Pythagora, quem audiuit apud Crotonem teltc,Plia ^ tarco,& Ouid.Stoiciiniuper, teftcGilenOiDeumignemarceprxdau; raiioncque, & via ad mundi generationem procedentem, aiqiie omnes rerum oinaium rarion;kConrinencem,quibus voiuerfafa&cicueniuot, c(Tc pronuntiant. £t ipfum item fpiritum cal dum voiucrfoinfufum. , prodiucrliiatemateixdiucr^asforticotem appellationes, Deum faten- tur, 8i fwlcm ac ftcllas Deos dicunt, quia ignei. £i Plotinus cum Freino •mmun aal verbum Del >gn tumi^S calorem foli tribuere reformidante. Acfacrelitterp nos edocent ipfe ili primis Moyfes dix:flc De im. Fiarloa.Hancquedilttadam fuifle d tenebris, tpfaq; quidem igiiurluminaria c{leftia,vt luceret fuper ter- ■■ ' ras. £t piato Deum lucernam accedilTe ait,ipfum nimirdm folem in me- dio c«li,qud eunda vidcrenr,vt fuam edant operationem.Etperip. om- nes fatentur folo excepto Arift. quem de hoc non nominant. AtTeLid icnfu.probare non efl grauatus . Vbi enim inquit , propd adefl , vt lunae immineat fol , qu^ eius lucet portio , nequaquam lucere poceft luce ia •ereafolis motu contritofadaj nam nullus tunc efl inter rolem,&lu- . nam.Pr^teredea portio tantikm illuftratur,quacarolevidctur,red fi Itt- . , . ;v ceat luce fada in acre, femper illuminetur oportet. Aduenitergd d fo- lia fubftantia lux calida, ccelum^; igneum eft totum. De hincTclcfins reprobat opioiooem Aphrodifati , St Auer. fecanddm quam finguntd nioiu fieri calorem, fit eas quae funt aliorum cutnhis : de quibusalias. Marta autem antequam reCpondeat , probare conatur aduerfus fen- Mar. fum, fit veritatem, lucem non eflecalidam.Et primd,virus,ioquic,videa- Ar^.i.Mar. do luces fortes dolct,fit patitur, fit lucis intcfzfimulacraiQ oculo rema- nent poft afpcdum , fit locum minoris lucis faciunt apparere tenebro- ' fum,donecab oculo veftigium maioris lucis euanuerit,fi igitur lux eflee calida oculum deftrucret , cum operetur in vifum contrd le conuerlum aliqua impreiriad , ( liceat nobis breuibus banc rationem perftringere , quaevfqoeadfeptimam protenditur^&loloriensfupcruilum occulcat, Mar. ait, minus lucida, ut itellas , quare magna eft, fit ureret oculos, ficut fit ignis oodurno tempore aufert intuitum eorum,qucfunt ultra ipfiim. Item uifio fit per lineas radiofas fuper oculum, unde fi calid{cflcnt,oca los chd urerent, fit pci radios obliquo, cum hisutgoraturuifus abfque ttft tone, fit cum operatio uihbilis fit dolorofa, fit uchementium luminu fit talis, tunc omnis elTct l^fiua, quia unius funt generis,St frequens in- fpedio eft odioia,fic omnibus fenfibus continua fcnlatio; igitur quooia N a a luce H|oibt)s no6.exctptVidemurMarce. Artft.enim calidam e(Te nrgauu nu 'attruione*& cum coaducnit calor, nullum cadit dubium, ne Btcalidu«i £c in pleoalunijsaere lunz luce caUBeri dixit, nullti>iaurus negare cius c^lorcmtquod faciunt recentioies. Quin fempcrcaloremluci copulat.. £i Auer.calidam^iVc lucem tandem noo negat, aut erit inquiens lux! cauia vniuoca caloris, & non erit inconveniens vt ei copuletur calor,&; cam ea rcBe&atur. Idem lentit Auic.& HTp.Io.Cra.Cardanus in 2.& 4. libro de fubtUitate rerum fenfu calidam efle conteudic. At Platonici om nes vna voce id declarant, lamblicuSy&Ficinusrupcr Timfleum,&rupcr ^.dialogum de iufto,& Tuper Plotiouro, & in tra&atu proprio, que fe« cit dc luce. Plot.in 4.En.lib. s.rauUa de Iucc,& viBone docet, & quomo do lux obiedum eft yifus noo aurem color,Bcut & T eleiias. Idem Theo phraftus,& Proclusvt fcribUSimp.iD4 pbyr.4($.Quareri ratio talerce,i tam peripateticos quam Platonicos, nedum nos, premeret, & aatiquio-« res Pythagoricos a qoibus hi detiuaotbr. At peripatetici lucem calidam, faltem viuiBco calore ponunt in primis Marta;& quoniam sident luce Arg.Alrefie. fgiis calorciu deftru&iuum, & igneum io «iUte,& io fpeculis con> . ciitur ia iUn. furentibus, id reflexioni attribuunt,quod improbabimus poBei. Itaq; : quocamqu e pado fiat cum luce calor, fiue ex natura lucis hoc ic, fiud 1 ' cxrcBexione, quoniam eiufdcm menfurp eundem fenfus^calorcm nobis .—V i ofteoditexoatura lucis, quem tilia 6acitreficxio,inidcm,fifit iiocon- 'veniens ducautur,opostet. Quapropter contra lioi omnes, &Martam ». pyguit Marta.Atalij derident eum. Si enim fit per lineas redas vifio^i confiat autem, qudd lumen refiexum eft calidum, per calidam ergd Iu* ' cem omnia vide.ntur; nam ab omnibus luxrcfleditur,& quando cx(u-.& deomnium cofeafii idfupponatur, nam modus,quo fiat mox dircutietur.Repratbendit ergo omnes Martafuo futiK argumentiv k>,lcdnoQ minusrc,quam aUos;qai atquiuoco in fui natura, & voiuo> co, igaeoq; ex refiexionelucem donat calore. Ac vifa cum fit lux vrerc «ocia plura, dubitare admodum debet, ncfuicomburanturocuU, vel iam katadufiifprKfitaiin ^uia Arift>i.fuataquei,'acaoa Pktoaids, 8c ^ .. «r ■ De  fc. Nccoportct omnem lucem id agere, nili robuftam,diredam^;, qu^ pofllt oculi humores ditiellere, noii obliquam, &debUem, qua videmus nos.VudcTelelius iu lib.7.cap.i7.obIcdar, inquit, fummoperdfpiritu lux, & ipla illum c6moueRS,agitansq;,&cogaataampIiiki, fimilisque; luce, etenim lpiritus,vt alibi declaratTelctius, fubtilesfunt, calidi, lucidi ,& ta blanda fuueniur lucej &ided £mp. & Platoignexnaturz participes Pla.Emp. ponebant oculos,quos falso impugnat Arift. Et fubdit T el.at non obid ^atintrgra, puriflimaqueimanifelteenim ab vtraque vifus offeuditur, & penilils corrumpttur,qu6d,vt exiftiir.andum eft,amplms quidem ab ilia (fupplc Integra) qux robuftioris caloris facies efl,8t ab hac.fpurif- fima humores nimis cxagitati,nimisq; fuft, & liquidiores omnino fadi, immixtum fpiritum nimis exagitant, dt magis fcparanr,fegregantque,ac minns foueot, minorem que iufcipiant luc cutus, c$lo dat ignem, quia lucet; & videns fublunarem non lucere, in materia deofa ignem lucere dixit. Et magis Io. Gram, Beffarion item ia lib.i. in calumniatorem Platonis, Alb. etiam in a.dean.trac.j cap.ix.ca funt Iaceotia,inqoit,io quibus partes calcatar, & dcraiffuot oobiltorca diafani. Auer.autem io parafrau de renfu,& (en.quoj pythagorici,quo« niam lux non apparet, nifi io diafaoo, opinati funt quod generatio lta> cis non eft corporum luminoforum per fe , nifi apud aduoaiionem liii* cis cum alio corpore, ficut eft difpofitio de igne ; ignii enim non lucet nifi quandoadunaturcum alio corpore ;& idem fere dici ti|.€ci. conw g X. quare id fit femper ex adunattonc materiar,vt luxapparear,& in nu:* ceria aliena, quia ett fpifta femper lucet fiimmus calor,Ucet rubeat, non niteat, ficut io puriifima conglobata Jgnis vero puri materia eft icouif* fima,vc refilire nequeat calor, nccle valenter roanileQare. Ateoodeo» fiitur in aliena, vndevalentiocfidu&jfereinea mar loc ftuf(, quatenus fpicitus elabi facit , quod & vehemens labor efficit,, nequaquam idcd lueexe o^rccACa. Quid color bum ait difgrcgat vifum . Et Arift. in defeo.& feoHac Auer. colores ex coinmixtiooe perfpicui,& lucidi corporis fieri doceot,ided ex miftione ignis fit,air,&diafani. Et album proximum igniefleoportet,oam ignis ^ purus albus eft,vt ibidem dicuar,&ipli. £t Albjn x.dean. hypoftalis, A|pud Alb» ait,colorum eft lumen,& ignem ad cos couftituendos adduci t.Qjam- obrem albcdo, quoniam ipfa vicinior eft luci^oodufuam manifeltabit /pcciem,fi eltinteofa prKcipue.Do&l/CmevodeTcleliusin r.mai.c.x. ApuATcL alteram ponit albedioem valentem, & viuacem, qn« fui manifeftat Ipe* ciem,& vocatur lux; altera eft, ait, qux vcluti torpet, & fi quidem fele fic spfa c£Fundit;quoniam ftatim prius omnind, quam ad oculosperucniat ab obuijs fpeciebus rcijcitur , obfcuratur^; iouifilis per/e potius eft , & Bon lux, fed Albedo dicitur. £c ided quia Aiam fpcciem taotillum ma- ti ifeftar, albedo iuteofa apparet quida pallor ia aula;»t in Rufis, nifi liat .atbefadp, non apparet vila , quoniam exilis calor non dum lucem emi- fit,ncc lucis rei: quis alboribus materiam tinxit . At frigida libi apparet» & humida, quod rcfpeAu noftii,& frigoreambientis,eft verum.Et alibi diAum cft,quomodo qutdluceat magis, quamcalcat,& ecootra. Prastcrca',ioqutt,n lux ellct calids;bitiil diceretur a medicis aulam -eflir x f-»», . ia u nu da m il ia Tn »^aitt aoaiogrediUU luxloUs» excuiua rcflexiooc cau- iacut 470 F.ThomjeCampanclIa^' ' fatur calor» ^uU (1 ingrederetur lui deberet cffccalida. HxcfUdt ?crb« eius. Th. Proh, nnnqnid medici humidah) vocant aulam', quam non ingredi- tur fol quid ex reflesioae fi( calor ? quin abfolutd appellant humidara% quam noo fubintrtc lux calcfiiciens:& humidum appellant, quod aquei vcluti grc(Tum,non rubcilias,oam aquam humidiflimu ponit Ga- lenus, vtiph aiunt; Ac hoc quia iuxta corpushumanum verfantureoru ipccuiationcf , coipusauicmvulgd humidum fentitaqueum fulile, & aerem grolfum, vaporibus mixtum. C^are aula, cuius acr non fubtilia- Medici iucc tot luce, & parietes non purgantur interius humoribus eleuadis,eft ha calidi volur. midaillis^flc humidum cum fr!gore,vt^emperpcneiotcIl!gut:refpedi« •ueenim loquuntur. Vt non ex hoc ex reflexione fiat calor. Numquam enim Hyp. autGalenuaeorum prinapestaluflnxcrunt . QuinHypp, aerem nodurnum rubiiliorcm neri docet, Ac calidum a lucc generatio-' ni aptum. £i Gal. calidam cffelocem docetmanifefiein^.temp. cap.i. Auic. item medicus t bi plus lucis, ioquit,ibi cfi plus caloris. Et Carda- nus medicus io lib..^ dc iubtilitate rerum calor , lui, Ac claritas vna rex 'V fuo(, inquit, diueiiisnomioibiis gaudens. Quare nihil habet prd (e d medicis Marta. Ac nos aulam , quam lux ingreditur , bumidiorcm dict- * ' mus, quid humor eft ignis proprius. Ac fubtiliorcft tunc aer; fubcile Ac humidum non diflFerunt. Omoium Peripateticorum tcftimooio , vt ia difp.^enarrauimus. Parietes autem fluor licctorcs per accidens, quid *’ dinimtlares cuhnt, partes tenuiores remanentibus duris,'Ac crafltsa^o- oeeieuaotur caloris. Ac videamus modum,quo a coelo heri calore fea- tit Marra, Ac quibus perfuadet rationibus a motu illum heri. Czlum moueri clarum cli,ait,Ac quia partes mundi omnes funt coa Qt^dcxli tigu2,moucbunturomaia,quzlani(ubczlo:hzc autem funt elemea- ^ vitellnin in ouo; quado autem mop ta. netur, ouum, vitellum moueri quoqueoportet ; ex uatura materias.m omnia moueotur,Ac talis motus c(t citfopcroaturalis .ldc6 moueotur . inquit, quz non luat ignea. Ac igniuntur veluti aer, at ignis cft dele igni tus non amplius ignibilis , £c primus orbis vclocin>mc latus non ignit propter diflantiam, Acfol cit vicinus, iccirco ipfc magis calcfacic,Ac ma- gis cum apprepinquat, quia tunc radij funt tortiores, nam rtflcftuo^ cur, Ac voiuntut. £t in huc inliftic. Abiqucvlla prorsus coofideratione loquitur, Acnil eorum, qufhbi Rtpr«b. declaranda eraut, declarat. Fi6io.n.maxima cft, ^ totus ficut ouum 6t mundus, cuius corux ht c^lum, Ac elementa vt luteum . Hem fauc per- luadecoulh credendam, t.ccrudibus.Quzenim lunc infra cuttices,oio- uetor co moto, tj> vuius funt vifcofitatis, Ac cralTiticf, vel paululum dif- ferentes; Ac ouum vr)dequaq;io fe collc6{ replet, vt vna leorfum ab aU tcra Dcqucachcci, nec lucum quieukm vu muure.ltcm rcuuluioouo piiu« 4 Delucci & calortf c^IeftfJ 47 1 ircradcdtes fupra defccadentes ioferunturomAeSi tas^; ucluti c)eprimunc,iprcq;ia primis cortex; nam in fabiimexqualibratum nou fe continet ouumioec aliqua earum pars in fe remanet, fed prorfuscum akera confufa; nec centrum flabile habet, & quod non efl centrum, fed totum continuatum, vnum in fe motum vnum habere oportet, parte»* ^je attolluntur fupcralteras,&alcerx humiliatur, & n5illx,modd qua; fti 'it in medio, fed qu^ in extremo.At hotu nuilu conuenit mundo, par* tes cuius longe inter fl-diuerfinimfruQt, continuationem fugientes de facili, longequefpationfTimus c(l,& tcnuifilmp partes motum totius non infequentcsruntlongeplures, & maiores ;ipfe nimirum aer, cu* ius ft altera pars moueatur,reIiqu^ non infequaturoportet : nimis cum {it fufiiie,, ic uirgrcgatilis, naturaque mobilis ; & alif partes funt crafiGf- nmx,durifrim^,immobilitlimzq:dere,nilpofribilesa fuperpofitiscoav* moueri, ipfa nimirum terra ;quz veluticeotrum vndequaquexquilU. brata infe commanet, nil alienis mobilis viribus, nec cu motu c;Ii mo* ueri poflibilis, nec deorfumicum nullum Gt, vel ad extremam, declinare partem, ad C{li nimirum concauum, vt voluatur,reuoluaturq;cum il» lo,& fuper illud; nam nec motus mundi componitur ex cleuationcpar- ' tium,& depreiTione,cum in eius circulis non fit dare futfum, & neor* fura Sol quidem decliuans ad antipodas, non dicitur derceodere,nifi re* fpc&u nodrimodi iotelligendi, videudique; incolx enim illius hzmi*t fpheri j, cum ad noftrum fol afccndit orizonce,dicuat defeeadere. Itaq; componitur ex afeeofu, & dsfcenfu czli motus comparatiuc tantum . Item nec partes fuperiores, vt ex hoc /equitur deprim unt inferiores, nec defeenduntad extremum c^li, vtad partem, qux cd nobis vifa inferior: (edomnesin femanent. Quin nec fupra centrum grauantur, ip/am^; ' terram, nifi folaaqua ; at aer & ignis potius ad perimpheriam clcuatur. Nec item c^lum infertur in illis , vt trahere poflic , nec quouisdeprimic pafto,redIeuitlimaedvtriurquerupcrficies,&planifTima, zqua biliflU ma^ue,vt, quomodo altera alteram trahat, non fit imaginabile. Nullo - igitur explicat modo, exemplove Marea, aut Perip.quifpiam tra&u ele- mentorum aborbibus, nec calorem inditum,quancumuis cotinuo no- ua fingant. V eritas enim fuper om nia pr^ ualet. Et mirum quide fi fub* tilinimum coelum vniuerfurocalcficiat aerem motu ; 8e Arid. a folidis t adris fieri modd dixit, igaemq; ipfum in primo met. i motu cccli ciTici enuntiat non tantum acrem, nam ignis aer cft, ait, motu coeli ignitus* ^ At mirandum prztcrca ed valde, fi coelum totum trahat , & diipergat, atteratq; ignem, quod tamen ed molliflimum, & nihil illum deprimit , nec alterotfum afpero ed, partes extra porre&as habens, vt cumpliceo tur, nec irregulato Ferutur motu , fed zquabili prxdi^u ed fupctficic, tcleuifllmu quidem cd in fc mancos omnino, ac fapernatans. Atabfuc- diffimaj Qi iaaoisptcmdiscd iatio,qua i folc,& 00 a cactis adeia caUfie ^ ■ ■ acr 47 ^ ICThoftiac Campancll* «et ob proplnqnitaretn. Luna quidem eft uicintor aeri, & igni ei^; con* tigua,vteum flagellare, uel confricare queat magis : igitur robultior€> vcl falt^m aequale det ipfa calorem Gt oecefle. Sol enim maximd diftau ' 8einteripfum ac aerem quatuorfuntorbes maximi molis, flealtitudt* nisiVtquo pado fua caliditate conterat non Gc capiendum, at luna tan- git ipfum;vtGaftra conterant, ipfa foia,uelmaxim^ conterere uideatur denla namq; eft, folidaq^ magis exteris orbium partibus, & exterx etia partes orbis lunaris tangentes Gnt furdum putant Peripatetici. Omnibus itaque decauGs luna moueat,2c calefaciat oportet;& tamen Artrologi,Sr ipG Peripatetici frigidam luna ponunt. Nec eft uerum quU tardior eft, minus calefaciat Luna. Licec enim tardiorGteius motus, quii orbis eius minimus eft, tamen illum pxnd {quali tempore coroplet,quem dicunt i primo habere, fpatio uide licet uigintiquatuor horarum no (at minori, & proprium citiifime om- aiu. Item G Atift.io primo met.ex eo calefacere negat (tellas fixas, quii longe abfuntyigitur Luna,qux tangit, calefacit magis quim Sol. Prxte« , rei arguebat Marf.Platontcus fuper a.£nead.Piotini lib.j.cap G Lu na ob tarditatem miniis calefaciat, cum tamen Gt propinquior fole, de- bet cum motus tarditate appropinquationem quodammodo compeor i te Arifi. coelum lumine calefaciat, nifi motu tantum, aft additum eft ab alijs lumen. Expefitores ( inquitenim ) fecundam dantcaufam.fil- luminationem dicunt enim ,g»loxio eo, quodlux, videtur calefacere* Ecccquam aperte Auer. hanc deluce fenteotiam negat Ariflotelii& ca* pofiioribus non acquiefeentibus didis Arift.attribuit,Simp. quoq;in ExStep, Z>C{l.dubitans de lumine afirorum.Admiror,inquit, Alexandrum; qui dicit,non dicere Arifiotcle qualiter ab aftris fiat lumen, fedfolum qua- liter fiat calidiias, qp.imuis audierit dicentem ipfum. Caliditas autem ab ipis, it lumen fit, detrito aereab illorumIationc.Siigitur,ait, delu- mine nihil djxit, vt putat Alex, neque de caliditate dixit aliquid. Nam non aliud, dixit de ipfa, quam detrito aere ab illorum latiooc fitcali- ditas,quem enim fcquuntur dcincepsin textu omnia ad huius fidem af- fumptafunt.Ei N phusin a.dccal.t.a i demente Arifi.eficjVt folo mo-^ ExNiph. tu agant cxli,oon autem lumine, nec influentia. Et in expofitione t. 4 i« antiqui, inquit, talem formabaovationem Omoecaltfacieos,&luccna cft ignis, igitur C{lum cfl igneum. At Arift.refpondct, dicit, ^ calor,8( lumen funt amotu. Iitm Alb.in i.met.trad.i.cap.ix. opinionem hac» Ex Alk quod lumen generet calorem , dicit non cfTe Arift. quin reprobata ab Auer.vtipfe dicit in metap, fed Apollonijfummiphilofophiefl ,& Ak chy ndi,&lobfilij.Manifcilum itaque cft,q>Marta nec Arifi.iextumle? git,nam non fic nimis temere loqueretur. £t loquens demotu no tran* fluifletad lumen , quod A nfl. dixit numquam, nec expofitorcs ei auri* buuntyfed impotentes faluate Anft. figmenta ad lumen concurrunt,8e tamen non calidum , quod Arifl. non potuit velle. Nec verum dicunt quidam Arift. mentetn (0^e, vt motu ,& lumine fiat i cfliscalor. E,tht quidem principio icxium Interpreiatifuntiuxta Arift.ienfum, verilat videmesiumioorum in fe folcm , ii negare minimi audentes cxpoficioi- nem propriam paucis ioicricdis,f quia exipfa, quonii cognata cft Ari- ftotcli reddere omnium rationem nequibant ) deftruunt , fed nulla ra« lione, Dcc modo fido vllo, nifi qi talis, aiunt, eft Arift. intentio.V erum confiderent ex illo,q>ficutcaloroon cftinc{Io,& fitin aeredetrito 2 motu, ficnecluxcft iii eo, fed fit io aere. Inquit enim Arift. (neq;cQim eadem f^pc repetere pro veritate manifcftaoda grauabor^& calor,&lu^ men codem pado ab bis liunt detrito aere. £t huicocaomm expofitio» ii eorum etiam, qui negant, tcflitnonhim peibibit. Quapropter Arift* errantem reda numquam conducent via, nifi magno iUiu« damno. At perip.ncmo apcru>orefolis lucem negauit,(edomocsAcift.dcfcrutdi« SCDtea nuoqniix), nam abeo diferepent* * O o o Mana t} I 51, •Hu 474 F.Thomo: CampancHj! • Mirtastit^m ntiUo declarans paAo, quomodo non calida fuxeato* rrm cxrtflfKioncafTMmat,& calificiat, legit enim (credn^Tiltsij raiio- fles in fei^ cjp. ad jorfantes his , qui fic dicunr ; Se rcfpondere non aufu» procis, lient nec pro h’:$, qui diuerfa fingunt de caloic attritionis cfli , reddit ad id qnamd magis vnitaelHux, tanto fortior; &ftc calefacit tnig's Et probareTcarbitratur. Tum, inquiens, quia vbi non cft lux.ftd vmbra,ibi nec eft olor. Tum quia cxrtflcxionc.qur fit in fpcculo ge- neratur ignis, & fi fit ex reflexione fpcculi,& non tab jlf,nifi reddant ra- tionem, non ell credendum Teit fio. Icem,air, fenfu paret, fuiltculujacrc plenum crebro proieftum concalefctrefimulcum acre, qui eft intus. Sed ha;c verba potius olidam lucem efle manifeflant. Si enim lux dt- fperfa non calefacit vehementer, fed vnita , igitur vnitus eft calor in ea, & manifeflatur,qui difperfus nequiuerat feipfum cflfundere.Et il priua- ta lucenon funt cahda, ficut vmbrofa , lux igitur calida erit', qua pofita calor ponitur. At quia dicit fieri ex reflexione, & nos non pofie reddert afloex *’**'o*'^™ dicat Tpie quo- luce .modo lux noo calida ex reflexione calefaciendi robur fumati Nos quide augeatur ca- Aaifi multipliciter ibi, tefleftliirt,& multiplices fiunt anguli refilientes, i\tVon‘tabu- adunati , vt fortiflimira accipiant vim .  da m Non tamen meminit, quod intrxtu dicitar,^umeda motuEeri ndf - Auer.GmulaV tio. :iVs3 .kuD». ^iuus, quam calor . Sed inlcius, quo vectatur, concicutt contradi£li()«^ nem, & Arifl. non deferit in aperto Angens non aduertere,qudd in tex- tu hoc fit, at ex alia parte facisfacit /uo Arift. dum eam non calidam po- nit. Calorem, ergo inquit, generat ipocus, qui perfcdiocft corporis ignei, ignisenimexcinguitur finemotii,namcdrpt}S'Ctltd-um,C(imfue* .Kr x!l rit motum, etitio vltimaruapcrfefiioDc. Si igitur lumen fuerit perfe» Aio corporis ignei, tunc cfl dc eo , ficut de motu.fwqndd corpus calidu igneum» cum fuerit luminofum , erit in fua perfc&iooe vlt/ma , &cumj ^etitin vltimapcrfeftione, erit io calore cum vlcima petfe&ionA&flc vitri apparet, quod caufa accidentalis eft,ficut dCmotu. Vbi reiftehaao^p«ouM«>ctMc.’ ' ' ” Ooo z ignis .•>. O 10 ** i f. S 1 BxFic^ Bx Tei. Ex-Ycrg.. Bx.Car^. 47^ F.Thomar Canipancllx ignis fpec!«m icauracoarimsliseotm eft,fimd(s>erit voiuoca,Bcfi pcrle ; „ »“P‘:®**«^««*‘oS“«“‘““‘*'Niequeemm(fequitur>ftremotumk. vtiftaforma.copul.etur.cum lumine, Bcrefledatur,.cam-eo,aficiadatur-> A ofrinagduBt>cft,qpd(iiic«^cqua fiutcorpor 4 cjleftta,Mm^, S ■ De luce, & calore cxIediV 4^7 lnqnantamruateorpora,hibent eam elementis commanicatlonetn ia diartnitate,illamiaatione,&obrcaritate.Ec idcd diat Arift.tn lib.deani malibas.qudd natura Lunae eft Grailis terre propter obfcuritatera, qo{ cftih eajergo pars luminofa orbium Gmiliseft natur{ignit:&ide6an> tiqui conGderantes operationem ftellarum attribuunt qu;bufdamcaIo rcm,& Gccitatem alijs.Ex quo patet quod inuitus Auer. & reritatecoa* Aus ftellis igneam attribuit naturam , fed nd Arift. cutiareiurando eft obftridus,defierat,aoa aperto id ore, fed vcluti muintaas,confeiTus eft. Et hoc in I a.Metap.& in deTub.orb.cap.a.innuit,'hanc opinionem Ni • f hus Auerroi feribit ia 2. cxl. q. 4 calidas nimirdm efte uellas . Sed re> prehendit ipfe Auerroem, quod calorem luci copulare audeat . Hocef' fenoo poteft, ait, quia luxnon eft corpus, igiturnon refiefliturcum ca- lore. Sed fallitur homo, certum eft enim Auerroi non {quari in rerum intuitione. Et diximus nos ad hoc, lucem efle incorpoream, fiteaiorem spHim manifeftum, non Geut res diftin&as copulari,& io aeris mole,& tranfpicuorum multiplicari. Simplicius autem non eft reritus aflierere caelum igneum, (ed ex igne impuro compoGcum negat, componit autc cx puritatibus elementorum non enim imaginatur quomodo tangat •erem niG ex eis Gt, nec quomodo videatur niG Gt igneum; At quii lux inaximd fola per fe viGbilis eft, nil formidare debebat, num Gt igneajnec. fingere debcbat,vt interdum facit, reflexionem efte caloris caufam;.nam quafi vidus didis Io.Grammatici,quem nolle fequi 6ogit,iauitus cxlo dat ^em cum Platonicis.qui tamen io aperto calidalucem efle docent.. At quoniam Philopoous non authoriutem Arift.adhibuit,& ipfum in boc dcrerait,quod fcclus magnum perip.atbitcancur,Simp.cftugit quao doque luciscalorcm • Peripateticorum alii reddentes rationem denon calidf, vt putant, lucis reflexione, irritari i reflexione dicunt lucem , & irritatam calefacicdi vires fumere. Q^od Gditiura eflieinde patet.Nim lux apud Arift.&Gc fingentes ftopida eft, nullo prodita fenfu nuUaque nlFedionefenfitiua , quarenec irritatur ex prohibitione progrediendi quod antmalibuscom petit. Et fi nec ipfa eft calida , necid vnde refledi- tur, mdd irritata vires calefaciendi accipit? certe, quz irritantur ad ira , animalia calefiuntcx fpiricuum calidoru, & fanguinis agitatione; qua- propter catidacam fuifle oportet. Item exhoc nec tota caloris lucis cau- j&explicaturtntm non reflexa modo, fed acccdcnscalcficit. Manifeftd' quidem fimul ac nos contingit, non calefierimodo, fed, quafi abaduc» nienreiacuro, feriri nosfentimus.Alii autem, quilMsfauet Cardanus, dum Sc iplepro AriCGngit,.attenuari aerem dicunr, ad quam reuuicate fsquitur cai'occenmaenimcalidaruar,&ad ipfam catorin lequicur.Sed fti ma^serrant. Luxenim incoroorea eft,& caloris expcrs,quum >docr gd poterit attenuare, &rubcinandb commouere: omne enim attenuans caUdap»c{vcl.corDU$’roUdUm>comcrcas,idcd cum lux-acutcumfit bo ' '"'T ■■ ■ wm T Niph* srfiile Auer. lucem cali raeo,caIor erit abfque dubio in c^lo toto.Non maior enim eft ratio de vna parte, q^u^m dc tcliquis:totum enim fimpIcxfimilarqudd reflexa io feprffertim maior fit ca* Concluditur lor,quii conduplicatur, &vnitur,cuiurmodi non fit in obliquum, vc« op- verauod. ritatem loqui, fle aoo figmenta veriflimum cft, & crcdo,poftcri omnes agnofeent. AtMarunuIlam dedit rationem, nec quim hi commenti funt, ided quidquid dicat reiedumefticxplorumq; tamdenoncalidx lucis calo- quam motus» - . “ -- - At F.ThomJc CampancII» Solii mcni AtMjrta dc^peranidemoBnrarecalprem lucii.tranfijaJmotam. fer« cilcrtm inquit aerem incalcfccrccfli motione patet exemplo folliculi, aere pl 7* **'»®‘*' dii.proiiciaturii Jcm cuminclufoacreinca'el'ccrech nculfc, ■»*-mIcfUri' Verum fulliculuSyqucm dicit Marta, nonaffumu calorem exproie* ’ iSione nonum , vt putat, manifettum , & 6 alTumat diceremus pr^inexU it eniem f xcitarl.N im irclufus,aer calidus cf^eiiim »p(e, & tlabi impo- tcrrs,rfFiindique,diu icmmoins,& ftimulatusincale(cir;n-im calor eius expergcU(^us,& feampliBcandt nadus occationem ab adiuuante motit mani(Vftatur,vt millicsd ximus. Atexperimurpotiusnon caicficn lilu, ^ ^ nifi d uproijcuturinlocis.quoiSolcolluftrar,noninDodc,&vmbro« (is. At nequaquam huius exemplo doceat c^ium calefacere; non coiin. proijcitur cflumcum aere,nec conditiones illius habet, vt de ouo dixi> mus Bmiliier. Et aer intra Cflum non elt in angufto adunatus, cooilri« . ■ dusq; , vt cum co (imul polTit proiici, vel agitari, fcd vndiq; dilatatus, i czio partim iniromenfum diftirs, nooconftridus, redpirfclabilis.dC d (gregatil s omnem cflFugienf,& potens effugere plagam. Signa item Necfienofa- Arill.de proiedafagitta.o ulla runt,& dclap.dibus, & lignis contritis* gicte & lapi* non cnim fertur in aerelol, vt incaicltat ipfe, vel aer, vt (xponur, more. du,ligneruq} Sagittarum, nec aerem cotrire puted. vt fuperius dode Tcl.probauit. Mar.Refp. rcfoluturus rationem Marta, qua C{lum,&folcm in primis mo pro diflindtio jn aerem calorcm.agfrer6poffeprobafumcftind (putationis prin- cipio, didinguit inter i.6fricationem,& atteritionem, confricare cnim, ait,aduettant Pedagrgi, mii useft quam conterere, vnde Plinius ait in Epift. dentes lauandos fricando pr^bebat, attererrautera magis quam fricare, & de fricatione locutus cllArir.&cx hocrc/oluic rationem illi*’ quam ipfe diuifit in trrs,& non intellexit eam vt tres, nec vt voam . IdcA ad primam, ait.dicendum quodacr non conteritur eo modo, quo ponit raiio, fcd coafricatur,(icut patet in folliculo, in quo aer confricatus ali. quam u per in calcfcit, (icat etiam folliculus proiedus& attritus. Quis tam ineruditus effer, v< ad renfum, ac fecifatam rationem inani- C^6(! diflin* bus verborum nugis * & d fferentijs pcdsgogorum io voce, non io (cn- Aiodt ouUa. rcfpondeat, lU re przfcrtim tanta, que tot hominum ingenia, inquirere poirib.licatemcius,& non iouenere,compulic,Alcx. nimirum Thcmir.Simp.omniumq;dcniq; Perip. quorum alij politionem nega». uere,alij non negantes aliam iiiuc(ligaucre,alij varijs fidionibus fidi- tiam elle dcmonRrarunt,dum defendunt; & nunc homuncioaliud fri- care a terere dicens, oihilq; demondrans, omnia foluir. At Bngula *cr- ' badcdruantur,vt obmuicfcat . Dicimusquidcm indifferenter defrica- tione, & attritione locurum fuidc Aridotelt m, quin potius de aciriiio» ce. la textu enim Gc habetur. Caliditas,& lumen abip6sBc(ieilis,pro- picica quia aer ab illarum Utioneconteritur. Ethuic confonat uxtua autiquu$,AGr(cus,qQcm exponit Simp.Alex.AcThc(oi£& nuper iran- _ alat»- Th. Aatio I. % ? »