Luigi Speranza, "Grice italo: un dizionario d'implicature" A-Z P PA

 

Luigi Speranza -- Grice e Paccio: la ragione conversazionale e l’accademia e l’implicatura conversazionale nella Roma antica – filosofia italiana – Luigi Speranza (Roma). Filosofo italiano. An orator and firned of Plutarco. A member of the Accademia.

 

Luigi Speranza – GRICE ITALO!; ossia, Grice e Pace: la ragione conversazionale e l’implicatura conversazionale di Boezio – la nota di Pace -- la scuola di Berga – filosofia piemontese -- filosofia italiana – Luigi Speranza (Berga). Filosofo piemontese. Filosofo italiano. Berga, Carrega Ligure, Alessandria, Piemonte. Grice: “I love the fact that Pace, like me, is a Protestant, and married one! This should deduce the defeasibility of non-monotonicity: ‘all Italians are Catholic;’ he surely wasn’t --- and neither is Speranza, or Ghersi, two other fervent ‘protestanti’!” Grice: “I love Pace – in a way he reminds me of myself when I was teaching Aristotle’s Categoriae at Oxford! – A good thing about Pace is that he stopped saying that he was commenting on Aristotle – his Casaubon edition is still very readable – and tried to compose his own ‘Institutiones logicae,’ as he did – As Kneale once told me, ‘This made Pace a logician, and not just a commentator!” – Keywords: categoria, negatio, privation, meaning, implication, logical form, and the categories, nota. Italian essential philosopher. Studia a Padova, dove fu allievo di Menochio e Panciroli. Aderì alla religione riformata e intimorito dagli ammonimenti delle autorità religiose patavine, si rifugiò a Ginevra, il principale centro del Calvinismo. Divenne professore. Traduce Aristotele – “In Porphyrii Isagogen et Aristotelis Organum: Commentarius analyticus.” Ottenne la cattedra a Heidelberg. Pronuncia una famosa prolusione, De iuris civilis difficultate ac docendi method, È coinvolto in una polemica con Gentili. Gentili, non avendo ottenuto la cattedra di Istituzioni alla quale aspira, accusa Pace di averlo boicottato e gli rivolse delle offese in un componimento poetico indirizzato a Colli. Offeso, lo denuncia davanti al senato accademico, costringendolo infine a lasciare Heidelberg per Altdorf. Ha anch'egli fastidi con le autorità accademiche di Heidelberg per le sue simpatie per il Ramismo. Insegna a Sedan, Ginevra, Montpellier, Nîmes, Aiax, e Valence. Rese pubblica la sua abiuria al protestantesimo. Ha la cattedra a Padova e scrive De Dominio maris Adriatici, un saggio a favore della repubblica di Venezia che gli valse anche il cavalierato. La sua edizione dell’Organon d’Aristotele LIZIO e inclusa in un'edizione delle opere d’Aristotele edita da Casaubon ed ha ampia diffusione. Pubblica a Sedan le Institutiones logicae e a Francoforte il suo importante commento In Porphyrii Isagogen et Aristotelis Organum, Commentarius Analyticus. Altri sggi: Imp. Caes. Iustiniani Institutionum libri IV, Adnotationibus ac notis doctiss. scriptorum illustrati et adaucti. Quibus adiunximus appendicis loco, leges XII tab. explicatas. Vlpiani tit. XXIX adnotatos; Caii libros II Institut. Studio et opera Ioannis Crispini At. In ac postrema editione accesserunt” Ginevra, Vignon. Ἐναντιόφαν. seu Legum conciliatarum centuriae III, Spirae, Albini; De rebus creditis, seu De obligationibus qua re contrahuntur, et earum accessionibus, ad quartum librum Iustinianei Codicis, Commentarius; accesserunt tres indices, Spirae Nemetum, Albinum; Tractatus de contractibus et rebus creditis, seu de obligationibus quae re contrahuntur et earum accessionibus, ad quartum librum Iustinianei Codicis, doctissimi cuiusdam I.C. commentarius. Accesserunt tres indices, vnus titulorum, eo quo explicantur ordine descriptorum, alter eorundem titulorum ordine alphabetico, tertius rerum et verborum in toto opere memorabilium, Parigi: Lepreo; Isagogica in Institutiones imperiales, Lyon, Vincent, Oeconomia iuris utriusque, tam civilis quam canonici, Lyon, Vincent, Methodicorum ad iustinianeum Codicem libri, Lyon, Vincent, Analysis Codicis, Lyon, Vincent, Artis Lullianae emendatae libri IV Quibus docetur methodus, ad inueniendum sermonem de quacumque re, Valentiae: Pinellum, De dominio maris Hadriatici, Lyon, Vincent. Benedictis, «Gentili, Scipione, Dizionario Biografico degli Italiani, Roma: Istituto della Enciclopedia Italiana, C. Vasoli, Scienza, dimostrazione e metodo in un maestro aristotelico dell'età di Galilei: “Profezia e ragione” (Napoli, Morano); Aristotelis Stagiritae peripateticorum principis Organum, Morges, Operum Aristotelis. Dizionario biografico degli italiani, Roma, Istituto dell'Enciclopedia Italiana,. G. Acquaviva e TuScovazzi, Il dominio di Venezia sul mare Adriatico, Milano: Giuffrè; Franceschini, Giurisprudenza, Venezia:Ferrari, Larroque, P., compte-rendu du mémoire de Revillout avec documents inédits, Paris: V. Palmé, Marine Bohar, P. et sa De iuris civilis difficultate ac docendi methodo oratio, Revue d'Histoire des Facultés de Droit. Treccani Enciclopedie on line, Istituto dell'Enciclopedia Italiana. hls-dhs-dss.ch, Dizionario storico della Svizzera. Opere open MLOL, Horizons Unlimited srl. Grice: “A very systematic logician, and especially interesting being from Vicenza. In fact, he came from Berga, the centre of Vicenza. Quite unlike our Occam who came from Surrey! My special interest is in the particular treatment of ‘interpretatio’ in general. He is one of the licei, i. e. peripatetics, which is nice. By interpretatio in general he means ‘hermeneia’. And he distinguishes then between the MATERIA – of the vehicle of expression, say, the physical sound – ‘vox’ – or any other physical channel one uses to signify something – and the FORM, the signatum itself. The term he uses is “NOTA”, so a particular bit of something – say, a tear – is a SIGN or NOTA of some affection (pathos) in the soul. On this he builds his whole system of communication. There are two types of NOTA, in terms of subject-predicate terministic logic – conjoined by the copula. He is a practical logician and does not much dwell on the topic of what relation this “NOTARE” is. But he does make the usual point that while a THING (res) gets ‘notated’ by an idea (or passion) in the soul – this notatio is ‘naturalis’. Whereas the notatio between a particular physical bit (say, a tear) and some idea or passio of the soul is artificial, as any cocrodile knows!” Grice: “Lizio is a nice Italian way to avoid the proper-name reference to Aristotle: it’s only his Lycaeum that matters, thus called because of that infamous statue of Apollo Lizio in riposo!” CATEGORIA w I. V m Prolegometui. lOciCit partes tres sunt. De dictionibus. De enuntiationibus, qua: ex dictionibus, constant. De syllogismis, qui ex enuntia- .; • sunt, vt Socrates. At ^jdc^ univeriaha, qu de Tubipnojdifr, yp album, nigrum. Accidentia particularia, qua: dchubicdo non dicuntur, in subiecto autem stint, vt hoc album, hoc nigrum. H Ex ditiis collige, aliud efle fu b replum. de,quo, id cll Tubitilum attributionis j:raUpd:fyJne$H|« jinqqp, line yihfC" rentiajullo mpjclo parti ailafie^iftcr/aij ; Kpc prodo lublbn}7 tu accidentibus subiictum,, .j\ :;q‘,,,fK..tr f Quoniam igitur 'in flfxfq^ja folum apeidens dicitur esse in subieclouctlc LIZIO, sin lubip^o esse inquq, qpod ita in subiecto eft, vt ne, « At cius pars, ppc po$q qfle liqc co.c-r tenim accidens non est pars substantix, qua: cil ^in^fTubiqj ftum:nccpor?ftd^c^W^^eot>^Vjtfn - f Indiuiduuro a fchy4^fi^5ljqjjiifu^q..vaSum. &: hT gnatum i quorum illudpjfppri^yaca^ur gulare.Particiilare vagum cli quod nomine viuucrsali signi - heatur adicSa notaparripuiari, vt aiiquisthomo. nam homo, cft nomen vn.iuerfaleiaUqqjs^iVnotapafficularis^cl eft,q{lp7 4it hominem hic n^ccip j ynii^ahtj iarc; feu lignatu eft, qnod proprio nomfuqnpwc^, yt,SqffaT tesvei C TUT E',G O H 13E. u tcsrvd^rortominc dcrrianftcatiuo, aliavc ccfaatidcmuftratio- nc-iodicacur, vt iduis Sophromfci, ii' folus Socrates fit So- ptecaiifcufillus. j .riinc.^bij rj.;;{ «u. ?!«u.uik; ; L c i I d *h, i . ao:;.'- . it.r/ • a. j : ;fl vw»r r.i &«nr.n • 11 /'^XYicquid.fimplici vocabulo fignificatur, ad vnarrt cx . is^^occra categoriis refertur; r,-Sf Categoria est generum, spcciefum, &C individuorum oomptchenfioiciorumque apta dispositio, ica vt indiuidua lub. sua specie species sub suo genere, Sc omnia sub vno gc»0rc gOBCraliftimc» contincantun 0^3 dJarfidnb » -- flf. GatcgOrix funt. decfcmivt dii^lumifuit K4gpgcs .:, tubdantia.vt homo,lapi&:quantita$ivt decem: qualitas, vp ai-v borardata, vt fpatxrii£fihus:vb»,Yc im ifo fq quando} vt hcri:fi tas, vc ilcercdwbcx^ytjvcftitumeficiagcrc, vt fecarerpati vt. fccari. ..nr .m di.; n,-; ita-s 1F De categoriisitria fantrtQt«ld«h.; IrVnanijtffccajq- g®riain fubftitix,fdiqMXpmini^(rq acewb? ntift, U, orji b 1 SIGNIFICATIONEM subftatia dicitur ^uod. pcr fc fubfiftit, vthonK>;accide«svci^quod in fuhftanriata quam in fubicdo inhærct, vt albura. Ciim autem per relationem ad alterum accipiuntun fubftantia vocatur, qux ad rei essentiam pertinet: vt animal pertinet ad subftantiam siue essentiam hominis, color ad subftantiam sive essentiam albh accidens vero appellatur, quod alteri præter eius essentiam accidit, vt homo accidit animali, et album eoiori, et color corpori. Itaquc ii homo periifpcdetur, eft fhbftantia: fi cum animali conferatur, cft accidcns. conrra color fi per fe coniiderctur, eft accidcnsrfi ad album referatur, eft substantia. Ad eandem categoriam referri concretum et abstractum: vt homo et humanitas HORSENESS HIIPPOTES funt in categoria fubftatix: albor &C album in categoria qualitatis SC quahs.vna cft enim categoria qualitatis, U qualis:ite quantitatis quantitfimiliter rclationis, & relatorum, eadem cft ratio cqtcrarum categoriarum. Hxc,cum accipiuntur per fc,nec aftirinare,ncc negare,vt homo, vel currit: fcd horu compoiitioncfieri affirmationem et negationem, vt homo currit, homo non currit. Scd dc affirmatione et negatione poftenus diffcremusuninc ipfx categorie diftindius Sicnucleatius funt cxplicandx. .igO substantia dividitur in primam Sc fecundam. Prima substantia hoc loco appellatur, qux neque de subiecto dicitur, neque in subiecto est, id eft, subftantia mdimdua, vt Socraresj Bucephalus. Secnnda subftantia vocatur ea, cui prima fubiicitur: id eft, fpecies, vt homo, equus: et genus, vt animal. Prima substantia est omnium aliarutn rerum fubicdum: fed refpedu fecund^ eftffubie6tum! awrrbutiariis, te^c- ftu autem accidemiseft fubiedum inhxrennx. naorfecun- dxfiibftantix de fubiedisfprirors dicuntur, vt animal et homo dc Socrate: accidentia verbm futrkdisprimis fubftatiis infunt, vt albor in cycno. x8 ^ Species est magis substantia, quhm genus: cum quia eft propinquior primæ subftantia, tc magis eius naturam -SC dfentiam dcdatatitt OveciM» qufctipecies-gcnwijaon-genus i ij on tamen foli, quia coacnit etiam quantis, vt duobus $tribus.Subftantia necdo- L-.A b 3 i .-> teditur nec remittitur, hoc excepto, quod fu psJfc dixi, speciem. dTo magis fubstantia quam genus,. 8c. minus esse fubtkuuiam quam indiuiduum. Hxc proprietas non conuenit foli fubilan tix, fcd etiam quantitatn non dicitur enim magis vel minis rricubitum, nec magis vel minus duo. Substantia, ciim una ficcade numero sit, potest contrariafufcipere.vt idem homo modo est indodus indoctus. modb dodus doctus. Hxc proprietas coucniri omni fltfoji lubltatix. Siobiicias liahc proprietatem tantum coucnire primæ substatix>qux sola videtur dici posse una numero: respondcbo, etiam secundam fubftantiavnam numero dici polfe, vt homo, et animal rationale, sunt unum numero:i-» tem vestimentum, 8£ indumentum. Poster. particjj. Sc Topic. partic.i. Rurfus fi obiicias, orationem et o- i • qjiiklGlA nPa VI. I tf. j >, atut ) i', t De quanto. jt \r jjTJf Xpolica eft categoria subftantix rfcquuntur accidentias riguorum alia priora, alia pofteriora dici poliunt. Priora voco ea qux cx lola iiibftatia orruntur. poftcriora autem, quas a. substantia cum aliquo ex prioiib accidentibus coiunda ortum ducut. Prio Eis generis fune, quatitas, qualitas, rclatio. Cur» enim fubftantia ex materia, et forma confter: cx materia naf- eitur quantitas, cx forma quahcas,ex refpcdu materiar tc for-» mr relata. Ad pofterius genus reducuntur c^terx categorix. Nacx fohftantia Sfi quantitate oriuntur duq categori^,Vbi Quado:iiquidc Vbi iumitur ex locojin quo est subltatu: Quando, cx tempore, quo est eadem subftantia. Sed ex subllalitia &S qualitate proficifountur actio et passio: quia subftaria per qua-i litatcm aginemc dicatur domini seruus rctiam reciproce dicetur servi dominus. Sunt cnim duo relationis tcrmini: quorum primus, a quo incipit ac denominatur relatio, vocatur fundamentum relationis, alter, in quem definit relatio, appellatur correlativum, vt cum servus dicitur domini servus: tunc servus est fundamentum relationis, qux nominatur seruitus rd ominus autem est correlatiuum. at si dominus dicatur servi dominus itunc dominus efir fundamentum relationis, qus vocatur dominium: servus autem eft correlatiuum. Omne igitur relatum, ad suum correlativum referri debet. Sed correlatiuum interdu habet nomen diucrfura a fundameto relationis; vt pater refertur ad filium, dominus ad servum – la dialettica --, scientia ad scibile: ffttcrdum habet idem nomen; vt cum socius refertur ad socium – I DEDICATE THIS PIECE TO MY FORMER COLLABORATOR STRAWSON --, frater ad fratrem, arqualc ad aquale, fimile ad fimile iintcrdum nomine caret, vt »d ad qnod refertur caplit. Na si referatur caput ad hominem, & dicatuf hominis caput – what do you mean ‘of’ --, nulla erit reciprocatio, nec dicetur capitis homo. Hoc autem casu, quo correlatiuum nomine ca- ret,nomen fingendortt eft, fumpta appellatione ab ipfo rcla- tiohis fondam?td.vc a capite dicendtfm capitatu. Fic reciprocabitur, 8t: dicetur caput efie capitati caput,8c capitatum efle cadite dipitatura. 1‘VvSiintfimul haturkVt duplUtn et dirmdium. Hxc proprietas non convenit Tolis relatis, sed etiam iis, qux in eadem divisionc Tibi invicem opponuntur, id eft, duabus differentiis oppofitis, qu^ dividunt idem genus, vt rationali et irrationali, vt volucri e terrestri e: aquatih. inf. partic.j. Rurfus non convenit omnibus relatis, vt ex J ' •'ty, |;i fl|1rj34,¥ Actio est, secundum quam agens dicitur in subicdam Cap materiam agerervt calefacere, refrigerare. Adionis divisiones dux nocentur. Velcftimmancns, quq in externam materiam non tranfir, vt contemplari: vel transiens in externam materiam, vt lecarc. Aut cft naturalis, vt ciim lapis descendit: aut violenta, vt cum lapis adscendit: aut voluntaria, vt differere: aut fortuita, vt fodien - tem terram invenire thesaurum. Proprietates adionis sunt quatuor. Recipit contrarietatem, vt calefacere et refrigerare. Intenditur, 6C remittitur dicituremm aliquid magis, vel miniis calefacere, vel refrigerare. Has proprietates etiam qualibus, Sc nonnullis relatis supratribui, & passioni mox tribuam. Non sine motu sic, qui ab agente procedit. Hxc proprietas conuenit etiam paflioni. Infert paflionem velutifi quid calefacit, neccflc cft aliquid calefieri. Hxc proprietas omni 8cfoli adioni conuenit. Passio eft, fecundum quam fubicdum dicitur pati. Paflionis duplex diuifio notetur. Alia eft animi, vt triftari, lxtari: alia corporis, vt calefieri, refrigerari. Alia cft corruptiua, qux fubicdum de fuo statu dimouct, vt calcfieri: alia pcrfediua, qux fubiedum non corrumpit, fed omnino perficit, quantacumque lit, vt difcere. Proprietates paflionis funt quatuor. Recipit con- trarietatcmrvt caleficri, &: refrigerari. Intenditur, et remittitur. dicitur enim aliquid magis, vel minus calefiet#, aut refrigerari. Non sit sine aliquo motu. Has proprietates non convenire soli passioni, constat ex his qux dida sunt partic. Infert adionem. velutisi quid calefit, nec esse est aliquid calefacere. Haec proprietas omni 8t soli passioni convenit. Quando est, secundum quod aliquid dicitur esse in tempore zvt cras, hcri, nudiuftcrtius. Proprietates huius categoriae sunt tres. Nihil habet contrarium. Nec intenditur, nec remittitur. Haec proprictates conveniunt etia aliis categoriis, vt substantiae, quantitati, et vbi. Ad cas tantum res pertinet, quæ ortui 8c interitui sunt obnoxiæ. Nam Deus non est in tempore, quod fluit, sed in suo permanente, id circo omnia dicutur esse Deo praesentia, nihil praeteritum, nihil fururum. Haec proprietas convenit omni &: ioli quando. 5T Vbi cft, fecundum quod aliquid dicitur esse in loco. Accipitur autem tribus modis: circumscriptive, definitive, et repletive. Pimus modus est physicus: reliqui duo thcologici. Primo modo corpus est in loco: secundo modo aangeli e humanus intellectus a corpore separatu s:tcrtio modo Deus. nam corpus a loco circumscribitur: angelus a loco definitur, ac terminatur, quia non cft infinitus: Deus, cum sit infinitus, nec circumfcribitur, nec terminatur, sed omnia replet sua virtute omnipotente. Loci phyfici proprium cft. Non intendi, nec remitti. Nihil habere contrarium. Cireunfcnbere corpus locatum. Hxc poftrcma eft vera proprietas, qux convenit omni et foli nam duas priores convenire etiam aliis categoriis, patet ex supra notatis. Situs est partium corporis apta dispositio: vt stare, sedere, iaccre. Proprietates situs sunt tres. Non habet contrarium. Non contenditur, nec remittitur. Ex didis conftat, has proprietates conuenirc etiam aliis categoriis. Partium corporis inter se respectum significat a positione fumptum: vt cum aliquis stat, caput – strictly, the top -- est superius caeteris partibus: cum iacet, caput non est superius, fed xquo loco. Habere, eft circa corpus vel partem corporis aliquid adiaccrc. Eft igitur duplex: alterum in parte, vt habere annulum in digito: alterum in toto, vt togatum efle, armatu efle. Proprietates huius categorix sunt tres. Nihil contrarium habet. Non intenditur, nec remittitur.Has pro prictatcs iam fcimus etiam aliis categoriis coucnirc. Significat relationem corporis habentis erga externum corpus quod habetur. Hxc significatio eft huius categorix propria, nec vili ali; competit. Oppositorum genera sunt quatuor. Rdata: vt pater, et filius. Contraria: vt album, S>c nigrum. PRIVANTIA, vt videns, et cæcus. Contradicentia: vt, omnis homo eft iuftus, non omnis homo eft iuftus. De relatis supra dictum fuit prolixe: Se intercqtera dictum eft, relata id ipfum quod funt, ad fua correlatiua referri: vt pater dicitur relatione habita ad filium, &! duplum dicitur refpcdu dimidij. Contraria duobus modis dividuntur. Aut sunt firaplicia, vt album et nigrum: aut in oratione spedantur, vt, omnis homo est iuftus, nullus homo eft iuftus. Alia funt immediata, alia mediata. Immediata funt, quorum alterum neccffe eft inefte in subiedo ad ea recipienda apto: vt omnis numerus neceffario est par vel impar. Mediata sunt, quorum utrumque a subiedo ad recipiendum apto abefte poteft. verbi gratia, non eft neceffe vt omne corpus sit album, aut nigrum: quia potest esse rubrum, aut viride: hi namque funt medij colores inter album et nigrum. f Poirb quæ media funt inter duo contraria, partim funt nominata, vt rubrum et viride albo 8 C nigro interieda: partim innominata, vt inter iuftum e iniuftum est id quod nec iustum nec inisttum est. Atque hxc dicuntur media per negationem extremorum: illa verb, media per participationem extremorum. Vt PRIVAZIONE rede attribuatur, Primo debet attribui fubiedo, quod poflit habitum recipere: idedque excitas retbh tribuitur homini, non lapidi. Secundo debet eo tempore attnbui, quo secundum naturam habitus inefte poteft. itaque vir, fi careat dentibus, dicitur edentulus: infans ver nequaquam. Aliud est PRIVAZIONE, aliud eft, PRIVATVM: item aliud eft habitus, aliud eft habere habitum, fiue habitu prxditura effe: fed idem eft oppofitionis modus inter PRIVATVM ESSE U habere habitum, qui eft inter PRIVAZIONE ' c 4 i4 categoria: Sc habitum. Similiter aliud est affirmatio et NEGAZIONE – GRICE NEGATION AND PRIVATION --, aliud res affirmata vel negata: fcd eadem oppofitio cft inter rem affirmatam ic rem negatam, quæ cft inter affirmationem et negationem. Notetur duplex diferimem inter contraria et PRIVANTIA. Contrariorum immediatorum semper neceflc est alterum in subietto ad recipiendum apto inefte; vt semper necesse est hominem vel bene valerc, vel ægrotare.mediatorunt autem vel vtrumque poteft abesse, vt aliquod corpus nec cft album, ncc nigrum, led rubrum aut viride – GRICE EXAMPLE NEGATION AND PRIVATION – arnesis/steresis -- IT IS NOT GREEN BUT IT MUST BE SOME COLOUR; vel definite vnum femper ineft, vt ignis femper calefacit, numquam' rcffigcratrpriuantium autem aliquando vtrumque abeft, aliquando alterutrum inelTc ncceflc cft; vt homo recens natus, nec habet dentes, nec est edentulus – STRICTLY, IT IS TRUE THAT A BABY IS THOOTHLESS? --; quando autem natura comparatum eft vt dentes habeat, tunc vel habet dentes, vel cft edentulus. In contrariis cft regreflus, vt idem homo poteft ex fano fieri argrotus, et ex ægroto fanus: a PRIVAZIONE GRICE autem ad habitum non datur regreflus, vt videns poteft afpectum pcrderc, fcd oculis captus non poteft aspectum reciperc. Hoc intellige de PRIVAZIONE, quse non folum aiftum, fed etiam poteftatem tollit.alioqui multa exempla obftabut: vt tenebræ funt PRIVAZIONE luminis, &C in acre lumen &c tcncbrx libi inuiccm fuccedunt. Contradicentium proprium eft, omnimod6 alterum c(Te verum, alterum falfum:vt omnis homo cft albus, non o- mnis homo eft albus: item Socratcscft iuftus, Socrates non eft iuftus.Nam oppofitis fimplicibus,vt patri 8 C filio, videnti &: cæco, albo Sc nigro, neque veritas neque falfitas conucnit: contrariæ vero orationes poliunt esse ambæ falsæ, vt omnis homo est albus, nullus homo eft albus. itcm mortuo Socrate, vtræque hæ orationes contrariæ sunt falsæ, Socrates valet (SOCRATES IS HEALTHY), Socrates ægrotat (SOCRATES AIN’T HEALTHY, SINCE SOCRATES IS DEAD). C A v. De eontrurijs. 8irV( Ufiu kVod est bono contrarium, ut iustitiae iniustitia, ncccf- [farib est malum. Quod autem malo est contrarium, modo est bonum, ut iniustitiæ contraria est iuftitiar modd- malum, ut profufioni contrarii est avaritia. 8x11 Vnum i 1S 8a IT Unum contrarium sine altero clTc potest, ut fanitas sine morbo. nam si omnes fint fani, nemo argrotat: Sc fi Socrates bene valeat, Socrates non a,grotat. 8$ f Subiectum contrariorum vel est unum specie, ut iustitia &C miullitia spe&antur in homine: vel unum genere, ut SANITAS Sc morbus spe&antur in animali, albori nigror in corpore. Contraria vel sunt in eodem genere, ut albor et nigror sunt species coloris: vel in contrariis generibus, ut iustitia est species virtutis, iniustitia est species vitij: vel contraria genera, ut bonum et malum. De priori. 8fT) Rius dicitur tribus modisi tempore, natura, ordine. Tempore prius est, quod est vetustius, ut bellum Troianum bello Carthaginensi. Naturi prius accipitur tribus modis. E Id quod non reciprocatur secundum existendi consecutionem: ut unum est prius duobus: quia si duo sint, unum quoque est – URMSON SCALE – HE HAS ONE BALL – HE HAS TWO BALLS ; THEREFORE, HE HAS ONE BALL --: at si est unum, non propterca sunt duo. Hoc modo genus est prius specie: quiasi sit, exempli gratia, homo, neccflarib est animah sed si sit animal, non continui) est homo, ciim possit cite equus, vel asinus. URMSON: THERE IS AN ANIMAL IN THE BACKYARD; NOT MY AUNT. Quod est prarftantius. qua: quidem SIGNIFICATIO est maxime impropria. Causa est prior cf- feiftu, ut sol lumine. Ordine prius est, quod priori loco collocatur, ut proemium narratione, narratio probatione, probatio epilogo. De modi» Simul. SpC^Imul dicitur duobus modis. Tempore: vtCa’far &: jjPompcius. INatura: ut relata, vcluti pater et filius: SC qua: in eadem divisione sibi invicem opponuntur, ut in animalis divisione rationale et irrationale. Motus est aftus, quem mobile, quatenus mobilc, ha- bctil movente. Motus genera quatuor sunt rquia spe&atur in quatuor categoriis. In subttantia ortus etC interitus. Ortus est motus ’°ME, a no cfic ad dTc. Inccricus est motus ab esse ad non esse. In quantitate audio deminutio. Audio est motus a minori quantitate ad maiorem Deminutio est motus a maiori quantitate ad minorem. In qualitate variatio, qua: est motus in contrariam qualitatem, ut ex albo in nigrum, et ex nigro in album. In categoria ubi, motus localis: qui est h loco ad locum, ut adscensus, 8c descensus. No est necesse id quod variatur, augeri vel minuirneque id quod augetur vel minuitur, variari e lf vt quadratum abde, addito gnomone cbg, fit maius, non tamen variatur, quia figura eadem manet. e a e d g 9} Motui opponitur quies, ut habitui PRIVATIO – GRICE NEGAZIONE E PRIVAZIONE --. Sd spcciali motui opponitur specialis quies, ut motui locali quies in loco. Præterea motus motui contrarius est: ut ortui interitus, audioni deminutio, dealbationi denigracio, adscensui descensus. De modis habendi. Habere – GRICE IZZING HAZZING -- dicitur septem modis. Qualitatem, ut albo- JnLrcm, vel scientiam. Quantitatem, ut magnitudinem duorum, vel trium cubitorum. Circa corpus, ut vestimentum jvel circa partem corporis, ut annulum. Partem, ut manum, vel pedem. Rem contenta, ut vas aquam. Rem pofleffam, ut domum, vel agrum. Coniugem, ut virum, aut uxorem – GRICE OR SECOND THE BEDROOM OR THE KITCHEN. Hacc SIGNIFICATIO secundum LIZIO impropria est, Sc tantum cohabitationem notat. Ex Ilis sola tertia SIGNIFICATIO categoriam habendi constituit. DOCTRINA LIZIO LOGICORVM DE INTERPRETATIONE. Vatvor subordinata funtrres, mentis CONCEPTVS – GRICE POTCH COTCH --, vocabula, 3c litera: fcu scriptura. Res est, ut £ap u' equus. MENTIS CONCEPTVS, sunt RERVM SIMVLACRA -- vt equi intellectio – GRICE: HE IS USING SAUSSURE EXAMPLE --. vocabula sunt conceptuum norx: ut c£im ALIQVIS PROFERT HOC NOMEN “EQVVS,” AVDITOR EQVVM MENTE CONCIPT [SHAGGY]-- literæ sunt NOTA: vocabulorum: nam quibufeum loqui propter absentiam no possumus, erga cos scriptura utimur. i IT RES ET CONCEPTVS SVNT h NATVRA, IDEMQVE PRO GENTIVM ijj varietate NON VARIANT. Sed vocabula et scripturq sunt ex hominum INSTITUTO, proinde apud alios alia sunt -- ut idem ab hebræis vocatur tn«. Adam, i Graecis “anthropos,” A Latinis “homo”. Loquor enim DE VOCIBVS ARTICVLATIS, qualia sunt nomina 8C vefrba, qux feribi possunt. nam belluarum VOCES INARTICVLATAS Sc illiteratx, vt: latratus canu – GRICE GROAN NATURALLY MEANING – THE MYTH --, &: ululatus luporn, SVNT A NATVRA – GRICE: WHAT IS MEANT NATURALLY. Cum vocabula interpretentur conceptus animi nostri, merit6 a LIZIO vocantur interpretationes. Et ex divisione conceptuu fumitur divisio interpretarionis -- vr.n conccptuu alij sunt simplices, veritatis &c falsitatis experteSjVt intellectio equi, aut SIGNI; alij coniuncti, qui in compositione vel divisione spedatur, et neccesarie sQt veri aut falsii, vt homine currere, homine no currcrerita – is shaggy, is not shaggy -- etia alia sut simplicia vocabula, nec veru nec falsu SIGNIFICANTIA, ut nome “homo”, et verbu a/rroiUii coniuda, in quibus veritas aut falsitas cer- d i L» nitur, quia vel affirmant – ut: “currit-, vel negant – ut: “homo non currit.” – is shagy, is not shaggy -- Hinc apparet aliam elTe simplicem interpretationem, veri et fasli expertfm; aliam coniunctam, qur est vera aut falsa. Simplex interpretatio in nomen Sc verbum subdividitur. NOMEN – SHAGGY -- est vox significans – NOT SIGNIFICATIVA, but MEANING – EX INSTITVTO, sine tempore, 1 \| cui9 nulla pars feorfum aliquid significat. vel brevius. Nomen est interpretatio, sine adsignificatione temporis, cuius nulla pars separata significac. Nam vox SIGNIFICANS – vox significans, or is it the UTTERER who signifies by uttering the ‘vox’? GRICE cf. the earlier reference to the utterer’s intention in influencing his addressee’s by forming the concept of a horse -- EX INSTITVTO, nihil aliud est, quam interpretatio. Hæc definitio sumitur a materia, forma, &: efficiente. Nam interpretationis MATERIA est VOX – the utterer’s utterance, utteratum --.y.de generatione animalium. SIGNIFICATIO est eius FORMA: hominum – utterer’s -- institutum est efficiens. Notandum est, proprie loquendo, aliud elTe SIGNIFICATIO, aliud AD-SIGNIFICATIO, aliud CON-SIGNIFICATIO – No way to express that with ‘meaning,’ but cf. adsignification, co-signification. SIGNIFICATIO est principalis. Adsignificati significationi accedit. Consignificatio in oratione spectatur. Nomen significat aliquem CONCEPTVM, ut cursus. verbu significat conceptum, Se adsignificat tempus – vt: “currit” significat cursum in tempore præsenti: et præterea confignificat, quatenus connectit partes orationis -- ut enim dicojiotno connecto curium cum homine. SINcategoremata neque significant, neque adsignificant sed tantum CONsignificant – THEREFORE, GRICE’S “OR” SIGNIFIES THIS OR THAT IS A STRETCH -- ut præpositiones et coniunctiones – “e,” – coniuctio copulativa “o,” coniuctio disiunctio disiunctiva “se” – coniuctio subordinans causativa -- proinde non sunt interpretationes. Quod igitur in nominis definitione dictum est, SINE tempore, non ita debet accipi, quali nullum nomen significat tempus: hæc enim i\omina, temp/a, annrusnenJis, dies, significant tempus, sed nullum nomen adsignificat tempus rquia itarem aliquam significat, ut non adsignificat quando illa res iit -- ut hoc nomen, curfta, non significat quando currat :e tempta, vel p™ significat, quando tempus, vel “nox” Iit. "JriTFars nominis nCH significat separatim. necrefcrr. vtrum lit nomen simplex, an compositum -- ut syllaba «5qu$ est pars simplicis nominis “homo”, per se nihil significat: &ni-.apii coniundi cum verbo est, nec verum nec falsum significant. Verbum est vox quæ significat ex instituto, Se adfignificat tempus, et constat ex partibus nihil per se significantibus, et CONSIGNIFICAT nexum attributi cum subiedo vel breviiis, verbum est interpretatio simplex quæ ADSIGNIFICAT tempus, 8c vim habet nededi attributum cum subiedo. Tres igitur sunt verbi vires: significatio alicuius rei seu conceptus: adfignificatio temporis, Se confignificatio illius nexus, qui est inter subiectum et attributum. prima est illi communis cum nomine. Reliqux dux sunt eius proprix. sed postrema vis in oratione non apparet -- ut in hac oratione, “homo currit,” -- verbum “currit”, connectit cursum cum homine: sed hic nexus non apparet in solo verbo “currit”, ut in oratione: “bomo currit.” Qux differentia est inter nomen finitum -- ut “homo”, et nomen infinitum -- ut “non-homo” -- eadem est inter verbum finitum – ut: “currit,” et verbum infinitum -- ut “non-currit.” Et ut ex nominis declinatione sit casus nominis, ita ex verbi inflexione sit casus verbi, dicitur enim proprii verbum, quod est indicativi modi, ac præsentis temporis, non habita ratione personæ, aut numeri – vt: “curro, curris, currit, currimus, curritis, currunt. Casus autem verbi appellantur, quicunque sunt in aliis temporibus et modis, ut: “currebam”, curre, curreret, currere. Verbum fum, et, e ytf. Quandoque non habet aliam VIM, quhm confignificandi, id est, nedcndi partes enuntiationis – ut: “Deus est iustus” quandocpic praeter eum nexum, sigriificat tempus -- ut Socrates e fi domi: quandoque etiam significat esse in rerum natura, sive esse ens, ut: “motus est. Deus est. Centaurus non est. Chimaera non est. GRICE: STRICTLY A FLYING HORSE IS, IN THE CONTEXT OF MYTHOLOGICAL BELIEFS – VACUOUS NAMES. Primo, aut secundo modo acceptum, non sit propriium verbum – SED MERA COPVLA verbalis – EXISTENCE AIN’T A PREDICATE – PEARS THOMSON --. Tertio modo sumptum, est veri proprie verbum. ORATIO [Grice, “Sentence meaning”] – Fido is shaggy -- est vox significans ex instituto, cuius aliqua pari V_y significat separatim, vel breviiis, est interpretatio composita – GRICE COMPOSITIONALITY, word-meaning sentence meaning – ut: “homo currit.” Partes orationis sunt dictiones, et: syllabæ ex quibus dictiones – DICTIO DICTIVE CONTENT GRICE -- The good thing about DICTIO is that it does not refer to the material vehicle, as VOX dos -- constant, et: interdum orationes, nam ex pluribus orationibus una oratio componi potest, exempli cauia, huius orationis, guales sunt in republica principes, tales reliqui cives esse solent,\ arix partes spedari possunt -- ut puti hxc pars, quales sunt in republica principes, est oratio: hæc pars sunt, est verbum: hæc pars, principes, est nomcn: hæc pars,^m est syllaba. Cum autem est oratio simplex, ut: “principes sunt honorandi” -- tunc eius partes sunt syllabæ dictiones, non orationes. Commune igitur omni orationi est, habere aliquas partes nihil significantes, nempe syllabas, Sc. aliquas per se significantes, nempe dictiones. Enunciationis species VIII sunt. Enuntiativa – ut: Deus nobis hac otia fecit. Vocativa – ut: 9 pater, b hominum, di~ uuq-, aterna potestas. Imperativa, vel postulatiua – GRICE CONVERSATIONAL IMPERATIVE, CONVERSATIONAL POSTULATE LAKOFF--: ut: \Musa mihi causas memor; Interrogativa ivr,^#* te Moeri pedes? Admirativa -- ut, 6 secula, o moresi Optativa – ut:, b mihi prateritos referat si Iuppiter annos. Coniunctiua: vt, S/ fxturagregem fuppleuerit. Infinitiva: vt, /o/ volvere casus. Sed ceteris o- millisjdc enuntiativa, quæ sola ad logicu – cf. LEECH GRICE CONVERSATIONAL RHETORIC HARE PEARS -- pertinet, dicedu est. 2i ^FEnun- . 31xi IT Enuntiatio est oratio, quæ verum aut falsum significat – vt: “horno est iustus”; homo non est iniustus. Fido is not shaggy. Fido is shaggy. Enuntiationum tres sunt gradus, in primo ponitur simplex affirmatio: ut, et posterioris classis non comparantur cum enuntationibus prioris classis. In priori classe collocantur, qux habent subiectum finitum. In posteriori. qux habent subiectum infinitumnn vtraque autem prior locus iis tribuitur, qux habent attributum finitumr posterioriis quæ habent attributum infinitum – NON-SHAGGY. Utraque clalssis vel ex indefinitis, vel ex definitis – GRICE DEFINITE DESCRIPTOR -- enunciationibus describi potest, ut in subiectis exemplis. Prima classis ex enuntiationibus indefinitis – INDEFINITE DESCRIPTOR – some, at least one -- i• x homo est iustus; homo non est iustus; homo non est non-iustus; homo est non-iustus. Prima classis ex enuntiationibus definitis – GRICE DEFINITE ARTICLE, the. Omnis [GRICE EVERY] homo est iustus; non omnis homo est iustus; non omnis homo est non-iustus; omni homo est non-iuftus. Secunda classis ex enuntiationibus indefinitis. non I z z non-homo est iustus. non-homo non est isftus. non-homo non est non-iuftus. non-homo est non-iustus No dog is non-shaggy. It is not the case that every non-dog is non-shaggy. Secunda classis ex enuntiationibus definitis. Omnis [EVERY, OGNI] non- homo est iustus; non omnis non-homo est iustus; no omnis non-homo est non iustus; omnis non-homo est non-iustus. Ut hxplafTes intelligantur, notanda sunt, qux sequuntur. Enuntiationes prima et tertia affirmant. secunda et quarta negant. Prima et secunda sibi invicem contradicunt – GRICE SQUARE OF OPPOSITION --: item tertia et quarta fibi invicem contradicunt. Quarta sequitur primam, sefecunda tertiam: non e contrario prima quartam, aut tertia secundarn,id eft, concefla prima necesse est concedere quartam, Si concessa tertia necesse est concedere secundam, sed neque coccfla quarta necesse est concedere primam, neque concessa secunda necesse est concedere tertiam. Secunda Se quarta pofTunt esse simul verr. Prima Sc tertia indefinitæ possunt efTe fimul verx. Prima Sc tertia definitæ non pofTunt efTe fimul verx. V Cum subiectum definitum constat ex nomine, Se nota, quam Græci «® appellant, quantitatem eius; nominis definiente: sunt autem notx, vt: “omnis” (x), “aliquis” (Ex), “nullus”) si velis ex subiecto finito facere infinitum, debes NEGANDI ADVERBIVM apponere nomini, non notx; verbi gratia, fit oratio definita ac finita, omnis homo currit, si vis eam reddere infinitam; non debes dicere “non omnis homo currit,” sed, “omnis non homo currit.” Hoc enim modo est affirmatio infinita. Illo modo est negatio finita. 4+ % Affirmatio et negatio, qux subiecto non differunt. si altera attributum finitum habet, altera infinitum, æquipollent: vt, w altera falsa. Quod si quis contradidioncm ponat IN DICTO, NON IN MODO, sequetur evidens ABSVRDITAS, enuntiationcs contradicentes simul veras esse posse: vcluti, possibile esse hominem currere, possibile esse hominem *non* currere. Apparet igitur, quam rationem in superioribus enuntiationibus habet verbum, eandem hic clTc in modo. $ IN^TOn est ignorandum qupmodo ha: modificatx enuntiationes, quas exposuise invicem consequantur. Id facile apparebit in sequenti deferiptione, in qua enuniationes æquipollentes collocantur in eademcellula, contradicentes autem sunt e regione pofitx. Nece jfe efi e jfe. Non possibile efi non esse. Non contingit non esse. Impossibile ess non esse. Necejjie efi non esse. Non possibile efi esse. Non contingit esse. lmpossibile est esse. Non neceesse efi esse. Possibile esse non esse. Contingit non esse. Non impossiibile efi non ess. Non necejfe ess non esse. Possibile efi esse. Contingit esse. Non impossibile efi esse. In his exemplis verbum esse, habet rajeipnem dicti, Se subaudiendum est aliquid, ut oratio perfecta sit: verbi gratia, necesse est hominem esse iustum, non necesse est hominem esse iustum. Se ita de ceteris sentiendum.«tv. y sint enuntiationes contraria. Enuntiationum oppositio spettatur potius in affirmatione et negatione eiusdem attributi de eodem subiecto, quam in duabus affirmationibus contrariorum attributorum. Exempli gratia, huic affirmationi, omnis homo est iustus, magis contraria est hæc negatio, nullus homo est iustus, quam hæc affirmatio, omnis homo est iniustus. Similiter huic affirmationi, CICERONE est iustus, magis contradicit hæc negatio, CICERONES non est iustus, quam hæc affirmatio, CICERONE est iniustus. Ratio est: quia negatio eiusdem attributi opponitur per se, affirmatio verb contrarij attributi non opponitur per se, sed quatenus includir negationem eiusdem attributi, verbi gratia, cum per se verum sit, bonum esse bonum per se falsum est bonum non esse bonum: per accidens autem falsum est, bonum esse malum jquia si est malum, non est bonum: unde qui opinatur, vel dicit esse malum jfirou.l opinatur vel dicit non esse bonum, Si hac ratione adversatur ei, qui dicit vel opinatur esse bonum quoniam igitur magis opponitur ea quque per se opponitur, quam ea qux opponitur per accidens: id- circo affirmationi magis opponitur negatio eiusdem attributi, quam affirmatio attributi contrarij. Opere. Giulio Pace. Pace. Keywords: dialettica, Aristotele, Porfirio, Boezio, categoria, prædicamentum, lizio. Giulio Pace. Pace. Keywords. Refs.: Luigi Speranza, “Grice e Pace” – The Swimming-Pool Library.